Ellipsis en substitution: I think so, I hope not, I'd love to en but John did
Ellipsis and Substitution
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je herhaling vermijden door woorden weg te laten (I didn't buy it, but John did. I'd love to. Someone called, but I don't know who.) of door ze te vervangen door korte woorden als so, not en het Britse do (I hope not. "Will you finish today?" "I might do.").
Het idee
Het Engels zegt niet graag twee keer hetzelfde. "Are you coming to the party?" "Yes, I'm coming to the party." is grammaticaal, maar geen vloeiende spreker praat zo. Die zegt: "Yes, I am."
Er zijn twee gereedschappen. Ellipsis betekent woorden weglaten, omdat de luisteraar ze uit het voorgaande kan aanvullen: I can't swim, but my sister can. Substitution betekent een klein vervangend woord in het gat zetten: "Will it rain?" "I hope not." Hier staat not voor een hele bijzin: it will not rain.
Denk aan het klembord van je computer. De eerdere zin is al gekopieerd, dus je hebt alleen een kort signaal nodig – een hulpwerkwoord, to, so, not, een vraagwoord – om hem weer te plakken. Omdat dat signaal zoveel draagt, spreek je het in zijn volle, sterke vorm uit. Goed met deze signalen omgaan is een van de duidelijkste verschillen tussen schoolboekengels en vloeiend Engels.
Nederlands en Engels vergeleken
Ook het Nederlands laat veel weg, maar het gebruikt andere signalen. Waar het Engels een hulpwerkwoord laat staan, zegt het Nederlands vaak wel of niet: ‘Ik heb het niet gekocht, maar John wel’ = I didn't buy it, but John did. En waar het Engels so of not gebruikt, zegt het Nederlands het, van wel of van niet: ‘Ik denk het’, ‘Ik hoop van niet’. Letterlijk vertaald levert dat I think it en I hope of not op – allebei fout. Ook bij werkwoorden met te verschilt het: het Nederlands zegt ‘Ik wil het graag’ of ‘Ik mag het niet’, het Engels houdt to over: I'd love to. I'm not allowed to. Het weglaten na een vraagwoord (‘maar ik weet niet wie’) werkt wel precies hetzelfde.
| Nederlands | Engels | Let op |
|---|---|---|
| Ik heb het niet gekocht, maar John wel. | I didn't buy it, but John did. | wel → hulpwerkwoord |
| ‘Is het museum maandag open?’ ‘Ik denk het wel.’ | I think so. / I believe so. | het → so |
| ‘Gaat het regenen?’ ‘Ik hoop van niet.’ | I hope not. | van niet → not |
| ‘Kan ik met de kaart betalen?’ ‘Helaas niet.’ | I'm afraid not. | |
| ‘Kom je ook?’ ‘Graag!’ | I'd love to. | to blijft staan |
| Ik wilde mijn excuses niet aanbieden, maar ik moest wel. | I didn't want to apologise, but I had to. | |
| Iemand heeft het hek open laten staan, maar ik weet niet wie. | …, but I don't know who. | zelfde patroon |
Vorm
Ellipsis met het hulpwerkwoord: houd het hulpwerkwoord, laat de rest weg
| Volledig | Met ellipsis |
|---|---|
| I didn't buy it, but John bought it. | I didn't buy it, but John did. |
| She can't drive, but her son can drive. | She can't drive, but her son can. |
| I haven't seen it, but I should have seen it. | I haven't seen it, but I should have. |
| I'm not tired, but Leo is tired. | I'm not tired, but Leo is. |
So / not in plaats van een that-zin
| Werkwoord | Bevestigend | Gewone ontkenning | Andere ontkenning |
|---|---|---|---|
| think, believe, expect | I think so. | I don't think so. | I think not. (formeel, beslist) |
| suppose | I suppose so. | I suppose not. / I don't suppose so. | — |
| hope | I hope so. | I hope not. | — (niet I don't hope so) |
| be afraid | I'm afraid so. | I'm afraid not. | — |
Andere signalen
| Signaal | Vervangt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| to | to + werkwoordsgroep | I'd love to. |
| do (UK) | werkwoordsgroep na een hulpwerkwoord | "Will you call him?" "I might (do)." |
| do so | werkwoordsgroep (formeel) | Those who wish to do so may leave early. |
| vraagwoord | een hele indirecte vraag | Someone called, but I don't know who. |
| so / not in if so / if not | een bijzin uit de vorige zin (voorwaardelijk gebruik: C1-04) | Are you free? If so, call me. |
Ter herinnering: one/ones vervangt een telbaar zelfstandig naamwoord (the red one) – zie A1-07.
Gebruik
1Ellipsis met het hulpwerkwoord
Herhaal alleen het hulpwerkwoord, het modale werkwoord of be, en laat de rest weg. Heeft de eerste zin geen hulpwerkwoord (Present of Past Simple), gebruik dan do / does / did. Een bevestigend hulpwerkwoord aan het eind van een zin trek je nooit samen: Yes, I am (niet Yes, I'm). Ontkennende samentrekkingen mogen daar wel: No, I haven't. Voor So do I / Neither can she, zie A2-32.
2So en not na think, hope, expect, suppose, believe, be afraid
So vervangt een bevestigende that-zin; not vervangt een ontkennende. Bij think, believe, expect is de gewone ontkenning don't… so; I think not is formeel of heel beslist. Bij hope en be afraid gebruik je altijd not. In iets formelere spreektaal kan so ook vooraan staan om informatie door te geven: So I hear. So it seems.
3Ellipsis met de to-infinitief
Na werkwoorden en bijvoeglijke naamwoorden met een to-infinitief (want, would like, love, try, mean, need, have to, be going to, be happy to…) houd je to en laat je de rest weg. Is het werkwoord na to een vorm van be, dan houd je be.
4Ellipsis na and, but, or – en in vergelijkingen
Na and, but, or kun je een herhaald onderwerp, hulpwerkwoord of werkwoord weglaten. Laat je het werkwoord midden in de tweede zin weg, dan heet dat gapping – dat kan in het Nederlands net zo. Na than en as houd je onderwerp + hulpwerkwoord en laat je de rest weg.
5Brits do als vervanger
In het Brits-Engels kun je na een modaal werkwoord of have nog do toevoegen, voor de hele werkwoordsgroep: I might do, she has done, you should do. Amerikaans-Engels stopt gewoon bij het hulpwerkwoord. In formeel schrijven vervangt do so een werkwoordsgroep, in beide varianten.
6Vraagwoord-ellipsis; so en not in if so / if not
Na know, ask, wonder, tell, be sure en vergelijkbare woorden kan een indirecte vraag krimpen tot alleen het vraagwoord – net als in het Nederlands. In if so en if not zijn so en not dezelfde vervangers als in Gebruik 2: so staat voor de bevestigende bijzin uit de vorige zin, not voor de ontkennende (zo ja / zo niet). Hoe deze uitdrukkingen als voorwaarde werken, leer je in C1-04.
7Weglaten in spreektaal (vooruitblik)
In een gesprek laten mensen vaak het onderwerp en het hulpwerkwoord aan het begin weg als de betekenis duidelijk is – net als ‘Klinkt goed!’ in het Nederlands. Dat is informeel en komt aan bod in C2-03.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Ik denk het (niet)’, ‘ik hoop het’, ‘ik geloof het wel’. Het Nederlandse het en van wel / van niet vervangen een hele bijzin. Het Engels gebruikt daarvoor so en not – nooit it, en nooit of.
2. ‘Ja, dat heb ik gedaan’ → Yes, I have done that. Een Nederlands kort antwoord bevat vaak ‘het’ of ‘dat’ en een vol werkwoord: ‘Ja, heb ik gedaan’, ‘Nee, dat doe ik niet’. Het Engels antwoordt met alleen het hulpwerkwoord. Met het hele werkwoord erbij klinkt het houterig, en soms verandert de nadruk.
3. ‘Ik mag het niet’, ‘ik wil het graag’ → I'm not allowed it, I'd like it. Na willen, mogen, proberen, moeten zet het Nederlands het in de plaats van de rest van de zin. Het Engels houdt to over (of alleen het modale werkwoord).
4. ‘Dan ik’ → than I. In verzorgd Nederlands zeg je ‘Hij is ouder dan ik’. Letterlijk wordt dat than I – en dat klinkt in het Engels stijf en ouderwets. Zeg than I am (met hulpwerkwoord, zonder samentrekking) of, informeler, than me.
Niet verwarren
I don't think so en I think not – Allebei ontkennend. I don't think so is het gewone, alledaagse antwoord (ik denk het niet); I think not klinkt formeel, beslist of zelfs ironisch (geen sprake van).
do it / do that, do so en Brits do – Do it en do that verwijzen naar een bepaalde handeling (that voegt nadruk of afkeuring toe). Do so is formeel. Brits do na een modaal werkwoord of have is gewoon de werkwoordsgroep in een gesprek.
Ellipsis en so do I / me too – So do I, Neither have I en Me too zijn speciale patronen om het eens te zijn, met omgekeerde woordvolgorde (A2-32). Gewone ellipsis houdt de gewone volgorde: I have. She did.
Spelling en uitspraak
- Het hulpwerkwoord dat aan het eind van een zin overblijft, krijgt de sterke vorm: but he can /kæn/ – met een open /æ/, niet de korte, zwakke /kən/; I'm not, but she is /ɪz/, met een stemhebbende /z/.
- Ook een to aan het eind is sterk: I'd love to /tuː/ – als too, niet de korte ‘tuh’.
- so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) begint met een scherpe, stemloze /s/ – niet de z van het Nederlandse zo – en de klinker glijdt: begin met een doffe klinker en eindig met licht geronde lippen.
- did en do: de /d/ aan het eind van did blijft stemhebbend; maak er geen t van.
- In contrasten krijgt het overgebleven hulpwerkwoord de hoofdklemtoon: I didn't, but she did.
- In I think so ligt de klemtoon op think; in I hope not op not.
- Een komma vóór but is gebruikelijk bij contrastieve ellipsis (I didn't buy it, but John did), al laten korte zinnen hem vaak weg.
Gouden regel
Herhaal niet wat de luisteraar al weet: laat een kort signaal staan – een hulpwerkwoord, to, so / not, een vraagwoord of (in Brits-Engels) do – en spreek het in zijn volle, sterke vorm uit. Waar het Nederlands het, wel of van niet zegt, zegt het Engels so, een hulpwerkwoord of not. En trek een bevestigend hulpwerkwoord aan het eind van een zin nooit samen.
Oefeningen
A. Vorm
Herschrijf elke zin of elk antwoord zonder herhaling. Houd alleen het signaal over (hulpwerkwoord, to, so / not, vraagwoord, do so).
-
Maak korter: I can't play the guitar, but my brother can play the guitar.
-
Maak korter: She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends passed it.
-
Maak het antwoord korter met "hope": "Will it rain on the wedding day?" "I hope that it won't rain."
-
Maak korter: She works much harder than I work.
-
Maak korter: Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who took it.
-
Maak korter: He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be a qualified doctor.
-
Herschrijf in formele stijl met "do so": Customers who wish to return an item must return it within 30 days.
B. Betekenis
Kies het antwoord of de zin die bij de context past. De toelichting zegt waarom.
-
Een gedrukte mededeling in een museum. Wat is gepaster?do so is de formele vervanger
-
In een vergadering stelt iemand voor de veiligheidscontrole over te slaan om tijd te winnen. Jij bent de manager en wilt beslist weigeren. Welk antwoord?I think not is formeel en beslist; I don't suppose so klinkt onzeker
-
Een onbekende in de trein vraagt: "Is this seat taken?" Wat is het normale, beleefde antwoord?I think not klinkt in een gewoon gesprek formeel, streng of ironisch
-
Je schrijft een dialoog voor een personage uit de VS. "Will you see her tomorrow?" Welk antwoord past?do als vervanger na een modaal werkwoord is Brits
-
Een e-mail aan gasten: "Are you coming to the dinner on Friday?" Welke volgende zin past?so = je komt
-
Een vriendin zegt: "Lena's leaving the company." Je wist het al, en je vindt het jammer. Welk antwoord?I hope so zou betekenen dat je wilt dat ze weggaat
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Een vraag tussen haakjes geeft de context. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
(Is it going to snow tomorrow?) I don't hope so, because I have to drive to the airport at six in the morning.
-
My sister is two years older than I'm, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
-
He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to.
-
The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when will he.
-
I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. In context
Lees de eerste versie van Ana's mail. Herschrijf elk genummerd deel zonder herhaling.
Hi Tom,
Thanks for asking about the conference. (19) I didn't go last year, but Priya went last year, and she said it was excellent. (20) I'd really like to go this year, but I'm not sure I can go. (21) Will the company pay for the train? I think the company will pay for the train, but I'll check with Finance. (22) I haven't booked a hotel yet, but I really should have booked a hotel. (23) Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who told me. (24) Are you planning to go? If you are planning to go, we could travel together.
Best,
Ana
-
Deel (19).
-
Deel (20).
-
Deel (21): gebruik "so" in de tweede zin.
-
Deel (22).should have done is Brits
-
Deel (23).
-
Deel (24): gebruik "If so".
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels.
-
Een vriend stuurt je een berichtje: "Have you ever been to a music festival? Would you like to go to one this summer? Can you get time off work?" Antwoord in 2–3 korte zinnen zonder de werkwoordsgroepen van je vriend te herhalen. Gebruik minstens één ellipsis met een hulpwerkwoord, één met to en één keer so / not.
-
Schrijf 2–3 zinnen waarin je jezelf vergelijkt met een vriend of familielid. Gebruik minstens twee keer ellipsis met een hulpwerkwoord (…, but she can / did / will) en één vergelijking met than of as + onderwerp + hulpwerkwoord.
-
Schrijf een korte formele mededeling (2 zinnen) voor een sportschool of bibliotheek. Gebruik één keer do so en één keer if so of if not.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A2-32 So do I, neither do I, me too: ‘ik ook’ en ‘ik ook niet’ in het Engels Herschrijf het antwoord met "Neither": "I don't like horror films." "I don't like them either."
-
C1-09 De subjunctive in het Engels: I suggest that he go, it is essential that she be Herschrijf in formele stijl en begin met "It is essential that": He mustn't be late for the interview.
-
C1-08 Hedging in het Engels: voorzichtig formuleren met seem, appear, allegedly en tend to Herschrijf met "seem": It seems that nobody knows why the meeting was cancelled.
Antwoorden
A. Vorm
- I can't play the guitar, but my brother can.
- She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends did.
- I hope not.
- She works much harder than I do. / She works much harder than me.
- Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who.
- He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be.
- Customers who wish to return an item must do so within 30 days.
B. Betekenis
- Visitors who wish to take photographs may do so in the garden.
- Skip the safety check? I think not.
- I don't think so — go ahead.
- I might, if I finish work early.
- If so, please let us know what you would like to eat.
- So I hear — it's a real shame.
C. Vind de fout
- I hope not, because I have to drive to the airport at six in the morning.
- My sister is two years older than I am, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller. / My sister is two years older than me, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
- He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to be.
- The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when. / The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when he will.
- ✓ I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. In context
- I didn't go last year, but Priya did, and she said it was excellent.
- I'd really like to go this year, but I'm not sure I can.
- Will the company pay for the train? I think so, but I'll check with Finance.
- I haven't booked a hotel yet, but I really should have. / I haven't booked a hotel yet, but I really should have done.
- Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who.
- Are you planning to go? If so, we could travel together.
E. Jouw beurt
- No, I haven't, but I'd love to. I think so — I'll ask my manager tomorrow.
- I can't cook at all, but my flatmate can. I didn't go to university, but she did. She's also far more organised than I am.
- Members who wish to bring a guest must do so before 6 p.m. Have you booked a class? If so, please arrive ten minutes early.
F. Gemengde herhaling
- Neither do I.
- It is essential that he not be late for the interview.
- Nobody seems to know why the meeting was cancelled.
