ไวยากรณ์ภาษาพูดภาษาอังกฤษ: ละคำ heads and tails, sort of, well, I mean และ tag แบบเน้นอารมณ์
Spoken Grammar
ในหน้านี้
เป้าหมาย
หลังจบบทเรียนนี้ คุณจะเข้าใจและใช้ไวยากรณ์ของบทสนทนาจริงได้: การละคำที่ต้นประโยค heads และ tails ภาษาแบบไม่เจาะจง (vague language) คำเชื่อมในภาษาพูด คำตอบรับสั้น ๆ tag แบบเน้น tag แบบแสดงปฏิกิริยาที่ใช้รูปเดียวกัน การเล่าคำพูดด้วย be like / go และ though ท้ายประโยค
แนวคิดหลัก
ไวยากรณ์ภาษาเขียนสร้างมาเพื่อผู้อ่านที่อยู่ตามลำพังกับหน้ากระดาษ ไวยากรณ์ภาษาพูดสร้างมาเพื่อคนสองคนที่อยู่ในช่วงเวลาเดียวกัน เห็นสิ่งเดียวกัน และพูดแทรกกันได้
เพราะผู้พูดมีสิ่งที่รู้ร่วมกันมาก จึงละสิ่งที่ชัดเจนอยู่แล้ว (Coffee?) บอกหัวข้อก่อนแล้วค่อยแสดงความเห็น (That restaurant, it's amazing) และส่งสัญญาณทัศนคติอยู่ตลอด (well, I mean, sort of) นี่ไม่ใช่ "ไวยากรณ์ที่ผิด" แต่เป็นอีกระบบหนึ่งที่มีกฎของตัวเอง และผู้พูดที่คล่องก็ทำตามกฎเหล่านั้นอย่างแม่นยำพอ ๆ กับที่นักเขียนทำตามกฎของงานเขียน
ลองนึกว่าบทสนทนาเป็นการโยนรับลูกบอล ลูกต้องมาถึงด้วยความเร็วที่พอดีและรับง่าย ไวยากรณ์ภาษาพูดช่วยทำให้นุ่มนวล บอกล่วงหน้า และตรวจสอบ เพื่อให้อีกฝ่ายรับสารได้และโยนกลับมา ผู้เรียนที่พูดแต่ประโยคเต็มแบบภาษาเขียนจะฟังเหมือนคนอ่านจดหมายออกเสียง
ภาษาไทยกับภาษาอังกฤษ
ข่าวดีคือ ภาษาพูดไทยใช้กลไกเหล่านี้แทบทั้งหมดอยู่แล้ว: ละประธาน (ไปไหนมา) บอกหัวข้อก่อน (ร้านนั้นน่ะ อร่อยมาก) เติมคำนามไว้ท้าย (ใจดีนะ น้องชายเธอ) พูดแบบไม่เจาะจง (ประมาณ, อะไรงี้, แบบ) และใช้คำลงท้ายอย่าง นะ เนอะ เหรอ แสดงอารมณ์ แต่ภาษาอังกฤษมีกฎที่เข้มกว่า: ละได้เฉพาะคำที่ต้นประโยค และต้องละประธานกับกริยาช่วยพร้อมกัน สรรพนามใน head / tail ต้องตรงเพศ (he / she) ซึ่งต่างจาก "เขา" ที่ใช้ได้ทั้งชายและหญิง และงานของคำลงท้ายไทยหลายคำ ภาษาอังกฤษทำด้วย tag
| ภาษาไทย | ภาษาอังกฤษ |
|---|---|
| ฟังดูดีนะ | Sounds good. (ละ That) |
| ดูแล้ว | Seen it already. (ละ I've) |
| กาแฟไหม | Coffee? |
| ผู้จัดการเราน่ะ ไม่เคยตอบอีเมลก่อนสิบโมงเลย | Our manager, she never answers emails before ten. |
| ใจดีมากเลย น้องชายเธอ | He's really kind, your brother. |
| มาประมาณหนึ่งทุ่มนะ | Come round at seven-ish. |
| คุยเรื่องงานอะไรงี้ | We chatted about work and stuff. |
| จริง ๆ แล้วฉันรู้สึกดีนะ | Actually, I feel fine. |
| บ้าจริง ๆ เลยเธอเนี่ย | You're mad, you are. |
| อ้าว จะย้ายไปแล้วเหรอ | So you're leaving, are you? |
โครงสร้าง
ลักษณะหลักของไวยากรณ์ภาษาพูด
| ลักษณะ | สิ่งที่เกิดขึ้น | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| Situational ellipsis | ละประธาน / กริยาช่วย / it / there ที่ต้นประโยค | Seen it? Sounds good. |
| Head | นามวลีอยู่หน้าอนุประโยค แล้วมีสรรพนามรับต่อ | My sister, she's a pilot. |
| Tail | นามวลีอยู่หลังอนุประโยค ทวนสรรพนามซ้ำ | She's a pilot, my sister. |
| Vague language | ประมาณ ทำให้นุ่มนวล ไล่รายการแบบหลวม ๆ | sort of, kind of, -ish, and stuff, or something |
| Discourse markers | จัดระเบียบการพูดและแสดงทัศนคติ | well, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually |
| Response tokens | ปฏิกิริยาสั้น ๆ | Fair enough. Absolutely. I suppose so. |
| Emphatic tag | ขั้วเดียวกัน ลำดับคำแบบบอกเล่า เสียงลง | You're mad, you are. |
| Reaction tag | ขั้วเดียวกัน ลำดับคำแบบคำถาม มักเสียงขึ้น | So you're leaving, are you? |
| Quotative | be like / go นำคำพูดในเรื่องเล่า | She was like, "No way!" |
| though ท้ายประโยค | เพิ่มความขัดแย้งไว้ท้าย | It's small, though. |
สิ่งที่ละได้ใน situational ellipsis
| ส่วนที่ละ | รูปเต็ม | รูปภาษาพูด |
|---|---|---|
| I | I don't know. | Don't know. |
| It / that + be | It's a good idea. | Good idea. |
| กริยาช่วย + you | Have you finished? | Finished? |
| กริยาช่วย + you | Do you want some? | Want some? |
| Is there / are there | Is there any milk left? | Any milk left? |
| คำนำหน้านาม (ไม่เป็นทางการมาก) | The car's outside. | Car's outside. |
ละได้เฉพาะคำที่ต้นอนุประโยคเท่านั้น และเฉพาะเมื่อผู้ฟังเดาคำเหล่านั้นได้จากสถานการณ์
การใช้
1Situational ellipsis
เมื่อสถานการณ์ทำให้คำที่หายไปชัดเจนอยู่แล้ว ผู้พูดจะละคำเหล่านั้นที่ต้นประโยค มักเป็นสรรพนามประธาน กริยาช่วย it หรือ there นี่ขยายกฎการละใน C1-10 ซึ่งคำที่หายไปถูกพูดไปก่อนแล้วในข้อความ
2Heads และ tails
Head วางหัวข้อไว้ข้างหน้าเพื่อให้ผู้ฟังรู้ว่าคุณกำลังพูดถึงอะไร แล้วสรรพนามจะรับต่อ ภาษาไทยทำแบบนี้บ่อยมากด้วย "…น่ะ" Tail เติมนามวลีไว้ท้ายเพื่อให้ชัดว่าหมายถึงใครหรืออะไร หรือเพื่อย้ำความเห็น tail พบบ่อยเป็นพิเศษกับการแสดงความเห็น
3Vague language
ผู้พูดมักตั้งใจไม่พูดให้แม่นยำ: เพื่อให้ฟังเป็นกันเอง เพื่อไม่ให้ฟังจู้จี้ หรือเพราะรายละเอียดที่แน่นอนไม่สำคัญ -ish ต่อท้ายเวลา ตัวเลข สี และคำคุณศัพท์ได้ And stuff, and things และ or something ใช้ปิดท้ายรายการของหรือกิจกรรม คล้าย "อะไรงี้" หรือ "อะไรประมาณนั้น"
4Discourse markers ในภาษาพูด
คำเชื่อมในภาษาพูดใช้จัดการบทสนทนา: เริ่มต้น เปลี่ยนเรื่อง แก้ไข ตรวจสอบสิ่งที่รู้ร่วมกัน เพิ่มความขัดแย้ง มักอยู่ต้นอนุประโยค มีความหมายตามพจนานุกรมไม่มาก แต่มีความหมายทางสังคมมาก
5คำตอบรับสั้น ๆ และคำที่ทำให้นุ่มนวล
ผู้ฟังแสดงว่ากำลังฟังอยู่ เห็นด้วย หรือยอมรับ ด้วยคำตอบสั้น ๆ ที่ตายตัว หลายคำช่วยทำให้การเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยนุ่มนวลขึ้น คำถามตอบกลับอย่าง "Are you?" ก็อยู่ในกลุ่มนี้ (A2-32)
6Tag แบบเน้น
ต่างจาก question tag (B1-15) emphatic tag คงขั้วเดียวกัน ใช้ลำดับคำแบบบอกเล่า (สรรพนาม + กริยาช่วย) และไม่ได้ถามอะไร มันเสริมน้ำหนักความเห็น คล้ายคำว่า "จริง ๆ เลย" ในภาษาไทย เป็นภาษาไม่เป็นทางการ ส่วนใหญ่ใช้ใน UK และใช้คำนามเต็มแทนสรรพนามได้
7Tag ขั้วเดียวกันเพื่อแสดงปฏิกิริยาและความประหลาดใจ
ประโยคบอกเล่าเชิงบวกมี question tag เชิงบวกในลำดับคำแบบคำถามได้ด้วย มักเป็นเสียงขึ้น มันไม่ได้เช็กข้อมูล แต่แสดงปฏิกิริยาต่อสิ่งที่เพิ่งรู้หรือเพิ่งสังเกตเห็น: ความสนใจ ความประหลาดใจ หรือถ้าน้ำเสียงแข็ง ก็เป็นความรำคาญหรือการท้าทาย ประโยคมักขึ้นต้นด้วย So หรือ Oh คล้าย "อ้าว…เหรอ" ในภาษาไทย รูปแบบนี้แทบจะใช้กับประโยคบอกเล่าเชิงบวกเท่านั้น
8Quotative และ though ท้ายประโยค
เวลาเล่าเรื่อง ผู้พูดมักนำคำพูดหรือปฏิกิริยาของใครสักคนด้วย be like หรือ go แทน say Be like เล่าได้ทั้งคำพูด ความคิด หรือท่าที ไม่เป็นทางการมาก และพบบ่อยในหมู่ผู้พูดอายุน้อย คล้าย "แบบ…" ในภาษาไทย Go มักอยู่ในรูป present แม้ในเรื่องเล่าอดีต ทำให้เรื่องรู้สึกสด Though ที่ท้ายอนุประโยคเพิ่มความขัดแย้งกับสิ่งที่เพิ่งพูด เหมือน but ที่ย้ายไปไว้ท้าย และพบในภาษาพูดบ่อยกว่า although มาก อย่าใช้ทั้งสามอย่างในงานเขียนทางการ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
กับดักสำหรับคนไทย
1. ละแค่ประธาน แต่เก็บกริยาช่วยไว้ ภาษาไทยละประธานได้ทุกที่ (มาพรุ่งนี้ได้ไหม) คนไทยจึงมักตัดแค่ you หรือ I แต่เก็บกริยาช่วยไว้ ในภาษาอังกฤษ ถ้าจะละ ต้องละกริยาช่วยกับประธานพร้อมกัน หรือไม่ก็เก็บไว้ทั้งคู่
2. "เขา" ไม่บอกเพศ ภาษาไทยใช้ "เขา" ได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง คนไทยจึงมักใช้ he หรือ she ไม่ตรงกับ head หรือ tail โดยเฉพาะเมื่อพูดเร็ว สรรพนามต้องตรงกับเพศของคนที่พูดถึง
3. "ใช่ไหม" = isn't it? ทุกครั้ง ภาษาไทยใช้ "ใช่ไหม" หรือ "เนอะ" ต่อท้ายได้ทุกประโยค คนไทยจึงมักใช้ isn't it? เป็น tag สำเร็จรูป แต่ question tag ต้องตรงกับกริยาช่วยและประธานของประโยค (B1-15)
4. "same same" คนไทยหลายคนพูด same same ในความหมาย "ก็เหมือน ๆ กันแหละ" ซึ่งเจ้าของภาษาฟังเข้าใจ แต่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษมาตรฐาน ถ้าอยากพูดแบบไม่เจาะจง ให้ใช้ vague language จริง ๆ
อย่าสับสน
question tag กับ emphatic tag กับ reaction tag — question tag กลับขั้วและใช้เช็ก emphatic tag คงขั้ว ใช้ลำดับคำแบบบอกเล่า และแสดงความเห็น reaction tag คงขั้ว ใช้ลำดับคำแบบคำถาม และแสดงปฏิกิริยา ดู B1-15
situational ellipsis กับ textual ellipsis — textual ellipsis ละคำที่พูดไปแล้ว (C1-10) ส่วน situational ellipsis ละคำที่ชัดเจนจากสถานการณ์
actually กับ at the moment — Actually บอกความขัดแย้งกับสิ่งที่อีกฝ่ายเชื่อ ไม่ใช่คำบอกเวลา เหมือน "จริง ๆ แล้ว" ในภาษาไทย ไม่ใช่ "ตอนนี้"
การสะกดและการออกเสียง
- head พูดด้วยระดับเสียงของตัวเอง แล้วหยุดสั้น ๆ: That house (หยุด) it's huge คล้าย "บ้านหลังนั้นน่ะ" ในภาษาไทย แต่ภาษาอังกฤษใช้การหยุดแทนคำว่า "น่ะ"
- tail พูดเร็วและเสียงต่ำ เหมือนนึกขึ้นได้ทีหลัง: He's lovely, your brother.
- emphatic tag เสียงลง ส่วน reaction tag มักเสียงขึ้น ภาษาไทยใช้คำลงท้ายบอกอารมณ์ แต่ภาษาอังกฤษใช้ทำนองเสียงของทั้งประโยค อย่าใส่วรรณยุกต์ไทยลงไปในแต่ละคำ
- discourse markers มักออกเสียงย่อ: you know /jəˈnəʊ/ (UK), /jəˈnoʊ/ (US) ฟังคล้าย "ya-know"; kind of /ˈkaɪndə/ ฟังคล้าย "kinda"; sort of /ˈsɔːtə/ (UK), /ˈsɔːrdə/ (US) ฟังคล้าย "sorta" ดู T-01
- -ish /ɪʃ/ ลงท้ายด้วยเสียง /ʃ/ ที่ปล่อยลมต่อเนื่อง ไม่ใช่เสียงสะกดแบบไทยที่หยุดทันที
- ในบทสนทนาที่เขียนขึ้น ให้คั่น head หรือ tail ด้วยเครื่องหมายจุลภาค: Lovely people, the neighbours.
กฎทอง
ในบทสนทนา พูดสิ่งที่ผู้ฟังต้องการ ไม่ต้องพูดทุกคำ: ละสิ่งที่สถานการณ์ทำให้ชัดอยู่แล้ว บอกหัวข้อก่อน และใช้คำเล็ก ๆ อย่าง well, I mean, sort of จัดการความสัมพันธ์ คนไทยทำแบบนี้ในภาษาไทยอยู่แล้ว แค่ต้องทำตามกฎของภาษาอังกฤษ: ละที่ต้นประโยคเท่านั้น และสรรพนามต้องตรงเพศ เก็บลักษณะเหล่านี้ไว้ใช้ในภาษาพูดและข้อความไม่เป็นทางการ
แบบฝึกหัด
A. รูปแบบ
เขียนแต่ละประโยคใหม่เป็นภาษาพูดที่เป็นธรรมชาติ โดยใช้ลักษณะที่กำหนด
-
Situational ellipsis: Have you seen my keys anywhere?
-
ใช้ tail เพื่อย้ำความเห็น: Your sister is very funny.
-
ใช้ head: Have you tried the new gym on Park Road?
-
ใช้ emphatic tag เพื่อเสริมน้ำหนักความเห็น: He's clever.
-
แสดงปฏิกิริยาต่อข่าวที่เพิ่งได้ยิน โดยใช้ "So" และ tag ขั้วเดียวกัน: You've bought a new car.
-
ใช้ "though" ท้ายประโยคที่สอง: The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.
B. ความหมาย
อ่านสถานการณ์ แล้วเลือกคำตอบหรือประโยคที่เหมาะที่สุด
-
เพื่อนร่วมงานบอกว่า "I can't come tonight — I've got a deadline." คุณยอมรับเหตุผลของเธอ คำตอบไหนเหมาะFair enough ยอมรับเหตุผล; Tell me about it = เห็นด้วยอย่างแรงจากประสบการณ์
-
คุณคุยเรื่องปัญหาที่ทำงานจบแล้ว และอยากเปลี่ยนเรื่องใหม่ แบบไหนเหมาะanyway เปลี่ยนหรือปิดเรื่อง
-
เพื่อนพูดว่า "You must be exhausted after that flight." คุณรู้สึกสบายดี ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่เธอคาดไว้ คำตอบไหนเหมาะactually แก้สิ่งที่อีกฝ่ายคาดไว้
-
ลูกชายวัยรุ่นบอกว่าเก็บห้องแล้ว คุณแปลกใจและประชดเล็กน้อย แบบไหนเหมาะขั้วเดียวกัน ลำดับคำแบบคำถาม = ปฏิกิริยา ไม่ใช่การเช็ก
-
คุณอยากเสริมน้ำหนักความเห็นที่มีต่อเพื่อน ไม่ได้ถามอะไร แบบไหนเหมาะemphatic tag: ขั้วเดียวกัน ลำดับคำแบบบอกเล่า
-
บทสรุปของเรียงความวิชาการ แบบไหนเหมาะการละคำและ vague language เป็นของภาษาพูด
C. หาข้อผิดพลาด
แก้ข้อผิดพลาด ถ้าประโยคถูกแล้ว ให้เขียนว่า correct
-
Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
-
He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
-
Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
-
Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
-
Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. ในบริบท
บทสนทนานี้ฟังเหมือนภาษาเขียน เขียนส่วนที่มีหมายเลขกำกับใหม่ให้เป็นภาษาพูดที่เป็นธรรมชาติตามคำสั่ง
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
-
ทำให้ (18) เป็นกันเองด้วย situational ellipsis
-
เขียน (19) ใหม่โดยใช้ "though" ท้ายประโยค
-
ทำให้ (20) เป็นกันเองโดยละประธาน
-
เขียน (21) ใหม่โดยใช้ tail
-
ใน (22) ให้เปลี่ยน "a little" เป็น vague language แบบภาษาพูด
-
เล่า (23) ใหม่ให้เป็นเรื่องเล่าที่มีชีวิตชีวา โดยใช้ quotative "go" หรือ "be like"
-
เขียน (24) ใหม่เป็นปฏิกิริยาต่อข่าว โดยใช้ "So" และ tag ขั้วเดียวกัน
-
ทำให้ (25) เป็นกันเอง: ละประธานและใช้ "-ish"
E. ตาคุณแล้ว
พูดหรือเขียนเป็นภาษาอังกฤษตามคำสั่ง
-
เพื่อนพูดว่า "I'm moving to Canada next month!" ตอบเป็นภาษาพูด 2–3 ประโยค ใช้ reply question หรือ reaction tag หนึ่งครั้ง คำตอบรับสั้น ๆ หนึ่งคำ และ discourse marker หนึ่งคำ เช่น I mean หรือ well
-
เล่าให้เพื่อนฟังเรื่องสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาเป็นภาษาพูด 2–3 ประโยค ใช้ tail หนึ่งครั้ง vague language หนึ่งครั้ง (-ish, sort of, and stuff) และ though ท้ายประโยค
-
เล่าช่วงหนึ่งของเรื่องตลกเป็นภาษาพูด 2–3 ประโยค ใช้ head be like หรือ go อย่างน้อยหนึ่งครั้ง และ anyway เพื่อกลับเข้าประเด็น
F. ทบทวนรวม
ทบทวนบทเรียนก่อนหน้า
-
C1-10 Ellipsis และ substitution: ละคำและแทนคำในภาษาอังกฤษ I think so, I hope not, I'd love to, but John did ย่อคำตอบด้วยการแทนคำ: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
-
B1-15 Question tags คืออะไร isn't it, don't you ใช้อย่างไร และการขึ้นลงของเสียง เขียนใหม่เป็นข้อเสนอแนะโดยใช้ question tag: Let's start.
เฉลย
A. รูปแบบ
- Seen my keys anywhere?
- She's very funny, your sister.
- The new gym on Park Road, have you tried it?
- He's clever, he is.
- So you've bought a new car, have you?
- The hotel was lovely. It was a long way from the beach, though.
B. ความหมาย
- Fair enough, maybe next time.
- Anyway, what time does the film start tonight?
- Actually, I feel fine. I slept the whole way.
- So you've finally tidied your room, have you?
- Honestly, you're an absolute genius, you are.
- This appears to be a sensible proposal.
C. หาข้อผิดพลาด
- It's a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you. / Shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
- She's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
- ✓ Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
- Have you finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes. / Finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
- Has he gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend. / Gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. ในบริบท
- Any coffee left?
- It's the herbal kind, though.
- Sounds like a tea day, then.
- She's really nice, the new manager.
- She's kind of shy, I think. / She's sort of shy, I think.
- she goes, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed / she was like, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed
- So the machine's broken again, is it?
- See you at the meeting at three-ish. / See you at the meeting at threeish.
E. ตาคุณแล้ว
- Oh, are you? Wow, good for you! I mean, I'll miss you, but it sounds amazing.
- It was brilliant, that party. We just danced and chatted and stuff till one-ish. The music was a bit loud, though.
- My neighbour, she knocks on my door at midnight, and she's like, "Have you seen my cat?" We search the whole building. Anyway, the cat was asleep on her own sofa the whole time.
F. ทบทวนรวม
- I hope so.
- Let's start, shall we?
