SlowingoGramatika
B1 4 / 39

Si të tregoni një histori në anglisht: Past Simple, Past Continuous dhe Past Perfect bashkë

Telling Stories: Narrative Tenses

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të tregoni një histori nga e kaluara me tri kohë bashkë: Past Simple (e kryera e thjeshtë) për ngjarjet kryesore, Past Continuous (e pakryera / e kaluara e vazhdueshme) për sfondin dhe Past Perfect (më se e kryera) – e thjeshtë ose e vazhdueshme – për atë që kishte ndodhur më parë. Do t'i lidhni ngjarjet me fjalë si then, suddenly, meanwhile dhe eventually.

Ideja kryesore

Një histori e mirë ngjan me një skenë filmi. Ka veprimin – gjërat që ndodhin njëra pas tjetrës dhe e çojnë ngjarjen përpara. Ka dekorin – atë që po ndodhte tashmë rreth veprimit: moti, njerëzit, çfarë po bënte dikush. Dhe ndonjëherë ka një flashback – një kërcim prapa, te diçka që kishte ndodhur para skenës.

Anglishtja ia jep secilën nga këto punë një kohe tjetër:

  • Past Simple = veprimi (I opened the door.)
  • Past Continuous = dekori (It was raining.)
  • Past Perfect = flashback-u (Someone had left a note.), dhe Past Perfect Continuous (më se e kryera e vazhdueshme) për një veprimtari që kishte zgjatur (She had been crying.)

Të tria kohët i njihni tashmë (A1-28, A2-01, B1-03). Ky mësim ka të bëjë me përdorimin e tyre bashkë, që dëgjuesi ta dijë gjithmonë cila është vija kryesore e historisë, cili është sfondi dhe çfarë kishte ndodhur më parë.

Shqipja dhe anglishtja

Këtu shqipja ju ndihmon shumë. Edhe në shqip i tregojmë historitë me tri kohë: ngjarjet me të kryerën e thjeshtë («hapa derën»), sfondin me të pakryerën («binte shi», «po ecja») dhe flashback-un me më se të kryerën («e kisha harruar»). Ndarja e punëve është pothuajse njësoj.

Ndryshimet janë tri. E para: për një veprimtari që zgjaste deri në një moment të së kaluarës shqipja përdor të pakryerën me «prej» ose «që prej» («Prisja prej një ore kur erdhi autobusi»), kurse anglishtja do had been + -ing. E dyta: pas «pashë që», «kuptova se» shqipja e folur e lë shpesh foljen në të kryerën («pashë që dikush e ka thyer dritaren»); në anglisht pikëpamja është në të kaluarën, prandaj duhet had. E treta janë fjalët lidhëse: «ndërkohë që» + fjali = while, kurse «ndërkohë» e vetme = meanwhile. Dhe «eventualisht» e shqipes do të thotë «ndoshta, nëse duhet», ndërsa eventually do të thotë «më në fund, pas shumë kohe».

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
E hapi letrën, e lexoi dy herë dhe filloi të qeshte.She opened the letter, read it twice and started to laugh.ngjarjet: këtu është njësoj
Frynte erë e fortë dhe po errësohej.The wind was blowing hard and it was getting dark.sfondi: këtu është njësoj
Kuptova se laptopin e kisha lënë në tren.I realised I had left my laptop on the train.flashback: këtu është njësoj
Pashë që dikush e ka thyer dritaren.I saw that someone had broken the window.pikëpamja e kaluar → had, jo has
Priste prej një ore kur erdhi autobusi.She had been waiting for an hour when the bus came.sa kishte zgjatur → had been + -ing
Ndërkohë që gatuaja, ai shtroi tryezën.While I was cooking, he set the table.«ndërkohë që» + fjali = while
Ndërkohë, takimi po fillonte pa mua.Meanwhile, the meeting was starting without me.fjali e re = meanwhile
Pritëm me orë të tëra. Më në fund erdhi një mekanik.We waited for hours. Eventually, a mechanic arrived.«eventualisht» ≠ eventually

Shkurt: tri kohët punojnë si në shqip (e kryera e thjeshtë, e pakryera, më se e kryera); kujdes me «priste prej…» (had been + -ing), me «pashë që … ka» (had) dhe me «ndërkohë që» (while).

Forma

Kohët e rrëfimit

Puna në historiKohaFormaShembull
Ngjarjet kryesore (me radhë)Past Simplefolja + -ed / e parregulltShe picked up the phone.
Sfondi, veprim në zhvillimPast Continuouswas / were + -ingIt was getting dark.
Ngjarje më e hershme (flashback)Past Perfecthad + past participleShe had forgotten her charger.
Veprimtari më e hershme me kohëzgjatjePast Perfect Continuoushad been + -ingShe had been driving for hours.

Fjalët lidhëse të kohës

PunaFjalëtShembull
FillimifirstFirst, we checked in.
Hapi tjetërthen, after that, nextThen we went to the beach.
Menjëherë pasas soon as + fjaliAs soon as I sat down, my phone rang.
Në të njëjtën kohë, diku tjetërmeanwhileMeanwhile, my sister was waiting at home.
PapritursuddenlySuddenly, the lights went out.
Pas shumë kohe ose shumë problemesheventuallyEventually, the train arrived.

Përdorimi

1Past Simple – ngjarjet kryesore

Ngjarjet kryesore të historisë janë në Past Simple, me radhën që ndodhën. Secila e çon historinë përpara. Në shqip – e kryera e thjeshtë.

I got off the plane, collected my bag and looked for a taxi.
Zbrita nga avioni, mora çantën dhe kërkova një taksi.
tri ngjarje me radhë
She opened the letter, read it twice and started to laugh.
Ajo e hapi letrën, e lexoi dy herë dhe filloi të qeshte.
We missed the last bus, so we walked home.
Humbëm autobusin e fundit, prandaj u kthyem në shtëpi në këmbë.

2Past Continuous – sfondi

Me Past Continuous ndërtoni skenën: motin, atmosferën, çfarë po bënin njerëzit kur ndodhi ngjarja kryesore A2-02. Në shqip – e pakryera.

It was a cold night and the wind was blowing hard.
Ishte një natë e ftohtë dhe frynte erë e fortë.
«frynte» → was blowing
People were sitting outside the café and a man was playing the violin.
Njerëzit rrinin ulur jashtë kafenesë dhe një burrë i binte violinës.
I was cooking dinner when the smoke alarm went off.
Po gatuaja darkën kur ra alarmi i tymit.
sfond + ngjarje
While we were walking along the beach, we found an old bottle.
Ndërsa ecnim buzë detit, gjetëm një shishe të vjetër.
As I was leaving the house, the phone rang.
Kur po dilja nga shtëpia, ra telefoni.
as këtu = while

3Past Perfect – ngjarje para kohës së historisë

Kur jeni në mes të historisë dhe duhet të përmendni diçka që kishte ndodhur më parë, përdorni Past Perfect. Është shumë e zakonshme pas foljeve si realise, find out, discover, notice, see that. Në shqip – më se e kryera («e kisha lënë»).

When I got to the office, I realised I had left my laptop on the train.
Kur arrita në zyrë, kuptova se laptopin e kisha lënë në tren.
«e kisha lënë» → had left
She was nervous because she had never spoken in public before.
Ishte nervoze, sepse nuk kishte folur kurrë më parë para publikut.
në anglisht pa mohim të dyfishtë: had never
The house was quiet. Everyone had gone to bed.
Shtëpia ishte e qetë. Të gjithë kishin shkuar për të fjetur.
The ground was white. It had snowed during the night.
Toka ishte e bardhë. Kishte rënë borë gjatë natës.
në shqip kryefjala është «borë», në anglisht it

4Past Perfect Continuous – një veprimtari që zgjaste

Përdorni had been + -ing për një veprimtari që kishte zgjatur një kohë deri në një moment të historisë. Shpesh shpjegon një situatë (she was tired) ose tregon sa kishte zgjatur diçka kur ndodhi ngjarja kryesore. Është varianti i së kaluarës i Present Perfect Continuous (e kryera e vazhdueshme) B1-01; shih edhe B1-03. Në shqip këtu zakonisht themi të pakryerën: «prisja prej një ore».

She had been waiting for an hour when the bus finally came.
Priste prej një ore kur më në fund erdhi autobusi.
«priste prej» → had been waiting, jo was waiting
I'd been looking forward to the trip for months, so I was very disappointed.
E prisja me padurim udhëtimin prej muajsh, prandaj u zhgënjeva shumë.
His clothes were dirty because he'd been working in the garden.
Rrobat i kishte të pista, sepse kishte punuar në kopsht.
veprimtari që shpjegon gjendjen
We had been driving for six hours, and everyone was hungry.
Ngisnim makinën prej gjashtë orësh dhe të gjithë ishin të uritur.
How long had you been living there when you met your wife?
Sa kohë jetonit aty kur u njohët me gruan tuaj?
«sa kohë jetonit» → How long had you been living

5Lidhja e ngjarjeve – first, then, after that, as soon as

Fjalët lidhëse tregojnë radhën e ngjarjeve. As soon as do të thotë «menjëherë pasi», «sapo», dhe pas saj vjen një fjali.

First, we found a hotel. Then we went out for something to eat.
Së pari, gjetëm një hotel. Pastaj dolëm të hanim diçka.
After that, we didn't see him again for years.
Pas kësaj, nuk e pamë më për vite me radhë.
As soon as I saw her face, I knew something was wrong.
Sapo ia pashë fytyrën, e kuptova që diçka nuk shkonte.
«sapo» → as soon as + Past Simple
Next, the officer asked to see my passport.
Më pas, nëpunësi kërkoi të shihte pasaportën time.

6Ndryshimi i ritmit – suddenly, meanwhile, eventually

Suddenly sjell një ngjarje të papritur (zakonisht në Past Simple). Meanwhile kërcen te diçka që po ndodhte në të njëjtën kohë në një vend tjetër. Eventually do të thotë «pas shumë kohe ose shumë problemesh» – nuk do të thotë «ndoshta», si «eventualisht» në shqip.

We were watching TV. Suddenly, someone knocked loudly on the door.
Po shihnim televizor. Papritur, dikush trokiti fort në derë.
I was stuck in traffic. Meanwhile, the meeting was starting without me.
Isha bllokuar në trafik. Ndërkohë, takimi po fillonte pa mua.
fjali e re: meanwhile
We waited for hours. Eventually, a mechanic arrived.
Pritëm me orë të tëra. Më në fund erdhi një mekanik.
eventually = «më në fund», jo «eventualisht»
The road got narrower and narrower, and eventually it just stopped.
Rruga ngushtohej gjithnjë e më shumë dhe në fund thjesht mbaroi.

7Një histori, të tria kohët

Ja një histori e shkurtër, ku çdo kohë bën punën e vet.

It was a Friday evening and it was raining heavily.
Ishte një mbrëmje e premte dhe binte shi i rrëmbyeshëm.
sfondi
I was walking home from work and thinking about the weekend.
Po kthehesha në këmbë nga puna dhe mendoja për fundjavën.
sfondi
Suddenly, a woman ran up to me and called my name.
Papritur, një grua erdhi me vrap drejt meje dhe më thirri në emër.
ngjarje kryesore
She smiled and handed me a small black wallet — my wallet!
Buzëqeshi dhe më zgjati një portofol të vogël të zi: portofolin tim!
ngjarje kryesore
I'd dropped it outside the station twenty minutes earlier and hadn't noticed.
Më kishte rënë para stacionit njëzet minuta më parë dhe nuk e kisha vënë re.
flashback
She had been following me all the way from the station!
Më kishte ndjekur gjatë gjithë rrugës nga stacioni!
flashback me kohëzgjatje
I thanked her, and eventually I got home, soaking wet but very happy.
E falënderova dhe më në fund mbërrita në shtëpi, qull në ujë, por shumë i lumtur.
fundi

Gabime të shpeshta

⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Gramatikisht është e saktë, por Past Simple thotë që shiu filloi pikërisht atëherë. Për sfondin që po zhvillohej tashmë: Past Continuous.
⚠️I was opening the door, I was going in and I was turning on the light.
✅I opened the door, went in and turned on the light.
Një varg ngjarjesh kryesore → Past Simple. Forma e vazhdueshme i bën të duken si sfond.
⚠️When I arrived at the airport, I realised I forgot my passport.
✅…I realised I had forgotten my passport.
Ngjarje para kohës së historisë → Past Perfect. Në të folur jozyrtar dëgjohet edhe Past Simple, por Past Perfect është më e qartë.
❌When I got home, I saw that someone has broken the window.
✅When I got home, I saw that someone had broken the window.
Pikëpamja është në të kaluarën → had, jo has.
❌As soon as I will see him, I told him.
✅As soon as I saw him, I told him.
Në një histori të kaluar: as soon as + Past Simple.
❌Meanwhile I was cooking, he set the table.
✅While I was cooking, he set the table.
meanwhile është ndajfolje, jo lidhëz; nuk lidh dy fjali.
⚠️Suddenly the phone was ringing.
✅Suddenly the phone rang.
Një ngjarje e papritur është e shkurtër dhe e plotë → Past Simple.
❌She had been wait for an hour when the bus came.
✅She had been waiting for an hour when the bus came.
had been + forma -ing.
⚠️I was waiting for an hour when the bus came.
✅I had been waiting for an hour when the bus came.
Për të thënë sa kishte zgjatur një veprimtari deri në një moment të së kaluarës, përdorni Past Perfect Continuous.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Kuptoi se e ka lënë…» → has left. Në shqip themi: «Arta i hapi valixhet në hotel dhe vetëm atëherë e kuptoi se e kishte lënë furçën e dhëmbëve në shtëpi», por në të folur shpesh edhe «…e kuptoi se e ka lënë furçën në shtëpi». Kjo «ka lënë» kthehet në has left. Në anglisht e gjithë historia shihet nga e kaluara, prandaj ngjarja e mëparshme do had.

❌Arta unpacked at the hotel and only then realised that she has left her toothbrush at home.
✅Arta unpacked at the hotel and only then realised that she had left her toothbrush at home.
pikëpamja e kaluar → had + past participle

2. «Ndërkohë që» → meanwhile + fjali. «Ne pastruam dhomën e ndenjes ndërkohë që Arditi lante enët». Shumëkush e shkurton «ndërkohë që» në «ndërkohë» dhe e përkthen me meanwhile. Por meanwhile nuk lidh dy fjali; para kryefjalës + foljes anglishtja do while.

❌We cleaned the living room meanwhile Ardit was washing the dishes.
✅We cleaned the living room while Ardit was washing the dishes. ose Ardit was washing the dishes. Meanwhile, we cleaned the living room.
fjali + fjali → while

3. «Kishte pesë orë që mësonte» → was studying for five hours. Në shqip kohëzgjatjen deri në një moment të së kaluarës e themi me të pakryerën: «Klea kishte pesë orë që mësonte, prandaj në darkë e kishte kokën rëndë». Fjalë për fjalë del Past Continuous. Për të thënë sa kishte zgjatur veprimtaria, anglishtja do had been + -ing.

⚠️Klea was studying for five hours, so at dinner her head felt heavy.
✅Klea had been studying for five hours, so at dinner her head felt heavy.
Gramatikisht është e saktë, por për «sa kishte zgjatur» anglishtja do had been + -ing

4. «Eventualisht» → eventually. Në shqip «eventualisht» do të thotë «ndoshta, nëse del nevoja»: «Nëse vazhdon shiu, eventualisht e zhvendosim darkën brenda». Fjala angleze eventually duket njësoj, por do të thotë «më në fund, pas shumë kohe». Për «ndoshta, nëse duhet» thoni possibly ose if necessary.

⚠️If it keeps raining, we will eventually move the dinner inside.
✅If it keeps raining, we will possibly move the dinner inside. ose If it keeps raining, we will move the dinner inside if necessary.
Gramatikisht është e saktë, por eventually do të thotë «në fund», jo «ndoshta»

Mos i ngatërroni

Sfondi apo ngjarja – E njëjta folje mund të jetë njëra ose tjetra, sipas punës që bën. Edhe në shqip dallimi dëgjohet te koha: «qante» apo «qau».

The baby was crying when I came in.
Foshnja po qante kur hyra.
sfond: qante tashmë
The baby cried when I came in.
Foshnja qau kur hyra.
ngjarje: hyrja ime e bëri të qajë

while apo meanwhile – While lidh dy fjali në një fjali të vetme («ndërsa», «ndërkohë që»); meanwhile fillon një fjali të re për një vend ose një person tjetër («ndërkohë»). Shih A2-02.

While I was at the shops, someone broke into the car.
Ndërsa isha në dyqane, dikush hyri me forcë në makinë.
I went to the shops. Meanwhile, someone was breaking into the car.
Shkova në dyqane. Ndërkohë, dikush po hynte me forcë në makinë.

eventually apo finally – Eventually thekson një proces të gjatë ose të vështirë. Finally shënon edhe hapin e fundit në një listë, ose fundin e pritjes. Në shqip të dyja janë shpesh «më në fund». (At the end apo in the end: shih B1-31.)

After six interviews, she eventually got the job.
Pas gjashtë intervistash, më në fund e mori punën.
proces i gjatë
Finally, we said goodbye and drove home.
Në fund, u përshëndetëm dhe u kthyem me makinë në shtëpi.
hapi i fundit

first apo at first – First = hapi i parë në një varg («së pari»). At first = në fillim, para një ndryshimi («në fillim»).

First, we found a hotel. Then we went out for something to eat.
Së pari, gjetëm një hotel. Pastaj dolëm të hanim diçka.
hapi i parë
At first I hated the city, but now I love it.
Në fillim e urreja qytetin, por tani e dua.
më pas ndryshoi

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Në histori was dhe were janë zakonisht të dobëta: /wəz/, /wə/ (UK), /wər/ (US). Zanorja /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj kjo formë ju vjen lehtë. Kujdes vetëm me /w/: shqipja nuk e ka, prandaj mos e ktheni në «v» – rrumbullakosni buzët si për «u» dhe kaloni menjëherë te zanorja.
  • had është i dobët ose i shkurtuar: I'd left, she'd forgotten. Dëgjoni tingullin /d/: ai ju tregon flashback-un.
  • Mbaresa -ed nuk është rrokje më vete, përveç pas t dhe d. Pas tingujve të pazëshëm shqiptohet /t/ (walked /wɔːkt/, picked /pɪkt/), pas tingujve të zëshëm /d/ (opened /ˈəʊpənd/, arrived /əˈraɪvd/), dhe vetëm pas t e d shtohet një rrokje: /ɪd/ (waited, decided). Meqë shqipen e lexojmë ashtu siç e shkruajmë, walked del lehtë me dy rrokje («uol-ked») – kjo është e gabuar.
  • Në shkrim, pas fjalëve lidhëse në fillim të fjalisë zakonisht vihet presje: Suddenly, the lights went out. Pas fjalëve të shkurtra si then presja nuk është e detyrueshme.
  • eventually /ɪˈventʃuəli/ e ka theksin në rrokjen e dytë: i-VEN-. Tingulli /tʃ/ është «ç» e shqipes.

Rregulli i artë

Past Simple për atë që ndodhi, Past Continuous për atë që po ndodhte, Past Perfect për atë që kishte ndodhur më parë. Përdorni fjalët lidhëse që ta udhëheqni dëgjuesin nëpër histori.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

  1. It (snow) when we left the house, so we took the car.
  2. When I got to the cinema, the film already (start).
  3. I (take) a photo, (post) it online and went to bed.
  4. While she (wait) for the bus, she met an old school friend.
  5. I didn't know anyone at the party because I never (meet) them before.
  6. She was exhausted because she (drive) for nine hours. (continuous)

B. Kuptimi

Zgjidhni fjalën ose përgjigjen që i përshtatet kuptimit.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: …, a dog ran into the road.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: We searched for hours and … found the ring under the sofa.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I opened the door, the cat ran out.
  4. "The baby was crying when I came in." A filloi foshnja të qajë për shkak se hyra unë? …
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … the job was hard, but it got easier.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. When I got home, I saw that someone has broken the window.
  2. Meanwhile I was sleeping, the storm destroyed the fence.
  3. As soon as I will arrive, I called my mum.
  4. It was getting dark when we finally reached the hotel.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur; te 21 zgjidhni njërën nga dy fjalët.

The lost dog
It was a sunny morning and the birds 16 (sing). I 17 (walk) through the park when I saw a small dog. It looked hungry, so I 18 (give) it some of my sandwich. Its collar had a phone number on it, so I called. The owner was so happy! The dog 19 (run) away from her house two days before, and it 20 (sleep) in the park since then. 21 (Eventually / Meanwhile), she arrived in her car and took the dog home.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht fillimin e një historie.

  1. Shkruani dy fjalitë e para të një historie. Përdorni Past Continuous për sfondin.
  2. Vazhdoni historinë me një ngjarje kryesore dhe një flashback.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip
    It was the first time I (see) snow.
  2. A2-34 Phrasal verbs: foljet frazore më të zakonshme në anglisht
    It was cold, so I put my coat .
  3. A2-33 Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht
    Who (find) the wallet? (past)
Përgjigjet

A. Forma

  1. was snowing
  2. had … started
  3. took … posted
  4. was waiting
  5. had … met
  6. had been driving / 'd been driving

B. Kuptimi

  1. Suddenly
  2. eventually
  3. As soon as
  4. no
  5. At first

C. Gjeni gabimin

  1. When I got home, I saw that someone had broken the window.
  2. While I was sleeping, the storm destroyed the fence.
  3. As soon as I arrived, I called my mum.
  4. ✓ It was getting dark when we finally reached the hotel.

D. Në kontekst

  1. were singing
  2. was walking
  3. gave
  4. had run / ran
  5. had been sleeping / had slept
  6. Eventually

E. Radha juaj

  1. It was late at night and everyone was sleeping. I was reading in bed.
  2. Suddenly, I heard a noise downstairs. I had forgotten to lock the back door!

F. Përsëritje e përzier

  1. had seen
  2. on
  3. found
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play