SlowingoGramatika
A2 2 / 38

Past Simple apo Past Continuous? When, while dhe during të shpjeguara në shqip

Past Simple or Past Continuous? When and While

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të tregoni një histori të shkurtër për të kaluarën: me Past Continuous (e pakryera / e kaluara e vazhdueshme) për sfondin dhe me Past Simple (e kryera e thjeshtë) për ngjarjet. Do t'i lidhni ato me when, while, during dhe for.

Ideja kryesore

Një histori ka dy shtresa. Njëra është sfondi: veprime më të gjata që ishin tashmë në zhvillim – I was walking home, it was getting dark. Tjetra janë ngjarjet: veprime të shkurtra e të plota që e çojnë historinë përpara – my phone rang, I stopped.

Përfytyroni një vijë të gjatë dhe një vizë të shkurtër që e pret. Vija e gjatë është Past Continuous: një veprim në zhvillim. Viza e shkurtër është Past Simple: një ngjarje që ndodh në mes të vijës dhe shpesh e ndërpret. I was walking home (vija e gjatë) when it started to rain (viza e shkurtër).

Kur nuk ka sfond dhe veprimet ndodhin thjesht njëri pas tjetrit, përdorni vetëm Past Simple, si hapa në një listë: I got up, had a shower and left.

Pra, për çdo veprim të kaluar pyesni veten: a është kjo skena pas historisë apo një hap i historisë?

Shqipja dhe anglishtja

Këtu shqipja ju ndihmon shumë. Edhe në shqip tregojmë me dy kohë: sfondi me të pakryerën («po ecja»), ngjarja me të kryerën e thjeshtë («filloi»). «Po ecja për në shtëpi kur filloi shiu» ndërtohet njësoj si I was walking home when it started to rain. Edhe radha e ngjarjeve punon njësoj: «U ngrita, piva kafe dhe dola».

Ndryshimet janë te fjalët lidhëse. Fjala shqipe gjatë përdoret me emër («gjatë mbledhjes»), por edhe për kohëzgjatjen («gjatë dy viteve»), dhe «gjatë kohës që» vjen para një fjalie të tërë. Në anglisht janë tri fjalë: during + emër, while + fjali, for + kohëzgjatje. Edhe kur e shqipes mbulon si when, ashtu edhe while.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Po ecja për në shtëpi kur filloi shiu.I was walking home when it started to rain.këtu është njësoj: sfond + ngjarje
U ngrita, piva kafe dhe dola.I got up, had coffee and left.këtu është njësoj: radhë ngjarjesh
Më ra telefoni gjatë provimit.My phone rang during the exam.«gjatë» + emër = during
Gjatë kohës që bëja provimin, më ra telefoni.My phone rang while I was doing the exam.«gjatë kohës që» + fjali = while
Qëndruam në Romë për një javë.We stayed in Rome for a week.kohëzgjatja = for, jo during
Kur mbërrita, ata ende po hanin.When I arrived, they were still eating.«kur» + ngjarje = when
Kur isha duke bërë pazar, humba portofolin.I lost my wallet while I was shopping.«kur / ndërsa» + sfond = zakonisht while
Kur e takova, nuk ia dija emrin.When I met him, I didn't know his name.gjendje: Past Simple, pa -ing

Shkurt: sfond + ngjarje funksionojnë si në shqip; kujdes vetëm me «gjatë»: during + emër, while + fjali, for + sa zgjati.

Forma

Veprim i ndërprerë

Sfondi (Past Continuous)Ngjarja (Past Simple)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

Pjesa me when ose while mund të vijë e para ose e dyta. Kur vjen e para, zakonisht vëmë presje pas saj.

When apo while?

FjalaZakonisht pas saj vjenShembull
whennjë veprim i shkurtër (Past Simple)…when the phone rang.
whilenjë veprim më i gjatë (Past Continuous)While I was cooking, …

Radha e ngjarjeve

ModeliShembull
Past Simple, Past Simple, Past SimpleI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + Past Simple, Past SimpleWhen the film ended, we went home. (njëra pas tjetrës)

During, while, for

Fjala+Shembull
duringemërduring the meeting, during the night
whilefjali (kryefjalë + folje)while we were having the meeting
forperiudhë kohefor two hours, for three days

Përdorimi

1Një veprim në sfond, i ndërprerë nga një ngjarje

Veprimi më i gjatë ishte në zhvillim; një veprim i shkurtër ndodhi në mes të tij. Veprimi i shkurtër shpesh e ndalon ose e ndryshon atë më të gjatin.

I was walking home when it started to rain.
Po ecja për në shtëpi kur filloi shiu.
njësoj si në shqip: e pakryera + e kryera e thjeshtë
We were having dinner when the lights went out.
Po hanim darkë kur iku drita.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
Po kalonte rrugën kur pa mësuesen e saj të dikurshme.
While he was playing football, he hurt his knee.
Ndërsa luante futboll, u lëndua në gju.
while + sfondi
The phone rang while I was in the shower.
Ra telefoni ndërsa isha në dush.
was in = e kaluara e be; nuk duhet -ing
What were you doing when the accident happened?
Çfarë po bënit kur ndodhi aksidenti?

2When + veprim i shkurtër, while + veprim më i gjatë

When zakonisht sjell veprimin e shkurtër (Past Simple). While sjell veprimin më të gjatë (Past Continuous). When është i mundur edhe me veprimin më të gjatë, por while e bën kuptimin më të qartë. Në shqip «kur» përdoret për të dyja.

When I arrived, they were still eating.
Kur mbërrita, ata ende po hanin.
kur + ngjarja → when
I arrived while they were eating.
Mbërrita ndërsa ata po hanin.
ndërsa + sfondi → while
I lost my wallet while I was shopping.
Humba portofolin ndërsa po bëja pazar.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
Dikush trokiti në derë ndërsa po shihnim ndeshjen.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
Kur hyri mësuesi, nxënësit po flisnin me zë të lartë.

3Radhë ngjarjesh: vetëm Past Simple

Kur veprimet ndodhin njëri pas tjetrit, përdorni Past Simple për të gjitha. When + Past Simple shpesh do të thotë «së pari kjo, pastaj ajo».

I got up, made coffee and checked my emails.
U ngrita, bëra kafe dhe pashë emailet.
When the film finished, we went for a pizza.
Kur mbaroi filmi, shkuam për një picë.
së pari mbaroi filmi, pastaj shkuam
She opened the box, looked inside and smiled.
Hapi kutinë, pa brenda dhe buzëqeshi.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
Aterruam, morëm makinën dhe shkuam me të në hotel.

Krahasoni: koha e foljes ndryshon radhën e historisë.

When I got home, my sister was cooking dinner.
Kur mbërrita në shtëpi, motra po gatuante darkën.
ajo kishte filluar para se të mbërrija unë
When I got home, my sister cooked dinner.
Kur mbërrita në shtëpi, motra gatoi darkën.
mbërrita unë, pastaj filloi ajo

4During + emër, while + fjali, for + periudhë

During dhe while të dyja do të thonë «gjatë kohës së», por during vjen para një emri dhe while para kryefjalës + foljes. For tregon sa zgjati diçka.

My phone rang during the exam.
Më ra telefoni gjatë provimit.
«gjatë» + emër → during
My phone rang while I was doing the exam.
Më ra telefoni ndërsa po bëja provimin.
fjali e plotë → while
Several people fell asleep during the presentation.
Disa veta i zuri gjumi gjatë prezantimit.
We stayed in Rome for a week.
Qëndruam në Romë për një javë.
sa zgjati → for
I waited for forty minutes, and then I went home.
Prita dyzet minuta dhe pastaj shkova në shtëpi.
në shqip shpesh pa parafjalë, në anglisht for

5Foljet e gjendjes mbeten në Past Simple

Foljet që tregojnë gjendje, jo veprime (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem), zakonisht mbeten në Past Simple, edhe në sfond. Shih A1-23. Në shqip këtu përdorim të pakryerën («e dija», «doja»), por kjo nuk do të thotë -ing.

When I met him, I didn't know his name.
Kur e takova, nuk ia dija emrin.
«dija» → didn't know, jo wasn't knowing
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
Donte një punë të re, prandaj po shikonte njoftimet në internet.
«donte» → wanted
We were walking through the old town, and I loved every street.
Po ecnim nëpër qytetin e vjetër dhe më pëlqente çdo rrugë.
«më pëlqente» → loved

Gabime të shpeshta

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + emër; while + fjali.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
Një emër i vetëm pas while është gabim; përdorni during.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
Për kohëzgjatjen përdorni for.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
Foljet e gjendjes mbeten në Past Simple.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was / were + forma -ing.
⚠️I walked home when it started to rain. (kuptimi: isha tashmë në rrugë)
✅I was walking home when it started to rain.
Gramatikisht është e saktë, por do të thotë që së pari filloi shiu dhe pastaj eca për në shtëpi.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
Gramatikisht është e saktë, por një radhë ngjarjesh zakonisht shprehet me Past Simple; me -ing tingëllojnë si sfond.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Gjatë kohës që» → during + fjali. Në shqip themi «Elira e theu telefonin gjatë kohës që ishte me pushime në Durrës». Kush e shkurton «gjatë kohës që» në during, vë një fjali të tërë pas during. Para kryefjalës + foljes anglishtja do while.

❌Elira broke her phone during she was on holiday in Durres.
✅Elira broke her phone while she was on holiday in Durres. ose Elira broke her phone during her holiday in Durres.
fjali → while; emër → during

2. «Gjatë tri verëve» → during three summers. «Gjatë tri verëve Besniku shiti akullore në plazhin e Sarandës». Në shqip «gjatë» tregon edhe sa zgjati diçka. Në anglisht kohëzgjatja është for; during tregon vetëm brenda cilës periudhë ndodhi diçka.

❌During three summers Besnik sold ice cream on the beach in Sarande.
✅For three summers Besnik sold ice cream on the beach in Sarande. ose Besnik sold ice cream on the beach in Sarande for three summers.
sa zgjati → for

3. E pakryera e gjendjes → -ing. «Kur u nisëm për në mal, na duhej një hartë më e mirë». Folja «duhej» është në të pakryerën, por need është folje gjendjeje dhe mbetet në Past Simple.

❌When we set off for the mountains, we were needing a better map.
✅When we set off for the mountains, we needed a better map.
need: gjendje, pa -ing

4. «Ishte errët» → fjali pa it. «Zbritëm nga autobusi në Berat. Ishte tashmë errët dhe rrugët ishin bosh». Fjalia «ishte errët» në shqip nuk ka kryefjalë. Në një histori anglishtja e do patjetër: it.

❌We got off the bus in Berat. Was already dark, and the streets were empty.
✅We got off the bus in Berat. It was already dark, and the streets were empty.
për errësirën dhe motin: it

Mos i ngatërroni

when apo while – Të dyja mund të lidhin dy fjali, por zakonisht sjellin veprime të ndryshme.

When the alarm went off, I was dreaming.
Kur ra alarmi, po ëndërroja.
when + veprimi i shkurtër
While I was dreaming, the alarm went off.
Ndërsa po ëndërroja, ra alarmi.
while + veprimi më i gjatë

during apo for – During tregon kur ndodhi diçka (brenda cilës periudhë); for tregon sa zgjati. Në shqip të dyja shpesh janë «gjatë». Fjalë të tjera kohe si by dhe until janë te B1-31.

I woke up twice during the night.
U zgjova dy herë gjatë natës.
kur → during
I slept for eight hours.
Fjeta tetë orë.
sa → for

Një fjalë lidhëse, dy kombinime kohësh – Koha e foljes, jo fjala lidhëse, tregon radhën e ngjarjeve. Më shumë për kombinimin e kohëve të kaluara te B1-04.

When we arrived, the party was starting.
Kur mbërritëm, festa po fillonte.
në zhvillim kur mbërritëm
When we arrived, the party started.
Kur mbërritëm, festa filloi.
filloi pasi mbërritëm

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Kur pjesa me when / while vjen e para, vini presje: While I was out, the parcel arrived. Zakonisht pa presje kur vjen e dyta: The parcel arrived while I was out. Edhe në shqip rregulli është i ngjashëm.
  • while /waɪl/: h për shumicën e folësve nuk shqiptohet. Shqipja nuk ka /w/: mos thoni «vajl». Filloni me buzë të rrumbullakosura, si për «u», dhe kaloni menjëherë te /aɪ/. L në fund është e thellë, afër «ll»-së shqipe – këtu keni avantazh.
  • Në të folur të shpejtë was dhe were janë të dobëta (/wəz/, /wə/), afër «ë»-së shqipe, prandaj theksi bie te foljet kryesore dhe te emrat: I was walking home when it started to rain.
  • -ed shqiptohet si rrokje më vete vetëm pas /t/ ose /d/: started /ˈstɑːtɪd/, por stopped /stɒpt/, një rrokje. Shqipja shqipton çdo shkronjë, prandaj mos thoni «stop-ed».
  • Drejtshkrimi i Past Simple (stop → stopped, try → tried) është te A1-27; format e parregullta (ring → rang, fall → fell) janë te A1-28.

Rregulli i artë

Veprim më i gjatë në sfond → Past Continuous (shpesh me while). Ngjarje e shkurtër që ndodh në mes → Past Simple (shpesh me when). Ngjarje njëra pas tjetrës → Past Simple për të gjitha. Dhe «gjatë»: during + emër, while + fjali, for + sa zgjati.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose bashkoni fjalitë.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. Bashkojini me when: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. Bashkojini me while: I was jogging. It started to snow.

B. Kuptimi

Lexoni me kujdes dhe zgjidhni.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … the bus arrived, everybody got on.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I fell asleep … the film.
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: We lived in Canada … two years.
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani për një rast kur ndodhi diçka e papritur. Përdorni një veprim të gjatë në sfond dhe një ngjarje të shkurtër.
  2. Shkruani tri gjëra që bëtë sot në mëngjes, njëra pas tjetrës.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A2-01 Past Continuous në anglisht: was / were + -ing, e shpjeguar në shqip
    Korrigjoni gabimin: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Past Simple: foljet e parregullta, did dhe didn't në anglisht
    Shkruani formën e së kaluarës: fall
  3. A1-29 Lidhëzat në anglisht: and, but, or, so, because (dhe also, too, as well)
    Zgjidhni përgjigjen e saktë: It was raining, … we stayed at home.
Përgjigjet

A. Forma

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. Kuptimi

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. Gjeni gabimin

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. Në kontekst

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. Radha juaj

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. Përsëritje e përzier

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play