Spoken Grammar: बोलचालको अङ्ग्रेजी व्याकरण — सजिलो नेपालीमा
Spoken Grammar
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं वास्तविक कुराकानीको व्याकरण बुझ्न र प्रयोग गर्न सक्नुहुनेछ: सुरुमा छोडिएका शब्द, heads र tails, अस्पष्ट भाषा (vague language), बोलीका discourse markers, प्रतिक्रिया जनाउने छोटा शब्द (response tokens), जोड दिने tag, प्रतिक्रिया जनाउने उही polarity को tag, कथाको be like / go, र वाक्यको अन्त्यमा आउने though।
मुख्य विचार
लिखित व्याकरण कागजसँग एक्लै बसेको पाठकका लागि बनेको हुन्छ। बोलचालको व्याकरण एउटै क्षणमा रहेका, एउटै कुरा देखिरहेका र एकअर्काको कुरा काट्न सक्ने दुई जनाका लागि बनेको हुन्छ।
बोल्नेहरूबीच धेरै कुरा साझा हुने भएकाले उनीहरू प्रस्टै भएका कुरा छोड्छन् (Coffee?), पहिले विषय घोषणा गरेर अनि त्यसबारे टिप्पणी गर्छन् (That restaurant, it's amazing), र आफ्नो दृष्टिकोण निरन्तर देखाउँछन् (well, I mean, sort of)। यो “नराम्रो व्याकरण” होइन। यो आफ्नै नियम भएको छुट्टै प्रणाली हो, र धाराप्रवाह बोल्नेहरू ती नियम लेखकले आफ्ना नियम पछ्याएजत्तिकै सटीक ढङ्गले पछ्याउँछन्।
कुराकानीलाई बल समात्ने खेल ठान्नुहोस्। बल ठीक गतिमा, सजिलै समात्न सकिने गरी आइपुग्नुपर्छ। बोलचालको व्याकरणले कुरा नरम बनाउँछ, घोषणा गर्छ र जाँच्छ, ताकि अर्को व्यक्तिले सन्देश समातेर फर्काउन सकोस्। लिखित पूरा वाक्यमा मात्र बोल्ने सिकारु चिठी ठूलो स्वरमा पढिरहेकोजस्तो सुनिन्छ।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
यहाँ नेपाली भाषीहरूलाई धेरै सजिलो छ, किनभने नेपाली बोलीमा पनि यिनै कुरा छन्। नेपालीमा पनि प्रस्ट शब्द छोडिन्छन् (“चिया?”, “हेरिसकेँ।”), विषय पहिले आउँछ (“त्यो नयाँ क्याफे, गयौ त?”), र tail पनि स्वाभाविक छ (“निकै दयालु छ, तिम्रो दाइ।”)। अस्पष्ट भाषाका लागि -तिर (“सात बजेतिर” = seven-ish), जस्तो (“थाकेजस्तो” = kind of tired) र कामसाम, चियासिया जस्ता जोडी शब्द (= and stuff) छन्। बोलीका सङ्केत शब्द पनि छन्: खै (well), जे होस् (anyway), मतलब (I mean), थाहा छ नि (you know), ल (right), वास्तवमा (actually)। तीनवटा फरक भने ध्यान दिनुपर्ने छन्। पहिलो, नेपालीमा कर्ता एक्लै छोड्न मिल्छ (“अब ढिलो भइसक्यो”), तर अङ्ग्रेजीमा कर्ता र क्रिया (It's) सँगै छोडिन्छन्। दोस्रो, नेपालीको होइन? / हैन? tag कहिल्यै बदलिँदैन; अङ्ग्रेजीको tag ले कर्ता र सहायक क्रिया पछ्याउँछ। तेस्रो, बोलीमा नेपाली क्रियाले प्रायः लिङ्ग छुट्याउँदैन, तर अङ्ग्रेजी tail सँग he / she मिल्नैपर्छ।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी | टिप्पणी |
|---|---|---|
| कफी? | Coffee? | नेपालीमा पनि सुरुका शब्द छोडिन्छन् |
| राम्रो विचार! | Good idea. | अङ्ग्रेजीमा It's सँगै छोडिन्छ, is मात्र बाँकी रहँदैन |
| निकै दयालु छ, तिम्रो दाइ। | He's really kind, your brother. | tail; अङ्ग्रेजीमा he / she मिल्नैपर्छ |
| सात बजेतिर आऊ। | Come round at seven-ish. | “-तिर” = -ish |
| कामसामका कुरा मात्र गर्यौँ। | We just chatted about work and stuff. | जोडी शब्द = and stuff |
| जे होस्, सप्ताहान्त कस्तो रह्यो? | Anyway, how was your weekend? | विषय बदल्नु |
| तिमी जाँदै छौ, होइन? | You're leaving, aren't you? | नेपाली tag बदलिँदैन; अङ्ग्रेजी tag बदलिन्छ |
| अनि ऊ भन्छ, “म तिर्दिनँ।” | So he goes, "I'm not paying for that." | कथामा वर्तमान: go = say |
| अलि सानो चाहिँ छ। | It's a bit small, though. | अन्त्यको though ≈ “चाहिँ” |
संरचना
बोलचालको व्याकरणका मुख्य विशेषता
| विशेषता | के हुन्छ | उदाहरण |
|---|---|---|
| Situational ellipsis | सुरुमा कर्ता / सहायक क्रिया / it / there छोडिन्छ | Seen it? Sounds good. |
| Head | उपवाक्यअघि नाम वाक्यांश, पछि सर्वनामले उठाउँछ | My sister, she's a pilot. |
| Tail | उपवाक्यपछि नाम वाक्यांश, सर्वनाम दोहोर्याउँछ | She's a pilot, my sister. |
| Vague language | लगभग भन्नु, नरम पार्नु, खुकुलो सूची | sort of, kind of, -ish, and stuff, or something |
| Discourse markers | कुराकानी मिलाउँछन्, दृष्टिकोण देखाउँछन् | well, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually |
| Response tokens | छोटा प्रतिक्रिया | Fair enough. Absolutely. I suppose so. |
| जोड दिने tag | उही polarity, सामान्य वाक्यको क्रम, झर्दो स्वर | You're mad, you are. |
| प्रतिक्रियाको tag | उही polarity, प्रश्नको क्रम, प्रायः चढ्दो स्वर | So you're leaving, are you? |
| Quotative | कथामा be like / go ले कसैको कुरा सुरु गर्छ | She was like, "No way!" |
| अन्त्यको though | अन्त्यमा विपरीतता थपिन्छ | It's small, though. |
Situational ellipsis मा के छोडिन्छ
| छोडिने | पूरा रूप | बोलीको रूप |
|---|---|---|
| I | I don't know. | Don't know. |
| It / that + be | It's a good idea. | Good idea. |
| सहायक क्रिया + you | Have you finished? | Finished? |
| सहायक क्रिया + you | Do you want some? | Want some? |
| Is there / are there | Is there any milk left? | Any milk left? |
| आर्टिकल (धेरै अनौपचारिक) | The car's outside. | Car's outside. |
उपवाक्यको सुरु का शब्द मात्र हराउँछन्, र श्रोताले परिस्थितिबाट ती बुझ्न सक्दा मात्र।
प्रयोग
1Situational ellipsis
परिस्थितिले छुटेका शब्द प्रस्ट पार्दा बोल्नेहरू वाक्यको सुरुमा ती छोड्छन्: प्रायः कर्ता सर्वनाम, सहायक क्रिया, it वा there। यसले C1-10 को ellipsis लाई अघि बढाउँछ, जहाँ छुटेका शब्द पाठमा पहिले नै भनिएका थिए।
2Heads र tails
Head ले विषयलाई अगाडि राख्छ, ताकि श्रोताले केबारे कुरा हुँदै छ भनेर थाहा पाओस्; त्यसपछि सर्वनामले त्यसलाई उठाउँछ। Tail ले कुरा प्रस्ट पार्न वा रायमा जोड दिन अन्त्यमा नाम वाक्यांश थप्छ। मूल्याङ्कन गर्दा tail विशेष धेरै आउँछ।
3अस्पष्ट भाषा
बोल्नेहरू प्रायः जानीजानी सटीक हुँदैनन्: मैत्रीपूर्ण सुनिन, सानोतिनो कुरामा अड्किने जस्तो नदेखिन, वा ठ्याक्कै विवरण महत्त्वपूर्ण नहुँदा। -ish समय, सङ्ख्या, रङ र विशेषणमा जोडिन सक्छ। And stuff, and things र or something ले वस्तु वा कामको सूची टुङ्ग्याउँछन्।
4बोलीका discourse markers
बोलीका discourse markers ले कुराकानी सम्हाल्छन्: सुरु गर्नु, विषय बदल्नु, सच्याउनु, साझा जानकारी जाँच्नु, विपरीत कुरा थप्नु। यी प्रायः उपवाक्यको सुरुमा आउँछन्, र यिनको शब्दकोशीय अर्थ कम तर सामाजिक अर्थ धेरै हुन्छ।
5Response tokens र नरम पार्ने शब्द
सुन्नेहरूले आफू कुरा बुझिरहेको, सहमत भएको वा स्वीकारेको कुरा छोटा, निश्चित प्रतिक्रियाबाट देखाउँछन्। यीमध्ये धेरैले सहमति वा असहमतिलाई नरम पार्छन्। "Are you?" जस्ता reply questions पनि यहीँ पर्छन् (A2-32)।
6जोड दिने tag
Question tags (B1-15) भन्दा फरक, जोड दिने tag ले उही polarity राख्छ, सामान्य वाक्यको क्रम (सर्वनाम + सहायक क्रिया) प्रयोग गर्छ, र केही सोध्दैन। यसले रायलाई बलियो बनाउँछ। यो अनौपचारिक र मुख्यतया बेलायती हो; सर्वनामको सट्टा पूरा नाम पनि आउन सक्छ।
7प्रतिक्रिया र अचम्मका लागि उही polarity को tag
सकारात्मक वाक्यमा प्रश्नको क्रममा सकारात्मक question tag पनि आउन सक्छ, प्रायः चढ्दो स्वरमा। यसले जानकारी जाँच्दैन; भर्खर थाहा पाएको वा देखेको कुरामा प्रतिक्रिया जनाउँछ: चासो, अचम्म, वा कडा स्वरमा भए झर्को वा चुनौती। वाक्य प्रायः So वा Oh बाट सुरु हुन्छ। यो ढाँचा लगभग सकारात्मक वाक्यमा मात्र प्रयोग हुन्छ।
8Quotatives र अन्त्यको though
कथा सुनाउँदा बोल्नेहरू कसैका शब्द वा प्रतिक्रिया प्रायः say को सट्टा be like वा go बाट सुरु गर्छन्। Be like ले शब्द, विचार वा मनोभाव बताउन सक्छ; यो धेरै अनौपचारिक हो, र युवाहरूमा धेरै चल्छ। Go विगतको कथामा पनि प्रायः वर्तमानमा आउँछ, जसले कथालाई जीवन्त बनाउँछ। उपवाक्यको अन्त्यमा आउने though ले भर्खरै भनेको कुरामा विपरीतता थप्छ, अन्त्यमा राखिएको but जस्तै; बोलीमा यो although भन्दा धेरै बढी आउँछ। यी तीनवटैलाई औपचारिक लेखाइबाट टाढा राख्नुहोस्।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “धेरै ढिलो भइसक्यो” → Is too late। नेपालीमा कर्ता बिना नै वाक्य पूरा हुन्छ (“अब फोन गर्न धेरै ढिलो भइसक्यो”), त्यसैले अङ्ग्रेजीमा it मात्र छोडेर is राखिन्छ। अङ्ग्रेजी बोलीमा कि कर्ता र क्रिया दुवै छोड्नुहोस्, कि दुवै राख्नुहोस्।
2. “होइन?” → isn't it? सधैँ। नेपालीको “होइन?” वा “हैन?” कुनै पनि वाक्यपछि उस्तै रहन्छ, त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि हरेक वाक्यपछि isn't it? राखिन्छ। अङ्ग्रेजी tag ले वाक्यको कर्ता र सहायक क्रिया पछ्याउँछ: you're → aren't you?, he can → can't he?
3. Tail मा he / she बिग्रनु। नेपालीको ऊ / उनी ले लिङ्ग देखाउँदैन, र बोलीमा क्रियाले पनि प्रायः देखाउँदैन। त्यसैले वाक्यको सुरुको सर्वनाम र अन्त्यको tail नमिल्न सक्छन्। Tail र सर्वनाम एउटै व्यक्ति हुन्, त्यसैले यो नमिलेमा वाक्य नै गलत हुन्छ: tail ले जसलाई जनाउँछ, सर्वनाम उसैसँग मिलाउनुहोस्।
नझुक्किनुहोस्
question tag, जोड दिने tag र प्रतिक्रियाको tag — Question tag ले polarity बदल्छ र जाँच्छ; जोड दिने tag ले polarity राख्छ, सामान्य वाक्यको क्रम प्रयोग गर्छ र टिप्पणी गर्छ; प्रतिक्रियाको tag ले polarity राख्छ, प्रश्नको क्रम प्रयोग गर्छ र प्रतिक्रिया जनाउँछ। B1-15 हेर्नुहोस्।
situational ellipsis र textual ellipsis — Textual ellipsis ले पहिले नै भनिएका शब्द छोड्छ (C1-10); situational ellipsis ले परिस्थितिबाट प्रस्ट भएका शब्द छोड्छ।
actually र at the moment — Actually ले कसैको धारणाभन्दा फरक कुरा देखाउँछ; यो समय जनाउने शब्द होइन।
हिज्जे र उच्चारण
- Head आफ्नै स्वरमा भनिन्छ, र त्यसपछि छोटो विश्राम हुन्छ: That house (विश्राम) it's huge।
- Tail छिटो र तल्लो स्वरमा, पछि सम्झिएको कुराजस्तो भनिन्छ: He's lovely, your brother.
- जोड दिने tag मा स्वर झर्छ; प्रतिक्रियाको tag मा प्रायः चढ्छ। नेपालीको “होइन?” जस्तो सधैँ माथि नउठाउनुहोस्।
- Discourse markers प्रायः छोटिन्छन्: you know /jəˈnəʊ/ (UK), /jəˈnoʊ/ (US), "ya-know" जस्तो; kind of /ˈkaɪndə/, "kinda" जस्तो; sort of /ˈsɔːtə/ (UK), /ˈsɔːrdə/ (US), "sorta" जस्तो। T-01 हेर्नुहोस्।
- लेखिएको संवादमा head वा tail लाई अल्पविरामले छुट्याउनुहोस्: Lovely people, the neighbours.
सुनौलो नियम
कुराकानीमा हरेक शब्द होइन, श्रोतालाई चाहिने कुरा भन्नुहोस्: परिस्थितिले प्रस्ट पारेको कुरा छोड्नुहोस्, विषय घोषणा गर्नुहोस्, र सम्बन्ध सम्हाल्न साना शब्द (well, I mean, sort of) प्रयोग गर्नुहोस्। यी विशेषता बोली र अनौपचारिक म्यासेजका लागि राख्नुहोस्।
अभ्यास
A. संरचना
दिइएको विशेषता प्रयोग गरेर हरेक वाक्यलाई स्वाभाविक बोलचालको अङ्ग्रेजीमा फेरि लेख्नुहोस्।
-
Situational ellipsis: Have you seen my keys anywhere?
-
रायमा जोड दिन tail: Your sister is very funny.
-
विषय अगाडि घोषणा गर्ने head: Have you tried the new gym on Park Road?
-
रायलाई बलियो बनाउन जोड दिने tag: He's clever.
-
"So" र उही polarity को tag प्रयोग गरेर भर्खर सुनेको खबरमा प्रतिक्रिया: You've bought a new car.
-
दोस्रो वाक्यमा अन्त्यको "though": The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.
B. अर्थ
परिस्थिति पढ्नुहोस् र सबैभन्दा मिल्ने जवाफ वा वाक्य छान्नुहोस्।
-
एक जना सहकर्मी भन्छिन्, "I can't come tonight — I've got a deadline." तपाईं उनको कारण स्वीकार्नुहुन्छ। कुन जवाफ मिल्छ?Fair enough ले कारण स्वीकार्छ; Tell me about it = अनुभवबाट पूरा सहमति
-
तपाईंले कामको एउटा समस्याबारे कुरा सक्नुभयो, र नयाँ विषयमा जान चाहनुहुन्छ। कुन मिल्छ?anyway ले विषय बदल्छ वा टुङ्ग्याउँछ
-
साथी भन्छिन्, "You must be exhausted after that flight." तपाईंलाई ठीक लागिरहेको छ, जुन उनको अपेक्षाभन्दा फरक हो। कुन जवाफ मिल्छ?actually ले अपेक्षा सच्याउँछ
-
तपाईंको किशोर छोरा आफ्नो कोठा मिलाएँ भन्छ। तपाईं अचम्मित हुनुहुन्छ, र अलि व्यङ्ग्य गर्दै हुनुहुन्छ। कुन मिल्छ?उही polarity, प्रश्नको क्रम = प्रतिक्रिया, जाँच होइन
-
तपाईं प्रश्न सोध्न होइन, साथीबारेको आफ्नो रायलाई बलियो बनाउन चाहनुहुन्छ। कुन मिल्छ?जोड दिने tag: उही polarity, सामान्य वाक्यको क्रम
-
प्राज्ञिक निबन्धको निष्कर्ष। कुन मिल्छ?ellipsis र अस्पष्ट भाषा बोलीका हुन्
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ, वा वाक्य सही छ। सही वाक्य लेख्नुहोस्।
-
Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
-
He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
-
Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
-
Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
-
Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. पाठभित्र
यो कुराकानी लिखित पाठजस्तो सुनिन्छ। नम्बर दिइएका भागहरूलाई निर्देशनअनुसार स्वाभाविक बोलीमा फेरि लेख्नुहोस्।
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
-
situational ellipsis प्रयोग गरेर (18) लाई अनौपचारिक बनाउनुहोस्।
-
अन्त्यको "though" प्रयोग गरेर (19) फेरि लेख्नुहोस्।
-
कर्ता छोडेर (20) लाई अनौपचारिक बनाउनुहोस्।
-
tail प्रयोग गरेर (21) फेरि लेख्नुहोस्।
-
(22) मा "a little" को सट्टा बोलीको अस्पष्ट भाषा राख्नुहोस्।
-
quotative "go" वा "be like" प्रयोग गरेर (23) लाई जीवन्त कथाका रूपमा फेरि भन्नुहोस्।
-
"So" र उही polarity को tag प्रयोग गरेर (24) लाई खबरप्रतिको प्रतिक्रियाका रूपमा फेरि लेख्नुहोस्।
-
(25) लाई अनौपचारिक बनाउनुहोस्: कर्ता छोड्नुहोस् र "-ish" प्रयोग गर्नुहोस्।
E. तपाईंको पालो
अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
साथी भन्छ, "I'm moving to Canada next month!" बोलीका २–३ वाक्यमा जवाफ दिनुहोस्। एउटा reply question वा प्रतिक्रियाको tag, एउटा response token, र I mean वा well जस्तो एउटा discourse marker प्रयोग गर्नुहोस्।
-
गत सप्ताहान्तबारे साथीलाई बोलीका २–३ वाक्यमा सुनाउनुहोस्। एउटा tail, एउटा अस्पष्ट भाषा (-ish, sort of, and stuff) र अन्त्यको though प्रयोग गर्नुहोस्।
-
कुनै रमाइलो कथाको एउटा क्षण बोलीका २–३ वाक्यमा सुनाउनुहोस्। एउटा head, कम्तीमा एक पटक be like वा go, र मुख्य कुरामा फर्कन anyway प्रयोग गर्नुहोस्।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
C1-10 Ellipsis र Substitution: But John Did, I Hope Not, I'd Love To — सजिलो नेपालीमा substitution प्रयोग गरेर जवाफ छोटो बनाउनुहोस्: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
-
B1-15 Question Tags: …, Isn't It? वाक्यको अन्त्यमा सानो प्रश्न — सजिलो नेपालीमा question tag भएको सुझावका रूपमा फेरि लेख्नुहोस्: Let's start.
उत्तरहरू
A. संरचना
- Seen my keys anywhere?
- She's very funny, your sister.
- The new gym on Park Road, have you tried it?
- He's clever, he is.
- So you've bought a new car, have you?
- The hotel was lovely. It was a long way from the beach, though.
B. अर्थ
- Fair enough, maybe next time.
- Anyway, what time does the film start tonight?
- Actually, I feel fine. I slept the whole way.
- So you've finally tidied your room, have you?
- Honestly, you're an absolute genius, you are.
- This appears to be a sensible proposal.
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- It's a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you. / Shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
- She's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
- ✓ Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
- Have you finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes. / Finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
- Has he gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend. / Gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. पाठभित्र
- Any coffee left?
- It's the herbal kind, though.
- Sounds like a tea day, then.
- She's really nice, the new manager.
- She's kind of shy, I think. / She's sort of shy, I think.
- she goes, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed / she was like, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed
- So the machine's broken again, is it?
- See you at the meeting at three-ish. / See you at the meeting at threeish.
E. तपाईंको पालो
- Oh, are you? Wow, good for you! I mean, I'll miss you, but it sounds amazing.
- It was brilliant, that party. We just danced and chatted and stuff till one-ish. The music was a bit loud, though.
- My neighbour, she knocks on my door at midnight, and she's like, "Have you seen my cat?" We search the whole building. Anyway, the cat was asleep on her own sofa the whole time.
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- I hope so.
- Let's start, shall we?
