Indirect Questions (шууд бус асуулт): Could you tell me where…? – эелдгээр асуух нь
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та Could you tell me where the station is?, Do you know if the shop is open? гэх мэт эелдэг асуултыг эхлэлийн хэллэгийн дараа энгийн өгүүлбэрийн дараалалтайгаар асууж, I don't know what to do, Can you show me how to use this? гэж хэлж чадна.
Гол санаа
Where is the station? гэх мэт шууд асуулт тодорхой ч танихгүй хүнд жаахан огцом сонсогдож болно. Англиар асуултыг эелдэг эхлэлд ороож зөөлрүүлдэг: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Аяга тавиур дээр тавьж явж буй зөөгчийг төсөөлөөрэй. Эелдэг эхлэл бол тавиур: асуултыг нөгөө хүнд болгоомжтой хүргэнэ. Тавиур дээр асуулт хэвтээ байрлана – дангаараа асуулт байхаа болино. Энэ нь өгүүлбэр доторх мэдээлэл болж, энгийн өгүүлбэрийн дараалал авна: өгүүлэгдэхүүн, дараа нь үйл үг.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
Тавиур дээр асуултын do, does, did хэрэггүй, учир нь шууд асуултад тэд зөвхөн асуултын дараалал үүсгэх гэж л байсан.
Энэ нь дамжуулсан асуултын B1-13 дараалалтай адилхан, гэхдээ цагийн ухралтгүй: та одоо асууж байгаа тул цаг нь шууд асуултынхаа хэвээр.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор эелдэг асуултад доторх асуултыг нэр үгжүүлээд «-ыг / -ийг» залгаж, «мэдэх үү?», «хэлж өгөхгүй юу?»-г төгсгөлд нь тавьдаг: «Буудал хаана байгааг хэлж өгөхгүй юу?». Доторх асуулт асуух сул үгээ алдаж, мэдээлэл болж хувирдаг нь англитай яг адилхан. Ялгаа нь дараалал: монголоор эелдэг хэсэг төгсгөлд, англиар эхэнд ирнэ. Тийм / үгүй асуултыг монголоор «… эсэхийг» гэдэг – энэ бол англи if / whether. «Юу хийхээ мэдэхгүй байна» нь what to do-тай бараг таарна. Харин англи хэл сурахдаа цээжилсэн Where is…?, What time does…? асуултаа эелдэг эхлэлийн ард шууд залгах нь хамгийн том урхи.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Хамгийн ойрын автобусны буудал хаана байгааг хэлж өгөхгүй юу? | Could you tell me where the nearest bus stop is? | энд адилхан: доторх асуулт мэдээлэл болно; англиар is төгсгөлд |
| Сүүлийн галт тэрэг хэдэн цагт явдгийг мэдэх үү? | Do you know what time the last train leaves? | does алга, үйл үг -s авна |
| Энэ суудал сул эсэхийг мэдэх үү? | Do you know if this seat is free? | «эсэхийг» → if / whether |
| Тэр одоо юу хийж байгаа бол. | I wonder what she's doing now. | «бол» → I wonder + цэг |
| Юу хийхээ мэдэхгүй байна. | I don't know what to do. | «-хаа / -хээ» → wh- + to |
| Энэ машиныг яаж ашиглахыг зааж өгөхгүй юу? | Can you show me how to use this machine? | «яаж -хыг» → how to |
| Мэдэх үү? / Хэлж өгөхгүй юу? | Do you know…? / Could you tell me…? | эелдэг хэсэг монголоор төгсгөлд, англиар эхэнд |
Товчхондоо: «… -ыг / эсэхийг мэдэх үү?» = Do you know + асуух үг / if + өгүүлэгдэхүүн + үйл үг?; доторх асуултад do / does / did ч, асуултын дараалал ч байхгүй.
Бүтэц
Эхлэлийн хэллэгүүд
| Эхлэл | Төрөл | Төгсгөл |
|---|---|---|
| Do you know…? | асуулт | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | асуулт | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | асуулт | ? |
| I wonder… | өгүүлбэр | . |
| I'd like to know… | өгүүлбэр | . |
| I was wondering… | өгүүлбэр (маш эелдэг) | . |
Асуух үгтэй – эхлэл + wh- үг + өгүүлэгдэхүүн + үйл үг
| Шууд асуулт | Шууд бус асуулт |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
Тийм / үгүй асуулт – эхлэл + if / whether + өгүүлэгдэхүүн + үйл үг
| Шууд асуулт | Шууд бус асуулт |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Өгүүлэгдэхүүний асуулт – who эсвэл what өгүүлэгдэхүүн бол дараалал өөрчлөгдөхгүй A2-33.
| Шууд асуулт | Шууд бус асуулт |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Асуух үг + to-инфинитив – өгүүлэгдэхүүн тодорхой бол богино загвар хэрэглэж болно.
| Бүтэн | Богино |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
Хэрэглээ
1Танихгүй хүнд болон ажил дээр эелдгээр асуух
Танихгүй хүн, үйлчилгээний ажилтан, сайн танихгүй хүнд шууд бус асуулт хэрэглэх нь хэвийн, эелдэг сонголт. Хэцүү асуултыг ч зөөлрүүлдэг.
2Тийм / үгүй асуулт if / whether-тэй
Шууд асуултад асуух үг байхгүй бол if эсвэл whether нэмнэ. Монголоор «… эсэхийг».
3Дотор нь do / does / did байхгүй
Шууд асуултад do, does, did асуултын дараалал үүсгэдэг. Шууд бус асуултад тэднийг хасаад энгийн хэлбэр хэрэглэнэ: одоо цагийн гуравдугаар бодод -s, өнгөрсөнд өнгөрсөн хэлбэр. Үгүйсгэл don't / doesn't / didn't-ээ хадгална: Do you know why he didn't come?
4I wonder… ба I'd like to know… – өгүүлбэр
I wonder, I'd like to know нь өгүүлбэр тул цэгээр төгсөнө. I was wondering if you could… бол тусламж гуйх маш эелдэг арга A2-23. Монголоор «… бол доо», «… -ыг мэдмээр байна».
5Асуух үг + to-инфинитив
know, decide, explain, show, tell, ask, wonder-ийн дараа what / where / how / who / which / whether + to-инфинитив хэрэглэнэ. Энэ нь «би / бид / та юу хийх ёстой» эсвэл «яаж хийж болох» гэсэн утгатай. Монголоор «юу хийхээ», «хаашаа явахаа».
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. Цээжилсэн асуултаа шууд залгах → what colour was the dress. Монголоор «Төгсөлтийн үдэшлэг дээр Сараагийн даашинз ямар өнгөтэй байсныг санаж байна уу?» гэдэг ч англиар сурсан What colour was…? асуултаа Do you remember-ийн ард тэр чигт нь залгах нь элбэг. Эелдэг эхлэлийн дараа өгүүлэгдэхүүн үйл үгийн өмнө ирнэ.
2. Does-ийг үлдээх → why does … keep. «Манай байрны лифт яагаад давхар хооронд зогсоод байдаг юм бэ?» гэдгийг англиар асуулт болгоход does ордог тул эелдэг хэлбэрт ч үлдээх нь элбэг. Доторх асуултад does алга болж, үйл үг -s авна.
3. «… эсэхийг» → if-гүй. Монголоор «Ховдоос эмээгийн явуулсан илгээмж ирсэн эсэхийг хэлж өгөхгүй юу?» гэж «эсэх» үгээр тийм / үгүй асуултыг оруулдаг. Англиар энэ «эсэх» бол if / whether; үүнийг орхиод шууд асуултыг залгах нь элбэг.
4. «… бол?» → I wonder … ? Монголоор «Манай ангийнхнаас элсэлтийн шалгалтад хэн хамгийн өндөр оноо авсан бол?» гэж эргэлзсэн өгүүлбэрийг асуултын тэмдэгтэй бичдэг. Англиар I wonder бол өгүүлбэр: төгсгөлд цэг.
Бүү андуураарай
Шууд эсвэл шууд бус асуулт – Мэдээлэл адилхан, эелдэг байдал ба үгийн дараалал өөр.
Шууд бус асуулт эсвэл дамжуулсан асуулт – Шууд бус асуулт одоо асууна, цагийн ухралтгүй. Дамжуулсан асуулт өнгөрсөн асуултын тухай ярьдаг, ихэвчлэн цагийн ухралттай B1-13.
Асуултын тэмдэг үү, цэг үү? – Доторх асуулт биш, эхлэл нь шийднэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- Аялга эхлэлийг дагана: Do you know…? / Could you tell me…?-ийн дараа дуу хоолой ихэвчлэн төгсгөлдөө тийм / үгүй асуулт шиг дээшилнэ; I wonder…-ийн дараа өгүүлбэр шиг доошилно.
- Could you ихэвчлэн «COOD-ja», Do you know нь «d'ya know» шиг сонсогддог.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) нь under-тай адилхан төгсдөг. /ʌ/ бол монгол «а»-аас богино, хөнгөн, ам арай бага ангайсан эгшиг; w дээр уруулаа дугуйлаарай. Бичигдсэнээр нь «вондер» гэж бүү уншаарай. wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US) «тэнэх»-тэй бүү андуураарай.
- Бичихдээ эхний үгсийг шалгаарай: Do / Could / Can / Have → асуултын тэмдэг; I wonder / I'd like to know → цэг. Монголоор «… бол?» гэж асуултын тэмдэг тавьдаг зуршлаа англид бүү шилжүүлээрэй.
Алтан дүрэм
Эелдэг эхлэл + өгүүлбэрийн дараалал: Could you tell me where the station is? Дотор нь асуултын do / does / did байхгүй; тийм / үгүй асуултад if / whether («эсэхийг»). Асуултын тэмдгийг зөвхөн эхлэл нь асуулт бол тавина.
Дасгал
A. Бүтэц
Асуултыг шууд бус болгоно уу.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Эелдэг болгоно уу: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Эелдэг болгоно уу: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Эелдэг болгоно уу: Who owns this car? (Do you know…)
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу. Аль өгүүлбэрийн төгсгөлд асуултын тэмдэг хэрэгтэй вэ?эхлэл нь асуулт
-
Танихгүй хүнд аль нь илүү эелдэг вэ?
-
Асуух үг + to-гоор нөхөөрэй: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: We're not sure … to stay another night.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Хаалтанд үйл үг байвал зөв хэлбэрт оруулна уу.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Та шинэ хотод байна. Танихгүй хүнээс асуух хоёр эелдэг асуулт бичнэ үү.
-
Шийдэж чадахгүй байгаа нэг асуудлынхаа тухай whether to эсвэл what to-тэй өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-13 Reported Questions (шууд бус асуулт), хүсэлт, тушаал; Say эсвэл Tell? "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who called you эсвэл Who did you call? Өгүүлэгдэхүүн ба тусагдахууны асуулт монголоор Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Reported Speech (шууд бус яриа): «гэж хэлсэн»-ийг англиар хэрхэн дамжуулах вэ "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: түлхүүр одоо ч олдоогүй бол
-
B1-11 Passive Voice бүх цагт ба модаль үйл үгтэй: is being done, has been done, must be done The road (repair) at the moment, so we're late.
Хариулт
A. Бүтэц
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Утга
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Алдааг олоорой
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. Нөхцөл байдалд
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Таны ээлж
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Холимог давталт
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
