SlowingoGramatyka
B1 15 / 39

Pytania pośrednie (indirect questions): Could you tell me where…?

Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji zadasz uprzejme pytania, takie jak Could you tell me where the station is? i Do you know if the shop is open?, z szykiem zdania oznajmującego po zwrocie wstępnym. Powiesz też I don't know what to do albo Can you show me how to use this?

Główna idea

Pytanie bezpośrednie, takie jak Where is the station?, jest jasne, ale wobec nieznajomej osoby może zabrzmieć trochę za szybko i za ostro. Angielski łagodzi pytania, „opakowując” je w uprzejmy zwrot wstępny: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….

Wyobraź sobie kelnera, który niesie filiżankę na tacy. Uprzejmy zwrot to taca: ostrożnie zanosi pytanie do drugiej osoby. Na tacy pytanie „kładzie się płasko” — nie jest już samodzielnym pytaniem. Staje się informacją wewnątrz zdania, więc ma zwykły szyk zdania oznajmującego: podmiot, potem czasownik.

Where is the station? → Could you tell me where the station is?

Na tacy nie potrzebujesz pytającego do, does ani did, bo w pytaniu bezpośrednim służyły tylko do zbudowania szyku pytającego.

To ten sam szyk, którego używasz w pytaniach w mowie zależnej B1-13, ale bez cofania czasu: pytasz teraz, więc czas zostaje taki sam jak w pytaniu bezpośrednim.

Polski a angielski

Po polsku pytanie pośrednie ma zwykle ten sam szyk co pytanie bezpośrednie: „Gdzie jest dworzec?” → „Czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?”. Dlatego „where is the station” w środku zdania brzmi dla Polaka naturalnie — a po angielsku to błąd. Polskie „czy” w środku zdania to if / whether. Za to konstrukcja „słowo pytające + bezokolicznik” działa tak samo jak po polsku: „Nie wiem, co robić” = I don't know what to do.

PolskiAngielskiCo się dzieje
Czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?Could you tell me where the station is?po polsku szyk bez zmian; po angielsku podmiot przed czasownikiem
Wiesz, o której zaczyna się film?Do you know what time the film starts?bez does; czasownik z -s
Wiesz, czy apteka jest otwarta?Do you know if the pharmacy is open?czy → if / whether
Ciekawe, gdzie ona mieszka.I wonder where she lives.zdanie oznajmujące: kropka
Nie wiem, co robić.I don't know what to do.tak samo jak po polsku: słowo pytające + bezokolicznik
Nie wiem, czy zostać.I don't know whether to stay.przed bezokolicznikiem tylko whether, nie if

W polskim uprzejmość buduje się często formą „pan / pani” i trybem przypuszczającym („mógłby pan”). W angielskim nie ma formy „pan / pani”, więc uprzejmość daje przede wszystkim zwrot wstępny (często z could), a pytanie w środku przyjmuje szyk zdania oznajmującego.

Budowa

Zwroty wstępne

Zwrot wstępnyRodzajNa końcu
Do you know…?pytanie?
Could you tell me…? / Can you tell me…?pytanie?
Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK)pytanie?
I wonder…zdanie oznajmujące.
I'd like to know…zdanie oznajmujące.
I was wondering…zdanie oznajmujące (bardzo uprzejme).

Ze słowem pytającym — zwrot wstępny + słowo pytające + podmiot + czasownik

Pytanie bezpośredniePytanie pośrednie
Where is the bank?Could you tell me where the bank is?
What time does the museum open?Do you know what time the museum opens?
Why did they cancel the match?I wonder why they cancelled the match.
How much is this jacket?Can you tell me how much this jacket is?

Pytania typu „tak/nie” — zwrot wstępny + if / whether + podmiot + czasownik

Pytanie bezpośredniePytanie pośrednie
Is the pharmacy open?Do you know if the pharmacy is open?
Did the parcel arrive?I'd like to know whether the parcel arrived.
Can I park here?Could you tell me if I can park here?

Pytania o podmiot — kiedy who albo what jest podmiotem, szyk się nie zmienia A2-33.

Pytanie bezpośredniePytanie pośrednie
Who lives here?Do you know who lives here?
What happened?Can you tell me what happened?

Słowo pytające + bezokolicznik z to — kiedy wiadomo, o kogo chodzi, możesz użyć krótszej konstrukcji.

Pełna formaKrótsza forma
I don't know what I should do.I don't know what to do.
Can you tell me how I can get there?Can you tell me how to get there?
We can't decide whether we should stay.We can't decide whether to stay.

Użycie

1Uprzejme pytania do nieznajomych i w pracy

Pytania pośrednie to normalny, uprzejmy wybór, kiedy rozmawiasz z nieznajomymi, z obsługą i z osobami, których dobrze nie znasz. Łagodzą też trudne pytania.

Excuse me, could you tell me where the nearest bus stop is?
Przepraszam, czy może mi pani powiedzieć, gdzie jest najbliższy przystanek?
po polsku „gdzie jest”, po angielsku where the bus stop is
Do you know what time the last train leaves?
Wie pan może, o której odjeżdża ostatni pociąg?
bez does: the last train leaves
Can you tell me how much a return ticket costs?
Może mi pan powiedzieć, ile kosztuje bilet powrotny?
return ticket (UK) = round-trip ticket (US)
Do you have any idea how long the delay will be?
Ma pani jakieś pojęcie, jak długie będzie opóźnienie?
Could you tell me why the price has gone up?
Mógłby mi pan powiedzieć, dlaczego cena wzrosła?

2Pytania „tak/nie” z if / whether

Kiedy w pytaniu bezpośrednim nie ma słowa pytającego, dodaj if albo whether — tak jak po polsku „czy”.

Do you know if this seat is free?
Wie pani, czy to miejsce jest wolne?
Could you tell me whether breakfast is included?
Czy może mi pan powiedzieć, czy śniadanie jest wliczone w cenę?
po polsku dwa razy „czy”, po angielsku could + whether
I'd like to know if you offer student discounts.
Chciałabym wiedzieć, czy macie zniżki dla studentów.
Do you know if Sam is coming tonight?
Wiesz, czy Sam przyjdzie dziś wieczorem?

3Bez do / does / did w środku

W pytaniu bezpośrednim do, does i did tworzą szyk pytający. W pytaniu pośrednim je pomijasz i używasz zwykłej formy czasownika: -s w 3. osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego, forma przeszła w przeszłości. Przeczenie zostaje: Do you know why he didn't come?

Do you know where Tom lives?
Wiesz, gdzie mieszka Tom?
nie: where does Tom live
Can you tell me what time the meeting starts?
Możesz mi powiedzieć, o której zaczyna się spotkanie?
nie: what time does the meeting start
Do you remember where we parked the car?
Pamiętasz, gdzie zaparkowaliśmy samochód?
nie: where did we park
Could you tell me when my order was sent?
Czy może mi pan powiedzieć, kiedy zostało wysłane moje zamówienie?

4I wonder… i I'd like to know… — zdania oznajmujące

I wonder i I'd like to know to zdania oznajmujące, więc na końcu stawiasz kropkę. I wonder odpowiada polskiemu „Ciekawe…” albo „Zastanawiam się…”. I was wondering if you could… to bardzo uprzejmy sposób proszenia o przysługę A2-23.

I wonder what she's doing now.
Ciekawe, co ona teraz robi.
kropka, nie znak zapytania
I wonder if it'll rain tomorrow.
Ciekawe, czy jutro będzie padać.
I'd like to know why my account was closed.
Chciałbym wiedzieć, dlaczego moje konto zostało zamknięte.
formalnie i stanowczo
I was wondering if you could help me with something.
Czy mogłabyś mi w czymś pomóc?
po polsku zwykłe pytanie; po angielsku bardzo uprzejme zdanie oznajmujące

5Słowo pytające + bezokolicznik z to

Po czasownikach takich jak know, decide, explain, show, tell, ask, wonder użyj what / where / how / who / which / whether + bezokolicznik z to. Znaczy to „co mam / powinienem zrobić” albo „jak mogę to zrobić” — tak jak polskie „nie wiem, co robić”.

I don't know what to do.
Nie wiem, co robić.
tak samo jak po polsku
Can you show me how to use this machine?
Pokażesz mi, jak obsługiwać tę maszynę?
We couldn't decide where to go for dinner.
Nie mogliśmy się zdecydować, gdzie iść na kolację.
She asked me whether to stay or leave.
Zapytała mnie, czy ma zostać, czy wyjść.
whether to, a nie „if to”, choć po polsku „czy”
I'm not sure which bus to take.
Nie jestem pewna, którym autobusem jechać.

Częste błędy

❌Can you tell me where is the station?
✅Can you tell me where the station is?
W pytaniu pośrednim szyk zdania oznajmującego.
❌Do you know what time does the shop close?
✅Do you know what time the shop closes?
Bez does; dodaj -s do czasownika.
❌Could you tell me where did you buy it?
✅Could you tell me where you bought it?
Bez did; użyj formy przeszłej.
❌Do you know is the museum open today?
✅Do you know if the museum is open today?
Pytanie „tak/nie” → if / whether.
❌Do you know where can I buy stamps?
✅Do you know where I can buy stamps?
Czasownik modalny stoi po podmiocie.
❌I wonder where she lives?
✅I wonder where she lives.
I wonder to zdanie oznajmujące: kropka.
❌I don't know what I should to do.
✅I don't know what to do.
Albo what to do, albo what I should do — nie oba naraz.
❌I can't decide if to go.
✅I can't decide whether to go.
Przed bezokolicznikiem z to używaj whether, nie if.

Pułapki dla Polaków

1. „Gdzie jest…” słowo w słowo. Po polsku w środku zdania mówimy dokładnie tak samo jak w pytaniu: „Wiesz, jak daleko jest plaża?”. Po angielsku na „tacy” obowiązuje szyk zdania oznajmującego: najpierw podmiot, potem czasownik — także przy be.

❌Excuse me, do you know how far is the beach?
✅Excuse me, do you know how far the beach is?

2. „Czy” znika albo zostaje przecinek. Po polsku mówimy „Wiesz może, czy…” z przecinkiem. Niektórzy uczący się zostawiają po angielsku samo pytanie po przecinku. Pytanie „tak/nie” w środku zdania potrzebuje if / whether i szyku zdania oznajmującego.

❌Do you know, does this bus go to the centre?
✅Do you know if this bus goes to the centre?

3. „Gdzie mogę…” z odwróconym szykiem. Polskie „gdzie mogę naładować telefon” nie ma szyku do odwrócenia, ale angielskie where can I z pytania bezpośredniego łatwo przenieść do pytania pośredniego. Czasownik modalny stoi po podmiocie.

❌Do you know where can I charge my phone?
✅Do you know where I can charge my phone?

4. „Nie wiem, czy…” + bezokolicznik → if to. Polskie „czy” to zwykle if, więc „nie wie, czy przyjąć ofertę” kusi, żeby powiedzieć if to accept. Przed bezokolicznikiem możliwe jest tylko whether.

❌She doesn't know if to accept the offer.
✅She doesn't know whether to accept the offer.

5. Znak zapytania po „Ciekawe…”. Polskie „Ciekawe, czy…” czasem kończymy znakiem zapytania, bo brzmi jak pytanie. I wonder… to po angielsku zdanie oznajmujące.

❌I wonder if they're still open?
✅I wonder if they're still open.
I wonder to zdanie oznajmujące: kropka.

Nie myl

Pytanie bezpośrednie i pośrednie — Ta sama informacja, inny stopień uprzejmości i inny szyk.

Where's the toilet?
Gdzie jest toaleta?
pytanie bezpośrednie: w porządku wśród znajomych; toilet (UK); restroom, bathroom (US)
Could you tell me where the toilet is?
Czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest toaleta?
pytanie pośrednie: uprzejmie

Pytanie pośrednie i pytanie w mowie zależnej — Pytanie pośrednie pytasz teraz, bez cofania czasu. Pytanie w mowie zależnej opowiada komuś o pytaniu z przeszłości, zwykle z cofnięciem czasu B1-13.

Do you know where Anna works?
Wiesz, gdzie pracuje Anna?
pytasz teraz: works
He asked me where Anna worked.
Zapytał mnie, gdzie pracuje Anna.
relacja: worked, choć po polsku „pracuje”

Znak zapytania czy kropka? — Decyduje zwrot wstępny, a nie pytanie w środku.

Do you know when the next bus is?
Wiesz, kiedy jest następny autobus?
zwrot pytający → ?
I wonder when the next bus is.
Ciekawe, kiedy jest następny autobus.
zwrot oznajmujący → .

Pisownia i wymowa

  • Intonacja zależy od zwrotu wstępnego: po Do you know…? / Could you tell me…? głos zwykle na końcu się wznosi, jak w pytaniu „tak/nie”; po I wonder… opada, jak w zdaniu oznajmującym.
  • Could you w szybkiej mowie zlewa się w /ˈkʊdʒə/: /d/ i /j/ łączą się w dźwięk podobny do polskiego „dż”. Do you know często brzmi /djə ˈnəʊ/ — do you jest bardzo krótkie i słabe.
  • wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) rymuje się z under. Na początku /w/ z zaokrąglonymi ustami, jak przy „ł” — nie polskie „w”. Nie myl z wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US), „wędrować”: tam samogłoska jest bardziej otwarta i zaokrąglona.
  • Końcowe -er w wonder w brytyjskiej wymowie to krótkie, niewyraźne /ə/ (szwa), bez wyraźnego „r”.
  • W piśmie sprawdź pierwsze słowa: Do / Could / Can / Have → znak zapytania; I wonder / I'd like to know → kropka.

Złota zasada

Uprzejmy zwrot + szyk zdania oznajmującego: Could you tell me where the station is? — nawet jeśli po polsku mówisz „gdzie jest dworzec”. W środku nie ma pytającego do / does / did; w pytaniach „tak/nie” użyj if / whether (polskie „czy”). Znak zapytania stawiasz tylko wtedy, gdy zwrot wstępny jest pytaniem.

Ćwiczenia

A. Forma

Uzupełnij pytania pośrednie albo zamień pytania na uprzejme.

  1. Where is the post office? → Could you tell me where ?
  2. What time does the film start? → Do you know what time ?
  3. Did they win the match? → Do you know they won the match?
  4. How much does this cost? → Can you tell me how much ?
  5. Zadaj pytanie uprzejmie: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
  6. Zadaj pytanie uprzejmie: Is there a cash machine near here? (Do you know…)
  7. Zadaj pytanie uprzejmie: Who owns this car? (Do you know…)

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: Które zdanie wymaga na końcu znaku zapytania?
  2. Które zdanie jest uprzejmiejsze wobec nieznajomej osoby?
  3. Uzupełnij słowem pytającym + to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
  4. Wybierz poprawną odpowiedź: We're not sure … to stay another night.

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. Do you know where is my phone?
  2. Can you tell me when does the bank open?
  3. I wonder why is she so angry?
  4. Do you know who lives in that house?

D. W kontekście

Uzupełnij rozmowę. Tam, gdzie są nawiasy, użyj podanego czasownika.

At the hotel
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku własne zdania.

  1. Jesteś w nowym mieście. Napisz dwa uprzejme pytania do nieznajomej osoby.
  2. Napisz zdanie o decyzji, której nie możesz podjąć, z whether to albo what to.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. B1-13 Pytania i polecenia w mowie zależnej (reported speech) oraz say czy tell
    "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
  2. A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie
    Who (break) the window? — Tom did.
  3. B1-12 Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących
    "I've lost my keys." → She said she her keys.
  4. B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done)
    The road (repair) at the moment, so we're late.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. the post office is
  2. the film starts
  3. if / whether
  4. this costs / it costs
  5. Can you tell me where you bought that jacket?
  6. Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
  7. Do you know who owns this car?

B. Znaczenie

  1. Could you tell me how this works
  2. Could you tell me where the toilet is?
  3. how to cook
  4. whether

C. Znajdź błąd

  1. Do you know where my phone is?
  2. Can you tell me when the bank opens?
  3. I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
  4. ✓ Do you know who lives in that house?

D. W kontekście

  1. starts
  2. if / whether
  3. can get / get / could get / should get
  4. to get
  5. if / whether

E. Twoja kolej

  1. Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
  2. I can't decide whether to study medicine or law.

F. Powtórka mieszana

  1. I lived / I live
  2. broke
  3. had lost / has lost
  4. is being repaired
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play