Pytania pośrednie (indirect questions): Could you tell me where…?
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zadasz uprzejme pytania, takie jak Could you tell me where the station is? i Do you know if the shop is open?, z szykiem zdania oznajmującego po zwrocie wstępnym. Powiesz też I don't know what to do albo Can you show me how to use this?
Główna idea
Pytanie bezpośrednie, takie jak Where is the station?, jest jasne, ale wobec nieznajomej osoby może zabrzmieć trochę za szybko i za ostro. Angielski łagodzi pytania, „opakowując” je w uprzejmy zwrot wstępny: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Wyobraź sobie kelnera, który niesie filiżankę na tacy. Uprzejmy zwrot to taca: ostrożnie zanosi pytanie do drugiej osoby. Na tacy pytanie „kładzie się płasko” — nie jest już samodzielnym pytaniem. Staje się informacją wewnątrz zdania, więc ma zwykły szyk zdania oznajmującego: podmiot, potem czasownik.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
Na tacy nie potrzebujesz pytającego do, does ani did, bo w pytaniu bezpośrednim służyły tylko do zbudowania szyku pytającego.
To ten sam szyk, którego używasz w pytaniach w mowie zależnej B1-13, ale bez cofania czasu: pytasz teraz, więc czas zostaje taki sam jak w pytaniu bezpośrednim.
Polski a angielski
Po polsku pytanie pośrednie ma zwykle ten sam szyk co pytanie bezpośrednie: „Gdzie jest dworzec?” → „Czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?”. Dlatego „where is the station” w środku zdania brzmi dla Polaka naturalnie — a po angielsku to błąd. Polskie „czy” w środku zdania to if / whether. Za to konstrukcja „słowo pytające + bezokolicznik” działa tak samo jak po polsku: „Nie wiem, co robić” = I don't know what to do.
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest dworzec? | Could you tell me where the station is? | po polsku szyk bez zmian; po angielsku podmiot przed czasownikiem |
| Wiesz, o której zaczyna się film? | Do you know what time the film starts? | bez does; czasownik z -s |
| Wiesz, czy apteka jest otwarta? | Do you know if the pharmacy is open? | czy → if / whether |
| Ciekawe, gdzie ona mieszka. | I wonder where she lives. | zdanie oznajmujące: kropka |
| Nie wiem, co robić. | I don't know what to do. | tak samo jak po polsku: słowo pytające + bezokolicznik |
| Nie wiem, czy zostać. | I don't know whether to stay. | przed bezokolicznikiem tylko whether, nie if |
W polskim uprzejmość buduje się często formą „pan / pani” i trybem przypuszczającym („mógłby pan”). W angielskim nie ma formy „pan / pani”, więc uprzejmość daje przede wszystkim zwrot wstępny (często z could), a pytanie w środku przyjmuje szyk zdania oznajmującego.
Budowa
Zwroty wstępne
| Zwrot wstępny | Rodzaj | Na końcu |
|---|---|---|
| Do you know…? | pytanie | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | pytanie | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | pytanie | ? |
| I wonder… | zdanie oznajmujące | . |
| I'd like to know… | zdanie oznajmujące | . |
| I was wondering… | zdanie oznajmujące (bardzo uprzejme) | . |
Ze słowem pytającym — zwrot wstępny + słowo pytające + podmiot + czasownik
| Pytanie bezpośrednie | Pytanie pośrednie |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
Pytania typu „tak/nie” — zwrot wstępny + if / whether + podmiot + czasownik
| Pytanie bezpośrednie | Pytanie pośrednie |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Pytania o podmiot — kiedy who albo what jest podmiotem, szyk się nie zmienia A2-33.
| Pytanie bezpośrednie | Pytanie pośrednie |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Słowo pytające + bezokolicznik z to — kiedy wiadomo, o kogo chodzi, możesz użyć krótszej konstrukcji.
| Pełna forma | Krótsza forma |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
Użycie
1Uprzejme pytania do nieznajomych i w pracy
Pytania pośrednie to normalny, uprzejmy wybór, kiedy rozmawiasz z nieznajomymi, z obsługą i z osobami, których dobrze nie znasz. Łagodzą też trudne pytania.
2Pytania „tak/nie” z if / whether
Kiedy w pytaniu bezpośrednim nie ma słowa pytającego, dodaj if albo whether — tak jak po polsku „czy”.
3Bez do / does / did w środku
W pytaniu bezpośrednim do, does i did tworzą szyk pytający. W pytaniu pośrednim je pomijasz i używasz zwykłej formy czasownika: -s w 3. osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego, forma przeszła w przeszłości. Przeczenie zostaje: Do you know why he didn't come?
4I wonder… i I'd like to know… — zdania oznajmujące
I wonder i I'd like to know to zdania oznajmujące, więc na końcu stawiasz kropkę. I wonder odpowiada polskiemu „Ciekawe…” albo „Zastanawiam się…”. I was wondering if you could… to bardzo uprzejmy sposób proszenia o przysługę A2-23.
5Słowo pytające + bezokolicznik z to
Po czasownikach takich jak know, decide, explain, show, tell, ask, wonder użyj what / where / how / who / which / whether + bezokolicznik z to. Znaczy to „co mam / powinienem zrobić” albo „jak mogę to zrobić” — tak jak polskie „nie wiem, co robić”.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Gdzie jest…” słowo w słowo. Po polsku w środku zdania mówimy dokładnie tak samo jak w pytaniu: „Wiesz, jak daleko jest plaża?”. Po angielsku na „tacy” obowiązuje szyk zdania oznajmującego: najpierw podmiot, potem czasownik — także przy be.
2. „Czy” znika albo zostaje przecinek. Po polsku mówimy „Wiesz może, czy…” z przecinkiem. Niektórzy uczący się zostawiają po angielsku samo pytanie po przecinku. Pytanie „tak/nie” w środku zdania potrzebuje if / whether i szyku zdania oznajmującego.
3. „Gdzie mogę…” z odwróconym szykiem. Polskie „gdzie mogę naładować telefon” nie ma szyku do odwrócenia, ale angielskie where can I z pytania bezpośredniego łatwo przenieść do pytania pośredniego. Czasownik modalny stoi po podmiocie.
4. „Nie wiem, czy…” + bezokolicznik → if to. Polskie „czy” to zwykle if, więc „nie wie, czy przyjąć ofertę” kusi, żeby powiedzieć if to accept. Przed bezokolicznikiem możliwe jest tylko whether.
5. Znak zapytania po „Ciekawe…”. Polskie „Ciekawe, czy…” czasem kończymy znakiem zapytania, bo brzmi jak pytanie. I wonder… to po angielsku zdanie oznajmujące.
Nie myl
Pytanie bezpośrednie i pośrednie — Ta sama informacja, inny stopień uprzejmości i inny szyk.
Pytanie pośrednie i pytanie w mowie zależnej — Pytanie pośrednie pytasz teraz, bez cofania czasu. Pytanie w mowie zależnej opowiada komuś o pytaniu z przeszłości, zwykle z cofnięciem czasu B1-13.
Znak zapytania czy kropka? — Decyduje zwrot wstępny, a nie pytanie w środku.
Pisownia i wymowa
- Intonacja zależy od zwrotu wstępnego: po Do you know…? / Could you tell me…? głos zwykle na końcu się wznosi, jak w pytaniu „tak/nie”; po I wonder… opada, jak w zdaniu oznajmującym.
- Could you w szybkiej mowie zlewa się w /ˈkʊdʒə/: /d/ i /j/ łączą się w dźwięk podobny do polskiego „dż”. Do you know często brzmi /djə ˈnəʊ/ — do you jest bardzo krótkie i słabe.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) rymuje się z under. Na początku /w/ z zaokrąglonymi ustami, jak przy „ł” — nie polskie „w”. Nie myl z wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US), „wędrować”: tam samogłoska jest bardziej otwarta i zaokrąglona.
- Końcowe -er w wonder w brytyjskiej wymowie to krótkie, niewyraźne /ə/ (szwa), bez wyraźnego „r”.
- W piśmie sprawdź pierwsze słowa: Do / Could / Can / Have → znak zapytania; I wonder / I'd like to know → kropka.
Złota zasada
Uprzejmy zwrot + szyk zdania oznajmującego: Could you tell me where the station is? — nawet jeśli po polsku mówisz „gdzie jest dworzec”. W środku nie ma pytającego do / does / did; w pytaniach „tak/nie” użyj if / whether (polskie „czy”). Znak zapytania stawiasz tylko wtedy, gdy zwrot wstępny jest pytaniem.
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij pytania pośrednie albo zamień pytania na uprzejme.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Zadaj pytanie uprzejmie: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Zadaj pytanie uprzejmie: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Zadaj pytanie uprzejmie: Who owns this car? (Do you know…)
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Które zdanie wymaga na końcu znaku zapytania?zwrot wstępny jest pytaniem
-
Które zdanie jest uprzejmiejsze wobec nieznajomej osoby?
-
Uzupełnij słowem pytającym + to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: We're not sure … to stay another night.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę. Tam, gdzie są nawiasy, użyj podanego czasownika.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne zdania.
-
Jesteś w nowym mieście. Napisz dwa uprzejme pytania do nieznajomej osoby.
-
Napisz zdanie o decyzji, której nie możesz podjąć, z whether to albo what to.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-13 Pytania i polecenia w mowie zależnej (reported speech) oraz say czy tell "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: jeśli klucze wciąż są zgubione
-
B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done) The road (repair) at the moment, so we're late.
Odpowiedzi
A. Forma
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Znaczenie
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Znajdź błąd
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. W kontekście
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Twoja kolej
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Powtórka mieszana
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
