Граматика на говорниот англиски: Sounds good, heads и tails, sort of, you are, is it?
Spoken Grammar
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе ја разбирате и ќе ја користите граматиката на природниот разговор: испуштени зборови кога ситуацијата е јасна (Sounds good. Coffee?), heads и tails (That house, it's huge. He's lovely, your brother.), неодреден јазик (sort of, -ish, and stuff), дискурсни маркери (well, anyway, I mean, mind you, actually), кратки реакции (Fair enough. I suppose so.), привески за нагласување (You're mad, you are.) и привески со иста поларност за реакција (So you're leaving, are you?).
Главна идеја
Граматиката на пишаниот јазик е направена за читател што е сам со страницата. Граматиката на говорниот јазик е направена за двајца луѓе што го делат истиот момент, ги гледаат истите работи и можат да се прекинуваат.
Бидејќи соговорниците делат толку многу, тие го испуштаат очигледното (Coffee?), прво ја именуваат темата, па ја коментираат (That restaurant, it's amazing), и постојано покажуваат свој став (well, I mean, sort of). Тоа не е „лоша граматика“. Тоа е друг систем со свои правила, а луѓето што течно зборуваат ги следат тие правила исто толку прецизно како што писателите ги следат своите.
Замислете го разговорот како фрлање топка. Топката треба да стигне со вистинска брзина и да се фати лесно. Говорната граматика омекнува, најавува и проверува дали другиот може да ја фати пораката и да ја врати. Ученик што зборува само со целосни реченици од учебник звучи како некој што чита писмо на глас.
Македонски и англиски
Многу работи од говорниот англиски ги имаме и ние. И кај нас темата често ја кажуваме прво: „Тој нов ресторан, беше ли таму?“ И кај нас додаваме именка на крајот: „Многу е фин, брат ти.“ И кај нас користиме неодреден јазик: „некако“, „од прилика“, „и тоа“, „или нешто такво“.
Најголемата разлика е испуштањето. Кај нас заменката-подмет испаѓа во секој стил („Ќе дојдам“), а во „Штета е“ и „Студено е“ нема збор што одговара на it. Англискиот испушта само на почетокот на реченицата, само во разговор и само кога ситуацијата е јасна (Sounds good.). Но во средината на реченицата или пред is зборот it мора да стои: It's a shame, не Is a shame.
Втората разлика се привесоците. Нашето „нели?“ е секогаш исто. Англиските привесоци го повторуваат помошниот глагол и заменката (isn't it?, doesn't she?, have you?), а со иста поларност (So you're leaving, are you?) изразуваат реакција. Трето: нашите филери „значи“, „нормално“, „ајде“ немаат буквален англиски превод.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Звучи добро. | Sounds good. | тука е исто: испуштен подмет во разговор |
| Тоа новото кафуле на аголот, беше ли таму? | That new café on the corner, have you been there yet? | head: тука е исто |
| Многу е љубезен, брат ти. | He's really kind, your brother. | tail: тука е исто; заменката оди според лицето (he) |
| Некако сум уморен, искрено. | I'm kind of tired, to be honest. | неодреден јазик |
| Хотелот беше ужасен. Но, од друга страна, беше многу евтин. | The hotel was terrible. Mind you, it was very cheap. | mind you = но, да кажеме и тоа |
| Луд си ти, луд. | You're mad, you are. | нагласување со привесок |
| Значи, заминуваш, а? | So you're leaving, are you? | реакција: привесок со иста поларност |
Накратко: испуштајте зборови само на почетокот и само во разговор; it пред is останува; привесокот го повторува помошниот глагол и заменката, а не е непроменливо „нели“; „значи“ и „нормално“ не се преведуваат збор по збор.
Форма
| Особина | Образец | Пример |
|---|---|---|
| испуштање на почетокот | без подмет / помошен глагол / it / there | Seen it already. Anyone sitting here? |
| head | именска фраза + реченица со заменка | Our manager, she never… |
| tail | реченица со заменка + именска фраза | It was brilliant, that film. |
| неодреден јазик | sort of / kind of, -ish, and stuff, or something | at seven-ish |
| дискурсни маркери | well, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually | Anyway, how was…? |
| кратки реакции | Fair enough. I suppose so. I doubt it. Tell me about it! | "Fair enough." |
| привесок за нагласување | реченица + заменка / именка + помошен глагол (иста поларност) | You're mad, you are. |
| привесок за реакција | So / Oh + потврдна реченица + потврден привесок | So you're leaving, are you? |
| цитирање | be like / go + наводник | So he goes, "…" |
| though на крајот | реченица + though | It's a bit small, though. |
Употреба
1Испуштање зборови според ситуацијата
Кога ситуацијата ги прави зборовите што недостасуваат очигледни, говорниците ги испуштаат од почетокот на реченицата – обично подметната заменка, помошниот глагол, it или there. Ова ги проширува правилата за елипса од лекцијата C1-10, каде зборовите што недостасуваат беа веќе кажани во текстот. Кај нас подметот може да испадне секаде, бидејќи глаголот го покажува лицето; на англиски испуштањето е само на почетокот и само во разговор.
2Heads и tails
Head (темата напред) ја става темата на почетокот за соговорникот да знае за што зборувате; потоа ја зема заменка. Tail (именката на крајот) додава именска фраза на крајот, за да биде јасно на кого мислите или за да го нагласите мислењето. Tails се особено чести во оцени. Кај нас и двете се чести во говорот; само запомнете дека за предмети на англиски заменката е it или they, без оглед на родот на нашата именка.
3Неодреден јазик
Говорниците често намерно избегнуваат прецизност: за да звучат пријателски, а не педантно, или затоа што точниот детаљ не е важен. -ish може да се додаде на часови, броеви, бои и придавки. And stuff, and things и or something завршуваат листа на работи или активности. Кај нас велиме „некако“, „од прилика“, „и тоа“, „или нешто такво“.
4Дискурсни маркери во говорот
Говорните дискурсни маркери го организираат разговорот: почнуваат, менуваат тема, поправаат, проверуваат заедничко знаење, додаваат контраст. Обично стојат на почетокот на реченицата и имаат малку речничко, а многу комуникативно значење. Нашите „па“, „ете“, „значи“, „знаеш“ имаат слична улога, но не се преведуваат збор по збор.
5Кратки реакции и омекнувачи
Слушателите со кратки готови одговори покажуваат дека следат, се согласуваат или прифаќаат. Многу од нив го омекнуваат согласувањето или несогласувањето. Тука спаѓаат и прашањата-одговори како "Are you?" (A2-32).
6Привесоци за нагласување
За разлика од обичниот привесок (B1-15), привесокот за нагласување ја задржува истата поларност, има ред на зборови како изјавна реченица (заменка + помошен глагол) и ништо не прашува. Го засилува мислењето. Неформален е и главно британски; наместо заменка може да стои и именка. Кај нас тоа го правиме со повторување: „Луд си ти, луд.“
7Привесоци со иста поларност за реакција и изненадување
Потврдна реченица може да добие и потврден привесок со ред на зборови како во прашање, обично со растечка интонација. Тој не проверува информација; реагира на нешто што штотуку сте го слушнале или забележале – интерес, изненадување или, со поостар тон, незадоволство или предизвик. Реченицата често почнува со So или Oh. Се користи речиси само со потврдни реченици. Кај нас велиме „Значи…, а?“ или „Аха, значи…?“
8Цитирање и though на крајот
Кога раскажуваат, говорниците често ги воведуваат нечии зборови или реакција со be like или go наместо say. Be like може да пренесе зборови, мисли или став; многу е неформално и често кај помладите говорници. Go често е во сегашно време дури и во приказна за минатото, што ја прави приказната жива. Though на крајот на реченицата додава контраст на тоа што штотуку е кажано, како нашето „додуша“ или „сепак“ на крајот: „Мал е, додуша.“
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Се стемнува“, „Не врне веќе“ → Is getting dark, is not raining. Кај нас „Штета е“, „Се стемнува“, „Не врне веќе“ се целосни реченици, без збор што одговара на англиското it. Говорниот англиски навистина испушта зборови, но само цели групи на почетокот (Pity you can't come.), никогаш само it пред is. Или испуштете ги двата збора, или кажете ги двата.
2. „…, нели?“ → isn't it за сè. Нашето „нели?“ е секогаш исто, без разлика на глаголот и подметот. Затоа на англиски лесно се лепи isn't it? на секоја реченица. Англискиот привесок го повторува помошниот глагол и подметот од реченицата.
3. „Значи…“ → It means. Кај нас „значи“ е еден од најчестите говорни филери: „Значи, бев на станица и…“, „Значи, ќе се видиме во шест?“. Преведено, излегува It means или Means, што на англиски значи само „значи (дека)“ и звучи чудно. Филерот на англиски е So, Well или I mean.
4. „Нормално!“ → Normally. Кај нас „Нормално!“ значи „Секако!“ или „Се разбира!“. Англиското normally значи само „обично, вообичаено“. Како одговор кој значи „секако“ користете Of course!, Sure! или Definitely!
Не мешајте
обичен привесок, привесок за нагласување и привесок за реакција – Обичниот привесок (B1-15) ја менува поларноста и бара потврда. Привесокот за нагласување ја задржува поларноста и има ред на зборови како изјавна реченица. Привесокот за реакција ја задржува поларноста и има ред на зборови како прашање.
испуштање според ситуацијата и испуштање според текстот – Испуштање според текстот (C1-10) ги испушта зборовите што се веќе кажани. Испуштање според ситуацијата ги испушта зборовите што ги покажува самата ситуација.
actually и at the moment – Actually покажува спротивно на очекуваното („всушност“). At the moment значи „во моментов“. Кај нас „актуелно“ звучи слично на actually, но значи нешто друго.
Правопис и изговор
- Во you are на крајот на привесокот за нагласување are е силно: /ɑː/ (UK). Во обичен привесок интонацијата паѓа (бара согласност) или се крева (вистинско прашање); во привесок за реакција (are you?) обично се крева.
- Mind you /ˈmaɪnd juː/ звучи речиси како mine-djoo: /d/ и /j/ се спојуваат. Did you и would you исто.
- Kind of и sort of во брз говор звучат како kinda /ˈkaɪndə/ и sorta /ˈsɔːtə/. Пишувајте ги така само во многу неформални пораки; видете T-01.
- -ish се пишува со цртичка по броеви (seven-ish), а често без неа по придавки (greenish, tallish).
- though /ðəʊ/: врвот на јазикот меѓу забите, звучно /ð/, не нашето „д“; gh не се изговара. Не мешајте го со through /θruː/ и thought /θɔːt/.
- Well на почетокот: /w/ со заоблени усни, не нашето „в“, и темно /l/ на крајот.
Златно правило
Говорниот англиски не е расипан пишан англиски: тоа е систем со свои правила. Испуштајте зборови само на почетокот и само кога ситуацијата е јасна, ставете ја темата напред или именката на крајот, омекнувајте со sort of, well, I mean. И запомнете: it пред is не испаѓа сам, привесокот не е непроменливо „нели“, а „значи“ и „нормално“ на англиски се so и of course.
Вежби
A. Форма
Напишете ги речениците повторно според упатството.
-
Испуштање според ситуацијата: Have you seen my keys anywhere?
-
Tail, за да го нагласите вашето мислење: Your sister is very funny.
-
Head: Have you tried the new gym on Park Road?
-
Привесок за нагласување, за да го засилите мислењето: He's clever.
-
Реакција на вест што штотуку сте ја слушнале, со "So" и привесок со иста поларност: You've bought a new car.
-
"though" на крајот на втората реченица: The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.
B. Значење
Прочитајте ја ситуацијата и изберете ја подобрата реченица.
-
Колешка вели: "I can't come tonight — I've got a deadline." Ја прифаќате нејзината причина. Кој одговор одговара?Fair enough accepts a reason; Tell me about it = strong agreement from experience
-
Завршивте со разговорот за проблем на работа и сакате да преминете на нова тема. Што одговара?anyway changes or closes a topic
-
Пријателка вели: "You must be exhausted after that flight." Вие сте добро, а тоа не е она што таа го очекува. Кој одговор одговара?actually corrects an expectation
-
Синот тинејџер ви вели дека ја средил собата. Изненадени сте и малку ироични. Што одговара?same polarity, question order = a reaction, not a check
-
Сакате да го засилите вашето мислење за пријател, а не да прашате. Што одговара?emphatic tag: same polarity, statement order
-
Заклучок на академски есеј. Што одговара?ellipsis and vague language belong to speech
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
-
He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
-
Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
-
Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
-
Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. Во контекст
Прочитајте го разговорот и направете ги нумерираните делови поприродни за говор.
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
-
Направете ја (18) разговорна, со испуштање според ситуацијата.
-
Напишете ја (19) повторно со "though" на крајот.
-
Направете ја (20) разговорна, испуштајќи го подметот.
-
Напишете ја (21) повторно со tail.
-
Во (22) заменете го "a little" со говорен неодреден јазик.
-
Прераскажете ја (23) како жива приказна, со "go" или "be like".
-
Напишете ја (24) повторно како реакција на вест, со "So" и привесок со иста поларност.
-
Направете ја (25) разговорна: испуштете го подметот и користете "-ish".
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Пријател вели: "I'm moving to Canada next month!" Одговорете во 2–3 говорни реченици. Употребете прашање-одговор или привесок за реакција, една кратка реакција и еден дискурсен маркер како I mean или well.
-
Раскажете му на пријател за минатиот викенд во 2–3 говорни реченици. Употребете еден tail, еден неодреден израз (-ish, sort of, and stuff) и though на крајот.
-
Раскажете кус момент од смешна приказна во 2–3 говорни реченици. Употребете head, најмалку еднаш be like или go и anyway за да се вратите на главното.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
C1-10 Ellipsis и substitution на англиски: I didn't, but John did; I hope not; I'd love to – испуштање и замена Скратете го одговорот со замена: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
-
B1-15 Question tags на англиски: …, isn't it? – англиското „нели“ Напишете ја како предлог со привесок: Let's start.
Одговори
A. Форма
- Seen my keys anywhere?
- She's very funny, your sister.
- The new gym on Park Road, have you tried it?
- He's clever, he is.
- So you've bought a new car, have you?
- The hotel was lovely. It was a long way from the beach, though.
B. Значење
- Fair enough, maybe next time.
- Anyway, what time does the film start tonight?
- Actually, I feel fine. I slept the whole way.
- So you've finally tidied your room, have you?
- Honestly, you're an absolute genius, you are.
- This appears to be a sensible proposal.
C. Најдете ја грешката
- It's a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you. / Shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
- She's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
- ✓ Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
- Have you finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes. / Finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
- Has he gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend. / Gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.
D. Во контекст
- Any coffee left?
- It's the herbal kind, though.
- Sounds like a tea day, then.
- She's really nice, the new manager.
- She's kind of shy, I think. / She's sort of shy, I think.
- she goes, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed / she was like, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed
- So the machine's broken again, is it?
- See you at the meeting at three-ish. / See you at the meeting at threeish.
E. Ваш ред е
- Oh, are you? Wow, good for you! I mean, I'll miss you, but it sounds amazing.
- It was brilliant, that party. We just danced and chatted and stuff till one-ish. The music was a bit loud, though.
- My neighbour, she knocks on my door at midnight, and she's like, "Have you seen my cat?" We search the whole building. Anyway, the cat was asleep on her own sofa the whole time.
F. Мешано повторување
- I hope so.
- Let's start, shall we?
