Regret, mean, go on, need, like қазақша: -ing пе, әлде to ма?
Regret, Mean, Go On, Need, Like
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз regret, mean, go on, need және like етістіктерінен кейін -ing формасы мен to арасынан дұрыс таңдау жасай аласыз және I saw her cross пен I saw her crossing арасындағы айырмашылықты ажырата аласыз.
Негізгі идея
B2-15 сабағында мағынасы -ing пен to арқылы өзгеретін төрт етістікпен таныстыңыз. Бұл сабақ тағы бесеуін қосады, және олардың көбін A1-25 сабағындағы сол нұсқама түсіндіреді.
To алға нұсқайды: сіз қазір айтқалы тұрған жаман хабарға (regret to tell you), ниетіңізге (mean to), келесі қадамға (go on to). -ing іс-әрекеттің өзіне қарайды: бұрын істеген нәрсеңізге (regret saying), жағдайдың нені талап ететініне (means moving), жай ғана жалғаса беретін іске (go on talking).
Екі етістік мұнда қысқаша ғана қайталанады. Need етістігінен кейін -ing формасы ырықсыз мағына береді (The car needs washing): мұны B2-13 сабағында үйрендіңіз. Like етістігінде айырмашылық аз: to көбіне өзіңіз таңдаған әдет туралы, ал would like (= қалау) етістігінен кейін to келеді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілі бұл етістіктердің көбіне жақсы тірек бола алады. «Жалғаса берді» мағынасын -а / -е берді өте дәл береді: «сөйлей берді» → went on talking. Ниетті -айын деп едім, -айын деп жүрмін береді: «сүт алайын деп едім» → meant to. Бұрын болған іске өкінуді -ғаныма өкінемін береді → regret + -ing, ал ресми жаман хабарды өкінішпен хабарлаймыз береді → regret to inform. Абайлайтын жер: «бір нәрсені талап ету» мағынасындағы mean қазақша көбіне -уға тура келеді, -у деген сөз болып айтылады, ал «-у» формасы to сияқты көрінеді. Ағылшыншада бұл мағынада mean + -ing керек. Сондай-ақ «көрдім», «естідім» етістіктерінен кейінгі -ғанын өткен шақ сияқты көрінеді, бірақ ағылшыншада see / hear + адам + негізгі түрі немесе -ing келеді.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Мектепте жақсырақ оқымағаныма өкінемін. | бұрын болған іс | I regret not studying harder at school. |
| Өтінішіңіздің қабылданбағанын өкінішпен хабарлаймыз. | ресми жаман хабар | We regret to inform you… |
| Басқа қалаға көшуге тура келеді. | талап етеді | It would mean moving to another city. |
| Сүт алайын деп едім, бірақ ұмытып кетіппін. | ниет | I meant to buy milk, but I forgot. |
| Музыка басталса да, ол сөйлей берді. | сол іс жалғасты | She went on talking. |
| Ол даяшы болып бастап, кейін үш мейрамхана ашты. | келесі қадам | He went on to open three restaurants. |
| Оның таксиге отырғанын көрдім. | толық іс-әрекет | I saw her get into a taxi. |
Құрылым
| Етістік | + -ing | + to + етістік |
|---|---|---|
| regret | істеген нәрсеңізге өкіну | ресми: қазір айтып отырған жаман хабарға өкіну (regret to inform / tell / say / announce) |
| mean | талап ету; нәтижесі болу | ниеттену, көздеу |
| go on | сол істі жалғастыру | келесі қадам ретінде жаңа нәрсе істеу |
| need | (зат бастауыш) ырықсыз мағына: needs cleaning = needs to be cleaned | (адам бастауыш) істеу қажет |
| like | ұнату (A1-25 қараңыз) | көбіне: әдет ретінде таңдау; дұрыс деп санау |
Would like (= қалау) етістігінен кейін to келеді: Would you like to come?
Қабылдау етістіктері (C1-18 сабағына алдын ала шолу)
| Үлгі | Мағынасы | Мысал |
|---|---|---|
| see / hear + толықтауыш + негізгі түрі | іс-әрекет басынан аяғына дейін толық | I saw him cross the road. |
| see / hear + толықтауыш + -ing | жүріп жатқан іс-әрекеттің бір бөлігі | I saw him crossing the road. |
Қолданылуы
1Regret to: қазіргі жаман хабар (және regret + -ing қысқаша қайталау)
Regret + to ресми және тек дерлік inform, tell, say және announce етістіктерімен, жаман хабарды қазір айту үшін қолданылады. Қысқаша қайталау: regret + -ing = өткенде болған бір нәрсеге өкіну; өткенге өкінуді B2-04 сабағында үйрендіңіз.
2Mean + -ing немесе to
Mean + -ing = талап ету, міндетті нәтижесі болу. Mean + to = ниеттену, жоспарлау. I've been meaning to… тіркесі өте жиі қолданылады: көптен бері істегіңіз келіп жүрген, бірақ әлі істемеген нәрсе туралы.
3Go on + -ing немесе to
Go on + -ing = сол істі жалғастыру, көбіне ұзақ уақыт бойы. Go on + to = келесі нәрсеге көшу: жаңа тақырыпқа немесе өмірдің кейінгі кезеңіне.
4Need + -ing немесе to (B2-13 қысқаша қайталау)
Бастауыш зат болса: need + -ing need to be done сияқты ырықсыз мағына береді. Бастауыш адам болса: need + to. Толық түсіндірме B2-13 сабағында.
5Like to (әдет, таңдау) және would like to
Ұнату мағынасындағы like + -ing немесе to A1-25 және A2-25 сабақтарында; әдетте айырмашылық аз. Жаңа жайт: like + to «мен мұны өзім таңдаймын, бұл дұрыс деп санаймын» деген мағына бере алады, тіпті ол қызық болмаса да. Қазақшада бұл -ғанды жөн көремін тіркесіне жақын. Would like (= қалау) етістігінен кейін to келеді. Would like + -ing те бар, бірақ ол қиялдағы жағдайда «ұнар еді» дегенді білдіреді.
6See / hear + толықтауыш + негізгі түрі немесе -ing (алдын ала шолу)
Қабылдау етістіктерінен кейін негізгі түрі іс-әрекеттің басынан аяғына дейін толық болғанын көрсетеді. -ing формасы жүріп жатқан іс-әрекеттің бір бөлігін көрсетеді. Екі үлгіде де to жоқ. Бұл тақырып C1-18 сабағында дамытылады. Қазақшадағы «-ғанын көрдім» өткен шақ сияқты көрінгенімен, ағылшыншада мұнда өткен шақ формасы қолданылмайды.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «-уды білдіреді», «-уға тура келеді» → means to. «Талап етеді» мағынасындағы mean қазақша қимыл есімімен келеді: «Бизнес ашу көп тәуекелге баруды білдіреді». Мектепте «-у / -уға = to» деп жаттағандықтан, means to шығып кетеді. Бірақ mean to = «ниеттену». «Талап етеді» мағынасында mean + -ing қолданыңыз.
2. «-ғаныма өкінемін» → regret to. Қазақша «өкіну» етістігі барыс септігін талап етеді: «Бұл курсқа жазылғаныма өкінемін». Барыс септігінің «-ға» жалғауы to сияқты сезіліп, regret to сұранып тұрады. Бірақ regret to тек қазір айтылатын ресми жаман хабар үшін (regret to inform / tell / say). Бұрын істеген нәрсеңізге өкінсеңіз → regret + -ing.
3. «Шыққанын көрдім» → saw him left. Қазақтың «-ғанын көрдім» тіркесіндегі «-ған» өткен шақты еске салады, сондықтан ағылшыншада да өткен шақ формасы қойылып кетеді. see / hear + адам үлгісінен кейін тек негізгі түрі (толық іс) немесе -ing (жүріп жатқан іс) келеді.
Шатастырмаңыз
go on doing және go on to do — сол іс пе, әлде келесі қадам ба.
need doing және need to do — іс-әрекетті қажет ететін зат па, әлде істеуге тиіс адам ба.
regret doing және regret to tell — бұрын болған іс пе, әлде қазіргі жаман хабар ма.
remember, forget, stop, try — B2-15 қараңыз.
Жазылуы мен айтылуы
- regret → regretting, regretted: екпін соңғы буында, /rɪˈɡret/, сондықтан t екі еселенеді. Мұнда қазақтың соңғы буынға екпін түсіру әдеті сізге көмектеседі.
- mean /miːn/ → meant /ment/: өткен шақ формасындағы дауысты қысқа, bent сөзіндегідей. Қазақ тілінде дауыстылардың созылыңқы-қысқа айырмасы жоқ, сондықтан mean сөзіндегі /iː/ дыбысын анық созыңыз, ал meant сөзінде қысқа, ашық /e/ айтыңыз.
- went on to бір топ болып айтылады: /ˌwent ˈɒn tə/ (UK), /ˌwent ˈɑːn tə/ (US). Етістіктен кейін to + негізгі түрі (келесі қадам) ме, әлде -ing формасы (жалғасу) ма, соған құлақ салыңыз.
- I saw her get пен I saw her getting сөйлемдерінде айырмашылықты -ing жалғауы береді. Соңғы /ŋ/ қазақтың ң дыбысымен бірдей; оны анық айтыңыз, соңына г қоспаңыз.
Алтын ереже
regret, mean және go on етістіктерінде to алға нұсқайды (қазіргі жаман хабар, ниет, келесі қадам), ал -ing іс-әрекеттің өзіне қарайды (бұрын болған іс, бір нәрсенің талап ететіні, сол істің жалғасуы). Зат needs doing; адам needs to do. Would like (= қалау) етістігінен кейін to келеді. Қазақшадағы «-а берді» → go on + -ing, «-айын деп едім» → meant to, «-уға тура келеді» (талап етеді) → mean + -ing.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.
-
Sorry, I didn't mean (wake) you up.
-
Taking the job would mean (move) to another city.
-
She looked up for a moment, then went on (read).
-
After university, he went on (start) his own company.
-
The grass is very long. It needs (cut).
-
We regret (tell) you that the concert has been cancelled.
B. Мағына
Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I regret … him my car — he crashed it.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: The speaker introduced herself and then went on … about climate change. (= her next topic)
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … to come with us tonight? (шақыру)
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I watched her … across the lake. (= from start to finish)
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … to pay my bills on time — it's a habit, not something I enjoy.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
I didn't mean upsetting you.
-
The windows need clean.
-
I heard someone shouting in the street.
-
I'd like going home now.
D. Мәтін ішінде
Мәтінді оқып, жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.
Moving house means 16 (pack) everything you own. I didn't mean 17 (keep) so many old things, but somehow I did. The new flat is great, but the kitchen needs 18 (paint). Yesterday my new neighbour came round and went on 19 (talk) for an hour! Then he went on 20 (offer) me his ladder, which was kind. I don't regret 21 (move) here at all.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Істегеніңізге немесе істемегеніңізге өкінетін бір нәрсе туралы және көптен бері істейін деп жүрген бір нәрсе туралы жазыңыз.
-
like to арқылы бір пайдалы әдетіңіз туралы және would like to арқылы бір арманыңыз туралы жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
B2-15 Remember, forget, stop, try қазақша: -ing пе, әлде to ма? Мағынасы қалай өзгереді I'll never forget (meet) her for the first time.
-
B2-15 Remember, forget, stop, try қазақша: -ing пе, әлде to ма? Мағынасы қалай өзгереді We stopped (have) lunch at a small café.
-
B2-13 To be done, being done және get-passive қазақша: «шақырылғым келеді», «жұмысқа алынды» I hate (tell) what to do.
-
B2-04 I wish I had… және regret қазақша: өткенге өкініш және «-са ғой» I wish I (study) harder at school.
Жауаптар
A. Құрылым
- to wake
- moving
- reading
- to start
- cutting / to be cut
- to tell
B. Мағына
- lending
- to talk
- Would you like
- swim
- like
C. Қатені табыңыз
- I didn't mean to upset you.
- The windows need cleaning. / The windows need to be cleaned.
- ✓ I heard someone shouting in the street.
- I'd like to go home now.
D. Мәтін ішінде
- packing
- to keep
- painting / to be painted
- talking
- to offer
- moving / having moved
E. Сіздің кезегіңіз
- I regret not learning to swim as a child. I've been meaning to call my old school friend for months.
- I like to check the weather before I go out. I would like to visit Japan one day.
F. Аралас қайталау
- meeting
- to have
- being told
- had studied
