SlowingoГрамматика
B1 7 / 39

Third Conditional кыргызча: «-ган болсо … -мак элем» англисче

Third Conditional: If I Had Known…

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз болбогон өткөндү жана анын натыйжаларын элестете аласыз – If I had known, I would have helped – жана бул түзүлүштү өкүнүч, жеңилдеп калуу жана сын жөнүндө айтуу үчүн колдоно аласыз.

Негизги ой

Өткөн жабык. Аны өзгөртө албайбыз, бирок анын башка вариантын элестете алабыз.

Жол айрыгын элестетиңиз. Өткөндө бир учурда сиз бир жолду тандагансыз: I didn't leave early, so I missed the train. Third conditional (шарттуу сүйлөмдүн 3-түрү) экинчи жол менен – сиз тандабаган жол менен – басып, ал кайда алып барарын айтат: If I had left early, I would have caught the train.

Шарт чынында болгон нерсенин тескериси: had left «эрте чыккан жокмун» дегенди билдирет. Натыйжа да адатта тескериси: would have caught «үлгүргөн жокмун» дегенди билдирет. Could have же might have менен натыйжа ошол экинчи жолдогу мүмкүнчүлүк гана.

B1-06 сабагында англис тили элестетилген азыркы учурду көрсөтүү үчүн этишти бир кадам артка жылдырарын көрдүңүз: if I had. Элестетилген өткөн үчүн ал дагы бир кадам артка, Past Perfect (өткөн чактын аткарылган түрү) чагына жылат: if I had had. Бул убакыт бир эле учурда өткөн да, чындык эмес да.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча болбогон өткөндү -ган болсо … -мак элем же оозеки кепте -ганда … -мак элем менен айтабыз: «Эртерээк чыккан болсом (чыкканымда), поездге үлгүрмөкмүн». Шарт бөлүгү англисчеге жакшы туура келет: «-ган болсо» → had + үчүнчү форма. Кыйынчылык натыйжада. Кыргызча -мак элем бир эле форма: «бармакмын» азыркы элестетүүдө да (I would go), өткөн элестетүүдө да (I would have gone) айтылат, аны контекст чечет. Англисчеде өткөн натыйжа үчүн дайыма would / could / might + have + үчүнчү форма керек. Ошондой эле оозеки кыргызчада өткөн шартты жөн гана «-са» менен да айта беребиз («Эртерээк чыксам, үлгүрмөкмүн»), ал эми англисчеде өткөн шарт үчүн Past Simple жетишсиз: had керек.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Тыгын жөнүндө билген болсом, поезд менен бармакмын.If I had known about the traffic, …«-ган болсо» → had + үчүнчү форма
Аба ырайы жакшыраак болгондо, сыртта тамактанмакпыз.If the weather had been better, …оозеки «-ганда» да ушул эле маани → had been
…поезд менен бармакмын.…I would have taken the train.«-мак элем» өткөн жөнүндө → would have + үчүнчү форма
Машинам болсо, жумушка машина менен бармакмын.If I had a car, I would drive to work.ошол эле «-мак элем», бирок азыр → would + негизги форма
Пландарымды өзгөртө алмакмын.I could have changed my plans.«-а алмак элем» өткөн жөнүндө → could have
Балким, макул болмок.She might have said yes.«балким … -мак» → might have
Эшикти кулпулаганыңда, ноутбукту эч ким алып кетмек эмес.…nobody would have taken the laptop.кыргызча эки тануу («эч ким» + «эмес»); англисче бир гана: nobody + would have
Сенин жардамың болбогондо…If you hadn't helped me… / If it hadn't been for your help…«… болбогондо» → If not… эмес

Кыскасы: «-ган болсо», «-ганда» (өткөн шарт) → if + had + үчүнчү форма; өткөн жөнүндөгү «-мак элем» → would have + үчүнчү форма; «-а алмак элем» → could have; «балким … -мак» → might have.

Түзүлүшү

Эки бөлүк

if бөлүгү (шарт)негизги бөлүк (натыйжа)
if + Past Perfect (had + үчүнчү форма)would / could / might + have + үчүнчү форма
If she had studied,she would have passed.
If we hadn't stopped for coffee,we might have arrived on time.
If you had asked me,I could have helped.

Бөлүктөр орун алмаша алат. Адатта if бөлүгү биринчи келсе, үтүр коюлат; натыйжа биринчи келсе, үтүр коюлбайт: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.

would, could, might

Модалдык этишМаанисиМисал
would haveишенимдүү натыйжа («-мак элем»)I would have called you.
could haveмүмкүн болмок («-а алмак элем»)I could have called you.
might haveбалким («балким, -мак элем»)I might have called you.

Тануу сүйлөм жана суроо

Мисал
Тануу шартIf he hadn't lied, …
Тануу натыйжа…, she wouldn't have left.
СурооWhat would you have done if you'd lost your passport?
Кыска жоопторWould you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have).

Кыскартылган формалар

ТолукЖазууда кыскартылганыКөбүнчө кандай угулат
If I had knownIf I'd known/ɪf aɪd nəʊn/
I would have goneI'd have gone«I'd've gone» – /aɪdəv/
would not havewouldn't have«wouldn't've» – /ˈwʊdntəv/
could have / might havecould've / might've/ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/

Колдонулушу

1Элестетилген өткөн жана анын натыйжасы

Өткөндөгү бир чыныгы фактыны өзгөртүңүз да, экинчи жол менен анын натыйжасына чейин барыңыз.

If I had known about the traffic, I would have taken the train.
Тыгын жөнүндө билген болсом, поезд менен бармакмын.
билген эмесмин, поезд менен барган жокмун
If the weather had been better, we would have eaten outside.
Аба ырайы жакшыраак болгондо, сыртта тамактанмакпыз.
оозеки «-ганда» = if + had
She would have won the race if she hadn't fallen.
Ал жыгылбаганда, жарышта жеңмек.
натыйжа биринчи: үтүр жок
If they hadn't spent so much on the wedding, they wouldn't have had money problems.
Тойго мынча көп акча коротпогон болушса, акча жагынан кыйналышмак эмес.
wouldn't have had: бул жерде had – негизги этиш
What would you have done if the bank had said no?
Банк макул болбогондо, эмне кылмаксыз?
суроо: would + ээ + have + үчүнчү форма

2could have жана might have менен мүмкүн болгон натыйжалар

Мүмкүн болмок нерсе үчүн could have, натыйжа «балким» гана болсо might have колдонуңуз.

If you had told me earlier, I could have changed my plans.
Мага эртерээк айтканыңызда, пландарымды өзгөртө алмакмын.
could have = «-а алмак элем»
If the doctor hadn't acted so quickly, the patient could have died.
Дарыгер ушунчалык тез аракет кылбаганда, бейтап өлүп калышы мүмкүн эле.
She might have said yes if you had asked her properly.
Андан туура сураганыңда, балким, макул болмок.
might have = балким

3Өкүнүч

Third conditional сиз өкүнгөн өткөндөгү тандоо жөнүндө айтуу үчүн колдонулат.

If I had saved more money, I could have bought that flat.
Көбүрөөк акча чогултканымда, ошол батирди сатып ала алмакмын.
flat (UK) = apartment (US)
If I'd listened to my parents, I would have studied engineering.
Ата-энемдин тилин алганымда, инженерликке окумакмын.
If I'd = If I had
I'd have stayed longer if I hadn't had to work the next day.
Эртеси иштешим керек болбогондо, көбүрөөк калмакмын.
I'd have = I would have
If I'd checked the address, we wouldn't have gone to the wrong hotel.
Даректи текшерген болсом, башка мейманканага барып калмак эмеспиз.

4Жеңилдеп калуу

Болбой калган жаманыраак өткөндү элестетиңиз. Грамматикасы ошол эле, сезими «жакшы болду, аман калдык» дегенге жакын.

If I hadn't been wearing a seatbelt, I would have been badly hurt.
Коопсуздук курун тагынбаганымда, катуу жаракат алмакмын.
Past Perfect Continuous: B1-03 караңыз
If the fire alarm hadn't gone off, we could have lost everything.
Өрт сигнализациясы иштебегенде, баарынан ажырап калышыбыз мүмкүн эле.
If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.
Сен эске салбаганыңда, анын туулган күнүн унутуп калмакмын.
If we had left five minutes later, we might have been in the accident.
Беш мүнөт кечирээк чыкканыбызда, балким, ошол кырсыкка кабылмакпыз.

5Сын жана күнөөлөө

Кимдир бирөөгө анын иш-аракети же аракетсиздиги көйгөйгө себеп болгонун көрсөтүү үчүн third conditional колдонуңуз. Had сөзүнө басым койсоңуз, сын катуураак угулат.

If you had locked the door, nobody would have taken the laptop.
Эшикти кулпулаганыңда, ноутбукту эч ким алып кетмек эмес.
кыргызча эки тануу; англисче бир гана: nobody would
If you'd read the instructions, the printer wouldn't have broken.
Нускаманы окуганыңда, принтер бузулмак эмес.
We wouldn't have lost the client if the team had answered their emails.
Команда каттарга жооп бергенде, кардарды жоготмок эмеспиз.
If he hadn't been so rude, she wouldn't have walked out.
Жигит ушунчалык орой болбогондо, кыз чыгып кетмек эмес.
he / she: кыргызча экөө тең «ал»

Көп кездешкен каталар

❌If I would have known, I would have come.
✅If I had known, I would have come.
if бөлүгүндө would have жок: if + had + үчүнчү форма.
❌If I had known, I would came.
✅If I had known, I would have come.
would + have + үчүнчү форма.
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
Элестетилген өткөн шартка Past Perfect керек.
❌If she had went, she would have seen him.
✅If she had gone, she would have seen him.
Үчүнчү форма (gone), Past Simple (went) эмес.
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've «would of» сыяктуу угулат, бирок сөз – have.
❌If they had took a taxi, they would have arrived on time.
✅If they had taken a taxi, they would have arrived on time.
take – took – taken.
❌If I'd have seen him, I'd have told him.
✅If I'd seen him, I'd have told him.
Тез сүйлөгөндө абдан көп угулат, бирок стандарттуу эмес: if I'd сөзүнөн кийин have жок.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «-мак элем» эки чакта бирдей → would + негизги форма. Кыргызча «бармакмын», «келмекмин» азыркы элестетүүдө да, өткөн элестетүүдө да ошол эле формада турат: «Бөлөм мени бүтүрүү кечесине чакырганда, ата-энем менен барып, торт ала бармакмын». Ошондуктан шартты туура айтып, натыйжага second conditional-дагыдай would + негизги форманы коюп коюу оңой. Өткөн натыйжа үчүн would have + үчүнчү форма керек.

❌If my cousin had invited me to her graduation party in Cholpon-Ata, I would drive there with my parents and bring her a big cake from Bishkek.
✅If my cousin had invited me to her graduation party in Cholpon-Ata, I would have driven there with my parents and brought her a big cake from Bishkek.
❌If the guide had warned us about the river near Jeti-Oguz, we would choose a different path and not get our boots wet.
✅If the guide had warned us about the river near Jeti-Oguz, we would have chosen a different path and not got our boots wet. же If the guide had warned us about the river near Jeti-Oguz, we would have chosen a different path and wouldn't have got our boots wet.

2. «Эртерээк чыксам» → if + Past Simple. Оозеки кыргызчада өткөн шартты жөн гана «-са» менен айта беребиз: «Жатаканадан он мүнөт эрте чыксам, маршруткадан орун табат элем». Бул «-са» формасы англисчеге if + Past Simple болуп которулуп калат, бирок англисчеде if + Past Simple элестетилген азыркы учурду билдирет. Кечээ, өткөн жылы болбогон нерсени элестетсеңиз, if сөзүнөн кийин had + үчүнчү форма колдонуңуз.

❌If Meerim left the dormitory ten minutes earlier on the morning of her exam, she would have found a seat on the crowded marshrutka to the university.
✅If Meerim had left the dormitory ten minutes earlier on the morning of her exam, she would have found a seat on the crowded marshrutka to the university.
❌If our team practised more before the national robotics competition last spring, we could have won a trip to Seoul.
✅If our team had practised more before the national robotics competition last spring, we could have won a trip to Seoul.

3. «… болбогондо» → If not… Кыргызча «Чоң энемдин куруту менен ысык чайы болбогондо, үшүп калмакпыз» дейбиз: зат атооч жана «болбогондо». Аны сөзмө-сөз которсок, If not my grandmother's kurut… чыгып калат, бул англисчеде сүйлөм эмес. Англисчеде If it hadn't been for… туруктуу тизмегин же этиш менен толук шартты колдонуңуз: If you hadn't helped me…

❌If not my grandmother's kurut and hot tea, we would have frozen during that long night in the yurt at Song-Kul.
✅If it hadn't been for my grandmother's kurut and hot tea, we would have frozen during that long night in the yurt at Song-Kul. же Without my grandmother's kurut and hot tea, we would have frozen during that long night in the yurt at Song-Kul.
❌If not Bakyt's spare tyre, our whole family would have spent the night on the empty road between Naryn and At-Bashy.
✅If it hadn't been for Bakyt's spare tyre, our whole family would have spent the night on the empty road between Naryn and At-Bashy. же If Bakyt hadn't had a spare tyre, our whole family would have spent the night on the empty road between Naryn and At-Bashy.

Чаташтырбаңыз

'd = had же would? – If бөлүгүндө 'd = had. Натыйжада 'd = would. Андан кийин эмне келгенин караңыз: 'd + үчүнчү форма = had; 'd have + үчүнчү форма = would have.

If I'd known, I'd have helped.
Билгенимде, жардам бермекмин.
If I had known, I would have helped.
If you'd asked, she'd have said yes.
Сен сураганыңда, ал макул болмок.
If you had asked, she would have said yes.

Second жана third conditional – Second элестетилген азыркы учур же келечек жөнүндө B1-06; third – элестетилген өткөн жөнүндө. Кыргызча экөөнүн тең натыйжасы «бармакмын» болушу мүмкүн; англисчеде айырма эки бөлүктө тең көрүнөт.

If I had a car, I would drive to work.
Машинам болсо, жумушка машина менен бармакмын.
азыр: машинам жок
If I had had a car, I would have driven to work.
Машинам болгондо, жумушка машина менен бармакмын.
ошондо: машинам жок болчу

Third жана аралаш шарттуу сүйлөм – Өткөн шарттын азыркы натыйжасы болсо, would + негизги форма колдонулат. Бул B2-02 сабагында.

If I had taken the job, I would have moved to Dubai.
Ал жумушка макул болгонумда, Дубайга көчүп кетмекмин.
өткөндөгү натыйжа
If I had taken that job, I would be rich now.
Ошол жумушка макул болгонумда, азыр бай болмокмун.
азыркы натыйжа: B2-02 караңыз

If жок расмий вариант (Had I known…) C1-03 сабагында.

Жазылышы жана айтылышы

  • Тез сүйлөгөндө would have /ˈwʊdəv/, ал эми I would have /aɪdəv/ сыяктуу угулат. Аны угуп тааный билиңиз, бирок I'd have же I would have деп жазыңыз.
  • If бөлүгүндөгү had алсыз жана адатта кыскарат: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Кыска /d/ тыбышын жоготпоңуз: ал «өткөн» деген белги.
  • had had туура жана көп колдонулат: If I'd had more time… Биринчи had – көмөкчү этиш, экинчиси – have негизги этиши.
  • would of, could of, might of деп эч качан жазбаңыз. Алар /əv/ тыбышынан чыккан. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул алсыз /əv/ формасын угуп таануу кыйын болушу мүмкүн.
  • Сын айтканда көмөкчү этишке басым коюңуз: If you HAD listened…

Алтын эреже

Башка өткөндү элестетүү үчүн: if + had + үчүнчү форма, андан кийин would / could / might + have + үчүнчү форма. Would have сөзүн if бөлүгүнө киргизбеңиз. Эсиңизде болсун: кыргызча «-мак элем» өзгөрбөсө да, англисче өткөн натыйжада дайыма have + үчүнчү форма турат.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз же сүйлөмдөрдү бириктириңиз.

  1. If I (know) you were in hospital, I would have visited you.
  2. If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
  3. We (win) the match if our best player hadn't been injured.
  4. If you (not / remind) me, I would have forgotten.
  5. Third conditional жана would менен бириктириңиз: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
  6. Third conditional жана would менен бириктириңиз: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз же жазыңыз.

  1. Натыйжага ишенбейсиз. Туура жоопту тандаңыз: If we had played better, we … have won.
  2. Кайсы сүйлөмдөгү натыйжа так эмес, мүмкүнчүлүк гана?
  3. «If I'd left earlier, I'd have caught the bus.» Сүйлөп жаткан адам эрте чыктыбы? Автобуска үлгүрдүбү?
  4. Ар бир 'd эмнени билдирет, had же would? «If she'd called, I'd have answered.»

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. If I would have seen the sign, I would have stopped.
  2. If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would of called you if I'd had my phone.
  4. If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Текстте

Кашаадагы этиштердин туура формасын жазыңыз.

The interview
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Былтыр кетирген бир кичинекей катаңызды эстеңиз. Эмне башкача болмок экенин бир сүйлөм менен жазыңыз.
  2. Бир ийгиликтүү учурду эстеңиз. Жеңилдеп калганыңызды билдирген бир сүйлөм жазыңыз.
  3. Кесиптешиңиз файлды сактабай коюп, жоготуп алды. Жумшак сын жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. B1-06 Second Conditional кыргызча: «-са … -мак элем» англисче кантип айтылат?
    If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
  2. B1-03 Past Perfect кыргызча: «кетип калган экен» англисче кантип айтылат? (had + үчүнчү форма)
    When we arrived, the shop (already / close).
  3. A2-16 Present Perfect кыргызча: Have you ever…? Жашоо тажрыйбасы жөнүндө
    Have you ever (eat) octopus?
  4. A1-25 Like, want жана would like кыргызча: англисче кантип сыпайы суранабыз?
    Туура жоопту тандаңыз: In "We'd like to come", 'd means ….
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. had known / 'd known
  2. wouldn't have been / might not have been
  3. would have won / could have won / might have won
  4. hadn't reminded / had not reminded
  5. If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
  6. If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.

B. Мааниси

  1. might
  2. If we'd trained harder, we might have won.
  3. no … no
  4. had … would

C. Катаны табыңыз

  1. If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
  2. If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
  4. ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Текстте

  1. had left / 'd left
  2. wouldn't have missed / might not have missed
  3. had read / 'd read
  4. could have answered
  5. hadn't gone / had not gone

E. Сиздин кезегиңиз

  1. If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
  2. If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
  3. If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.

F. Аралаш кайталоо

  1. had
  2. had already closed / 'd already closed / was already closed
  3. eaten
  4. would
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play