Past Simple apo Past Continuous? When, while dhe during të shpjeguara në shqip
Past Simple or Past Continuous? When and While
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të tregoni një histori të shkurtër për të kaluarën: me Past Continuous (e pakryera / e kaluara e vazhdueshme) për sfondin dhe me Past Simple (e kryera e thjeshtë) për ngjarjet. Do t'i lidhni ato me when, while, during dhe for.
Ideja kryesore
Një histori ka dy shtresa. Njëra është sfondi: veprime më të gjata që ishin tashmë në zhvillim – I was walking home, it was getting dark. Tjetra janë ngjarjet: veprime të shkurtra e të plota që e çojnë historinë përpara – my phone rang, I stopped.
Përfytyroni një vijë të gjatë dhe një vizë të shkurtër që e pret. Vija e gjatë është Past Continuous: një veprim në zhvillim. Viza e shkurtër është Past Simple: një ngjarje që ndodh në mes të vijës dhe shpesh e ndërpret. I was walking home (vija e gjatë) when it started to rain (viza e shkurtër).
Kur nuk ka sfond dhe veprimet ndodhin thjesht njëri pas tjetrit, përdorni vetëm Past Simple, si hapa në një listë: I got up, had a shower and left.
Pra, për çdo veprim të kaluar pyesni veten: a është kjo skena pas historisë apo një hap i historisë?
Shqipja dhe anglishtja
Këtu shqipja ju ndihmon shumë. Edhe në shqip tregojmë me dy kohë: sfondi me të pakryerën («po ecja»), ngjarja me të kryerën e thjeshtë («filloi»). «Po ecja për në shtëpi kur filloi shiu» ndërtohet njësoj si I was walking home when it started to rain. Edhe radha e ngjarjeve punon njësoj: «U ngrita, piva kafe dhe dola».
Ndryshimet janë te fjalët lidhëse. Fjala shqipe gjatë përdoret me emër («gjatë mbledhjes»), por edhe për kohëzgjatjen («gjatë dy viteve»), dhe «gjatë kohës që» vjen para një fjalie të tërë. Në anglisht janë tri fjalë: during + emër, while + fjali, for + kohëzgjatje. Edhe kur e shqipes mbulon si when, ashtu edhe while.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Po ecja për në shtëpi kur filloi shiu. | I was walking home when it started to rain. | këtu është njësoj: sfond + ngjarje |
| U ngrita, piva kafe dhe dola. | I got up, had coffee and left. | këtu është njësoj: radhë ngjarjesh |
| Më ra telefoni gjatë provimit. | My phone rang during the exam. | «gjatë» + emër = during |
| Gjatë kohës që bëja provimin, më ra telefoni. | My phone rang while I was doing the exam. | «gjatë kohës që» + fjali = while |
| Qëndruam në Romë për një javë. | We stayed in Rome for a week. | kohëzgjatja = for, jo during |
| Kur mbërrita, ata ende po hanin. | When I arrived, they were still eating. | «kur» + ngjarje = when |
| Kur isha duke bërë pazar, humba portofolin. | I lost my wallet while I was shopping. | «kur / ndërsa» + sfond = zakonisht while |
| Kur e takova, nuk ia dija emrin. | When I met him, I didn't know his name. | gjendje: Past Simple, pa -ing |
Shkurt: sfond + ngjarje funksionojnë si në shqip; kujdes vetëm me «gjatë»: during + emër, while + fjali, for + sa zgjati.
Forma
Veprim i ndërprerë
| Sfondi (Past Continuous) | Ngjarja (Past Simple) |
|---|---|
| I was walking home | when it started to rain. |
| While I was walking home, | it started to rain. |
| She was having a shower | when the doorbell rang. |
Pjesa me when ose while mund të vijë e para ose e dyta. Kur vjen e para, zakonisht vëmë presje pas saj.
When apo while?
| Fjala | Zakonisht pas saj vjen | Shembull |
|---|---|---|
| when | një veprim i shkurtër (Past Simple) | …when the phone rang. |
| while | një veprim më i gjatë (Past Continuous) | While I was cooking, … |
Radha e ngjarjeve
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| Past Simple, Past Simple, Past Simple | I opened the door, turned on the light and saw the mess. |
| when + Past Simple, Past Simple | When the film ended, we went home. (njëra pas tjetrës) |
During, while, for
| Fjala | + | Shembull |
|---|---|---|
| during | emër | during the meeting, during the night |
| while | fjali (kryefjalë + folje) | while we were having the meeting |
| for | periudhë kohe | for two hours, for three days |
Përdorimi
1Një veprim në sfond, i ndërprerë nga një ngjarje
Veprimi më i gjatë ishte në zhvillim; një veprim i shkurtër ndodhi në mes të tij. Veprimi i shkurtër shpesh e ndalon ose e ndryshon atë më të gjatin.
2When + veprim i shkurtër, while + veprim më i gjatë
When zakonisht sjell veprimin e shkurtër (Past Simple). While sjell veprimin më të gjatë (Past Continuous). When është i mundur edhe me veprimin më të gjatë, por while e bën kuptimin më të qartë. Në shqip «kur» përdoret për të dyja.
3Radhë ngjarjesh: vetëm Past Simple
Kur veprimet ndodhin njëri pas tjetrit, përdorni Past Simple për të gjitha. When + Past Simple shpesh do të thotë «së pari kjo, pastaj ajo».
Krahasoni: koha e foljes ndryshon radhën e historisë.
4During + emër, while + fjali, for + periudhë
During dhe while të dyja do të thonë «gjatë kohës së», por during vjen para një emri dhe while para kryefjalës + foljes. For tregon sa zgjati diçka.
5Foljet e gjendjes mbeten në Past Simple
Foljet që tregojnë gjendje, jo veprime (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem), zakonisht mbeten në Past Simple, edhe në sfond. Shih A1-23. Në shqip këtu përdorim të pakryerën («e dija», «doja»), por kjo nuk do të thotë -ing.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Gjatë kohës që» → during + fjali. Në shqip themi «Elira e theu telefonin gjatë kohës që ishte me pushime në Durrës». Kush e shkurton «gjatë kohës që» në during, vë një fjali të tërë pas during. Para kryefjalës + foljes anglishtja do while.
2. «Gjatë tri verëve» → during three summers. «Gjatë tri verëve Besniku shiti akullore në plazhin e Sarandës». Në shqip «gjatë» tregon edhe sa zgjati diçka. Në anglisht kohëzgjatja është for; during tregon vetëm brenda cilës periudhë ndodhi diçka.
3. E pakryera e gjendjes → -ing. «Kur u nisëm për në mal, na duhej një hartë më e mirë». Folja «duhej» është në të pakryerën, por need është folje gjendjeje dhe mbetet në Past Simple.
4. «Ishte errët» → fjali pa it. «Zbritëm nga autobusi në Berat. Ishte tashmë errët dhe rrugët ishin bosh». Fjalia «ishte errët» në shqip nuk ka kryefjalë. Në një histori anglishtja e do patjetër: it.
Mos i ngatërroni
when apo while – Të dyja mund të lidhin dy fjali, por zakonisht sjellin veprime të ndryshme.
during apo for – During tregon kur ndodhi diçka (brenda cilës periudhë); for tregon sa zgjati. Në shqip të dyja shpesh janë «gjatë». Fjalë të tjera kohe si by dhe until janë te B1-31.
Një fjalë lidhëse, dy kombinime kohësh – Koha e foljes, jo fjala lidhëse, tregon radhën e ngjarjeve. Më shumë për kombinimin e kohëve të kaluara te B1-04.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Kur pjesa me when / while vjen e para, vini presje: While I was out, the parcel arrived. Zakonisht pa presje kur vjen e dyta: The parcel arrived while I was out. Edhe në shqip rregulli është i ngjashëm.
- while /waɪl/: h për shumicën e folësve nuk shqiptohet. Shqipja nuk ka /w/: mos thoni «vajl». Filloni me buzë të rrumbullakosura, si për «u», dhe kaloni menjëherë te /aɪ/. L në fund është e thellë, afër «ll»-së shqipe – këtu keni avantazh.
- Në të folur të shpejtë was dhe were janë të dobëta (/wəz/, /wə/), afër «ë»-së shqipe, prandaj theksi bie te foljet kryesore dhe te emrat: I was walking home when it started to rain.
- -ed shqiptohet si rrokje më vete vetëm pas /t/ ose /d/: started /ˈstɑːtɪd/, por stopped /stɒpt/, një rrokje. Shqipja shqipton çdo shkronjë, prandaj mos thoni «stop-ed».
- Drejtshkrimi i Past Simple (stop → stopped, try → tried) është te A1-27; format e parregullta (ring → rang, fall → fell) janë te A1-28.
Rregulli i artë
Veprim më i gjatë në sfond → Past Continuous (shpesh me while). Ngjarje e shkurtër që ndodh në mes → Past Simple (shpesh me when). Ngjarje njëra pas tjetrës → Past Simple për të gjitha. Dhe «gjatë»: during + emër, while + fjali, for + sa zgjati.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose bashkoni fjalitë.
-
I (read) when the lights (go) out.
-
While we (drive) to the coast, the car (break) down.
-
She (cut) her finger while she (make) a salad.
-
Bashkojini me when: He was taking a photo. He dropped his phone.
-
Bashkojini me while: I was jogging. It started to snow.
B. Kuptimi
Lexoni me kujdes dhe zgjidhni.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … the bus arrived, everybody got on.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I fell asleep … the film.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: We lived in Canada … two years.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
During I was sleeping, someone called.
-
When I saw him, I was knowing he was angry.
-
I was opening the door and I was going in.
-
I met my wife while I was working in Rome.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani për një rast kur ndodhi diçka e papritur. Përdorni një veprim të gjatë në sfond dhe një ngjarje të shkurtër.
-
Shkruani tri gjëra që bëtë sot në mëngjes, njëra pas tjetrës.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-01 Past Continuous në anglisht: was / were + -ing, e shpjeguar në shqip Korrigjoni gabimin: What you were doing at 9 pm?
-
A1-28 Past Simple: foljet e parregullta, did dhe didn't në anglisht Shkruani formën e së kaluarës: fall
-
A1-29 Lidhëzat në anglisht: and, but, or, so, because (dhe also, too, as well) Zgjidhni përgjigjen e saktë: It was raining, … we stayed at home.
Përgjigjet
A. Forma
- was reading … went
- were driving … broke
- cut … was making
- He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
- While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.
B. Kuptimi
- When
- While / When
- during
- for
- was cooking
C. Gjeni gabimin
- While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
- When I saw him, I knew he was angry.
- I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
- ✓ I met my wife while I was working in Rome.
D. Në kontekst
- was sitting
- was sleeping
- knocked
- opened
- while / when
- saw
- during / in
E. Radha juaj
- I was waiting for the train when I saw my old school friend.
- I got up, had breakfast and took the bus to work.
F. Përsëritje e përzier
- What were you doing at 9 pm?
- fell
- so
