SlowingoGrammatica
C2 3 / 10

Spreektaalgrammatica in het Engels: weglatingen, heads en tails, vage taal en tags

Spoken Grammar

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les begrijp en gebruik je de grammatica van echte gesprekken: woorden die aan het begin wegvallen, heads en tails, vage taal, discourse markers in spreektaal, korte reacties, nadruk-tags, reactie-tags met dezelfde polariteit, het citerende be like / go en though aan het eind van een zin.

Het idee

Geschreven grammatica is gemaakt voor een lezer die alleen is met de tekst. Gesproken grammatica is gemaakt voor twee mensen die hetzelfde moment delen, dezelfde dingen zien en elkaar kunnen onderbreken.

Omdat sprekers zoveel delen, laten ze weg wat vanzelf spreekt (Coffee?), noemen ze eerst het onderwerp en geven ze daarna commentaar (That restaurant, it's amazing), en laten ze voortdurend hun houding horen (well, I mean, sort of). Dat is geen ‘slechte grammatica’. Het is een ander systeem met eigen regels, en vloeiende sprekers volgen die net zo precies als schrijvers de hunne.

Zie een gesprek als overgooien met een bal. De bal moet met de juiste snelheid aankomen en makkelijk te vangen zijn. Gesproken grammatica verzacht, kondigt aan en checkt, zodat de ander de boodschap kan vangen en terug kan gooien. Een leerder die alleen in volledige, geschreven zinnen praat, klinkt alsof hij een brief voorleest.

Nederlands en Engels vergeleken

Gesproken Nederlands werkt grotendeels hetzelfde. Ook wij laten het begin weg (‘Klinkt goed.’ ‘Al gezien.’ ‘Koffie?’), zetten het onderwerp vooraan (‘Die nieuwe collega, die is echt aardig’) of achteraan (‘Hij is echt aardig, je broer’), zijn vaag (‘of zo’, ‘en zo’) en citeren in een verhaal met ‘en zij zo van…’. Die gewoontes mag je dus gerust meenemen naar het Engels.

Het verschil zit in de kleine woordjes. Nederlandse woorden als nou, eigenlijk, ook goed, of zo en toch? hebben Engelse tegenhangers die er anders uitzien: well, actually, fair enough, or something en een tag die zich aanpast aan de zin. Woord voor woord vertalen gaat hier vaak mis.

NederlandsFunctieEngels
Klinkt goed. / Al gezien. / Koffie?begin weggelatenSounds good. / Seen it already. / Coffee?
Onze manager, die beantwoordt nooit mails voor tienen.headOur manager, she never answers emails before ten.
Hij is echt aardig, je broer.tailHe's really kind, your brother.
Neem iets te drinken mee of zo. / over werk en zovage taalBring a drink or something. / about work and stuff
Nou, ik weet niet of dat een goed idee is.aarzeling, zachte tegenspraakWell, I'm not sure that's a good idea.
Eigenlijk is het maar vijf minuten lopen.verwachting corrigerenActually, it's only five minutes away.
Ook goed. / Snap ik.een reden accepterenFair enough.
Zo, dus jij gaat weg?reactie op nieuwsSo you're leaving, are you?
En zij zo van: ‘Meen je dat?’citeren in een verhaalAnd she was like, "Are you serious?"
Het is wel een beetje klein.contrast achterafIt's a bit small, though.

Vorm

De belangrijkste kenmerken van gesproken grammatica

KenmerkWat er gebeurtVoorbeeld
Weglating uit de situatieonderwerp / hulpwerkwoord / it / there vallen aan het begin wegSeen it? Sounds good.
Headzelfstandignaamwoordgroep vóór de zin, opgepakt door een voornaamwoordMy sister, she's a pilot.
Tailzelfstandignaamwoordgroep na de zin, herhaalt een voornaamwoordShe's a pilot, my sister.
Vage taalongeveer, verzachten, losjes opsommensort of, kind of, -ish, and stuff, or something
Discourse markershet gesprek ordenen en je houding laten zienwell, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually
Korte reactieskorte reacties van de luisteraarFair enough. Absolutely. I suppose so.
Nadruk-tagzelfde polariteit, volgorde van een mededeling, dalende toonYou're mad, you are.
Reactie-tagzelfde polariteit, vraagvolgorde, meestal stijgende toonSo you're leaving, are you?
Citerenbe like / go leiden woorden in een verhaal inShe was like, "No way!"
Though aan het eindcontrast achteraan toegevoegdIt's small, though.

Wat er bij weglating uit de situatie kan wegvallen

WeggelatenVolledige vormGesproken vorm
II don't know.Don't know.
It / that + beIt's a good idea.Good idea.
Hulpwerkwoord + youHave you finished?Finished?
Hulpwerkwoord + youDo you want some?Want some?
Is there / are thereIs there any milk left?Any milk left?
Lidwoord (heel informeel)The car's outside.Car's outside.

Alleen woorden aan het begin van de zin vallen weg, en alleen als de luisteraar ze uit de situatie kan aanvullen.

Gebruik

1Weglating uit de situatie

Maakt de situatie de ontbrekende woorden duidelijk, dan laten sprekers ze aan het begin van de zin weg – meestal een persoonlijk voornaamwoord, een hulpwerkwoord, it of there. Dit is een uitbreiding van de regels voor ellipsis in C1-10, waar de ontbrekende woorden al eerder in de tekst stonden. Het Nederlands doet precies hetzelfde.

Sounds good.
Klinkt goed.
= That sounds good.
Seen it already.
Al gezien.
= I've seen it already.
Coffee?
Koffie?
= Would you like a coffee?
Told you so.
Zei ik toch!
= I told you so.
Anyone sitting here?
Zit hier iemand?
= Is anyone sitting here?
Nice to see you again.
Leuk je weer te zien.
= It's nice to…

2Heads en tails

Een head zet het onderwerp vooraan, zodat de luisteraar weet waar je het over hebt; daarna pakt een voornaamwoord het op – zoals ‘die’ in ‘Die nieuwe collega, die…’. Een tail voegt de zelfstandignaamwoordgroep aan het eind toe, om duidelijk te maken over wie of wat het gaat of om een mening te onderstrepen. Tails komen vooral voor bij oordelen.

That new café on the corner, have you been there yet?
Dat nieuwe café op de hoek, ben je daar al geweest?
head
Our manager, she never answers emails before ten.
Onze manager, die beantwoordt nooit mails voor tienen.
head
He's really kind, your brother.
Hij is echt aardig, je broer.
tail: mening + verduidelijking
It was brilliant, that film.
Die was geweldig, die film.
tail
They're far too expensive, those headphones.
Ze zijn veel te duur, die koptelefoons.
tail

3Vage taal

Sprekers zijn vaak bewust niet precies: om vriendelijk te klinken, om niet pietluttig over te komen, of omdat het precieze detail er niet toe doet. -ish kan achter tijden, getallen, kleuren en bijvoeglijke naamwoorden. And stuff, and things en or something sluiten een opsomming van dingen of activiteiten af – als ‘en zo’ en ‘of zo’.

It's sort of a cross between a bike and a scooter.
Het is een soort kruising tussen een fiets en een step.
I'm kind of tired, to be honest.
Ik ben eerlijk gezegd best wel moe.
Come round at seven-ish.
Kom maar zo rond zevenen langs.
ongeveer zeven uur
We just chatted about work and stuff.
We hebben gewoon wat over werk en zo gekletst.
en zo → and stuff, niet and so
Bring a drink or something.
Neem iets te drinken mee of zo.
of zo → or something, niet or so

4Discourse markers in spreektaal

Discourse markers in spreektaal sturen het gesprek: beginnen, van onderwerp veranderen, verbeteren, checken of de ander iets ook weet, een contrast toevoegen. Ze staan meestal aan het begin van een zin en hebben weinig woordenboekbetekenis, maar veel sociale betekenis.

Well, I'm not sure that's a good idea.
Nou, ik weet niet of dat zo'n goed idee is.
well: verzacht tegenspraak of aarzeling; nou → well
Anyway, how was your weekend?
Maar goed, hoe was je weekend?
anyway: verandert of sluit een onderwerp af
She's lovely — I mean, she can be a bit loud, but she's lovely.
Ze is heel lief – ik bedoel, ze kan wat luidruchtig zijn, maar ze is heel lief.
I mean: verduidelijkt of verbetert
You know that shop near the station? It's closing down.
Je kent die winkel bij het station toch? Die gaat dicht.
you know: checkt of de ander het kent
Right, let's get started.
Oké, laten we beginnen.
right: begint een nieuwe fase
The hotel was terrible. Mind you, it was very cheap.
Het hotel was vreselijk. Al was het wel heel goedkoop.
mind you: voegt een tegengesteld punt toe (vooral UK)
"Is it far?" "Actually, it's only five minutes away."
‘Is het ver?’ ‘Valt mee, het is maar vijf minuten.’
actually: corrigeert een verwachting

5Korte reacties en verzachters

Luisteraars laten met korte, vaste reacties zien dat ze volgen, het eens zijn of iets accepteren. Veel ervan verzachten instemming of tegenspraak. Ook wedervragen als "Are you?" horen hierbij (A2-32).

"I'd rather leave early to avoid the traffic." "Fair enough."
‘Ik ga liever vroeg weg, dan mis ik de file.’ ‘Snap ik.’
accepteert de reden van de ander
"Shall we just order pizza?" "I suppose so."
‘Zullen we gewoon pizza bestellen?’ ‘Vooruit dan maar.’
instemming zonder veel enthousiasme
"Do you think it'll rain?" "I doubt it."
‘Denk je dat het gaat regenen?’ ‘Ik denk het niet.’
beleefd ‘waarschijnlijk niet’
"It was a long meeting." "Tell me about it!"
‘Dat was een lange vergadering.’ ‘Zeg dat wel!’
sterke instemming uit eigen ervaring

6Tags voor nadruk

Anders dan bij question tags (B1-15) houdt een nadruk-tag dezelfde polariteit, heeft hij de volgorde van een mededeling (voornaamwoord + hulpwerkwoord) en vraagt hij niets. Hij versterkt een mening. Hij is informeel en vooral Brits; een zelfstandig naamwoord kan het voornaamwoord vervangen. Het Nederlands heeft hier geen vaste vorm; je zegt eerder ‘Jij bent echt gek, jij.’

You're mad, you are.
Jij bent echt gek, jij.
mild, liefdevol
She's a good cook, Maria is.
Ze kan echt goed koken, Maria.
It's freezing, it is.
Het is echt ijskoud, zeg.

7Tags met dezelfde polariteit voor reactie en verbazing

Een bevestigende zin kan ook een bevestigende tag in vraagvolgorde krijgen, meestal met een stijgende toon. Die tag checkt geen informatie; hij reageert op iets wat je net hebt gehoord of gezien – interesse, verbazing of, met een scherpere toon, ergernis of uitdaging. De zin begint vaak met So of Oh (‘Zo, dus…’). Dit patroon gebruik je bijna alleen bij bevestigende zinnen.

So you're leaving, are you?
Zo, dus jij gaat weg?
reactie op nieuws dat je net hoort
Oh, you've finished already, have you? That was quick.
O, ben je nu al klaar? Dat was snel.
So this is your new flat, is it?
Zo, dit is dus je nieuwe appartement?
interesse; flat (UK) = apartment (US)
You think that's funny, do you?
Jij vindt dat zeker grappig?
scherpe toon: ergernis of uitdaging

8Citeren met be like en go, en though aan het eind

Als sprekers een verhaal vertellen, leiden ze iemands woorden of reactie vaak in met be like of go in plaats van say – zoals ‘en zij zo van…’. Be like kan woorden, gedachten of een houding weergeven; het is heel informeel en komt veel voor bij jongere sprekers. Go staat vaak in de tegenwoordige tijd, ook in een verhaal over het verleden, en dat maakt het verhaal levendig. Though aan het eind van een zin voegt een contrast toe aan wat net gezegd is, als een but achteraan – vaak zoals het Nederlandse wel; in spreektaal komt het veel vaker voor dan although. Houd alle drie buiten formele teksten.

And she was like, "Are you serious?"
En zij zo van: ‘Meen je dat?’
= ze zei, of ze reageerde zo
So he goes, "I'm not paying for that."
Zegt hij: ‘Daar betaal ik niet voor.’
go = say, in een verhaal
Nice flat. It's a bit small, though.
Mooi appartement. Wel een beetje klein.
though aan het eind = maar; vaak Nederlands wel
"The film was far too long." "The music was great, though."
‘De film was veel te lang.’ ‘De muziek was wel geweldig.’

Veelgemaakte fouten

❌Is a good idea.
✅Good idea. of It's a good idea.
Laat het onderwerp en het werkwoord samen weg (It's), niet alleen het onderwerp.
❌She's really kind, your brother.
✅He's really kind, your brother.
Het voornaamwoord moet passen bij de head of tail waar het naar verwijst.
❌Have finished?
✅Finished? of Have you finished?
Laat het hulpwerkwoord en het onderwerp samen weg, of houd ze allebei.
⚠️Sounds good. (in an academic essay)
✅This is a reasonable proposal.
Weglating uit de situatie hoort bij spreektaal en informele berichten.
⚠️You're mad, aren't you? (to emphasise, not to ask)
✅You're mad, you are.
Een omgekeerde tag checkt of vraagt om instemming; een nadruk-tag houdt dezelfde polariteit.
⚠️Actually, it is raining. (meaning "at the moment")
✅It's raining at the moment.
Actually betekent ‘eigenlijk, in feite’ of ‘anders dan je denkt’, niet ‘nu’.
⚠️"Fair enough." (to someone's bad news)
✅"Oh no, I'm sorry to hear that."
Fair enough accepteert een reden; het drukt geen medeleven uit.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Of zo’ en ‘en zo’ → or so en and so. De Nederlandse vage afsluiters worden vaak letterlijk vertaald. Maar or so gebruik je in het Engels alleen bij getallen en tijden (ten minutes or so), en and so bestaat niet als afsluiter. Gebruik or something en and stuff / and things / and so on.

⚠️Shall we just get a pizza or so?
✅Shall we just get a pizza or something?
or so alleen bij hoeveelheden: an hour or so.
❌We talked about holidays and so.
✅We talked about holidays and stuff. of We talked about holidays and things.

2. ‘Nou’ → now. ‘Nou, ik weet het niet hoor’ begint met een aarzelend nou. Het Engelse now aan het begin van een zin betekent ‘nu dan’ en kondigt een nieuw punt aan, vaak streng. Voor aarzeling of zachte tegenspraak is het well.

⚠️"Shall we take the motorway?" "Now, I'm not sure."
✅"Well, I'm not sure."
Now klinkt als een docent die het woord neemt, niet als aarzeling.

3. ‘Actueel’ en ‘eigenlijk’ → actual en actually. Actually is ‘eigenlijk, in feite’ of ‘anders dan je denkt’; het is geen tijdwoord. En actual is ‘echt, werkelijk’, niet ‘actueel’. Voor ‘actueel’ of ‘huidig’ gebruik je current of latest, voor ‘op dit moment’ at the moment.

⚠️What's the actual situation with the trains?
✅What's the current situation with the trains? of What's the latest with the trains?
actual = werkelijk, niet actueel.
⚠️Actually I'm working on a new project. (bedoeld: op dit moment)
✅At the moment I'm working on a new project.
Met actually klinkt het als een correctie: ‘anders dan je denkt’.

4. ‘Ook goed’ → also good. Als iemand een voorstel doet of een reden geeft, zeg je in het Nederlands ‘ook goed’ of ‘prima’. Het Engelse also good betekent ‘ook (nog) goed’. Gebruik Fine by me, Sure of, als je een reden accepteert, Fair enough.

⚠️"Let's meet at the station instead." "Also good."
✅"Fine by me." of "Sure."
also good klinkt als ‘dat is óók nog goed’, niet als instemming.

5. Eén tag voor alles: isn't it? In het Nederlands verandert ‘toch?’ of ‘hè?’ nooit. In het Engels past de tag zich aan de zin aan: hetzelfde hulpwerkwoord en onderwerp, en bij een check de omgekeerde polariteit (B1-15), bij een reactie op nieuws dezelfde polariteit.

❌You work with Tom, isn't it?
✅You work with Tom, don't you?
Een check: do + you, met de omgekeerde polariteit.
❌So they're getting married, isn't it?
✅So they're getting married, are they?
Een reactie op nieuws: de tag herhaalt are en they, met dezelfde polariteit.

Niet verwarren

question tag, nadruk-tag en reactie-tag – Een question tag draait de polariteit om en checkt; een nadruk-tag houdt de polariteit, heeft de volgorde van een mededeling en geeft commentaar; een reactie-tag houdt de polariteit, heeft vraagvolgorde en reageert. Zie B1-15.

It's cold, isn't it?
Koud, hè?
checkt of vraagt om instemming
It's cold, it is.
Het is echt koud, zeg.
nadruk
So it's cold out there, is it?
O, dus het is koud buiten?
reactie op wat je net hoort

weglating uit de situatie en weglating uit de tekst – Bij weglating uit de tekst laat je woorden weg die al gezegd zijn (C1-10); bij weglating uit de situatie woorden die uit de situatie duidelijk zijn.

"Who wants tea?" "I do."
‘Wie wil er thee?’ ‘Ik.’
uit de tekst: de werkwoordgroep was net gezegd
Want some tea?
Thee? / Wil je thee?
uit de situatie: er was nog niets gezegd

actually en at the moment – Actually geeft een contrast aan met wat iemand denkt; het is geen tijdwoord.

I thought he was Australian, but actually he's from New Zealand.
Ik dacht dat hij Australiër was, maar eigenlijk komt hij uit Nieuw-Zeeland.
He's living in Auckland at the moment.
Hij woont op dit moment in Auckland.

Spelling en uitspraak

  • Een head krijgt een eigen toon, gevolgd door een korte pauze: That house (pauze) it's huge.
  • Een tail spreek je snel en laag uit, als iets wat je er nog even aan toevoegt: He's lovely, your brother.
  • Nadruk-tags dalen in toonhoogte; reactie-tags stijgen meestal.
  • Discourse markers worden vaak ingekort: you know /jəˈnəʊ/ (UK), /jəˈnoʊ/ (US); kind of /ˈkaɪndə/; sort of /ˈsɔːtə/ (UK), /ˈsɔːrdə/ (US). Zie T-01.
  • Well begint met een Engelse /w/: lippen rond en naar voren, je tanden raken je lip niet – anders klinkt het als ‘vel’. De /l/ aan het eind is een donkere l: de achterkant van je tong gaat omhoog.
  • Though /ðəʊ/ (UK), /ðoʊ/ (US) begint met een stemhebbende /ð/ (tongpunt tegen je boventanden) en rijmt op go; de gh spreek je niet uit.
  • In geschreven dialoog zet je een komma tussen een head of tail en de rest: Lovely people, the neighbours.

Gouden regel

Zeg in een gesprek wat de luisteraar nodig heeft, niet elk woord: laat weg wat de situatie duidelijk maakt, kondig het onderwerp aan, en gebruik kleine woordjes – well, I mean, sort of – om de relatie te sturen. Bewaar deze kenmerken voor spreektaal en informele berichten. En: vertaal nou, of zo en ook goed niet woord voor woord.

Oefeningen

A. Vorm

Herschrijf elke zin als natuurlijk gesproken Engels, met het gegeven kenmerk.

  1. Weglating uit de situatie: Have you seen my keys anywhere?
  2. Een tail, om je mening te onderstrepen: Your sister is very funny.
  3. Een head: Have you tried the new gym on Park Road?
  4. Een nadruk-tag, om je mening te versterken: He's clever.
  5. Een reactie op nieuws dat je net hoort, met "So" en een tag met dezelfde polariteit: You've bought a new car.
  6. "Though" aan het eind van de tweede zin: The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.

B. Betekenis

Lees de situatie en kies het antwoord of de zin die er het best bij past.

  1. Een collega zegt: "I can't come tonight — I've got a deadline." Je accepteert haar reden. Welk antwoord past?
  2. Je bent klaar met praten over een probleem op je werk en wilt naar een nieuw onderwerp. Welke zin past?
  3. Een vriendin zegt: "You must be exhausted after that flight." Je voelt je prima, en dat verwacht ze niet. Welk antwoord past?
  4. Je zoon van vijftien vertelt dat hij zijn kamer heeft opgeruimd. Je bent verbaasd en een beetje ironisch. Welke zin past?
  5. Je wilt je mening over een vriend versterken, niet iets vragen. Welke zin past?
  6. De conclusie van een academisch essay. Welke zin past?

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
  2. He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
  3. Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
  4. Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
  5. Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.

D. In context

Dit gesprek klinkt als een geschreven tekst. Herschrijf de genummerde delen als natuurlijke spreektaal, zoals aangegeven.

In the office kitchen
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
  1. Maak (18) informeel met een weglating uit de situatie.
  2. Herschrijf (19) met "though" aan het eind.
  3. Maak (20) informeel door het onderwerp weg te laten.
  4. Herschrijf (21) met een tail.
  5. Vervang in (22) "a little" door vage spreektaal.
  6. Vertel (23) als levendig verhaal, met het citerende "go" of "be like".
  7. Herschrijf (24) als reactie op nieuws, met "So" en een tag met dezelfde polariteit.
  8. Maak (25) informeel: laat het onderwerp weg en gebruik "-ish".

E. Jouw beurt

Zeg of schrijf in het Engels.

  1. Een vriend zegt: "I'm moving to Canada next month!" Reageer in 2–3 gesproken zinnen. Gebruik een wedervraag of een reactie-tag, één korte reactie en één discourse marker zoals I mean of well.
  2. Vertel een vriend in 2–3 gesproken zinnen over afgelopen weekend. Gebruik één tail, één stukje vage taal (-ish, sort of, and stuff) en though aan het eind.
  3. Vertel in 2–3 gesproken zinnen een moment uit een grappig verhaal. Gebruik een head, minstens één keer be like of go, en anyway om terug te komen bij de kern.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. C1-10 Ellipsis en substitution: I think so, I hope not, I'd love to en but John did
    Maak het antwoord korter met substitutie: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
  2. B1-15 Question tags: …, isn't it? Het Engelse ‘toch?’ en ‘hè?’
    Herschrijf als voorstel met een question tag: Let's start.
Android-appLeer onderweg Google Play