Past Simple თუ Past Continuous? When, while, during და for ქართულად
Past Simple or Past Continuous? When and While
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წარსულზე მოკლე ამბის მოყოლას: ფონისთვის გამოიყენებთ Past Continuous-ს (განგრძობითი წარსული), მოვლენებისთვის – Past Simple-ს (მარტივი წარსული), და მათ ერთმანეთს დაუკავშირებთ სიტყვებით when, while, during და for.
მთავარი იდეა
ამბავს ორი ფენა აქვს. ერთი ფენა ფონია: ხანგრძლივი მოქმედებები, რომლებიც უკვე მიმდინარეობდა – I was walking home, it was getting dark. მეორე ფენა მოვლენებია: მოკლე, დასრულებული მოქმედებები, რომლებიც ამბავს წინ წაიყვანს – my phone rang, I stopped.
წარმოიდგინეთ გრძელი ხაზი და მოკლე ნიშანი, რომელიც მას კვეთს. გრძელი ხაზი Past Continuous-ია: მიმდინარე მოქმედება. მოკლე ნიშანი Past Simple-ია: მოვლენა, რომელიც ხაზის შუაში ხდება და ხშირად მას წყვეტს. I was walking home (გრძელი ხაზი) when it started to rain (მოკლე ნიშანი).
როცა ფონი არ არის და მოქმედებები უბრალოდ ერთმანეთის მიყოლებით ხდება, გამოიყენეთ მხოლოდ Past Simple, როგორც ნაბიჯები სიაში: I got up, had a shower and left.
ასე რომ, წარსულის ყოველ მოქმედებაზე ჰკითხეთ საკუთარ თავს: ეს ამბის უკან მდგარი სცენაა თუ ამბის ერთი ნაბიჯი?
ქართული და ინგლისური
აქ ქართული დიდი დამხმარეა: ფონი ქართულადაც უწყვეტელით ითქმის („სახლში მივდიოდი“), მოვლენა კი წყვეტილით („წვიმა დაიწყო“). „სახლში მივდიოდი, როცა წვიმა დაიწყო“ ზუსტად ის სურათია, რაც I was walking home when it started to rain. მოვლენების ჯაჭვიც ქართულად წყვეტილით ითქმის („ავდექი, ყავა მოვადუღე…“) – ინგლისურში Past Simple. ეს სისტემა უკვე გაქვთ თავში.
განსხვავება სიტყვებშია. ქართული „-ის დროს“ არსებით სახელს უერთდება („გამოცდის დროს“) – ეს არის during. მთლიანი წინადადების („გამოცდას რომ ვწერდი“, „სანამ გამოცდას ვწერდი“) წინ ინგლისურში while დგას. ხანგრძლივობას კი ქართულად ხშირად „განმავლობაში“-ით ვამბობთ („ერთი კვირის განმავლობაში“), ან საერთოდ უბრალოდ („ერთი კვირა დავრჩით“). ლექსიკონი „განმავლობაში“-ს ხშირად during-ით თარგმნის, მაგრამ „რამდენ ხანს?“ კითხვაზე ინგლისური პასუხი for-ია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| სახლში მივდიოდი, როცა წვიმა დაიწყო. | I was walking home when it started to rain. | აქ ერთნაირია: ფონი – უწყვეტელი / Past Continuous; მოვლენა – წყვეტილი / Past Simple |
| ავდექი, ყავა მოვადუღე და ფოსტა შევამოწმე. | I got up, made coffee and checked my emails. | აქაც ერთნაირია: ნაბიჯები → ყველა Past Simple |
| ტელეფონმა გამოცდის დროს დარეკა. | My phone rang during the exam. | „-ის დროს“ + არსებითი სახელი = during |
| ტელეფონმა დარეკა, სანამ გამოცდას ვწერდი. | My phone rang while I was doing the exam. | ქვემდებარე + ზმნა → while, არა during |
| რომში ერთი კვირა დავრჩით. | We stayed in Rome for a week. | ქართულად ხშირად სიტყვის გარეშე; ინგლისურში ხანგრძლივობა → for |
| ორმოცი წუთის განმავლობაში ვიცდიდი. | I waited for forty minutes. | „განმავლობაში“ რამდენ ხანს? → for, არა during |
| ჯერ არ ვიცოდი მისი სახელი. | I didn't know his name. | „ვიცოდი“ უწყვეტელს ჰგავს, მაგრამ know → Past Simple |
მოკლედ: უწყვეტელი ფონისთვის → Past Continuous, წყვეტილი მოვლენისთვის → Past Simple; „-ის დროს“ + არსებითი სახელი → during, წინადადება → while, „რამდენ ხანს“ → for.
ფორმა
შეწყვეტილი მოქმედება
| ფონი (Past Continuous) | მოვლენა (Past Simple) |
|---|---|
| I was walking home | when it started to rain. |
| While I was walking home, | it started to rain. |
| She was having a shower | when the doorbell rang. |
when-იანი ან while-იანი ნაწილი შეიძლება პირველი იყოს ან მეორე. როცა ის პირველია, მის შემდეგ ჩვეულებრივ მძიმეს ვსვამთ.
When თუ while?
| სიტყვა | ჩვეულებრივ მოსდევს | მაგალითი |
|---|---|---|
| when | მოკლე მოქმედება (Past Simple) | …when the phone rang. |
| while | ხანგრძლივი მოქმედება (Past Continuous) | While I was cooking, … |
მოვლენების თანმიმდევრობა
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| Past Simple, Past Simple, Past Simple | I opened the door, turned on the light and saw the mess. |
| when + Past Simple, Past Simple | When the film ended, we went home. (ჯერ ერთი, მერე მეორე) |
During, while, for
| სიტყვა | + | მაგალითი |
|---|---|---|
| during | არსებითი სახელი | during the meeting, during the night |
| while | წინადადება (ქვემდებარე + ზმნა) | while we were having the meeting |
| for | დროის მონაკვეთი | for two hours, for three days |
გამოყენება
1ფონური მოქმედება, რომელსაც მოვლენა წყვეტს
ხანგრძლივი მოქმედება მიმდინარეობდა; მის შუაში მოკლე მოქმედება მოხდა. მოკლე მოქმედება ხშირად აჩერებს ან ცვლის ხანგრძლივს. ქართულად: უწყვეტელი + წყვეტილი.
2When + მოკლე მოქმედება, while + ხანგრძლივი მოქმედება
When ჩვეულებრივ მოკლე მოქმედებას წარადგენს (Past Simple). While – ხანგრძლივს (Past Continuous). When ხანგრძლივ მოქმედებასთანაც შეიძლება, მაგრამ while აზრს უფრო ნათელს ხდის. ქართული „როცა“ ორივეს ფარავს.
3მოვლენების ჯაჭვი – მხოლოდ Past Simple
როცა მოქმედებები ერთმანეთის მიყოლებით ხდება, ყველა მათგანისთვის Past Simple გამოიყენეთ. When + Past Simple ხშირად ნიშნავს: „ჯერ ეს, მერე ის“. ქართულადაც აქ წყვეტილია.
შეადარეთ: დრო ამბის თანმიმდევრობას ცვლის.
4During + არსებითი სახელი, while + წინადადება, for + დროის მონაკვეთი
During და while ორივე ნიშნავს „იმ დროს“, მაგრამ during-ს არსებითი სახელი მოსდევს, while-ს კი ქვემდებარე + ზმნა. For ამბობს, რამდენ ხანს გაგრძელდა რაღაც.
5მდგომარეობის ზმნები Past Simple-ში რჩება
მდგომარეობის ზმნები (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) ჩვეულებრივ Past Simple-ში რჩება, ფონშიც კი. იხ. A1-23. ქართულად „ვიცოდი“, „მინდოდა“, „მომწონდა“ უწყვეტელს ჰგავს – ნუ მოგატყუებთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ორი თვის განმავლობაში“ → during two months. ლექსიკონში „განმავლობაში“ ხშირად during-ად წერია, ამიტომ ქართველები ხანგრძლივობას during-ით ამბობენ. During კი პასუხობს კითხვას „როდის?“ (რომელი პერიოდის შიგნით), არა „რამდენ ხანს?“. რიცხვი + დროის ერთეული → for.
2. „იმ დროს, როცა ვსადილობდით“ → during + წინადადება. ქართულ „დროს“-ს ზოგჯერ მთლიანი წინადადება მოსდევს („ბავშვს გაეღვიძა იმ დროს, როცა ვსადილობდით“), ინგლისურ during-ს კი – მხოლოდ არსებითი სახელი. ქვემდებარე + ზმნის წინ გამოიყენეთ while.
3. „ყველა პასუხი იცოდა“ → was knowing. „იცოდა“, „ვიცნობდი“, „უნდოდა“ ფორმით უწყვეტელს ჰგავს, ამიტომ ფონში მათი was + -ing-ით თარგმნა მაცდურია. Know, want, like მდგომარეობის ზმნებია და Past Simple-ში რჩება.
4. „ბნელდებოდა“ → it-ის გარეშე. ფონის აღწერისას ქართულად ხშირად ქვემდებარე არ გვაქვს: „ბნელდებოდა, როცა სოფელში ჩავედით“, „ციოდა“. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება; დროსა და ამინდზე ეს it-ია.
არ აგერიოთ
When თუ while – ორივეს შეუძლია ორი წინადადების დაკავშირება, მაგრამ ჩვეულებრივ სხვადასხვა მოქმედებას წარადგენენ. ქართულად ორივე ხშირად „როცა“-ა.
During თუ for – During ამბობს, როდის მოხდა რაღაც (რომელი პერიოდის შიგნით); for – რამდენ ხანს გაგრძელდა. სხვა დროის სიტყვები, მაგალითად by და until, B1-31-შია.
ერთი დამაკავშირებელი სიტყვა, დროების ორი კომბინაცია – მოვლენების თანმიმდევრობას დრო აჩვენებს და არა დამაკავშირებელი სიტყვა. წარსული დროების შერწყმა B1-04-შია.
მართლწერა და გამოთქმა
- როცა when / while-იანი ნაწილი პირველია, მძიმე დასვით: While I was out, the parcel arrived. როცა მეორეა, ჩვეულებრივ მძიმე არ სჭირდება: The parcel arrived while I was out. ქართულში „როცა“-ს წინ მძიმე ყოველთვის დგას – ინგლისურში მეორე პოზიციაზე ეს ჩვევა დატოვეთ.
- while /waɪl/: h უმეტესობისთვის არ ისმის. /w/ ქართული ვ არ არის: ორივე ტუჩი მრგვალდება და წინ მოდის, ქვედა ტუჩი კბილებს არ ეხება. ბოლოს „მუქი“ l ისმის: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევს.
- სწრაფ მეტყველებაში was და were სუსტია (/wəz/, /wə/), ამიტომ მახვილი მთავარ ზმნებსა და არსებით სახელებზე მოდის: I was walking home when it started to rain. ქართულად ყველა სიტყვას თითქმის თანაბრად ვამბობთ – ინგლისურში მახვილიანი სიტყვები ხაზგასმულად ისმის, სუსტები კი მოკლედ.
- started ორმარცვლიანია (/ˈstɑːtɪd/), რადგან ფუძე t-ზე მთავრდება; walked კი ერთმარცვლიანია (/wɔːkt/) – -ed-ს ცალკე ხმოვნით ნუ წაიკითხავთ.
- Past Simple-ის მართლწერა (stop → stopped, try → tried) A1-27-შია; არაწესიერი ფორმები (ring → rang, fall → fell) – A1-28-ში.
ოქროს წესი
ხანგრძლივი ფონური მოქმედება → Past Continuous (ხშირად while-ით). მის შუაში მომხდარი მოკლე მოვლენა → Past Simple (ხშირად when-ით). ერთმანეთის მიყოლებით მომხდარი მოვლენები → ყველა Past Simple-ში. „რამდენ ხანს?“ → for, არასოდეს during.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით (Past Simple ან Past Continuous), ან დააკავშირეთ წინადადებები.
-
I (read) when the lights (go) out.
-
While we (drive) to the coast, the car (break) down.
-
She (cut) her finger while she (make) a salad.
-
დააკავშირეთ when-ით: He was taking a photo. He dropped his phone.
-
დააკავშირეთ while-ით: I was jogging. It started to snow.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … the bus arrived, everybody got on.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I fell asleep … the film.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We lived in Canada … two years.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
During I was sleeping, someone called.
-
When I saw him, I was knowing he was angry.
-
I was opening the door and I was going in.
-
I met my wife while I was working in Rome.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით და შეავსეთ დანარჩენი გამოტოვებული სიტყვები.
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ შემთხვევაზე, როცა რაღაც მოულოდნელი მოხდა. გამოიყენეთ ერთი ხანგრძლივი ფონური მოქმედება და ერთი მოკლე მოვლენა.
-
დაწერეთ სამი რამ, რაც დღეს დილით გააკეთეთ, ერთმანეთის მიყოლებით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-01 Past Continuous ინგლისურად: was / were + -ing ქართულად ახსნილი გაასწორეთ შეცდომა: What you were doing at 9 pm?
-
A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't დაწერეთ წარსულის ფორმა: fall
-
A1-29 And, but, or, so, because ქართულად: კავშირები და also / too აირჩიეთ სწორი პასუხი: It was raining, … we stayed at home.
პასუხები
A. ფორმა
- was reading … went
- were driving … broke
- cut … was making
- He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
- While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.
B. მნიშვნელობა
- When
- While / When
- during
- for
- was cooking
C. იპოვეთ შეცდომა
- While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
- When I saw him, I knew he was angry.
- I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
- ✓ I met my wife while I was working in Rome.
D. კონტექსტში
- was sitting
- was sleeping
- knocked
- opened
- while / when
- saw
- during / in
E. თქვენი ჯერი
- I was waiting for the train when I saw my old school friend.
- I got up, had breakfast and took the bus to work.
F. შერეული გამეორება
- What were you doing at 9 pm?
- fell
- so
