Present Perfect Continuous: „ორი საათია გელოდები“ ინგლისურად
Present Perfect Continuous
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ მოქმედებებზე, რომლებიც წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება, ან ახლახან შეწყდა და კვალი დატოვა. ამისთვის გამოიყენებთ Present Perfect Continuous-ს (განგრძობითი აწმყო სრული): have / has been + -ing ფორმა.
მთავარი იდეა
Present Perfect (აწმყო სრული) წარსულს აწმყოსთან აკავშირებს A2-17. განგრძობითი ფორმა (-ing) მიმდინარე მოქმედებას აჩვენებს A1-22. ერთად ისინი გვაძლევს დროს, რომელიც ახლანდელი მომენტიდან უკან იყურება – მოქმედებაზე, რომელიც მიმდინარეობდა.
წარმოიდგინეთ წამზომი. Start წარსულში დააჭირეთ, და ის ახლაც მუშაობს: I've been waiting for an hour. ლოდინი ერთი საათის წინ დაიწყო და ისევ ველოდები. ან stop-ს ახლახან დააჭირეთ და შედეგები ჯერ კიდევ ჩანს: You're out of breath. Have you been running?
ორივე შემთხვევაში ყურადღების ცენტრშია თავად მოქმედება და მისი ხანგრძლივობა, და არა დასრულებული შედეგი. ამიტომ ეს დრო ხშირად გრძნობასაც გადმოსცემს: დაღლილობას, გაღიზიანებას, ძალისხმევას. I've been working all day ნაკლებად ეხება იმას, რა გააკეთეთ, და მეტად – ხანგრძლივ, უწყვეტ შრომას.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ასეთ სიტუაციებს ჩვეულებრივ აწმყოთი ვამბობთ: „ორმოცი წუთია გელოდები“, „იანვრიდან სწავლობს გიტარაზე დაკვრას“, „მთელი დილაა თოვს“. ქართულ აწმყოს ხანგრძლივობის სიტყვა ახლავს („-ია“, „-დან“), და ეს სავსებით საკმარისია. ინგლისურში კი აწმყო (I wait, I'm waiting) აქ არ გამოდგება: თუ მოქმედება წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება, საჭიროა have / has been + -ing. ასევეა კითხვაში: „დიდი ხანია მელოდები?“ → Have you been waiting long? მეორე შემთხვევაში – როცა მოქმედება ახლახან დასრულდა და კვალი ჩანს – ქართულად უწყვეტელს ან წყვეტილს ვამბობთ („ტიროდი?“, „ცურავდი?“), ინგლისურში კი ბუნებრივია Present Perfect Continuous.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ორმოცი წუთია აქ გელოდები. | I've been waiting here for forty minutes. | ქართულად აწმყო; ინგლისურში have been + -ing |
| იანვრიდან სწავლობს გიტარაზე დაკვრას. | She's been learning the guitar since January. | „-დან“ + აწმყო → since + Present Perfect Continuous |
| მთელი დილაა თოვს. | It's been snowing all morning. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it აუცილებელია |
| დიდი ხანია მელოდები? | Have you been waiting long? | კითხვაში: have + ქვემდებარე + been -ing |
| თვალები გაწითლებული გაქვს. ტიროდი? | Your eyes are red. Have you been crying? | კვალი ჩანს → Present Perfect Continuous |
| ახლა ავტობუსს ველოდები. | I'm waiting for the bus. | აქ ერთნაირია: ახლა მიმდინარე → აწმყო (Present Continuous) |
მოკლედ: ქართული აწმყო + „-ია / -დან“ (წარსულიდან დღემდე) = have / has been + -ing; ქართული აწმყო ხანგრძლივობის გარეშე („ახლა ველოდები“) = Present Continuous.
ფორმა
have / has + been + -ing ფორმა – been არის be-ს past participle და არასოდეს იცვლება.
| ქვემდებარე | have / has | been | -ing ფორმა |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | been | working |
| he / she / it | has ('s) | been | working |
დადებითი, უარყოფითი, კითხვა
| მაგალითი | |
|---|---|
| დადებითი | She's been studying all evening. |
| უარყოფითი | I haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well. |
| კითხვა (კი / არა) | Have you been waiting long? / Has it been raining? |
| კითხვა კითხვითი სიტყვით | What have you been doing? / How long has she been working here? |
მოკლე პასუხები – გამოიყენეთ მხოლოდ have / has.
| კითხვა | კი | არა |
|---|---|---|
| Have you been working? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| Has she been crying? | Yes, she has. | No, she hasn't. |
ხშირი დროის გამოთქმები: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Present Perfect Simple-თან სრული შედარება და How long…? – B1-02-ში.
გამოყენება
1მოქმედება, რომელიც დღემდე გრძელდება
მოქმედება წარსულში დაიწყო და ლაპარაკის მომენტშიც მიმდინარეობს. დროის გამოთქმა ჩვეულებრივ აჩვენებს, რამდენ ხანს გრძელდება აქამდე. ქართულად აქ აწმყოს ვამბობთ.
2ახლახან დასრულებული მოქმედება, რომლის კვალი ჩანს
მოქმედება ახლახან შეწყდა, და მის შედეგს ახლა ვხედავთ, გვესმის ან ვგრძნობთ. ხშირად დროის გამოთქმა საერთოდ არ არის.
3განმეორებადი მოქმედება ბოლო პერიოდში
მოქმედება ბოლო დროს ისევ და ისევ ხდება. აქ ხშირია lately, recently და these days.
4ხაზგასმა მოქმედებასა და მის ხანგრძლივობაზე
ეს დრო აირჩიეთ, როცა გინდათ ხაზი გაუსვათ, რამდენ ხანს ან რამდენად უწყვეტად გრძელდება რაღაც – ხშირად დაღლილობის, გაღიზიანების ან ძალისხმევის საჩვენებლად.
5კითხვა ბოლოდროინდელ საქმიანობაზე
What have you been doing? ბუნებრივი გზაა, ჰკითხოთ ვინმეს მისი ბოლოდროინდელი ცხოვრების შესახებ, ან ახლანდელი სიტუაციის მიზეზზე.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „სამი საათია თამაშობს“ → აწმყო. ქართულად ხანგრძლივობას დღემდე აწმყოთი ვამბობთ: „გიორგი სამი საათია კომპიუტერულ თამაშებს თამაშობს“. ინგლისური აწმყო მხოლოდ „ახლას“ აჩვენებს და არა იმას, რამდენ ხანს გრძელდება აქამდე. წარსულიდან დღემდე → have / has been + -ing.
2. „დიდი ხანია მელოდები?“ → Are you waiting long? იგივე მახე კითხვაში. ქართული კითხვა აწმყოშია, ინგლისურში კი Present Perfect Continuous-ის კითხვაა: Have you been waiting long?
3. „ორშაბათიდან წვიმს“ → ქვემდებარის გარეშე. ქართულ „წვიმს“, „თოვს“ ქვემდებარე არ აქვს. ინგლისურში ამინდზეც საჭიროა it – და აქ შემოკლებაც ჩანს: it's been = it has been.
4. „ხმა ჩაგწყდომია. მატჩზე ყვიროდი?“ → Past Continuous. ქართულად ახლახან დასრულებულ მოქმედებას, რომლის კვალიც ჩანს, უწყვეტელით ვკითხულობთ („ყვიროდი?“), და ეს Past Continuous-ს ჰგავს. ინგლისურში, როცა კვალს ახლა ხედავთ, ბუნებრივია Present Perfect Continuous.
არ აგერიოთ
Present Continuous თუ Present Perfect Continuous – Present Continuous A1-22 აღწერს, რა ხდება ახლა. Present Perfect Continuous უკან იყურება: რამდენ ხანს ხდება აქამდე. ქართულად ორივე აწმყოა – სხვაობას ხანგრძლივობის სიტყვა აჩვენებს.
Present Perfect Continuous თუ Present Perfect Simple – განგრძობითი ფორმა მოქმედებაზე ამახვილებს ყურადღებას; მარტივი – დასრულებულ შედეგზე. სრული შედარება B1-02-შია.
Present Perfect Continuous თუ Past Continuous – Past Continuous (განგრძობითი წარსული) A2-01 აღწერს მოქმედებას წარსულის რომელიმე მომენტში, აწმყოსთან კავშირის გარეშე.
მართლწერა და გამოთქმა
- მეტყველებაში have და has თითქმის ყოველთვის შემოკლებულია: I've been, you've been, she's been, it's been.
- She's been = she has been, და არასოდეს she is been. 's-ის შემდეგ been გეუბნებათ, რომ ეს has-ია.
- Been ჩვეულებრივ სუსტი და მოკლეა: /bɪn/, ბრიტანულშიც და ამერიკულშიც. ხმოვანი მოკლე და მოდუნებულია – ნუ გააგრძელებთ /iː/-მდე (bean). შემდეგ სიტყვას მჭიდროდ ებმის: I've been waiting /aɪv bɪn ˈweɪtɪŋ/. ბოლოში /ŋ/ – „გ“-ს ნუ დაუმატებთ.
- კითხვაში have სუსტია: Have you been…? → /həv jə bɪn/. ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე და მოდუნებულია, სრული ა ან ე არ არის. მოკლე პასუხში have ძლიერია: Yes, I have /hæv/ – /æ/ ქართული ე-ზე უფრო ღიაა, პირი ფართოდ გააღეთ. /h/ ქართულ ჰ-ს ჰგავს, არა ხ-ს.
- -ing-ის მართლწერის წესები იგივეა, რაც Present Continuous-ში A1-22: make → making, run → running, lie → lying.
ოქროს წესი
have / has + been + -ing = მოქმედება, რომელიც წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება, ან ახლახან შეწყდა და კვალი დატოვა. გამოიყენეთ, როცა მოქმედება და მისი ხანგრძლივობა შედეგზე მნიშვნელოვანია. ქართული „ორი საათია ველოდები“ = I've been waiting for two hours, არა I'm waiting.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
1–3 დავალებებში გამოიყენეთ Present Perfect Continuous.
-
I (wait) for you for half an hour!
-
She's out of breath because she (run).
-
You look tired. you (sleep) badly?
-
It (not rain) today.
-
შეადგინეთ კითხვა: you / do / what / lately?
-
დაწერეთ შემოკლებული ფორმა: They have been travelling.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Your hands are covered in paint. ?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … four emails this morning.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Look outside! It … all night.
-
რომელი წინადადება ნიშნავს, რომ მოქმედება ახლაც გრძელდება?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He has been study all night.
-
I am learning English since 2019.
-
We have being trying to call you.
-
მოკლე პასუხი: "Has she been crying?" "Yes, she's."
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით Present Perfect Simple-ში ან Continuous-ში.
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, რასაც ბოლო დროს აკეთებთ.
-
შეხედეთ ახლოს მყოფ ადამიანს ან ადგილს და გამოიცანით, რა ხდებოდა.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-17 Present Perfect: just, already და yet – „ახლახან“, „უკვე“, „ჯერ არ“ ინგლისურად I've just (finish) my homework. Can I go out?
-
A2-19 Present Perfect თუ Past Simple? სხვაობა ქართულად We (visit) Rome in 2019.
-
A2-18 Present Perfect for-ითა და since-ით: „ხუთი წელია“ და „2015 წლიდან“ ინგლისურად I've known Ana we were at school.
პასუხები
A. ფორმა
- have been waiting / 've been waiting
- has been running / 's been running
- Have … been sleeping
- hasn't been raining / hasn't rained
- What have you been doing lately?
- They've been travelling.
B. მნიშვნელობა
- Have you been painting
- have written
- has been snowing
- I've been working on my thesis for six months.
C. იპოვეთ შეცდომა
- He has been studying all night. / He's been studying all night.
- I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
- We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
- Yes, she has.
D. კონტექსტში
- have … been doing
- have been running
- have been training / have trained
- haven't been eating / haven't eaten
- have been trying / have tried
E. თქვენი ჯერი
- I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
- The floor is wet. Someone has been cleaning.
F. შერეული გამეორება
- finished
- visited
- since
