Used to, be used to, get used to қазақша: «-атынмын», «үйренгенмін», «үйреніп келемін»
Used To, Be Used To, Get Used To
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз used to do (өткендегі әдет), be used to doing (бір нәрсе қалыпты болып кеткен) және get used to doing (бір нәрсе қалыпты бола бастаған) тіркестерін ажырата аласыз және әрқайсысын кез келген шақта дұрыс қолдана аласыз.
Негізгі идея
Бұл үшеуі бір-біріне өте ұқсас, бірақ әртүрлі сұрақтарға жауап береді.
used to + негізгі түр — ескі фотоальбом: бұрын шындық болған, қазір олай емес нәрсеге артқа қарайсыз. I used to smoke. (Қазір шекпеймін.)
be used to + зат есім / -ing — жайлы кресло: бір нәрсе қалыпты сезіледі. I'm used to the cold. (Суық мені мазаламайды.)
get used to + зат есім / -ing — сол креслоға апаратын жол: бөтен → қалыпты. I'm getting used to the cold. (Біртіндеп жеңілдеп келеді.)
Бәрінің кілті — кішкентай to сөзі. Used to smoke тіркесінде to етістікке тиесілі, сондықтан одан кейін негізгі түр келеді. Be used to және get used to тіркестерінде used — «үйреніп қалған» деген мағынадағы сын есім, ал to — предлог, сондықтан одан кейін зат есім немесе -ing формасы келеді B1-19. Өзіңізден сұраңыз: Мұнда зат есім қоюға бола ма? Болса → -ing.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Бұл жерде қазақ тілі көп көмектеседі, өйткені үш мағына үш түрлі формамен айтылады. Өткендегі әдет — -атын / -етін («баратынмын») A2-28 → used to. Үйреніп қалған күй — үйренгенмін, үйреніп қалдым → be used to. Назар аударыңыз: қазақша бұл формалар өткен шаққа ұқсайды, бірақ мағынасы — қазіргі күй. Ал процесс — үйреніп келемін, үйреніп кетесің → get used to.
Екі қиындық бар. Біріншіден, қазақша «үйрену» етістігі барыс септігін алады: «ерте тұруға үйрендім». Бұл «-уға» бізге to + етістік сияқты көрінеді, бірақ ағылшыншада бұл to — предлог, одан кейін -ing керек. Екіншіден, «үйрену» сөзі «learn» деген мағынаны да береді, сондықтан get used to орнына learn қолданылып кетеді.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Мектепке күнде велосипедпен баратынмын. | өткендегі әдет | I used to cycle to school every day. |
| Қаланың шуына үйренгенмін. | қалыпты күй | I'm used to the noise of the city. |
| Үйден жұмыс істеуге біртіндеп үйреніп келемін. | процесс | I'm slowly getting used to working from home. |
| Уайымдама, тез үйреніп кетесің. | болашақтағы процесс | Don't worry, you'll soon get used to it. |
| Мейіргерлер ұзақ ауысымда жұмыс істеуге үйренген. | «-уге», бірақ -ing | Nurses are used to working long shifts. |
Құрылым
Үш құрылым
| Құрылым | Одан кейін | Мағынасы | Мысал |
|---|---|---|---|
| used to | негізгі түр | өткендегі әдет немесе күй, қазір олай емес | I used to live in Rome. |
| be used to | зат есім / есімдік / -ing | қалыпты сезіледі | I'm used to living alone. |
| get used to | зат есім / есімдік / -ing | қалыпты бола бастады | I'm getting used to living alone. |
used to: болымсыз және сұраулы түрлері (A2-28 қайталау)
| Мысал | |
|---|---|
| Болымсыз түрі | I didn't use to like coffee. |
| never арқылы болымсыз | I never used to like coffee. |
| Сұрақ | Did you use to play an instrument? |
be used to — be өзгереді; used to өзгермейді.
| Шақ | Мысал |
|---|---|
| Осы шақ | She is used to working nights. |
| Өткен шақ | We weren't used to such hot weather. |
| Сұрақ | Are you used to the new system yet? |
get used to — кез келген шақта және модаль етістіктерден кейін
| Шақ | Мысал |
|---|---|
| Present Continuous | I'm getting used to my new glasses. |
| Past Simple | He got used to the noise after a week. |
| Present Perfect | Have you got used to the time difference? (US: gotten) |
| Келер шақ | You'll get used to it. |
| Модаль етістікпен | I can't get used to eating so late. |
Қолданылуы
1Used to: өткендегі әдеттер мен күйлер
Өткенде қайталанған, қазір жоқ әрекеттер мен жағдайлар үшін used to + негізгі түрді қолданыңыз. Оның осы шақ түрі жоқ: қазіргі әдет үшін Present Simple қолданыңыз, көбіне usually сөзімен.
2Be used to: бір нәрсе қалыпты сезіледі
Бір нәрсе таныс болып, енді бөтен немесе қиын болмаса, be used to қолданыңыз. Одан кейін зат есім, есімдік немесе -ing формасы келеді.
3Get used to: үйреніп келе жатқан процесс
Бір нәрсенің біртіндеп қалыпты болу процесі үшін get used to қолданыңыз. Ол кез келген шақта және модаль етістіктерден кейін келе береді.
4Үшеуі бірге
Шынайы әңгімеде өзгерісті сипаттау үшін үшеуі жиі бірге қолданылады.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Терезені ашып ұйықтауға үйренген» → be used to + негізгі түр. Қазақшадағы «үйрену» барыс септігін алады: «-уға үйренген». Бұл to + етістік сияқты көрінеді. Бірақ be used to тіркесіндегі to — предлог, одан кейін -ing керек.
2. «Үйреніп жатырмын» → learning to. Қазақшадағы «үйрену» сөзі «learn» мағынасын да, «әдеттену» мағынасын да береді. Жаңа нәрсенің біртіндеп қалыпты болуы туралы айтсаңыз, get used to керек.
3. «Ыстыққа үйренгенмін» → I used to. Қазақшада «үйренгенмін» сөзінде «болу» етістігі жоқ, сондықтан ағылшыншада am түсіп қалады. Нәтижесінде I used to шығады, ал ол «бұрын … -атынмын» деген мүлдем басқа мағына береді әрі одан кейін зат есім келмейді.
Шатастырмаңыз
used to do және be used to doing — Бірі өткен туралы, екіншісі қазір не қалыпты екені туралы.
be used to және get used to — Күй және өзгеріс.
be used to (үйреніп қалған) және be used to do (use етістігінің ырықсыз етісі) — This room is used to store boxes «бұл бөлмені қорап сақтау үшін пайдаланады» дегенді білдіреді: бұл use етістігінің ырықсыз етісі B1-10 + мақсатты білдіретін to + етістік. Айтылуы да басқа (төменде қараңыз).
Өткендегі әдет үшін used to және would — Would да өткенде қайталанған әрекеттерді сипаттай алады, бірақ өткендегі күйлерді емес. B2-17 қараңыз.
Жазылуы мен айтылуы
- used to, be used to және get used to тіркестерінде used /juːst/ болып, ал to әлсіз айтылады: /ˈjuːstə/. Екі /t/ дыбысы бір болып қосылады. Мұнда s — қатаң с дыбысы.
- used «пайдаланылды» деген мағынада (This room is used to store boxes, I used a knife) /juːzd/ болып, ұяң з дыбысымен айтылады.
- use to (did / didn't сөзінен кейін) used to тіркесімен дәлме-дәл бірдей естіледі, сондықтан жазуда жиі қате кетеді.
- Жазылуына қарап used сөзін екі буынмен оқымаңыз: ол бір буын.
Алтын ереже
Used to + етістік = өткен, қазір олай емес («-атынмын»). Be used to + зат есім / -ing = қалыпты сезіледі («үйренгенмін»). Get used to + зат есім / -ing = қалыпты бола бастады («үйреніп келемін»). Be / get used to тіркестерінен кейін «зат есім немесе -ing» деп ойлаңыз, қазақшадағы «-уға» сізді алдамасын.
Жаттығулар
A. Құрылым
used to, be used to немесе get used to тіркестерінің бір түрін қолданыңыз.
-
I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
-
She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.at weekends (UK), on weekends (US)
-
Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
-
Did you have long hair?
-
We used to the cold yet — it's our first winter.
-
Болымсыз түрге айналдырыңыз: I used to like coffee.
-
Сұраулы сөйлемге айналдырыңыз: You are used to the new system.
B. Мағына
Дұрыс жауапты таңдаңыз немесе сөйлемді қайта жазыңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: It took me a year to … used to the food.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: There a bakery on this corner.
-
used сөзін қолданып қайта жазыңыз: Driving on the left isn't strange for me any more.
-
used сөзін қолданып қайта жазыңыз: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.flat (UK), apartment (US)
-
Мағынасын таңдаңыз: "I'm getting used to my new glasses."
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
I'm used to get up at 5 am.екінші жауап мағынаны өткендегі әдетке өзгертеді
-
I use to drink coffee every morning.соңғы жауап өткен туралы
-
I'm getting use to the new timetable.
-
She is used to that she works at night.
-
We used to go camping every summer.
D. Мәтін ішінде
Диалогты оқып, әр орынға дұрыс сөзді жазыңыз; жақшада етістік берілсе, оның дұрыс түрін жазыңыз.
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Өміріңіздің қалай өзгергені туралы екі сөйлем жазыңыз: біреуі used to, біреуі didn't use to арқылы.
-
Өміріңіздегі бір жаңа нәрсе туралы жазыңыз: бір сөйлем be used to немесе not used to арқылы, бір сөйлем get used to арқылы.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
B1-19 Gerund қазақша: -ing формасы бастауыш ретінде және предлогтан кейін I look forward to (see) you.
-
B1-20 Relative clauses қазақша: whose, where, when және есімдікті түсіріп айту The town I grew up has changed a lot.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do қазақша: басқа адамның әрекеті туралы My boss made me (work) late.
Жауаптар
A. Құрылым
- used to play
- working
- get
- use to
- aren't / are not / haven't got / haven't gotten
- I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
- Are you used to the new system?
B. Мағына
- get
- used to be
- I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
- I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
- They are slowly starting to feel normal.
C. Қатені табыңыз
- I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
- I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
- I'm getting used to the new timetable.
- She is used to working at night. / She's used to working at night.
- ✓ We used to go camping every summer.
D. Мәтін ішінде
- used to live / lived
- used
- walking
- getting
- use
E. Сіздің кезегіңіз
- I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
- I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.
F. Аралас қайталау
- seeing
- where
- work
