Slowingoგრამატიკა
A2 2 / 38

Past Simple თუ Past Continuous? When, while, during და for ქართულად

Past Simple or Past Continuous? When and While

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წარსულზე მოკლე ამბის მოყოლას: ფონისთვის გამოიყენებთ Past Continuous-ს (განგრძობითი წარსული), მოვლენებისთვის – Past Simple-ს (მარტივი წარსული), და მათ ერთმანეთს დაუკავშირებთ სიტყვებით when, while, during და for.

მთავარი იდეა

ამბავს ორი ფენა აქვს. ერთი ფენა ფონია: ხანგრძლივი მოქმედებები, რომლებიც უკვე მიმდინარეობდა – I was walking home, it was getting dark. მეორე ფენა მოვლენებია: მოკლე, დასრულებული მოქმედებები, რომლებიც ამბავს წინ წაიყვანს – my phone rang, I stopped.

წარმოიდგინეთ გრძელი ხაზი და მოკლე ნიშანი, რომელიც მას კვეთს. გრძელი ხაზი Past Continuous-ია: მიმდინარე მოქმედება. მოკლე ნიშანი Past Simple-ია: მოვლენა, რომელიც ხაზის შუაში ხდება და ხშირად მას წყვეტს. I was walking home (გრძელი ხაზი) when it started to rain (მოკლე ნიშანი).

როცა ფონი არ არის და მოქმედებები უბრალოდ ერთმანეთის მიყოლებით ხდება, გამოიყენეთ მხოლოდ Past Simple, როგორც ნაბიჯები სიაში: I got up, had a shower and left.

ასე რომ, წარსულის ყოველ მოქმედებაზე ჰკითხეთ საკუთარ თავს: ეს ამბის უკან მდგარი სცენაა თუ ამბის ერთი ნაბიჯი?

ქართული და ინგლისური

აქ ქართული დიდი დამხმარეა: ფონი ქართულადაც უწყვეტელით ითქმის („სახლში მივდიოდი“), მოვლენა კი წყვეტილით („წვიმა დაიწყო“). „სახლში მივდიოდი, როცა წვიმა დაიწყო“ ზუსტად ის სურათია, რაც I was walking home when it started to rain. მოვლენების ჯაჭვიც ქართულად წყვეტილით ითქმის („ავდექი, ყავა მოვადუღე…“) – ინგლისურში Past Simple. ეს სისტემა უკვე გაქვთ თავში.

განსხვავება სიტყვებშია. ქართული „-ის დროს“ არსებით სახელს უერთდება („გამოცდის დროს“) – ეს არის during. მთლიანი წინადადების („გამოცდას რომ ვწერდი“, „სანამ გამოცდას ვწერდი“) წინ ინგლისურში while დგას. ხანგრძლივობას კი ქართულად ხშირად „განმავლობაში“-ით ვამბობთ („ერთი კვირის განმავლობაში“), ან საერთოდ უბრალოდ („ერთი კვირა დავრჩით“). ლექსიკონი „განმავლობაში“-ს ხშირად during-ით თარგმნის, მაგრამ „რამდენ ხანს?“ კითხვაზე ინგლისური პასუხი for-ია.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
სახლში მივდიოდი, როცა წვიმა დაიწყო.I was walking home when it started to rain.აქ ერთნაირია: ფონი – უწყვეტელი / Past Continuous; მოვლენა – წყვეტილი / Past Simple
ავდექი, ყავა მოვადუღე და ფოსტა შევამოწმე.I got up, made coffee and checked my emails.აქაც ერთნაირია: ნაბიჯები → ყველა Past Simple
ტელეფონმა გამოცდის დროს დარეკა.My phone rang during the exam.„-ის დროს“ + არსებითი სახელი = during
ტელეფონმა დარეკა, სანამ გამოცდას ვწერდი.My phone rang while I was doing the exam.ქვემდებარე + ზმნა → while, არა during
რომში ერთი კვირა დავრჩით.We stayed in Rome for a week.ქართულად ხშირად სიტყვის გარეშე; ინგლისურში ხანგრძლივობა → for
ორმოცი წუთის განმავლობაში ვიცდიდი.I waited for forty minutes.„განმავლობაში“ რამდენ ხანს? → for, არა during
ჯერ არ ვიცოდი მისი სახელი.I didn't know his name.„ვიცოდი“ უწყვეტელს ჰგავს, მაგრამ know → Past Simple

მოკლედ: უწყვეტელი ფონისთვის → Past Continuous, წყვეტილი მოვლენისთვის → Past Simple; „-ის დროს“ + არსებითი სახელი → during, წინადადება → while, „რამდენ ხანს“ → for.

ფორმა

შეწყვეტილი მოქმედება

ფონი (Past Continuous)მოვლენა (Past Simple)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

when-იანი ან while-იანი ნაწილი შეიძლება პირველი იყოს ან მეორე. როცა ის პირველია, მის შემდეგ ჩვეულებრივ მძიმეს ვსვამთ.

When თუ while?

სიტყვაჩვეულებრივ მოსდევსმაგალითი
whenმოკლე მოქმედება (Past Simple)…when the phone rang.
whileხანგრძლივი მოქმედება (Past Continuous)While I was cooking, …

მოვლენების თანმიმდევრობა

სქემამაგალითი
Past Simple, Past Simple, Past SimpleI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + Past Simple, Past SimpleWhen the film ended, we went home. (ჯერ ერთი, მერე მეორე)

During, while, for

სიტყვა+მაგალითი
duringარსებითი სახელიduring the meeting, during the night
whileწინადადება (ქვემდებარე + ზმნა)while we were having the meeting
forდროის მონაკვეთიfor two hours, for three days

გამოყენება

1ფონური მოქმედება, რომელსაც მოვლენა წყვეტს

ხანგრძლივი მოქმედება მიმდინარეობდა; მის შუაში მოკლე მოქმედება მოხდა. მოკლე მოქმედება ხშირად აჩერებს ან ცვლის ხანგრძლივს. ქართულად: უწყვეტელი + წყვეტილი.

I was walking home when it started to rain.
სახლში მივდიოდი, როცა წვიმა დაიწყო.
„მივდიოდი“ = ფონი; „დაიწყო“ = მოვლენა
We were having dinner when the lights went out.
ვვახშმობდით, როცა შუქი ჩაქრა.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
ქუჩას კვეთდა, როცა თავისი ძველი მასწავლებელი დაინახა.
While he was playing football, he hurt his knee.
ფეხბურთს რომ თამაშობდა, მუხლი იტკინა.
while + ხანგრძლივი მოქმედება
The phone rang while I was in the shower.
ტელეფონმა დარეკა, როცა შხაპის ქვეშ ვიყავი.
was in = be-ს წარსული; -ing არ სჭირდება
What were you doing when the accident happened?
რას აკეთებდი, როცა ავარია მოხდა?
were დგას you-ს წინ

2When + მოკლე მოქმედება, while + ხანგრძლივი მოქმედება

When ჩვეულებრივ მოკლე მოქმედებას წარადგენს (Past Simple). While – ხანგრძლივს (Past Continuous). When ხანგრძლივ მოქმედებასთანაც შეიძლება, მაგრამ while აზრს უფრო ნათელს ხდის. ქართული „როცა“ ორივეს ფარავს.

When I arrived, they were still eating.
როცა მივედი, ჯერ კიდევ ჭამდნენ.
when + მოკლე მოქმედება
I arrived while they were eating.
მივედი, როცა ჭამდნენ.
while + ხანგრძლივი მოქმედება
I lost my wallet while I was shopping.
საფულე დავკარგე, სანამ საყიდლებზე დავდიოდი.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
ვიღაცამ კარზე დააკაკუნა, როცა მატჩს ვუყურებდით.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
როცა მასწავლებელი შემოვიდა, მოსწავლეები ხმამაღლა ლაპარაკობდნენ.
ლაპარაკი მის შემოსვლამდე დაიწყო

3მოვლენების ჯაჭვი – მხოლოდ Past Simple

როცა მოქმედებები ერთმანეთის მიყოლებით ხდება, ყველა მათგანისთვის Past Simple გამოიყენეთ. When + Past Simple ხშირად ნიშნავს: „ჯერ ეს, მერე ის“. ქართულადაც აქ წყვეტილია.

I got up, made coffee and checked my emails.
ავდექი, ყავა მოვადუღე და ფოსტა შევამოწმე.
სამი ნაბიჯი → სამივე Past Simple
When the film finished, we went for a pizza.
როცა ფილმი დამთავრდა, პიცის საჭმელად წავედით.
ჯერ ფილმი დამთავრდა, მერე წავედით
She opened the box, looked inside and smiled.
ყუთი გახსნა, შიგ ჩაიხედა და გაიღიმა.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
ჩავფრინდით, მანქანა ავიღეთ და სასტუმროში წავედით.

შეადარეთ: დრო ამბის თანმიმდევრობას ცვლის.

When I got home, my sister was cooking dinner.
როცა სახლში მივედი, ჩემი და ვახშამს ამზადებდა.
მან ჩემს მისვლამდე დაიწყო
When I got home, my sister cooked dinner.
როცა სახლში მივედი, ჩემმა დამ ვახშამი მოამზადა.
ჯერ მე მივედი, მერე მან დაიწყო

4During + არსებითი სახელი, while + წინადადება, for + დროის მონაკვეთი

During და while ორივე ნიშნავს „იმ დროს“, მაგრამ during-ს არსებითი სახელი მოსდევს, while-ს კი ქვემდებარე + ზმნა. For ამბობს, რამდენ ხანს გაგრძელდა რაღაც.

My phone rang during the exam.
ტელეფონმა გამოცდის დროს დარეკა.
„-ის დროს“ + არსებითი სახელი → during
My phone rang while I was doing the exam.
ტელეფონმა დარეკა, სანამ გამოცდას ვწერდი.
ქვემდებარე + ზმნა → while
Several people fell asleep during the presentation.
პრეზენტაციის დროს რამდენიმე ადამიანს ჩაეძინა.
We stayed in Rome for a week.
რომში ერთი კვირა დავრჩით.
ქართულად სიტყვა არ არის; ინგლისურში for
I waited for forty minutes, and then I went home.
ორმოცი წუთის განმავლობაში ვიცდიდი, მერე სახლში წავედი.
„განმავლობაში“ → for, არა during

5მდგომარეობის ზმნები Past Simple-ში რჩება

მდგომარეობის ზმნები (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) ჩვეულებრივ Past Simple-ში რჩება, ფონშიც კი. იხ. A1-23. ქართულად „ვიცოდი“, „მინდოდა“, „მომწონდა“ უწყვეტელს ჰგავს – ნუ მოგატყუებთ.

When I met him, I didn't know his name.
როცა გავიცანი, მისი სახელი არ ვიცოდი.
„არ ვიცოდი“ → didn't know, არა „wasn't knowing“
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
ახალი სამსახური უნდოდა, ამიტომ ინტერნეტში განცხადებებს ათვალიერებდა.
wanted = მდგომარეობა; was looking = მოქმედება
We were walking through the old town, and I loved every street.
ძველ ქალაქში დავსეირნობდით და ყველა ქუჩა მომწონდა.
„მომწონდა“ → loved: Past Simple

ხშირი შეცდომები

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + არსებითი სახელი; while + წინადადება.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
while-ის შემდეგ მარტო არსებითი სახელი არასწორია; გამოიყენეთ during.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
ხანგრძლივობისთვის – for.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
მდგომარეობის ზმნები Past Simple-ში რჩება.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was / were + -ing ფორმა.
⚠️I walked home when it started to rain. (მნიშვნელობა: უკვე გზაში ვიყავი)
✅I was walking home when it started to rain.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ნიშნავს, რომ ჯერ წვიმა დაიწყო და მერე სახლში ფეხით წავედი.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ მოვლენების ჯაჭვი ჩვეულებრივ Past Simple-შია; Past Continuous მათ ფონად აქცევს.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ორი თვის განმავლობაში“ → during two months. ლექსიკონში „განმავლობაში“ ხშირად during-ად წერია, ამიტომ ქართველები ხანგრძლივობას during-ით ამბობენ. During კი პასუხობს კითხვას „როდის?“ (რომელი პერიოდის შიგნით), არა „რამდენ ხანს?“. რიცხვი + დროის ერთეული → for.

❌The museum was closed during two months because of repairs.
✅The museum was closed for two months because of repairs.
რამდენ ხანს? → for

2. „იმ დროს, როცა ვსადილობდით“ → during + წინადადება. ქართულ „დროს“-ს ზოგჯერ მთლიანი წინადადება მოსდევს („ბავშვს გაეღვიძა იმ დროს, როცა ვსადილობდით“), ინგლისურ during-ს კი – მხოლოდ არსებითი სახელი. ქვემდებარე + ზმნის წინ გამოიყენეთ while.

❌The baby woke up during we were having lunch.
✅The baby woke up while we were having lunch. ან The baby woke up during lunch.
წინადადება → while; არსებითი სახელი → during

3. „ყველა პასუხი იცოდა“ → was knowing. „იცოდა“, „ვიცნობდი“, „უნდოდა“ ფორმით უწყვეტელს ჰგავს, ამიტომ ფონში მათი was + -ing-ით თარგმნა მაცდურია. Know, want, like მდგომარეობის ზმნებია და Past Simple-ში რჩება.

❌In the exam Nika was knowing every answer, but he still felt nervous.
✅In the exam Nika knew every answer, but he still felt nervous.
know → knew

4. „ბნელდებოდა“ → it-ის გარეშე. ფონის აღწერისას ქართულად ხშირად ქვემდებარე არ გვაქვს: „ბნელდებოდა, როცა სოფელში ჩავედით“, „ციოდა“. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება; დროსა და ამინდზე ეს it-ია.

❌Was getting dark when we reached the village.
✅It was getting dark when we reached the village.
დრო, ამინდი → it was

არ აგერიოთ

When თუ while – ორივეს შეუძლია ორი წინადადების დაკავშირება, მაგრამ ჩვეულებრივ სხვადასხვა მოქმედებას წარადგენენ. ქართულად ორივე ხშირად „როცა“-ა.

When the alarm went off, I was dreaming.
როცა მაღვიძარამ დარეკა, სიზმარს ვხედავდი.
when + მოკლე მოქმედება
While I was dreaming, the alarm went off.
სანამ სიზმარს ვხედავდი, მაღვიძარამ დარეკა.
while + ხანგრძლივი მოქმედება

During თუ for – During ამბობს, როდის მოხდა რაღაც (რომელი პერიოდის შიგნით); for – რამდენ ხანს გაგრძელდა. სხვა დროის სიტყვები, მაგალითად by და until, B1-31-შია.

I woke up twice during the night.
ღამით ორჯერ გამეღვიძა.
როდის? ღამით, ამ პერიოდის შიგნით
I slept for eight hours.
რვა საათი მეძინა.
რამდენ ხანს? → for

ერთი დამაკავშირებელი სიტყვა, დროების ორი კომბინაცია – მოვლენების თანმიმდევრობას დრო აჩვენებს და არა დამაკავშირებელი სიტყვა. წარსული დროების შერწყმა B1-04-შია.

When we arrived, the party was starting.
როცა მივედით, წვეულება იწყებოდა.
ჩვენი მისვლისას მიმდინარეობდა
When we arrived, the party started.
როცა მივედით, წვეულება დაიწყო.
ჩვენი მისვლის შემდეგ დაიწყო

მართლწერა და გამოთქმა

  • როცა when / while-იანი ნაწილი პირველია, მძიმე დასვით: While I was out, the parcel arrived. როცა მეორეა, ჩვეულებრივ მძიმე არ სჭირდება: The parcel arrived while I was out. ქართულში „როცა“-ს წინ მძიმე ყოველთვის დგას – ინგლისურში მეორე პოზიციაზე ეს ჩვევა დატოვეთ.
  • while /waɪl/: h უმეტესობისთვის არ ისმის. /w/ ქართული ვ არ არის: ორივე ტუჩი მრგვალდება და წინ მოდის, ქვედა ტუჩი კბილებს არ ეხება. ბოლოს „მუქი“ l ისმის: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევს.
  • სწრაფ მეტყველებაში was და were სუსტია (/wəz/, /wə/), ამიტომ მახვილი მთავარ ზმნებსა და არსებით სახელებზე მოდის: I was walking home when it started to rain. ქართულად ყველა სიტყვას თითქმის თანაბრად ვამბობთ – ინგლისურში მახვილიანი სიტყვები ხაზგასმულად ისმის, სუსტები კი მოკლედ.
  • started ორმარცვლიანია (/ˈstɑːtɪd/), რადგან ფუძე t-ზე მთავრდება; walked კი ერთმარცვლიანია (/wɔːkt/) – -ed-ს ცალკე ხმოვნით ნუ წაიკითხავთ.
  • Past Simple-ის მართლწერა (stop → stopped, try → tried) A1-27-შია; არაწესიერი ფორმები (ring → rang, fall → fell) – A1-28-ში.

ოქროს წესი

ხანგრძლივი ფონური მოქმედება → Past Continuous (ხშირად while-ით). მის შუაში მომხდარი მოკლე მოვლენა → Past Simple (ხშირად when-ით). ერთმანეთის მიყოლებით მომხდარი მოვლენები → ყველა Past Simple-ში. „რამდენ ხანს?“ → for, არასოდეს during.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით (Past Simple ან Past Continuous), ან დააკავშირეთ წინადადებები.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. დააკავშირეთ when-ით: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. დააკავშირეთ while-ით: I was jogging. It started to snow.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … the bus arrived, everybody got on.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I fell asleep … the film.
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: We lived in Canada … two years.
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით და შეავსეთ დანარჩენი გამოტოვებული სიტყვები.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ შემთხვევაზე, როცა რაღაც მოულოდნელი მოხდა. გამოიყენეთ ერთი ხანგრძლივი ფონური მოქმედება და ერთი მოკლე მოვლენა.
  2. დაწერეთ სამი რამ, რაც დღეს დილით გააკეთეთ, ერთმანეთის მიყოლებით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A2-01 Past Continuous ინგლისურად: was / were + -ing ქართულად ახსნილი
    გაასწორეთ შეცდომა: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't
    დაწერეთ წარსულის ფორმა: fall
  3. A1-29 And, but, or, so, because ქართულად: კავშირები და also / too
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: It was raining, … we stayed at home.
პასუხები

A. ფორმა

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. მნიშვნელობა

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. კონტექსტში

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. თქვენი ჯერი

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. შერეული გამეორება

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play