Spoken Grammar. խոսակցական անգլերենի քերականությունը
Spoken Grammar
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կհասկանաք և կօգտագործեք իրական զրույցի քերականությունը. սկզբում բաց թողնված բառեր, «գլուխներ» և «պոչեր» (heads and tails), անորոշ արտահայտություններ (vague language), բանավոր կապող բառեր (discourse markers), արձագանքի բառեր (response tokens), շեշտող պոչիկներ, նույն բևեռականությամբ արձագանքի պոչիկներ, be like / go մեջբերումները և նախադասության վերջի though-ն։
Հիմնական գաղափար
Գրավոր քերականությունը ստեղծված է այն ընթերցողի համար, որը մենակ է էջի հետ։ Բանավոր քերականությունը ստեղծված է երկու մարդու համար, որոնք կիսում են նույն պահը, տեսնում են նույն բաները և կարող են ընդհատել իրար։
Քանի որ խոսողները շատ բան են կիսում, նրանք բաց են թողնում ակնհայտը (Coffee?), նախ հայտարարում են թեման, հետո մեկնաբանում (That restaurant, it's amazing), և անընդհատ ցույց են տալիս իրենց վերաբերմունքը (well, I mean, sort of)։ Սա «վատ քերականություն» չէ։ Սա առանձին համակարգ է իր կանոններով, և սահուն խոսողները հետևում են այդ կանոններին նույնքան ճշգրիտ, որքան գրողները՝ իրենցին։
Զրույցը պատկերացրեք որպես գնդակ նետելու խաղ։ Գնդակը պետք է հասնի ճիշտ արագությամբ և հեշտ բռնվի։ Բանավոր քերականությունը մեղմացնում է, հայտարարում և ստուգում, որպեսզի մյուսը կարողանա բռնել հաղորդագրությունը և հետ նետել։ Սովորողը, որը խոսում է միայն ամբողջական գրավոր նախադասություններով, հնչում է այնպես, կարծես բարձրաձայն նամակ է կարդում։
Հայերեն և անգլերեն
Այստեղ հայերենը մեծ առավելություն ունի։ Մեր խոսակցական լեզուն էլ է բաց թողնում ակնհայտը («Տեսե՞լ ես», «Սուրճ», «Լավ միտք է»), հայտարարում թեման («Եղբայրդ, նա շատ բարի է») և պոչ ավելացնում («Շատ բարի է, եղբայրդ»)։ Անորոշ արտահայտություններ էլ ունենք՝ «մոտ յոթին», «ու այլն», «մի տեսակ»։
Բայց կան երեք կարևոր տարբերություն։ Առաջին՝ հայերենում ենթական բաց թողնելիս բայը մնում է («Ցուրտ է», «Ուշ է»), իսկ անգլերենում կամ միասին են գնում ենթական և բայը (Cold in here.), կամ երկուսն էլ մնում են (It's cold in here.)։ Is cold-ը սխալ է։ Երկրորդ՝ «նա»-ն հայերենում և՛ he է, և՛ she, իսկ անգլերենում դերանունը պետք է համապատասխանի գլխին կամ պոչին։ Երրորդ՝ հայերեն «չէ՞»-ն մեկ պոչիկ է բոլոր նախադասությունների համար, իսկ անգլերենում պոչիկը կազմվում է օժանդակ բայով և ունի երեք տեսակ՝ հարցական, շեշտող և արձագանքի։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Լավ է։ | Sounds good. | այստեղ նույնն է. ենթական բաց է թողնված |
| Ցուրտ է այստեղ։ | Cold in here. / It's cold in here. | it + be միասին են գնում կամ միասին մնում |
| Շատ բարի է, եղբայրդ։ | He's really kind, your brother. | «նա» → he կամ she՝ ըստ պոչի |
| Արի ժամը յոթի կողմերը։ | Come round at seven-ish. | -ish |
| Ինչևէ, ո՞նց անցան հանգստյան օրերդ։ | Anyway, how was your weekend? | թեման փոխելու համար՝ anyway |
| Ցուրտ է, չէ՞։ | It's cold, isn't it? | «չէ՞» → օժանդակ բայով պոչիկ |
| Ուրեմն գնում ես, հա՞։ | So you're leaving, are you? | արձագանք. նույն բևեռականություն |
| Իրականում Նոր Զելանդիայից է։ | Actually he's from New Zealand. | actually = իրականում, ոչ թե «հիմա» |
Կարճ ասած՝ խոսակցական անգլերենի ոգին ձեզ ծանոթ է, բայց հիշեք. it և be միասին են գնում, դերանունը համապատասխանում է պոչին, իսկ «չէ՞»-ի փոխարեն անգլերենն ունի օժանդակ բայով պոչիկներ։
Կառուցվածք
Բանավոր քերականության հիմնական հատկանիշները
| Հատկանիշ | Ինչ է տեղի ունենում | Օրինակ |
|---|---|---|
| Իրավիճակային էլիպսիս | սկզբում բաց է թողնվում ենթական / օժանդակ բայը / it / there | Seen it? Sounds good. |
| Գլուխ (head) | գոյականական խումբ նախադասությունից առաջ, որը վերցնում է դերանունը | My sister, she's a pilot. |
| Պոչ (tail) | գոյականական խումբ նախադասությունից հետո, որը կրկնում է դերանունը | She's a pilot, my sister. |
| Անորոշ արտահայտություններ | մոտավորություն, մեղմացում, ազատ թվարկում | sort of, kind of, -ish, and stuff, or something |
| Կապող բառեր | կազմակերպում են խոսքը և ցույց տալիս վերաբերմունքը | well, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually |
| Արձագանքի բառեր | կարճ արձագանքներ | Fair enough. Absolutely. I suppose so. |
| Շեշտող պոչիկ | նույն բևեռականություն, պատմողական բառակարգ, իջնող տոն | You're mad, you are. |
| Արձագանքի պոչիկ | նույն բևեռականություն, հարցական բառակարգ, սովորաբար բարձրացող տոն | So you're leaving, are you? |
| Մեջբերում | be like / go ներկայացնում են խոսքը պատմության մեջ | She was like, "No way!" |
| Վերջի though | վերջում ավելացված հակադրություն | It's small, though. |
Ինչ կարելի է բաց թողնել իրավիճակային էլիպսիսում
| Բաց է թողնված | Ամբողջական ձև | Բանավոր ձև |
|---|---|---|
| I | I don't know. | Don't know. |
| It / that + be | It's a good idea. | Good idea. |
| Օժանդակ բայ + you | Have you finished? | Finished? |
| Օժանդակ բայ + you | Do you want some? | Want some? |
| Is there / are there | Is there any milk left? | Any milk left? |
| Հոդ (շատ խոսակցական) | The car's outside. | Car's outside. |
Բաց են թողնվում միայն նախադասության սկզբի բառերը, և միայն այն դեպքում, երբ լսողը կարող է դրանք վերականգնել իրավիճակից։
Գործածություն
1Իրավիճակային էլիպսիս
Երբ իրավիճակը բաց թողնված բառերն ակնհայտ է դարձնում, խոսողները դրանք բաց են թողնում նախադասության սկզբում. սովորաբար ենթակա դերանունը, օժանդակ բայը, it-ը կամ there-ը։ Սա ընդլայնում է C1-10-ի էլիպսիսի կանոնները, որտեղ բաց թողնված բառերն ավելի վաղ ասված էին տեքստում։ Հայերենը շատ ավելի հաճախ է բաց թողնում ենթական, բայց անգլերենում սա միայն բանավոր խոսքում է և միայն սկզբում։
2Գլուխներ և պոչեր
Գլուխը թեման դնում է առաջ, որպեսզի լսողն իմանա, թե ինչի մասին եք խոսում. հետո այն վերցնում է դերանունը։ Պոչը գոյականական խումբն ավելացնում է վերջում՝ հղումը պարզ դարձնելու կամ կարծիքը շեշտելու համար։ Պոչերը հատկապես տարածված են գնահատականների հետ։ Հայերենում ճիշտ նույն կերպ ենք խոսում, միայն թե «նա»-ն անգլերենում պետք է դառնա he կամ she՝ ըստ գլխի կամ պոչի։
3Անորոշ արտահայտություններ
Խոսողները հաճախ դիտմամբ խուսափում են ճշգրտությունից՝ ընկերական հնչելու, մանրախնդիր չթվալու համար կամ որովհետև ճշգրիտ մանրամասնությունը կարևոր չէ։ -ish-ը կարող է միանալ ժամերին, թվերին, գույներին և ածականներին։ And stuff, and things և or something ավարտում են իրերի կամ գործողությունների թվարկումը։
4Կապող բառերը բանավոր խոսքում
Բանավոր կապող բառերը կառավարում են զրույցը. սկսում են, փոխում թեման, ուղղում, ստուգում ընդհանուր գիտելիքը, ավելացնում հակադրություն։ Սովորաբար գալիս են նախադասության սկզբում և բառարանային քիչ, բայց սոցիալական մեծ իմաստ ունեն։ Հայերենում նույն դերն ունեն «դե», «համենայն դեպս», «այսինքն», «գիտես», «լավ», «ճիշտ է», «իրականում»։
5Արձագանքի բառեր և մեղմացնողներ
Լսողները ցույց են տալիս, որ հետևում են, համաձայն են կամ ընդունում են՝ կարճ կայուն արձագանքներով։ Դրանցից շատերը մեղմացնում են համաձայնությունը կամ անհամաձայնությունը։ "Are you?" նման պատասխան-հարցերն էլ են այստեղ պատկանում (A2-32)։
6Պոչիկներ՝ շեշտելու համար
Ի տարբերություն հարցական պոչիկների (B1-15), շեշտող պոչիկը պահում է նույն բևեռականությունը, ունի պատմողական բառակարգ (դերանուն + օժանդակ բայ) և ոչինչ չի հարցնում։ Այն ուժեղացնում է կարծիքը։ Ոչ պաշտոնական է և հիմնականում բրիտանական. դերանվան փոխարեն կարող է լինել ամբողջական գոյական։
7Նույն բևեռականությամբ պոչիկներ՝ արձագանքի և զարմանքի համար
Դրական նախադասությունը կարող է ստանալ նաև դրական պոչիկ հարցական բառակարգով, սովորաբար բարձրացող տոնով։ Այն տեղեկություն չի ստուգում. արձագանքում է նոր իմացած կամ նկատած բանին՝ հետաքրքրություն, զարմանք կամ, ավելի սուր տոնով, դժգոհություն կամ մարտահրավեր։ Նախադասությունը հաճախ սկսվում է So-ով կամ Oh-ով։ Այս կաղապարը գրեթե միայն դրական նախադասությունների հետ է։ Հայերենում նման արձագանք ենք արտահայտում «հա՞»-ով։
8Մեջբերումներ և վերջի though
Պատմելիս խոսողները հաճախ մեկի խոսքը կամ արձագանքը ներկայացնում են be like կամ go-ով՝ say-ի փոխարեն։ Be like-ը կարող է հաղորդել խոսք, միտք կամ վերաբերմունք. շատ ոչ պաշտոնական է և տարածված երիտասարդների մեջ։ Go-ն հաճախ ներկայով է, նույնիսկ անցյալի պատմության մեջ, ինչը պատմությունը կենդանի է դարձնում։ Նախադասության վերջի though-ն ավելացնում է հակադրություն նոր ասվածին, ինչպես վերջում դրված but. խոսքում այն շատ ավելի տարածված է, քան although-ը։ Այս երեքը պաշտոնական գրավոր խոսքում մի՛ օգտագործեք։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Ցուրտ է այստեղ» → Is cold in here. Հայերենում եղանակի և իրավիճակի նախադասությունները ենթակա չունեն, բայց բայը մնում է. «Ցուրտ է այստեղ, պատուհանը կփակե՞ս»։ Անգլերենում կամ it-ը և is-ը միասին են բաց թողնվում (խոսակցական), կամ միասին մնում։
2. «Նա» → she՝ տղամարդու մասին. Հայերեն «նա»-ն սեռ չունի, և պոչով նախադասությունում դերանունը հեշտությամբ սխալվում է. «Հրաշալի է նվագում դուդուկը, զարմիկդ՝ Հայկը»։ Անգլերենում դերանունը պետք է համապատասխանի պոչին։
3. «…, չէ՞» → …, no? Հայերենում մեկ պոչիկ է բոլոր դեպքերի համար՝ «չէ՞» կամ «հա՞». «Ուրեմն Գյումրիի տոմսերն արդեն գնել ես, հա՞»։ Անգլերենում պոչիկը կազմվում է օժանդակ բայով, և ձևն արտահայտում է իմաստը. արձագանք՝ նույն բևեռականությամբ, ստուգում՝ հակառակ։
4. «Արդիական» → actual. Խոսակցական լեզվում «արդիական, թարմ» իմաստով հաճախ լսվում է «ակտուալ» փոխառությունը, և այն հեշտությամբ դառնում է անգլերեն actual. «Գառնիի ավտոբուսների արդիական չվացուցակն է պետք, ոչ թե անցյալ տարվանը»։ Անգլերեն actual-ը և actually-ն նշանակում են «իրական», «իրականում», ոչ թե «ընթացիկ» կամ «հիմա»։
Մի՛ շփոթեք
հարցական պոչիկ, շեշտող պոչիկ, թե արձագանքի պոչիկ – Հարցական պոչիկը փոխում է բևեռականությունը և ստուգում է. շեշտող պոչիկը պահում է բևեռականությունը, ունի պատմողական բառակարգ և մեկնաբանում է. արձագանքի պոչիկը պահում է բևեռականությունը, ունի հարցական բառակարգ և արձագանքում է։ Տե՛ս B1-15։ Հայերենում երեքի համար էլ հաճախ «չէ՞» կամ «հա՞» ենք ասում։
իրավիճակային էլիպսիս, թե տեքստային էլիպսիս – Տեքստային էլիպսիսը բաց է թողնում արդեն ասված բառերը (C1-10), իրավիճակայինը՝ իրավիճակից ակնհայտ բառերը։
actually, թե at the moment – Actually-ն ցույց է տալիս հակադրություն մեկի կարծիքի հետ. ժամանակի բառ չէ և «արդիական» չի նշանակում։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Գլուխներն ասվում են իրենց առանձին տոնով, որին հաջորդում է կարճ դադար. That house (դադար) it's huge։
- Պոչերն ասվում են արագ և ցածր տոնով, որպես հետմիտք. He's lovely, your brother.
- Շեշտող պոչիկներում տոնն իջնում է, արձագանքի պոչիկներում սովորաբար բարձրանում։ Հայերեն «չէ՞»-ի հարցական բարձրացումը բոլոր պոչիկներին մի՛ տարածեք։
- Կապող բառերը հաճախ կրճատվում են. you know /jəˈnəʊ/ (UK), /jəˈnoʊ/ (US), kind of /ˈkaɪndə/, sort of /ˈsɔːtə/ (UK), /ˈsɔːrdə/ (US)։ Տե՛ս T-01։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին, ուստի այս ձևերը ձեզ համար հեշտ են։
- Գրավոր երկխոսության մեջ գլուխը կամ պոչը անջատեք ստորակետով. Lovely people, the neighbours.
Ոսկե կանոն
Զրույցում ասեք այն, ինչ պետք է լսողին, ոչ թե ամեն բառ. բաց թողեք իրավիճակից ակնհայտը, հայտարարեք թեման և փոքր բառերով՝ well, I mean, sort of, կառավարեք հարաբերությունը։ Այս հատկանիշները պահեք բանավոր խոսքի և ոչ պաշտոնական հաղորդագրությունների համար։ Եվ հիշեք. it + be միասին են գնում, դերանունը համապատասխանում է պոչին, իսկ «չէ՞»-ն անգլերենում օժանդակ բայով պոչիկ է։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Վերաշարադրեք յուրաքանչյուր նախադասություն որպես բնական խոսակցական անգլերեն՝ տրված հատկանիշով։
-
Իրավիճակային էլիպսիս: Have you seen my keys anywhere?
-
Պոչ՝ ձեր կարծիքը շեշտելու համար: Your sister is very funny.
-
Գլուխ: Have you tried the new gym on Park Road?
-
Շեշտող պոչիկ՝ ձեր կարծիքն ուժեղացնելու համար: He's clever.
-
Արձագանք նոր լսած լուրին՝ "So"-ով և նույն բևեռականությամբ պոչիկով: You've bought a new car.
-
Վերջի "though" երկրորդ նախադասությունում: The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.
B. Իմաստ
Կարդացեք իրավիճակը և ընտրեք դրան ամենահարմար պատասխանը կամ նախադասությունը։
-
Գործընկերուհին ասում է. "I can't come tonight — I've got a deadline." Ընդունում եք նրա պատճառը։ Ո՞ր պատասխանն է հարմար:Fair enough-ը ընդունում է պատճառը. Tell me about it = ուժեղ համաձայնություն սեփական փորձից
-
Ավարտել եք աշխատանքային խնդրի մասին խոսակցությունը և ուզում եք անցնել նոր թեմայի։ Ո՞րն է հարմար:anyway-ը փոխում կամ փակում է թեման
-
Ընկերուհին ասում է. "You must be exhausted after that flight." Դուք լավ եք զգում, ինչը նա չի սպասում։ Ո՞ր պատասխանն է հարմար:actually-ն ուղղում է սպասումը
-
Ձեր դեռահաս տղան ասում է, որ հավաքել է իր սենյակը։ Զարմացած եք և մի քիչ հեգնում եք։ Ո՞րն է հարմար:նույն բևեռականություն, հարցական բառակարգ = արձագանք, ոչ թե ստուգում
-
Ուզում եք ուժեղացնել ձեր կարծիքը ընկերոջ մասին, ոչ թե հարց տալ։ Ո՞րն է հարմար:շեշտող պոչիկ. նույն բևեռականություն, պատմողական բառակարգ
-
Ակադեմիական շարադրության եզրակացություն։ Ո՞րն է հարմար:էլիպսիսը և անորոշ արտահայտությունները բանավոր խոսքի համար են
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
-
He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
-
Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
-
Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
-
Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. Համատեքստում
Այս զրույցը գրավոր տեքստի պես է հնչում։ Համարակալված մասերը վերաշարադրեք որպես բնական խոսք՝ ըստ առաջադրանքի։
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
-
(18)-ը դարձրեք խոսակցական՝ իրավիճակային էլիպսիսով։
-
Վերաշարադրեք (19)-ը վերջի "though"-ով։
-
(20)-ը դարձրեք խոսակցական՝ բաց թողնելով ենթական։
-
Վերաշարադրեք (21)-ը պոչով։
-
(22)-ում "a little"-ը փոխարինեք խոսակցական անորոշ արտահայտությամբ։
-
Վերապատմեք (23)-ը որպես կենդանի պատմություն՝ "go" կամ "be like" մեջբերումով։
-
Վերաշարադրեք (24)-ը որպես արձագանք լուրին՝ "So"-ով և նույն բևեռականությամբ պոչիկով։
-
(25)-ը դարձրեք խոսակցական. բաց թողեք ենթական և օգտագործեք "-ish"։
E. Ձեր հերթն է
Ասեք կամ գրեք անգլերենով։
-
Ընկերն ասում է. "I'm moving to Canada next month!" Պատասխանեք 2–3 խոսակցական նախադասությամբ։ Օգտագործեք պատասխան-հարց կամ արձագանքի պոչիկ, մեկ արձագանքի բառ և մեկ կապող բառ, օրինակ՝ I mean կամ well։
-
2–3 խոսակցական նախադասությամբ ընկերոջը պատմեք անցած հանգստյան օրերի մասին։ Օգտագործեք մեկ պոչ, մեկ անորոշ արտահայտություն (-ish, sort of, and stuff) և վերջի though։
-
2–3 խոսակցական նախադասությամբ պատմեք զվարճալի պատմության մի պահ։ Օգտագործեք գլուխ, առնվազն մեկ անգամ be like կամ go, և anyway՝ բուն թեմային վերադառնալու համար։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
C1-10 Ellipsis and Substitution՝ ինչպես խուսափել կրկնությունից անգլերենում Կրճատեք պատասխանը փոխարինման միջոցով: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
-
B1-15 Question Tags. …, isn't it? «չէ՞»-ն անգլերենում հայերենով Վերաշարադրեք որպես առաջարկ՝ հարցական պոչիկով: Let's start.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- Seen my keys anywhere?
- She's very funny, your sister.
- The new gym on Park Road, have you tried it?
- He's clever, he is.
- So you've bought a new car, have you?
- The hotel was lovely. It was a long way from the beach, though.
B. Իմաստ
- Fair enough, maybe next time.
- Anyway, what time does the film start tonight?
- Actually, I feel fine. I slept the whole way.
- So you've finally tidied your room, have you?
- Honestly, you're an absolute genius, you are.
- This appears to be a sensible proposal.
C. Գտեք սխալը
- It's a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you. / Shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
- She's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
- ✓ Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
- Have you finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes. / Finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
- Has he gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend. / Gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. Համատեքստում
- Any coffee left?
- It's the herbal kind, though.
- Sounds like a tea day, then.
- She's really nice, the new manager.
- She's kind of shy, I think. / She's sort of shy, I think.
- she goes, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed / she was like, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed
- So the machine's broken again, is it?
- See you at the meeting at three-ish. / See you at the meeting at threeish.
E. Ձեր հերթն է
- Oh, are you? Wow, good for you! I mean, I'll miss you, but it sounds amazing.
- It was brilliant, that party. We just danced and chatted and stuff till one-ish. The music was a bit loud, though.
- My neighbour, she knocks on my door at midnight, and she's like, "Have you seen my cat?" We search the whole building. Anyway, the cat was asleep on her own sofa the whole time.
F. Խառը կրկնություն
- I hope so.
- Let's start, shall we?
