SlowingoSarufi
C2 3 / 10

Sarufi ya Mazungumzo ya Kiingereza: Ellipsis, Heads na Tails, Sort Of na Tags

Spoken Grammar

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuelewa na kutumia sarufi ya mazungumzo halisi: maneno yanayoachwa mwanzoni, heads na tails, lugha isiyo kamili kwa makusudi (vague language), viunganishi vya mazungumzo, majibu mafupi (response tokens), tags za msisitizo, tags za mwitikio zenye polarity ile ile, be like / go za kunukuu, na though ya mwisho.

Wazo Kuu

Sarufi ya maandishi imejengwa kwa ajili ya msomaji aliye peke yake na ukurasa. Sarufi ya mazungumzo imejengwa kwa ajili ya watu wawili wanaoshiriki wakati mmoja, wanaoona vitu vile vile na wanaoweza kukatizana.

Kwa sababu wazungumzaji wanashiriki mambo mengi, huacha kilicho wazi (Coffee?), hutangaza mada kwanza kisha kuitolea maoni (That restaurant, it's amazing), na huonyesha mtazamo wao kila wakati (well, I mean, sort of). Hii si "sarufi mbaya". Ni mfumo tofauti wenye kanuni zake, na wazungumzaji fasaha hufuata kanuni hizo kwa usahihi ule ule ambao waandishi hufuata zao.

Fikiria mazungumzo kama mchezo wa kurushiana mpira. Mpira lazima ufike kwa kasi inayofaa na uwe rahisi kudaka. Sarufi ya mazungumzo hulainisha, hutangaza na hukagua, ili mtu mwingine aweze kudaka ujumbe na kuurudisha. Mwanafunzi anayezungumza kwa sentensi kamili za maandishi tu anasikika kama mtu anayesoma barua kwa sauti.

Habari njema kwetu: Kiswahili cha mazungumzo kina mengi ya haya. Tunasema Kahawa?, tunatangaza mada kwanza (Huyo meneja wetu, hajibu simu), tunasema saa moja hivi, na tunatumia basi, yaani, unajua. Mitego iko kwenye maelezo madogo: ni bila kiima (Is a good idea), sivyo? isiyobadilika (isn't it? kwa kila sentensi), na ndiyo kwa maswali hasi.

Kiswahili na Kiingereza

Mengi yanafanana. Kiswahili huacha kilicho wazi, hutangaza mada mwanzoni (head) au mwishoni (tail), hukadiria kwa hivi (saa moja hivi = seven-ish), na huonyesha mshangao kwa kumbe. Lakini kuna tofauti tatu muhimu. Kwanza, Kiswahili kinaweza kuanza na ni bila kiima (Ni wazo zuri); Kiingereza huacha It's nzima au hakiachi kitu. Pili, sivyo? / si ndiyo? ya Kiswahili haibadiliki kamwe, wakati question tag ya Kiingereza hufuata kitenzi na kiima. Tatu, yeye haina jinsia, lakini head au tail ya Kiingereza inahitaji he au she sahihi.

KiswahiliKiingereza
Kahawa?Coffee?
Ni wazo zuri.Good idea. / It's a good idea.
Meneja wetu, hajibu barua pepe kabla ya saa nne.Our manager, she never answers emails before ten.
Ni mpole sana, huyo kaka yako.He's really kind, your brother.
Njoo saa moja hivi.Come round at seven-ish.
Basi, tuanze.Right, let's get started.
Kumbe unaondoka!So you're leaving, are you?
Kuna baridi, sivyo? / Unaondoka, sivyo?It's cold, isn't it? / You're leaving, aren't you?

Angalia safu ya mwisho: sivyo ni ile ile katika sentensi zote mbili, lakini Kiingereza kinabadilisha tag: isn't it, aren't you.

Muundo

Vipengele vikuu vya sarufi ya mazungumzo

KipengeleKinachotokeaMfano
Situational ellipsiskiima / kitenzi kisaidizi / it / there huachwa mwanzoniSeen it? Sounds good.
Headkirai nomino kabla ya kishazi, kinachochukuliwa na pronounMy sister, she's a pilot.
Tailkirai nomino baada ya kishazi, kinachorudia pronounShe's a pilot, my sister.
Vague languagekukadiria, kulainisha, kuorodhesha kwa ulegevusort of, kind of, -ish, and stuff, or something
Discourse markershupanga mazungumzo na kuonyesha mtazamowell, anyway, I mean, you know, right, mind you, actually
Response tokensmajibu mafupiFair enough. Absolutely. I suppose so.
Tag ya msisitizopolarity ile ile, mpangilio wa kauli, sauti inashukaYou're mad, you are.
Tag ya mwitikiopolarity ile ile, mpangilio wa swali, kwa kawaida sauti inapandaSo you're leaving, are you?
Quotativebe like / go huleta maneno katika hadithiShe was like, "No way!"
though ya mwishotofauti inaongezwa mwishoniIt's small, though.

Kinachoweza kuachwa katika situational ellipsis

KinachoachwaUmbo kamiliUmbo la mazungumzo
II don't know.Don't know.
It / that + beIt's a good idea.Good idea.
Kitenzi kisaidizi + youHave you finished?Finished?
Kitenzi kisaidizi + youDo you want some?Want some?
Is there / are thereIs there any milk left?Any milk left?
Kibainishi (si rasmi kabisa)The car's outside.Car's outside.

Maneno ya mwanzoni mwa kishazi tu ndiyo hupotea, na pale tu msikilizaji anapoweza kuyajua kutokana na hali.

Matumizi

1Situational Ellipsis

Hali inapofanya maneno yaliyoachwa yawe wazi, wazungumzaji huyaacha mwanzoni mwa sentensi — kwa kawaida pronoun ya kiima, kitenzi kisaidizi, it au there. Hii inapanua kanuni za ellipsis katika C1-10, ambapo maneno yaliyoachwa yalikuwa yamesemwa awali katika maandishi. Kiswahili hufanya hivi kwa urahisi kwa sababu kiima kiko ndani ya kitenzi (Umeshaiona?).

Sounds good.
Inasikika vizuri. / Safi.
= That sounds good.
Seen it already.
Nimeshaiona.
= I've seen it already.; Kiswahili: kiima ndani ya kitenzi
Coffee?
Kahawa?
= Would you like a coffee?; sawa kabisa na Kiswahili
Told you so.
Nilikuambia.
= I told you so.
Anyone sitting here?
Kuna mtu amekaa hapa?
= Is anyone sitting here?
Nice to see you again.
Nimefurahi kukuona tena.
= It's nice to…

2Heads na Tails

Head huweka mada mbele ili msikilizaji ajue unazungumzia nini; kisha pronoun huichukua. Tail huongeza kirai nomino mwishoni ili kufafanua unamzungumzia nani au kusisitiza maoni. Tails ni za kawaida hasa pamoja na tathmini. Kiswahili kina miundo yote miwili (Huyo meneja, hajibu…; Ni mpole, kaka yako), lakini kumbuka: pronoun ya Kiingereza lazima ilingane na jinsia.

That new café on the corner, have you been there yet?
Ule mgahawa mpya pale kona, umeshaenda?
head
Our manager, she never answers emails before ten.
Meneja wetu, hajibu barua pepe kabla ya saa nne.
head; meneja ni mwanamke → she
He's really kind, your brother.
Ni mpole sana, kaka yako.
tail: maoni + ufafanuzi; kaka → he
It was brilliant, that film.
Ilikuwa nzuri mno, ile filamu.
tail
They're far too expensive, those headphones.
Ni ghali mno, hizo headphones.
tail

3Vague Language

Wazungumzaji mara nyingi huepuka usahihi kwa makusudi: ili kusikika wa kirafiki, ili wasionekane wa kujifanya wajuzi, au kwa sababu undani hasa hauna umuhimu. -ish inaweza kuongezwa kwenye saa, namba, rangi na vivumishi — kama hivi ya Kiswahili (saa moja hivi). And stuff, and things na or something humaliza orodha ya vitu au shughuli (na mambo kama hayo, au kitu kama hicho).

It's sort of a cross between a bike and a scooter.
Ni kama mchanganyiko wa baiskeli na skuta hivi.
sort of = kama… hivi
I'm kind of tired, to be honest.
Nimechoka kiasi, kusema kweli.
kind of = kiasi
Come round at seven-ish.
Njoo saa moja jioni hivi.
-ish = hivi: kwa makadirio
We just chatted about work and stuff.
Tuliongea tu kuhusu kazi na mambo mengine.
Bring a drink or something.
Lete kinywaji au kitu kama hicho.

4Discourse Markers katika Mazungumzo

Viunganishi vya mazungumzo husimamia mazungumzo: kuanza, kubadilisha mada, kusahihisha, kukagua maarifa yanayoshirikiwa, kuongeza tofauti. Kwa kawaida huja mwanzoni mwa kishazi na hubeba maana ndogo ya kamusi lakini maana kubwa ya kijamii — kama basi, yaani, unajua za Kiswahili.

Well, I'm not sure that's a good idea.
Aa, sina uhakika kama hilo ni wazo zuri.
well: hulainisha kutokubaliana au kusita
Anyway, how was your weekend?
Basi, wikendi yako ilikuwaje?
anyway: hubadilisha au hufunga mada
She's lovely — I mean, she can be a bit loud, but she's lovely.
Ni mtu mzuri sana
yaani, wakati mwingine anapiga kelele kidogo, lakini ni mzuri. — I mean = yaani: hufafanua au husahihisha
You know that shop near the station? It's closing down.
Unajua lile duka karibu na kituo? Linafungwa.
you know = unajua: hukagua maarifa yanayoshirikiwa
Right, let's get started.
Haya, tuanze.
right: huanza hatua mpya
The hotel was terrible. Mind you, it was very cheap.
Hoteli ilikuwa mbaya sana. Lakini pia, ilikuwa nafuu sana.
mind you: huongeza hoja ya tofauti (hasa UK)
"Is it far?" "Actually, it's only five minutes away."
"Ni mbali?" "Hapana, kwa kweli ni dakika tano tu kutoka hapa."
actually: husahihisha matarajio

5Response Tokens na Vilainishi

Wasikilizaji huonyesha kwamba wanafuatilia, wanakubali au wanapokea kwa majibu mafupi yasiyobadilika. Mengi kati yake hulainisha kukubali au kutokubali. Maswali ya kujibu kama "Are you?" pia ni sehemu ya hapa (A2-32).

"I'd rather leave early to avoid the traffic." "Fair enough."
"Ningependa kuondoka mapema ili kuepuka foleni." "Sawa, inaeleweka."
inakubali sababu ya mtu mwingine
"Shall we just order pizza?" "I suppose so."
"Tuagize tu pizza?" "Haya, sawa tu."
kukubali kwa kusita
"Do you think it'll rain?" "I doubt it."
"Unadhani mvua itanyesha?" "Sidhani."
"probably not" kwa adabu
"It was a long meeting." "Tell me about it!"
"Ulikuwa mkutano mrefu." "Usiniambie!"
kukubali kwa nguvu kutokana na uzoefu

6Tags za Msisitizo

Tofauti na question tags (B1-15), tag ya msisitizo huweka polarity ile ile, hutumia mpangilio wa kauli (pronoun + kitenzi kisaidizi) na haiulizi chochote. Huimarisha maoni. Si rasmi, na ni hasa ya Uingereza; nomino kamili inaweza kuchukua nafasi ya pronoun. Kiswahili hakina tag kama hii; hutumia msisitizo kama kweli au kurudia.

You're mad, you are.
Wewe ni kichaa, kweli wewe.
ya upole, ya mapenzi
She's a good cook, Maria is.
Anapika vizuri sana, Maria.
It's freezing, it is.
Kuna baridi kali, kweli.

7Tags za Polarity ile ile kwa Mwitikio na Mshangao

Sentensi chanya inaweza pia kuchukua question tag chanya kwa mpangilio wa swali, kwa kawaida sauti ikipanda. Haikagui taarifa; inaitikia jambo ulilojifunza au kuliona sasa hivi — hamu, mshangao au, kwa sauti kali zaidi, kero au changamoto. Sentensi mara nyingi huanza na So au Oh. Ni kama kumbe ya Kiswahili. Muundo huu hutumika karibu na sentensi chanya tu.

So you're leaving, are you?
Kumbe unaondoka!
mwitikio kwa habari uliyosikia sasa hivi
Oh, you've finished already, have you? That was quick.
Kumbe umeshamaliza! Umekuwa haraka.
So this is your new flat, is it?
Kumbe hii ndiyo nyumba yako mpya!
hamu; flat (UK) = apartment (US)
You think that's funny, do you?
Unaona hilo ni la kuchekesha, eh?
sauti kali: kero au changamoto

8Quotatives na though ya Mwisho

Wanaposimulia hadithi, wazungumzaji mara nyingi huleta maneno au mwitikio wa mtu kwa be like au go badala ya say. Be like inaweza kuripoti maneno, mawazo au mtazamo; si rasmi kabisa na ni ya kawaida kwa vijana. Go mara nyingi iko katika present tense, hata katika hadithi ya zamani, jambo linaloifanya hadithi isikike hai. Though mwishoni mwa kishazi huongeza tofauti kwa kilichosemwa sasa hivi, kama but iliyowekwa mwishoni; ni ya kawaida zaidi sana katika mazungumzo kuliko although. Kiswahili huweka lakini mwanzoni tu, kwa hiyo though ya mwisho ni mpya kwetu. Usiweke yoyote kati ya haya matatu katika maandishi rasmi.

And she was like, "Are you serious?"
Naye akawa hivi, "Unasema kweli?"
= alisema, au aliitikia hivi
So he goes, "I'm not paying for that."
Basi anasema, "Silipii hicho."
go = say, katika hadithi
Nice flat. It's a bit small, though.
Nyumba nzuri. Ila ni ndogo kidogo.
though ya mwisho = lakini
"The film was far too long." "The music was great, though."
"Filamu ilikuwa ndefu mno." "Lakini muziki ulikuwa mzuri sana."
Kiswahili: lakini mwanzoni; Kiingereza: though mwishoni

Makosa ya Kawaida

❌Is a good idea.
✅Good idea. au It's a good idea.
Acha kiima na kitenzi pamoja (It's), si kiima peke yake.
❌She's really kind, your brother.
✅He's really kind, your brother.
Pronoun lazima ilingane na head au tail inayoirejelea.
❌Have finished?
✅Finished? au Have you finished?
Acha kitenzi kisaidizi na kiima pamoja, au baki navyo vyote viwili.
⚠️Sounds good. (in an academic essay)
✅This is a reasonable proposal.
Situational ellipsis ni ya mazungumzo na ujumbe usio rasmi.
⚠️You're mad, aren't you? (to emphasise, not to ask)
✅You're mad, you are.
Tag iliyogeuzwa hukagua au hualika kukubaliana; tag ya msisitizo hubaki na polarity ile ile.
⚠️Actually, it is raining. (meaning "at the moment")
✅It's raining at the moment.
Actually inamaanisha "kwa kweli" au "kinyume na unavyofikiri", si "sasa".
⚠️"Fair enough." (to someone's bad news)
✅"Oh no, I'm sorry to hear that."
Fair enough inakubali sababu; haionyeshi huruma.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Ni bila kiima → "Is your first time…?", "Is fine". Kwa Kiswahili tunaweza kuanza na ni: Ni mara yako ya kwanza? Ni sawa. Ni wazo zuri. Ukitafsiri moja kwa moja, unapata Is… bila kiima. Katika situational ellipsis ya Kiingereza, it na is huachwa pamoja (First time? Fine.), au hubaki vyote viwili.

❌Is your first time in Mombasa?
✅First time in Mombasa? au Is it your first time in Mombasa?
❌"Can I pay tomorrow?" "Is fine."
✅"Can I pay tomorrow?" "That's fine." au "Can I pay tomorrow?" "Fine."
acha yote mawili au usiache kitu.

2. Sivyo? / si ndiyo? → "isn't it?" kwa kila sentensi. Tag ya Kiswahili haibadiliki: Unaondoka kesho, sivyo? Wamefika, si ndiyo? Katika Kiingereza cha mazungumzo cha Afrika Mashariki, hii mara nyingi huwa isn't it? kwa kila kitu. Katika Kiingereza sanifu, question tag hufuata kitenzi kisaidizi na kiima cha sentensi.

❌You're travelling tomorrow, isn't it?
✅You're travelling tomorrow, aren't you?
❌They have already arrived, isn't it?
✅They've already arrived, haven't they?
have + they → haven't they.

3. Ndiyo kwa swali hasi. Kwa Kiswahili, ndiyo hukubali kauli ya swali: "Hujala?" "Ndiyo" = sijala. Kwa Kiingereza, yes na no hufuata ukweli: kama hujala, jibu ni No, hata kama swali ni hasi. Jibu fupi kama No, I haven't huondoa utata.

⚠️"Aren't you coming to the wedding?" "Yes." (maana: siji)
✅"No, I'm not." au "No, I can't make it."
yes ingemaanisha unakuja.
❌"Haven't you eaten?" "Yes, I haven't."
✅"No, I haven't."
yes na haven't hazikai pamoja: jibu hasi → no.

4. Yeye katika heads na tails. Kwa sababu yeye na ni hazina jinsia, ni rahisi kuchagua pronoun isiyo sahihi pale head au tail inapomtaja mtu. Head au tail na pronoun lazima vilingane.

❌My aunt, he runs a small shop in Moshi.
✅My aunt, she runs a small shop in Moshi.

Usichanganye

question tag, tag ya msisitizo na tag ya mwitikio — Question tag hubadilisha polarity na hukagua; tag ya msisitizo hubaki na polarity, hutumia mpangilio wa kauli na hutoa maoni; tag ya mwitikio hubaki na polarity, hutumia mpangilio wa swali na huitikia. Tazama B1-15.

It's cold, isn't it?
Kuna baridi, sivyo?
kukagua au kualika kukubaliana
It's cold, it is.
Kuna baridi, kweli.
msisitizo
So it's cold out there, is it?
Kumbe kuna baridi huko nje!
mwitikio kwa ulichosikia sasa hivi

situational ellipsis na textual ellipsis — Textual ellipsis huacha maneno yaliyokwisha kusemwa (C1-10); situational ellipsis huacha maneno yaliyo wazi kutokana na hali.

"Who wants tea?" "I do."
"Nani anataka chai?" "Mimi."
textual: kirai cha kitenzi kimesemwa sasa hivi
Want some tea?
Unataka chai?
situational: hakuna kilichosemwa awali

actually na at the moment — Actually huashiria tofauti na kile mtu anachoamini; si neno la wakati.

I thought he was Australian, but actually he's from New Zealand.
Nilidhani ni Mwaustralia, kumbe ni wa New Zealand.
actually = kumbe, kwa kweli
He's living in Auckland at the moment.
Kwa sasa anaishi Auckland.
at the moment = kwa sasa

Tahajia na Matamshi

  • Heads hutamkwa kwa kiimbo chake, kisha pumziko fupi: That house (pumziko) it's huge.
  • Tails hutamkwa haraka na kwa sauti ya chini, kama wazo la baadaye: He's lovely, your brother.
  • Tags za msisitizo hushuka; tags za mwitikio kwa kawaida hupanda. Kiswahili huuliza mara nyingi kwa kiimbo tu, kwa hiyo sikiliza kwa makini mwelekeo wa sauti hapa.
  • Discourse markers mara nyingi hufupishwa: you know /jəˈnəʊ/ (UK), /jəˈnoʊ/ (US) — "ya-know"; kind of /ˈkaɪndə/ — "kinda"; sort of /ˈsɔːtə/ (UK), /ˈsɔːrdə/ (US) — "sorta". Irabu za maneno haya madogo ni dhaifu; usizitamke kikamilifu kama za Kiswahili. Tazama T-01.
  • Though /ðəʊ/ (UK), /ðoʊ/ (US) huanza na /ð/, sauti ya dh katika dhahabu kwa wazungumzaji wengi wa Kiswahili sanifu; gh haitamkwi.
  • Katika mazungumzo yaliyoandikwa, tenganisha head au tail kwa koma: Lovely people, the neighbours.

Kanuni ya Dhahabu

Katika mazungumzo, sema anachohitaji msikilizaji, si kila neno: acha kilicho wazi kutokana na hali, tangaza mada, na tumia maneno madogo — well, I mean, sort of — kusimamia uhusiano. Ukiacha maneno, acha It's nzima, si It peke yake; na question tag ifuate kitenzi chako, si isn't it? kila mara. Weka vipengele hivi kwa mazungumzo na ujumbe usio rasmi.

Mazoezi

A. Muundo

Andika upya kila sentensi kama Kiingereza cha kawaida cha mazungumzo, ukitumia kipengele ulichopewa.

  1. Situational ellipsis: Have you seen my keys anywhere?
  2. Tail, kusisitiza maoni yako: Your sister is very funny.
  3. Head: Have you tried the new gym on Park Road?
  4. Tag ya msisitizo, kuimarisha maoni yako: He's clever.
  5. Mwitikio kwa habari uliyosikia sasa hivi, kwa "So" na tag ya polarity ile ile: You've bought a new car.
  6. "though" ya mwisho katika sentensi ya pili: The hotel was lovely. But it was a long way from the beach.

B. Maana

Soma hali na uchague jibu au sentensi inayofaa zaidi.

  1. Mfanyakazi mwenzako anasema, "I can't come tonight — I've got a deadline." Unakubali sababu yake. Jibu lipi linafaa?
  2. Umemaliza kuzungumzia tatizo la kazini na unataka kuhamia mada mpya. Ipi inafaa?
  3. Rafiki anasema, "You must be exhausted after that flight." Unajisikia vizuri, jambo ambalo hakulitarajia. Jibu lipi linafaa?
  4. Mwanao kijana anakuambia amesafisha chumba chake. Umeshangaa na una kejeli kidogo. Ipi inafaa?
  5. Unataka kuimarisha maoni yako kuhusu rafiki, si kuuliza swali. Ipi inafaa?
  6. Hitimisho la insha ya kitaaluma. Ipi inafaa?

C. Tafuta Kosa

Kila sentensi ina kosa moja au iko sahihi. Andika sentensi iliyosahihishwa, au "correct".

  1. Is a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
  2. He's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
  3. Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
  4. Have finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
  5. Has gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.

D. Katika Muktadha

Mazungumzo haya yanasikika kama maandishi. Andika upya sehemu zenye namba kama mazungumzo ya kawaida, kama ulivyoelekezwa.

In the office kitchen
Mia: (18) Is there any coffee left?
Sam: No, I'm afraid not. There's some tea. (19) But it's the herbal kind.
Mia: Oh well. (20) It sounds like a tea day, then. Oh, and (21) the new manager is really nice.
Sam: Yes, she's lovely. (22) She is a little shy, I think. In the meeting yesterday, (23) she said, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed.
Mia: Ha! By the way, (24) did you say that the machine is broken again?
Sam: Yes, again. Right, I'd better get back to my desk. (25) I will see you at the meeting at about three.
  1. Fanya (18) iwe ya kawaida kwa situational ellipsis.
  2. Andika upya (19) kwa "though" ya mwisho.
  3. Fanya (20) iwe ya kawaida kwa kuacha kiima.
  4. Andika upya (21) kwa tail.
  5. Katika (22), badilisha "a little" kwa vague language ya mazungumzo.
  6. Simulia upya (23) kama hadithi yenye uhai, kwa quotative "go" au "be like".
  7. Andika upya (24) kama mwitikio kwa habari, kwa "So" na tag ya polarity ile ile.
  8. Fanya (25) iwe ya kawaida: acha kiima na utumie "-ish".

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Rafiki anasema, "I'm moving to Canada next month!" Jibu kwa sentensi 2–3 za mazungumzo. Tumia swali la kujibu au tag ya mwitikio, response token moja, na discourse marker moja kama I mean au well.
  2. Mweleze rafiki kuhusu wikendi iliyopita kwa sentensi 2–3 za mazungumzo. Tumia tail moja, vague language moja (-ish, sort of, and stuff) na though ya mwisho.
  3. Simulia kipande kifupi cha hadithi ya kuchekesha kwa sentensi 2–3 za mazungumzo. Tumia head, be like au go angalau mara moja, na anyway kurudi kwenye hoja.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. C1-10 Ellipsis na Substitution kwa Kiswahili: I Think So, I Hope Not, I'd Love To
    Fupisha jibu kwa substitution: "Are you coming to the party?" "I hope that I'm coming to the party."
  2. B1-15 Question Tags kwa Kiswahili: …, Isn't It? Si Kila Mara!
    Andika upya kama pendekezo lenye question tag: Let's start.
Majibu

A. Muundo

  1. Seen my keys anywhere?
  2. She's very funny, your sister.
  3. The new gym on Park Road, have you tried it?
  4. He's clever, he is.
  5. So you've bought a new car, have you?
  6. The hotel was lovely. It was a long way from the beach, though.

B. Maana

  1. Fair enough, maybe next time.
  2. Anyway, what time does the film start tonight?
  3. Actually, I feel fine. I slept the whole way.
  4. So you've finally tidied your room, have you?
  5. Honestly, you're an absolute genius, you are.
  6. This appears to be a sensible proposal.

C. Tafuta Kosa

  1. It's a shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you. / Shame you can't come to the barbecue on Saturday — we'll really miss you.
  2. She's a brilliant teacher, my sister; all her students say she makes maths fun.
  3. ✓ Want some more cake, or are you saving room for the cheese?
  4. Have you finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes. / Finished with the laptop? I need it for a video call in five minutes.
  5. Has he gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend. / Gone home already? I wanted to ask him about the report before the weekend.

D. Katika Muktadha

  1. Any coffee left?
  2. It's the herbal kind, though.
  3. Sounds like a tea day, then.
  4. She's really nice, the new manager.
  5. She's kind of shy, I think. / She's sort of shy, I think.
  6. she goes, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed / she was like, "Honestly, I'm terrified of presentations," and everyone relaxed
  7. So the machine's broken again, is it?
  8. See you at the meeting at three-ish. / See you at the meeting at threeish.

E. Zamu Yako

  1. Oh, are you? Wow, good for you! I mean, I'll miss you, but it sounds amazing.
  2. It was brilliant, that party. We just danced and chatted and stuff till one-ish. The music was a bit loud, though.
  3. My neighbour, she knocks on my door at midnight, and she's like, "Have you seen my cat?" We search the whole building. Anyway, the cat was asleep on her own sofa the whole time.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. I hope so.
  2. Let's start, shall we?
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play