Was და were ქართულად: be-ს წარსული, there was / there were
Was and Were
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წარსულზე ილაპარაკოთ was-ითა და were-ით: სად იყავით, როგორ გრძნობდით თავს, როგორი იყო რამე, როდის დაიბადეთ და რა იყო სადმე – დადებით, უარყოფით და კითხვით წინადადებებში.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ძველი ღია ბარათი შვებულებიდან: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. ღია ბარათი აღწერს, როგორი იყო ყველაფერი – ადამიანები, ადგილები, გრძნობები – იმ დროს, რომელიც უკვე დამთავრდა.
Was და were იმ ზმნის, be-ს, წარსულია, რომელიც უკვე იცით (am, is, are). ისინი იგივე საქმეს აკეთებს, რასაც აწმყოში: ადამიანს ან საგანს მის შესახებ ინფორმაციასთან აკავშირებს. მხოლოდ დროა სხვა: I am tired (ახლა) → I was tired (გუშინ).
be-ს წარსული აწმყოზე მარტივიც კია. ფორმა მხოლოდ ორია, არა სამი: was – I, he, she, it-სა და ერთ საგანთან; were – you, we, they-სა და ორ ან მეტ საგანთან.
დანარჩენი ისევეა, როგორც აწმყოში. უარყოფისთვის დაამატეთ not (wasn't, weren't). კითხვისთვის was / were ქვემდებარის წინ დასვით (Were you…?). და იმის სათქმელად, რა არსებობდა, გამოიყენეთ there was / there were.
ქართული და ინგლისური
კარგი ამბავი: ქართულიც „ყოფნის“ წარსულს იყენებს ზუსტად იმავე სიტუაციებში: „დაღლილი ვიყავი“, „სასტუმრო სუფთა არ იყო“, „სახლში იყვნენ“. ქართულ ზმნას პირების მიხედვით უფრო მეტი ფორმაც კი აქვს (ვიყავი, იყავი, იყო, ვიყავით, იყავით, იყვნენ), ინგლისურს კი – მხოლოდ ორი: was და were.
სირთულე სხვაგანაა. პირველი: რიცხვის შემდეგ ქართული მხოლობითს იყენებს („ქორწილში ორმოცდაათი სტუმარი იყო“), ინგლისური – მრავლობითს და were-ს: There were fifty people. და ქართულად არსებობას უბრალოდ „იყო“-თი ვამბობთ, ინგლისურს კი სჭირდება there was / there were. მეორე: ამინდზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს („ქაროდა“, „ცხელოდა“), ინგლისურს კი – it: It was windy. მესამე: „დავიბადე“ ქართულად ერთი ზმნაა, ინგლისურში კი ორი სიტყვა: was born. და მეოთხე: ქართული „წინ“ („ორი დღის წინ“) ინგლისურად before კი არა, ago-ა, და ის დროის შემდეგ დგას.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| დაღლილი ვიყავი. / სახლში იყვნენ. | I was tired. / They were at home. | აქ ერთნაირია: ორივე ენაში „ყოფნის“ წარსული |
| ორმოცდაათი სტუმარი იყო. | There were fifty guests. | რიცხვის შემდეგ ქართულად მხოლობითი; ინგლისურში მრავლობითი + were |
| კაფეში ბევრი ხალხი იყო. | There were a lot of people in the café. | არსებობა → there was / there were |
| ქაროდა. / ცხელოდა. | It was windy. / It was hot. | ქართულ წინადადებაში ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it |
| 1998 წელს დავიბადე. | I was born in 1998. | ქართულად ერთი ზმნა; ინგლისურში was born |
| ორი დღის წინ | two days ago | „წინ“ → ago, დროის შემდეგ; არა before |
| შარშან / გასულ კვირას | last year / last week | last-ის წინ წინდებული არ დგას |
მოკლედ: was – I, he, she, it; were – you, we, they. ამინდზე – it was, არსებობაზე – there was / there were, დაბადებაზე – was born, „ორი დღის წინ“ – two days ago.
ფორმა
დადებითი
| ქვემდებარე | be-ს წარსული | აწმყო (შესადარებლად) |
|---|---|---|
| I | was | am |
| he / she / it | was | is |
| you / we / they | were | are |
ერთი ადამიანი ან საგანი (you-ს გარდა) → was (My phone was…). ორი ან მეტი → were (My parents were…). You ყოველთვის were-ს იღებს, ერთ ადამიანზეც.
უარყოფითი
| ქვემდებარე | სრული ფორმა | შემოკლებული ფორმა |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | wasn't |
| you / we / they | were not | weren't |
კითხვა და მოკლე პასუხი
| Was / Were | ქვემდებარე | დანარჩენი | მოკლე პასუხები |
|---|---|---|---|
| Was | I | wrong? | Yes, you were. / No, you weren't. |
| Was | she | at the meeting? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were | you | at home? | Yes, I was. / No, I wasn't. |
| Were | they | happy? | Yes, they were. / No, they weren't. |
კითხვითი სიტყვით: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?
There was / there were
| მხოლობითი / უთვლადი | მრავლობითი | |
|---|---|---|
| დადებითი | There was a problem. | There were two problems. |
| უარყოფითი | There wasn't any time. | There weren't any seats. |
| კითხვა | Was there a café? | Were there any taxis? |
წარსულის დროის გამოთქმები: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.
გამოყენება
1წარსული მდგომარეობა, გრძნობები და აღწერა
was / were + ზედსართავი ან არსებითი სახელი გამოიყენეთ წარსულში ადამიანების, საგნებისა და გრძნობების აღსაწერად.
2წარსული ადგილი
was / were + ადგილი გამოიყენეთ, როცა ამბობთ, სად იყო ვინმე ან რამე.
3კითხვა და მოკლე პასუხი
was / were ქვემდებარის წინ დასვით. მოკლე პასუხი was / were-ს იმეორებს – დადებით მოკლე პასუხში შემოკლების გარეშე.
4There was / there were
there was გამოიყენეთ მხოლობით ან უთვლად არსებით სახელთან, there were – მრავლობითთან, როცა ამბობთ, რა არსებობდა წარსულში. აწმყოსთვის იხ. A1-11.
5I was born…
დაბადება წარსულშია, ამიტომ ინგლისური ამბობს was / were born და არა am born. ისწავლეთ როგორც მყარი ფრაზა (ეს ვნებითი გვარის ფორმაა: იხ. B1-10). ქართული „დავიბადე“ ერთი ზმნაა, ინგლისურში კი ორი სიტყვაა.
6წარსულის დროის გამოთქმები
დროის გამოთქმები ჩვეულებრივ წინადადების ბოლოს ან დასაწყისში დგას. Ago დროის მონაკვეთის შემდეგ დგას: „ორი კვირის წინ“ = two weeks ago. last-ისა და yesterday-ს წინ წინდებული არ დგას (იხ. A1-20).
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ორი თვის წინ“ → before two months. ქართული „წინ“ ნიშნავს როგორც before-ს, ისე ago-ს, და დროის სიტყვის შემდეგ დგას: „ორი თვის წინ“. ინგლისურში ეს ago-ა: two months ago. Before two months ინგლისური არ არის.
2. „საღამოობით ციოდა“ → was very cold. ამინდზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს: „ზღვა მშვენიერი იყო, მაგრამ საღამოობით ძალიან ციოდა“. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება – it.
3. „ბევრი სტუმარი იყო“ → was many guest. ქართულად არსებობას ადგილით ვიწყებთ და მხოლოდ „იყო“-ს ვამბობთ, რიცხვისა და „ბევრი“-ს შემდეგ კი მხოლობითია: „ნინოს დაბადების დღეზე ბევრი სტუმარი იყო“. ინგლისურში საჭიროა there were + მრავლობითი.
4. „რომელ საავადმყოფოში დაიბადა?“ → your daughter born. ქართული „დაიბადა“ ჩვეულებრივი წარსულის ზმნასავით ჟღერს, ამიტომ ინგლისურად ხშირად მარტო born რჩება. ინგლისურში born-ს წინ was / were აუცილებელია, კითხვაში – ქვემდებარის წინ.
არ აგერიოთ
was თუ were you-სთან – You ყოველთვის were-ს იღებს, ერთ ადამიანზეც და ბევრზეც. ქართულად აქ „იყავი“ და „იყავით“ განსხვავდება, ინგლისურში – არა.
there was თუ it was – There was რაღაც ახალს წარადგენს (ის არსებობდა). It was აღწერს იმას, რაც უკვე ვიცით. იხ. A1-11.
ago თუ last – Ago ახლანდელი მომენტიდან უკან ითვლის (three days ago). Last ნიშნავს უახლოეს წინას (last Friday). ერთად ნუ გამოიყენებთ.
მართლწერა და გამოთქმა
- წინადადების შუაში was და were ჩვეულებრივ სუსტია: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). ხმოვანი სულ მოკლე და მოდუნებულია. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ I was tired-ში ნუ იტყვით სრულ „ვოზ“-ს.
- მოკლე პასუხსა და წინადადების ბოლოს ისინი ძლიერია: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
- w ქართული ვ არ არის: ტუჩები დაამრგვალეთ და წინ წამოწიეთ, კბილები ტუჩს არ ეხება.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) – weren't ერთმარცვლიანია. /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოდუნებულია, ენა შუაში დევს.
- ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): მახვილი მეორე ნაწილზეა.
- were და where სხვადასხვა სიტყვაა: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?
- born /bɔːn/ (UK), /bɔːrn/ (US): ბრიტანულ ინგლისურში r არ ისმის; ამერიკულში r რბილია და არ ცახცახებს, როგორც ქართული რ.
ოქროს წესი
I / he / she / it → was. You / we / they → were. უარყოფა: wasn't, weren't. კითხვა: Was she…? Were you…? – be უარყოფასა და კითხვას თავად აწარმოებს, did-ის გარეშე. და დაიმახსოვრეთ: „ორი დღის წინ“ = two days ago, „დავიბადე“ = I was born.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით was, were ან მათი უარყოფითი ფორმა.
-
I at home yesterday.
-
My parents in Italy last month.
-
you at school on Friday?
-
The shops open. They were closed.
-
There ten people at the meeting.
-
"Was the food good?" "Yes, it ."
-
გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: The test was easy.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … a cat in the garden.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I was in Rome two years ….
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: You … right, Tom.
-
შეადგინეთ კითხვა: you / where / last night / were
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I am born in 2002.
-
Was they happy?
-
She was in London before three years.
-
We were at the cinema last Saturday.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, სად იყავით გუშინ და როგორ გრძნობდით თავს.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როდის და სად დაიბადეთ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-03 To Be: უარყოფა, კითხვა და მოკლე პასუხები (isn't, aren't, Are you…?) ქართულად აირჩიეთ მოკლე პასუხი: "Are you tired?" "Yes, …."
-
A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…? აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … two banks in my street.
-
A1-24 თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად აირჩიეთ სწორი პასუხი: There wasn't … bread.
პასუხები
A. ფორმა
- was
- were
- Were
- weren't / were not
- were
- was
- The test wasn't easy. / The test was not easy.
B. მნიშვნელობა
- was
- ago
- were
- Where were you last night?
C. იპოვეთ შეცდომა
- I was born in 2002.
- Were they happy?
- She was in London three years ago.
- ✓ We were at the cinema last Saturday.
D. კონტექსტში
- were
- weren't / were not
- was
- was
- were
- Was
- wasn't / was not
E. თქვენი ჯერი
- Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
- I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.
F. შერეული გამეორება
- I am
- are
- any
