SlowingoGrammatica
+ 1 / 3

Weak forms in het Engels: schwa, samentrekkingen, gonna en wanna (connected speech)

Weak Forms and Connected Speech

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je de korte, zwakke klanken van grammaticawoorden (can, was, to, of, and) horen en zelf uitspreken. Je begrijpt samentrekkingen (contractions), ook dubbele zoals I'd've, je herkent informele verkortingen zoals gonna en dunno, je kunt woorden volgen die in snelle spraak in elkaar overlopen, en je legt de klemtoon op de juiste plek.

Het idee

Het Engels heeft een sterk ritme. De belangrijke woorden – zelfstandige naamwoorden, hoofdwerkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden – krijgen klemtoon: ze zijn luider, langer en duidelijker. De grammaticawoorden – hulpwerkwoorden, lidwoorden, voorzetsels, voornaamwoorden – zijn meestal onbeklemtoond, en daardoor kort en zwak.

Zie een zin als een rij hoge palen met een touw ertussen. De palen zijn de inhoudswoorden. Het touw is de grammatica. In snelle spraak hangt het touw door en raakt het bijna de grond: What do you want to do? klinkt ongeveer als wotcha wanna do?. De grammatica is er nog, je hoort haar alleen als een paar snelle, zachte klanken.

Daarom kunnen veel leerders die de grammatica kennen, toch films en gesprekken niet goed volgen. Ze luisteren naar de woordenboekklank van was, to en have, maar in normale spraak zegt bijna niemand die. De meeste zwakke klanken hebben dezelfde klinker: een korte, ontspannen, doffe klank. Die heet schwa (/ə/), en het is de meest voorkomende klank van het Engels.

Nederlands en Engels vergeleken

Goed nieuws: de schwa ken je al. Het is de doffe e in de, lopen en gemakkelijk. Het Nederlands heeft zelfs zwakke vormen van grammaticawoorden: een klinkt als /ən/ – precies het Engelse zwakke an – en in snelle spraak zeg je 'k heb 't, m'n, z'n en hebje. Het Engels doet hetzelfde, alleen nog vaker, ook bij zorgvuldig spreken. Wie to, for en and steeds voluit zegt, klinkt houterig en herkent de zwakke vormen moeilijker.

Twee Nederlandse gewoontes zitten wel in de weg. Ten eerste spreek je in het Nederlands aan het eind van een woord geen stemhebbende medeklinker uit: hond klinkt als ‘hont’, web als ‘wep’, en een v of z wordt daar f of s (leven – leef, lezen – lees). Het Engels houdt die klanken stemhebbend, ook in zwakke vormen: of /əv/, was /wəz/. Ten tweede is de Nederlandse w een andere klank dan de Engelse /w/ in was, were, would.

NederlandsEngelsWat gebeurt er?
de, lopen (doffe e)to /tə/, for /fə/, a /ə/dezelfde klank – in het Engels ook in kleine woordjes
een appel (/ən/)an apple /ən/precies dezelfde zwakke vorm
'k heb 't, m'n fietsI'd've, gonna, dunnoverkorten in snelle spraak; formeel schrijf je het voluit
heb je → hebjedid you → /ˈdɪdʒə/klanken die samensmelten
hond klinkt als ‘hont’of /əv/, was /wəz/Engels blijft aan het eind stemhebbend
Ik heb de deur wél op slot gedaan!I did lock the door!tegenspraak: Nederlands met wel, Engels met een beklemtoond hulpwerkwoord

Vorm

Zwakke vormen van grammaticawoorden

WoordSterke vormZwakke vormVoorbeeld
can/kæn//kən/, vaak alleen /kn/I can swim.
was/wɒz/ (UK), /wʌz/ (US)/wəz/, heel kortShe was late.
were/wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US)/wə/ (UK), /wər/ (US)They were tired.
have/hæv//həv/, /əv/Where have you been?
do/duː//də/What do you think?
to/tuː//tə/I want to go.
of/ɒv/ (UK), /ʌv/ (US)/əv/ of /ə/a cup of tea
for/fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)/fə/ (UK), /fər/ (US)It's for you.
and/ænd//ən/ of /n/fish and chips
a / an/eɪ/ / /æn//ə/ / /ən/a cup, an apple
the/ðiː//ðə/; vóór een klinkerklank een korte /ði/the cup, the apple
at / from/æt/ / /frɒm//ət/ / /frəm/at home, from London

Vóór een klinkerklank klinkt the als een korte /ði/ (the apple) en to als een korte /tu/ (to eat), niet als /ðə/ en /tə/.

Samentrekkingen, ook dubbele

Volledige vormSamentrekkingSchrijf je het?
it willit'llja (informeel)
there willthere'llja (informeel)
should have / could have / would haveshould've / could've / would'veja (informeel)
I would haveI'd'vezelden; vooral gesproken
would not havewouldn't'vezelden; vooral gesproken

Informele verkortingen

Volledige vormVerkortingMag ik het schrijven?
going to (toekomst)gonnaalleen in heel informele berichten, songteksten, dialogen
want towannazie hierboven
(have) got togottazie hierboven
have tohaftazelden geschreven
let melemmealleen in informele berichten
I don't knowdunnoalleen in informele berichten
kind ofkindaalleen in informele berichten
should have / could haveshoulda / couldaalleen in informele berichten

Gebruik

1Zwakke vormen van grammaticawoorden

In normale spraak gebruiken hulpwerkwoorden, lidwoorden, voorzetsels en voornaamwoorden hun zwakke vorm, meestal met schwa. Een grammaticawoord krijgt zijn sterke vorm als het klemtoon heeft: in korte antwoorden, bij contrast (A1-17) en – bij hulpwerkwoorden en voorzetsels – aan het eind van een zin (Yes, I can. Where are you from?). Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend voorwerp (him, her, them, us) en lidwoorden blijven meestal zwak, ook aan het eind: I asked him.

I can swim, but not very well.
Ik kan zwemmen, maar niet zo goed.
can = zwak, /kən/
Can you swim?
Kun je zwemmen?
vraag: can is meestal zwak, /kən/
Yes, I can.
Ja, dat kan ik.
kort antwoord: sterk /kæn/
She was at work all day.
Ze was de hele dag op haar werk.
was en at zijn zwak
What are you looking at?
Waar kijk je naar?
at aan het eind = sterk
I'd like a cup of tea.
Ik wil graag een kopje thee.
of = zwak, vaak alleen /ə/
This one's for you.
Deze is voor jou.
for = zwak
Where are you from?
Waar kom je vandaan?
from aan het eind = sterk

2Samentrekkingen, ook dubbele

Samentrekkingen zijn de normale gesproken vorm van hulpwerkwoorden en not. Dubbele samentrekkingen als I'd've en wouldn't've hoor je heel vaak, vooral in if-zinnen type 3 (B1-07) en bij should have / could have (B1-09), maar mensen schrijven ze meestal voluit. Die grammatica leer je later; hier leer je vooral de klanken herkennen.

It'll be fine — don't worry.
Het komt wel goed, maak je geen zorgen.
There'll be a lot of people at the concert.
Er zullen veel mensen op het concert zijn.
We should've left earlier.
We hadden eerder moeten vertrekken.
should've = /ˈʃʊdəv/; vaste combinatie: zie B1-09
She could've been a professional singer.
Ze had een professionele zangeres kunnen worden.
vaste combinatie: zie B1-09
If I'd known, I'd've told you.
Als ik het had geweten, had ik het je verteld.
I'd've = I would have; vaste combinatie: zie B1-07
You wouldn't've liked it anyway.
Je had het toch niet leuk gevonden.
wouldn't've = would not have; vaste combinatie: zie B1-07

3Informele verkortingen: gonna, wanna, gotta en andere

Dit zijn de normale, ontspannen gesproken vormen van veelgebruikte combinaties. In een gesprek mag je ze gewoon zeggen; op papier gebruik je ze alleen in heel informele berichten, songteksten of dialogen. Gonna vervangt alleen going to + werkwoord (toekomst), nooit going to + een plaats. Wanna staat meestal voor want to; in heel losse spraak kan het ook want a zijn (I wanna coffee). Voor gevorderden: als want en to bij verschillende delen van de zin horen, gebruik je geen wanna – Who do you want to win? (= je wilt dat díé persoon wint) wordt niet wanna (B1-18).

I'm gonna call her tonight.
Ik ga haar vanavond bellen.
= going to (toekomst)
Do you wanna grab something to eat?
Zullen we even wat eten?
= want to
I've gotta go — my bus is here.
Ik moet gaan, mijn bus is er.
= I've got to
We hafta be there by nine.
We moeten er om negen uur zijn.
= have to
Lemme see that.
Laat eens zien.
= let me
"Where's Mia?" "Dunno."
‘Waar is Mia?’ ‘Geen idee.’
= I don't know
It's kinda late to start a new film.
Het is een beetje laat om nog een film te beginnen.
= kind of
You shoulda seen his face!
Je had zijn gezicht moeten zien!
= should have; vaste combinatie: zie B1-09

4Klanken die samensmelten, wegvallen of veranderen

In snelle spraak lopen woorden in elkaar over. Verbinden (linking): een medeklinker aan het eind van een woord schuift naar de klinker van het volgende woord (an apple klinkt als /ə ˈnæpl/). Wegvallen (elision): een t of d tussen medeklinkers valt vaak weg (next week klinkt als /neks wiːk/). Veranderen (assimilation): d of t + you wordt vaak /dʒ/ of /tʃ/ (did you klinkt als /ˈdɪdʒə/). Zo verdwijnen grammaticawoorden bijna uit beeld. Het Nederlands doet dit ook (heb je → hebje), maar het Engels houdt de stemhebbende klanken: is it blijft /ɪz ɪt/.

Did you see that?
Heb je dat gezien?
did you klinkt als /ˈdɪdʒə/
I want to go home.
Ik wil naar huis.
want to klinkt als wanna
I've got to finish this.
Ik moet dit afmaken.
got to klinkt als gotta; I've is soms bijna onhoorbaar
What are you doing?
Wat ben je aan het doen?
klinkt als /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/
Would you like a drink?
Wil je iets drinken?
would you klinkt als /ˈwʊdʒə/
I asked him.
Ik heb het hem gevraagd.
zwak him verliest zijn h: /ˈɑːskt ɪm/
Turn it off.
Zet het uit.
verbinden: /ˈtɜː nɪ ˈtɒf/

5Zinsklemtoon: inhoudswoorden, grammaticawoorden en contrast

In een neutrale zin krijgen inhoudswoorden klemtoon en grammaticawoorden niet; de sterkste klemtoon valt meestal op het laatste inhoudswoord. Leg je de hoofdklemtoon op een ander woord – zelfs op een grammaticawoord – dan maak je contrast of geef je nadruk. Waar het Nederlands vaak wel of toch gebruikt, legt het Engels de klemtoon op het hulpwerkwoord.

I'm going to the cinema.
Ik ga naar de bioscoop.
neutraal: hoofdklemtoon op ‘cinema’
I'm going to the cinema tonight, not tomorrow.
Ik ga vanavond naar de bioscoop, niet morgen.
contrast: klemtoon op ‘tonight’
I did lock the door!
Ik heb de deur wél op slot gedaan!
beklemtoond did: tegenspraak
It's not your fault — it's mine.
Het is niet jouw schuld, het is de mijne.
klemtoon op ‘your’ en ‘mine’
The meeting is at three, not after three.
De vergadering is óm drie uur, niet ná drieën.
beklemtoond at en after voor contrast

Veelgemaakte fouten

❌I would of helped you.
✅I would have helped you. of I would've helped you.
"Would of" ontstaat doordat mensen de zwakke vorm van have horen; de grammatica is have. Zie B1-09.
❌I'm gonna the shop.
✅I'm going to the shop.
Gonna vervangt alleen going to + werkwoord, nooit going to + een plaats.
❌I'm gonna to call you later.
✅I'm gonna call you later.
In gonna zit "to" al.
❌She wanna come with us.
✅She wants to come with us.
Wanna = want to; bij he/she/it is de vorm wants to.
❌I've gotta to leave.
✅I've gotta leave. of I've got to leave.
In gotta zit "to" al.
⚠️What are you looking at? (with a weak "ut" at the end)
✅What are you looking at? (with a strong "at")
Een voorzetsel aan het eind van een zin houdt zijn sterke vorm.
⚠️Dear Ms Taylor, I wanna apply for the position.
✅Dear Ms Taylor, I would like to apply for the position.
Verkortingen horen niet in formele teksten. Zie C2-02.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. Stemloze eindklanken in zwakke vormen. In het Nederlands is een medeklinker aan het eind van een woord altijd stemloos. Doe je dat in het Engels, dan klinkt of als off en is bijna als iss. Houd je stem aan, ook in de zwakke vorm en vóór een klinker.

⚠️a cup of tea (with a voiceless "off")
✅a cup of tea (with a weak, voiced /əv/ or just /ə/)
met een stemloze f klinkt of als het woord off.
⚠️Is it ready? (with a voiceless "s" in "is")
✅Is it ready? (with a voiced /z/, linked: /ɪ zɪt/)
de /z/ blijft stemhebbend en schuift naar it.

2. Can altijd sterk. Wie can in elke zin voluit zegt, legt er klemtoon op. Een Engelse luisteraar hoort dan contrast (‘ik kan het wél’) of zelfs can't. Het belangrijkste verschil tussen can en can't is in snelle spraak de klinker: zwak /kən/ tegenover een lange, beklemtoonde klinker in can't.

⚠️I can come on Friday. (with a strong, stressed "can")
✅I can come on Friday. (with a weak /kən/ and the stress on "Friday")
met een sterke can klinkt het als contrast, of als can't.

3. De Nederlandse w in was, were, would. In Nederland maak je de w meestal met je bovenste tanden licht tegen je onderlip (in Vlaanderen vaak met twee lippen, wat dichter bij het Engels ligt). De Engelse /w/ is een korte glijklank met sterk geronde, naar voren gestoken lippen, zonder dat je tanden je lip raken: rond je lippen zoals voor de klinker in ‘boek’ en glijd direct naar de volgende klinker. Anders klinkt we were bijna als /viː vɜː/.

⚠️We were at home. (with Dutch "w", teeth on the lip)
✅We were at home. (with rounded lips, /wi wə/)
met tanden op de lip klinkt de Engelse w als een v.

4. The als ‘de’. De zwakke vorm van the is /ðə/, niet het Nederlandse de: leg het puntje van je tong licht tegen of tussen je boventanden en laat je stem trillen. Vóór een klinkerklank wordt het een korte /ði/.

⚠️the apple (said like Dutch "de")
✅the apple (with /ð/ and a short /ði/ before the vowel)
met een Nederlandse d hoort de luisteraar een accent, en vóór een klinker hoort /ði/.

Niet verwarren

gonna (toekomst) en going to (beweging) – Alleen de toekomstvorm wordt verkort.

I'm gonna be late.
Ik kom te laat.
toekomst
I'm going to Paris next week.
Ik ga volgende week naar Parijs.
beweging naar een plaats: geen verkorting

zwakke vorm en sterke vorm – Hetzelfde woord heeft twee uitspraken; positie en klemtoon beslissen. Hulpwerkwoorden en voorzetsels krijgen aan het eind van een zin en in korte antwoorden de sterke vorm: Yes, I can eindigt nooit op een zwakke /kn/. Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend voorwerp blijven zwak: I asked him.

Where are you going?
Waar ga je heen?
are = zwak, /ə/
I don't know where they are.
Ik weet niet waar ze zijn.
are aan het eind = sterk

's = is en 's = has – De samentrekking klinkt hetzelfde; het volgende woord vertelt je welke het is (A1-14, A2-16).

She's tired.
Ze is moe.
she is + bijvoeglijk naamwoord
She's got two brothers.
Ze heeft twee broers.
she has got
He's finished his homework.
Hij heeft zijn huiswerk af.
he has + voltooid deelwoord

Spelling en uitspraak

  • Schwa /ə/ is een korte, ontspannen, doffe klank – dezelfde als de e in de en lopen. Het is de meest voorkomende klank van het Engels, en de meeste zwakke vormen hebben hem: about /əˈbaʊt/, banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US).
  • Sterke en zwakke vormen: can /kæn/ → /kən/; was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/; were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US); have /hæv/ → /həv/, /əv/; do /duː/ → /də/; to /tuː/ → /tə/; of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/; for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US); and /ænd/ → /ən/, /n/; at /æt/ → /ət/; from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/; a /eɪ/ → /ə/; an /æn/ → /ən/; the /ðiː/ → /ðə/, maar /ði/ vóór een klinkerklank (the apple); to vóór een klinkerklank is /tu/ (to eat).
  • Samentrekkingen: it'll /ˈɪtl/ – na de /t/ gaat je tong direct naar de /l/, zonder klinker ertussen; I'd've /ˈaɪdəv/; wouldn't've /ˈwʊdntəv/.
  • Veranderde klanken: did you /ˈdɪdʒə/; would you /ˈwʊdʒə/; want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US); got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US). De /dʒ/ is één klank: de tong begint tegen het tandvlees achter je boventanden en laat dan los in een stemhebbende sisklank.
  • Can't heeft geen zwakke vorm: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). In snel Amerikaans Engels is de t aan het eind soms heel zacht, dus de lange, beklemtoonde klinker is het belangrijkste signaal: zwak /kən/ = can, sterk /kænt/ of /kɑːnt/ = can't.
  • Apostrofs in dubbele samentrekkingen: één voor elk weggevallen deel – I'd've, wouldn't've.

Gouden regel

Inhoudswoorden zijn de palen; grammaticawoorden zijn het touw dat ertussen doorhangt. Luister naar de zwakke, snelle klanken – /ə/, /əv/, /tə/, gonna – en gebruik de sterke vorm als het woord klemtoon heeft: in korte antwoorden, bij contrast, en bij hulpwerkwoorden en voorzetsels aan het eind van een zin. Verkortingen mag je gewoon zeggen, maar schrijf ze alleen in heel informele berichten.

Oefeningen

A. Vorm

Schrijf de volledige vorm of de samentrekking.

  1. Wat is de volledige vorm van "I'd've"?
  2. Wat is de volledige vorm van "dunno"?
  3. Schrijf de volledige vorm: Do you wanna come?
  4. Schrijf de volledige vorm: I've gotta go.
  5. Schrijf de samentrekking: should have
  6. Schrijf de volledige vorm: It'll be cold tomorrow.

B. Betekenis

Luister op de website eerst naar elke zin.

  1. Zwak of sterk? "can" in "Yes, I can." …
  2. Zwak of sterk? "him" in "I asked him." …
  3. Je hoort een korte, zwakke /kn/: "I kn come on Friday." Welk woord is het? …
  4. Wat betekent 's in "She's got two brothers."? …
  5. Welk woord krijgt de hoofdklemtoon in een neutrale zin: "I bought a new laptop." …
  6. Welke woorden krijgen klemtoon voor het contrast? "I said Tuesday, not Thursday." …

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. She's gonna to call you later.
  2. We're gonna the beach tomorrow.
  3. He wanna play football.
  4. I'm gonna miss you.

D. In context

Schrijf de volledige vorm van elke vetgedrukte verkorting.

A phone call
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.

E. Jouw beurt

Schrijf en zeg het in het Engels.

  1. Zeg en schrijf een zin over je plannen met "going to". Schrijf daarna op hoe hij in ontspannen spraak klinkt.
  2. Schrijf een kort antwoord op "Can you cook?" en zeg welke vorm van "can" je gebruikt.
  3. Schrijf een zin waarin je een fout feit verbetert, zeg hem hardop en schrijf op welke woorden je klemtoon geeft.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. A1-17 Can en can't: kunnen en mogen in het Engels
    Vul aan: " you drive?" "Yes, I can."
  2. A2-03 Be going to: plannen en voorspellingen in het Engels
    Look at those clouds! It (rain).
  3. A2-20 Must of have to? Mustn't of don't have to? Het verschil uitgelegd
    Kies het juiste antwoord: You … bring food — there's plenty here.
Antwoorden

A. Vorm

  1. I would have
  2. I don't know
  3. Do you want to come?
  4. I've got to go.
  5. should've
  6. It will be cold tomorrow.

B. Betekenis

  1. strong
  2. weak
  3. can
  4. has
  5. laptop
  6. Tuesday and Thursday

C. Vind de fout

  1. She's gonna call you later. / She's going to call you later.
  2. We're going to the beach tomorrow.
  3. He wants to play football.
  4. ✓ I'm gonna miss you.

D. In context

  1. going to
  2. I don't know
  3. kind of
  4. want to
  5. got to
  6. Let me
  7. have to

E. Jouw beurt

  1. I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
  2. Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
  3. My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".

F. Gemengde herhaling

  1. Can
  2. 's going to rain / is going to rain
  3. don't have to
Android-appLeer onderweg Google Play