Weak forms in het Engels: schwa, samentrekkingen, gonna en wanna (connected speech)
Weak Forms and Connected Speech
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je de korte, zwakke klanken van grammaticawoorden (can, was, to, of, and) horen en zelf uitspreken. Je begrijpt samentrekkingen (contractions), ook dubbele zoals I'd've, je herkent informele verkortingen zoals gonna en dunno, je kunt woorden volgen die in snelle spraak in elkaar overlopen, en je legt de klemtoon op de juiste plek.
Het idee
Het Engels heeft een sterk ritme. De belangrijke woorden – zelfstandige naamwoorden, hoofdwerkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden – krijgen klemtoon: ze zijn luider, langer en duidelijker. De grammaticawoorden – hulpwerkwoorden, lidwoorden, voorzetsels, voornaamwoorden – zijn meestal onbeklemtoond, en daardoor kort en zwak.
Zie een zin als een rij hoge palen met een touw ertussen. De palen zijn de inhoudswoorden. Het touw is de grammatica. In snelle spraak hangt het touw door en raakt het bijna de grond: What do you want to do? klinkt ongeveer als wotcha wanna do?. De grammatica is er nog, je hoort haar alleen als een paar snelle, zachte klanken.
Daarom kunnen veel leerders die de grammatica kennen, toch films en gesprekken niet goed volgen. Ze luisteren naar de woordenboekklank van was, to en have, maar in normale spraak zegt bijna niemand die. De meeste zwakke klanken hebben dezelfde klinker: een korte, ontspannen, doffe klank. Die heet schwa (/ə/), en het is de meest voorkomende klank van het Engels.
Nederlands en Engels vergeleken
Goed nieuws: de schwa ken je al. Het is de doffe e in de, lopen en gemakkelijk. Het Nederlands heeft zelfs zwakke vormen van grammaticawoorden: een klinkt als /ən/ – precies het Engelse zwakke an – en in snelle spraak zeg je 'k heb 't, m'n, z'n en hebje. Het Engels doet hetzelfde, alleen nog vaker, ook bij zorgvuldig spreken. Wie to, for en and steeds voluit zegt, klinkt houterig en herkent de zwakke vormen moeilijker.
Twee Nederlandse gewoontes zitten wel in de weg. Ten eerste spreek je in het Nederlands aan het eind van een woord geen stemhebbende medeklinker uit: hond klinkt als ‘hont’, web als ‘wep’, en een v of z wordt daar f of s (leven – leef, lezen – lees). Het Engels houdt die klanken stemhebbend, ook in zwakke vormen: of /əv/, was /wəz/. Ten tweede is de Nederlandse w een andere klank dan de Engelse /w/ in was, were, would.
| Nederlands | Engels | Wat gebeurt er? |
|---|---|---|
| de, lopen (doffe e) | to /tə/, for /fə/, a /ə/ | dezelfde klank – in het Engels ook in kleine woordjes |
| een appel (/ən/) | an apple /ən/ | precies dezelfde zwakke vorm |
| 'k heb 't, m'n fiets | I'd've, gonna, dunno | verkorten in snelle spraak; formeel schrijf je het voluit |
| heb je → hebje | did you → /ˈdɪdʒə/ | klanken die samensmelten |
| hond klinkt als ‘hont’ | of /əv/, was /wəz/ | Engels blijft aan het eind stemhebbend |
| Ik heb de deur wél op slot gedaan! | I did lock the door! | tegenspraak: Nederlands met wel, Engels met een beklemtoond hulpwerkwoord |
Vorm
Zwakke vormen van grammaticawoorden
| Woord | Sterke vorm | Zwakke vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| can | /kæn/ | /kən/, vaak alleen /kn/ | I can swim. |
| was | /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) | /wəz/, heel kort | She was late. |
| were | /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) | /wə/ (UK), /wər/ (US) | They were tired. |
| have | /hæv/ | /həv/, /əv/ | Where have you been? |
| do | /duː/ | /də/ | What do you think? |
| to | /tuː/ | /tə/ | I want to go. |
| of | /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) | /əv/ of /ə/ | a cup of tea |
| for | /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) | /fə/ (UK), /fər/ (US) | It's for you. |
| and | /ænd/ | /ən/ of /n/ | fish and chips |
| a / an | /eɪ/ / /æn/ | /ə/ / /ən/ | a cup, an apple |
| the | /ðiː/ | /ðə/; vóór een klinkerklank een korte /ði/ | the cup, the apple |
| at / from | /æt/ / /frɒm/ | /ət/ / /frəm/ | at home, from London |
Vóór een klinkerklank klinkt the als een korte /ði/ (the apple) en to als een korte /tu/ (to eat), niet als /ðə/ en /tə/.
Samentrekkingen, ook dubbele
| Volledige vorm | Samentrekking | Schrijf je het? |
|---|---|---|
| it will | it'll | ja (informeel) |
| there will | there'll | ja (informeel) |
| should have / could have / would have | should've / could've / would've | ja (informeel) |
| I would have | I'd've | zelden; vooral gesproken |
| would not have | wouldn't've | zelden; vooral gesproken |
Informele verkortingen
| Volledige vorm | Verkorting | Mag ik het schrijven? |
|---|---|---|
| going to (toekomst) | gonna | alleen in heel informele berichten, songteksten, dialogen |
| want to | wanna | zie hierboven |
| (have) got to | gotta | zie hierboven |
| have to | hafta | zelden geschreven |
| let me | lemme | alleen in informele berichten |
| I don't know | dunno | alleen in informele berichten |
| kind of | kinda | alleen in informele berichten |
| should have / could have | shoulda / coulda | alleen in informele berichten |
Gebruik
1Zwakke vormen van grammaticawoorden
In normale spraak gebruiken hulpwerkwoorden, lidwoorden, voorzetsels en voornaamwoorden hun zwakke vorm, meestal met schwa. Een grammaticawoord krijgt zijn sterke vorm als het klemtoon heeft: in korte antwoorden, bij contrast (A1-17) en – bij hulpwerkwoorden en voorzetsels – aan het eind van een zin (Yes, I can. Where are you from?). Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend voorwerp (him, her, them, us) en lidwoorden blijven meestal zwak, ook aan het eind: I asked him.
2Samentrekkingen, ook dubbele
Samentrekkingen zijn de normale gesproken vorm van hulpwerkwoorden en not. Dubbele samentrekkingen als I'd've en wouldn't've hoor je heel vaak, vooral in if-zinnen type 3 (B1-07) en bij should have / could have (B1-09), maar mensen schrijven ze meestal voluit. Die grammatica leer je later; hier leer je vooral de klanken herkennen.
3Informele verkortingen: gonna, wanna, gotta en andere
Dit zijn de normale, ontspannen gesproken vormen van veelgebruikte combinaties. In een gesprek mag je ze gewoon zeggen; op papier gebruik je ze alleen in heel informele berichten, songteksten of dialogen. Gonna vervangt alleen going to + werkwoord (toekomst), nooit going to + een plaats. Wanna staat meestal voor want to; in heel losse spraak kan het ook want a zijn (I wanna coffee). Voor gevorderden: als want en to bij verschillende delen van de zin horen, gebruik je geen wanna – Who do you want to win? (= je wilt dat díé persoon wint) wordt niet wanna (B1-18).
4Klanken die samensmelten, wegvallen of veranderen
In snelle spraak lopen woorden in elkaar over. Verbinden (linking): een medeklinker aan het eind van een woord schuift naar de klinker van het volgende woord (an apple klinkt als /ə ˈnæpl/). Wegvallen (elision): een t of d tussen medeklinkers valt vaak weg (next week klinkt als /neks wiːk/). Veranderen (assimilation): d of t + you wordt vaak /dʒ/ of /tʃ/ (did you klinkt als /ˈdɪdʒə/). Zo verdwijnen grammaticawoorden bijna uit beeld. Het Nederlands doet dit ook (heb je → hebje), maar het Engels houdt de stemhebbende klanken: is it blijft /ɪz ɪt/.
5Zinsklemtoon: inhoudswoorden, grammaticawoorden en contrast
In een neutrale zin krijgen inhoudswoorden klemtoon en grammaticawoorden niet; de sterkste klemtoon valt meestal op het laatste inhoudswoord. Leg je de hoofdklemtoon op een ander woord – zelfs op een grammaticawoord – dan maak je contrast of geef je nadruk. Waar het Nederlands vaak wel of toch gebruikt, legt het Engels de klemtoon op het hulpwerkwoord.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. Stemloze eindklanken in zwakke vormen. In het Nederlands is een medeklinker aan het eind van een woord altijd stemloos. Doe je dat in het Engels, dan klinkt of als off en is bijna als iss. Houd je stem aan, ook in de zwakke vorm en vóór een klinker.
2. Can altijd sterk. Wie can in elke zin voluit zegt, legt er klemtoon op. Een Engelse luisteraar hoort dan contrast (‘ik kan het wél’) of zelfs can't. Het belangrijkste verschil tussen can en can't is in snelle spraak de klinker: zwak /kən/ tegenover een lange, beklemtoonde klinker in can't.
3. De Nederlandse w in was, were, would. In Nederland maak je de w meestal met je bovenste tanden licht tegen je onderlip (in Vlaanderen vaak met twee lippen, wat dichter bij het Engels ligt). De Engelse /w/ is een korte glijklank met sterk geronde, naar voren gestoken lippen, zonder dat je tanden je lip raken: rond je lippen zoals voor de klinker in ‘boek’ en glijd direct naar de volgende klinker. Anders klinkt we were bijna als /viː vɜː/.
4. The als ‘de’. De zwakke vorm van the is /ðə/, niet het Nederlandse de: leg het puntje van je tong licht tegen of tussen je boventanden en laat je stem trillen. Vóór een klinkerklank wordt het een korte /ði/.
Niet verwarren
gonna (toekomst) en going to (beweging) – Alleen de toekomstvorm wordt verkort.
zwakke vorm en sterke vorm – Hetzelfde woord heeft twee uitspraken; positie en klemtoon beslissen. Hulpwerkwoorden en voorzetsels krijgen aan het eind van een zin en in korte antwoorden de sterke vorm: Yes, I can eindigt nooit op een zwakke /kn/. Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend voorwerp blijven zwak: I asked him.
's = is en 's = has – De samentrekking klinkt hetzelfde; het volgende woord vertelt je welke het is (A1-14, A2-16).
Spelling en uitspraak
- Schwa /ə/ is een korte, ontspannen, doffe klank – dezelfde als de e in de en lopen. Het is de meest voorkomende klank van het Engels, en de meeste zwakke vormen hebben hem: about /əˈbaʊt/, banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US).
- Sterke en zwakke vormen: can /kæn/ → /kən/; was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/; were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US); have /hæv/ → /həv/, /əv/; do /duː/ → /də/; to /tuː/ → /tə/; of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/; for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US); and /ænd/ → /ən/, /n/; at /æt/ → /ət/; from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/; a /eɪ/ → /ə/; an /æn/ → /ən/; the /ðiː/ → /ðə/, maar /ði/ vóór een klinkerklank (the apple); to vóór een klinkerklank is /tu/ (to eat).
- Samentrekkingen: it'll /ˈɪtl/ – na de /t/ gaat je tong direct naar de /l/, zonder klinker ertussen; I'd've /ˈaɪdəv/; wouldn't've /ˈwʊdntəv/.
- Veranderde klanken: did you /ˈdɪdʒə/; would you /ˈwʊdʒə/; want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US); got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US). De /dʒ/ is één klank: de tong begint tegen het tandvlees achter je boventanden en laat dan los in een stemhebbende sisklank.
- Can't heeft geen zwakke vorm: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). In snel Amerikaans Engels is de t aan het eind soms heel zacht, dus de lange, beklemtoonde klinker is het belangrijkste signaal: zwak /kən/ = can, sterk /kænt/ of /kɑːnt/ = can't.
- Apostrofs in dubbele samentrekkingen: één voor elk weggevallen deel – I'd've, wouldn't've.
Gouden regel
Inhoudswoorden zijn de palen; grammaticawoorden zijn het touw dat ertussen doorhangt. Luister naar de zwakke, snelle klanken – /ə/, /əv/, /tə/, gonna – en gebruik de sterke vorm als het woord klemtoon heeft: in korte antwoorden, bij contrast, en bij hulpwerkwoorden en voorzetsels aan het eind van een zin. Verkortingen mag je gewoon zeggen, maar schrijf ze alleen in heel informele berichten.
Oefeningen
A. Vorm
Schrijf de volledige vorm of de samentrekking.
-
Wat is de volledige vorm van "I'd've"?
-
Wat is de volledige vorm van "dunno"?
-
Schrijf de volledige vorm: Do you wanna come?
-
Schrijf de volledige vorm: I've gotta go.
-
Schrijf de samentrekking: should have
-
Schrijf de volledige vorm: It'll be cold tomorrow.
B. Betekenis
Luister op de website eerst naar elke zin.
-
Zwak of sterk? "can" in "Yes, I can." …
-
Zwak of sterk? "him" in "I asked him." …persoonlijke voornaamwoorden als lijdend voorwerp blijven aan het eind zwak
-
Je hoort een korte, zwakke /kn/: "I kn come on Friday." Welk woord is het? …can't is lang en beklemtoond
-
Wat betekent 's in "She's got two brothers."? …
-
Welk woord krijgt de hoofdklemtoon in een neutrale zin: "I bought a new laptop." …
-
Welke woorden krijgen klemtoon voor het contrast? "I said Tuesday, not Thursday." …
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
She's gonna to call you later.
-
We're gonna the beach tomorrow.
-
He wanna play football.
-
I'm gonna miss you.
D. In context
Schrijf de volledige vorm van elke vetgedrukte verkorting.
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.
E. Jouw beurt
Schrijf en zeg het in het Engels.
-
Zeg en schrijf een zin over je plannen met "going to". Schrijf daarna op hoe hij in ontspannen spraak klinkt.
-
Schrijf een kort antwoord op "Can you cook?" en zeg welke vorm van "can" je gebruikt.
-
Schrijf een zin waarin je een fout feit verbetert, zeg hem hardop en schrijf op welke woorden je klemtoon geeft.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A1-17 Can en can't: kunnen en mogen in het Engels Vul aan: " you drive?" "Yes, I can."
-
A2-03 Be going to: plannen en voorspellingen in het Engels Look at those clouds! It (rain).
-
A2-20 Must of have to? Mustn't of don't have to? Het verschil uitgelegd Kies het juiste antwoord: You … bring food — there's plenty here.
Antwoorden
A. Vorm
- I would have
- I don't know
- Do you want to come?
- I've got to go.
- should've
- It will be cold tomorrow.
B. Betekenis
- strong
- weak
- can
- has
- laptop
- Tuesday and Thursday
C. Vind de fout
- She's gonna call you later. / She's going to call you later.
- We're going to the beach tomorrow.
- He wants to play football.
- ✓ I'm gonna miss you.
D. In context
- going to
- I don't know
- kind of
- want to
- got to
- Let me
- have to
E. Jouw beurt
- I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
- Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
- My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".
F. Gemengde herhaling
- Can
- 's going to rain / is going to rain
- don't have to
