So Do I, Neither Do I, Me Too kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Hata Mimi"
So Do I, Neither Do I, Me Too
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema haraka kwamba jambo ni kweli pia kwako (So do I, Neither can I, Me too) au si kweli kwako (I don't, I can), ukichagua kitenzi kisaidizi (auxiliary) sahihi kwa kila tense — na utaweza kuonyesha hamu kwa maswali mafupi ("I'm moving to Rome." "Are you?") na kujibu kwa I think so, I hope so, I don't think so na I hope not.
Wazo Kuu
Unakumbuka mwangwi kutoka A1-03? Katika majibu mafupi, hurudii sentensi nzima — unarudia kitenzi kidogo cha kwanza tu: "Are you tired?" "Yes, I am." Mwangwi huo huo hufanya kazi katika mazungumzo unapokubali au kukataa.
Rafiki yako akisema I love pizza, husemi I love pizza, I love pizza too. Unarudisha mwangwi mfupi uliotengenezwa kwa kitenzi kisaidizi (do, does, did, have, can, will…) au kwa be: So do I.
Mwangwi unabaki na aina ya kitenzi cha sentensi ya kwanza, lakini unabadilisha umbo lake ili lilingane na kiima kipya: "She's tired." "So am I." Kama sentensi ya kwanza haina kitenzi kisaidizi (Present Simple au Past Simple), tumia do / does / did.
Kukubali, anza na So (chanya) au Neither / Nor (hasi), na weka kitenzi kabla ya kiima. Kukataa, tumia mpangilio wa kawaida na ubadilishe chanya kuwa hasi, au hasi kuwa chanya: "I can't swim." "Oh, I can."
Kwa Kiswahili tunasema tu Hata mimi au Mimi pia — bila kitenzi, na kwa sentensi chanya na hasi vilevile. Ndiyo sababu Kiingereza kinahitaji umakini: kinachagua kitenzi, na kinatofautisha so (chanya) na neither (hasi).
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hukubali kwa hata mimi au mimi pia, na neno hilo hilo linafaa baada ya sentensi chanya na hasi. Kiingereza kina njia mbili: So + kitenzi + kiima baada ya chanya, na Neither + kitenzi + kiima baada ya hasi. Kwa maswali ya kuonyesha hamu, Kiswahili husema Kweli? Ati? Eeh?; Kiingereza hurudia kitenzi: Are you? Did you?
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| "Nina njaa kali." "Hata mimi." | kukubali, chanya | "I'm starving." "So am I." / "Me too." |
| "Sili nyama." "Hata mimi." / "Mimi pia sili." | kukubali, hasi | "I don't eat meat." "Neither do I." / "Me neither." |
| "Sijui jibu." "Mimi pia sijui." | pia katika hasi | "I don't know." "I don't either." |
| "Siwezi kupika." "Mimi naweza." | kukataa | "I can't cook." "I can." |
| "Ninahamia Roma." "Kweli?" | kuonyesha hamu | "I'm moving to Rome." "Are you?" |
| "Atakuja?" "Nadhani hivyo." | maoni | "Is she coming?" "I think so." |
| "Atakuja?" "Sidhani." | maoni hasi | "Is she coming?" "I don't think so." |
| "Mvua itanyesha?" "Natumaini sivyo." | matumaini hasi | "Will it rain?" "I hope not." |
Habari njema mbili. Sidhani hufanya kazi kama I don't think so: hasi iko kwenye think. Na Natumaini sivyo inalingana na I hope not. Lakini angalia: Hata mimi baada ya sentensi hasi si Me too — ni Me neither.
Muundo
Kukubali
| Msemaji wa kwanza | Kukubali (kawaida) | Kukubali (si rasmi) |
|---|---|---|
| I'm tired. (+) | So am I. | Me too. |
| I like jazz. (+) | So do I. | Me too. |
| I'm not hungry. (−) | Neither am I. / Nor am I. | Me neither. |
| I didn't go. (−) | Neither did I. / Nor did I. | Me neither. |
Kukataa — mpangilio wa kawaida, kinyume (chanya ↔ hasi)
| Msemaji wa kwanza | Kukataa |
|---|---|
| I'm tired. | I'm not. |
| I like jazz. | I don't. |
| I can't swim. | I can. |
| I haven't seen it. | I have. |
Kuchagua kitenzi cha mwangwi
| Sentensi ya kwanza | Aina ya kitenzi | Mwangwi |
|---|---|---|
| I work at home. (Present Simple) | do / does | So do I. / So does Tom. |
| I watched it. (Past Simple) | did | So did I. |
| She's cold. (be) | be — lingana na kiima kipya | So am I. / So are we. |
| I was late. (be, wakati uliopita) | was / were | So was she. / So were we. |
| I can drive. (modal) | can | So can I. |
| I've been there. (Present Perfect) | have / has | So have I. / So has Ana. |
| I'll be there. (wakati ujao) | will | So will we. |
Too na either mwishoni mwa kishazi
| Chanya + too | Hasi + either |
|---|---|
| I like it too. / I do too. | I don't like it either. / I don't either. |
Reply questions (maswali ya mwangwi) — kitenzi kisaidizi + kiwakilishi, chanya au hasi kama sentensi ya kwanza
| Sentensi | Reply question |
|---|---|
| I'm moving to Rome. | Are you? |
| She works at night. | Does she? |
| We didn't win. | Didn't you? |
Majibu mafupi kwa think na hope — misemo isiyobadilika
| Chanya | Hasi |
|---|---|
| I think so. | I don't think so. |
| I hope so. | I hope not. |
Matumizi
1So + Kitenzi Kisaidizi + Kiima — Kukubali Sentensi Chanya
Jambo chanya likiwa kweli pia kwako (au kwa mtu mwingine), tumia So + kitenzi kisaidizi / be + kiima.
2Neither / Nor + Kitenzi Kisaidizi + Kiima — Kukubali Sentensi Hasi
Jambo hasi likiwa kweli pia kwako, tumia Neither au Nor + kitenzi kisaidizi + kiima. Kitenzi ni chanya, kwa sababu neither tayari inafanya maana kuwa hasi. Zote mbili ni za kawaida; nor hutumika zaidi katika British English.
3Me Too na Me Neither — Si Rasmi
Katika mazungumzo ya kawaida, Me too (chanya) na Me neither (hasi) ni za kawaida sana. Zinafaa kwa tense yoyote, kwa hiyo huhitaji kuchagua kitenzi kisaidizi. Katika American English isiyo rasmi utasikia pia Me either badala ya Me neither.
4Kukataa — I do. / I don't. / I can.
Jambo lisipokuwa kweli kwako, jibu kwa kiima + kitenzi kisaidizi, ukibadilisha chanya kuwa hasi au hasi kuwa chanya. Ongeza Oh, au Really? ili usikike wa kirafiki.
5Too na Either Mwishoni
Unaweza pia kukubali kwa sentensi fupi inayoishia na too (chanya) au either (hasi).
6Reply Questions — Kuonyesha Hamu
Kuonyesha hamu au mshangao, jibu kwa swali fupi: kitenzi kisaidizi / be + kiwakilishi. Kwa kawaida, sentensi chanya → swali chanya; sentensi hasi → swali hasi. Kwa sauti inayopanda, inasikika una hamu au umeshangaa. Kiswahili husema Kweli? au Ati?; Kiingereza hurudia kitenzi.
7I Think So / I Hope So / I Don't Think So / I Hope Not
Kujibu swali kwa maoni yako au matumaini yako, huhitaji kurudia sentensi nzima. Tumia majibu haya mafupi yasiyobadilika. So inasimama badala ya wazo unalojibu. Kwa think, hasi kwa kawaida ni I don't think so. Kwa hope, hasi ni I hope not (si I don't hope so). Zaidi kuhusu so na not baada ya vitenzi vingine katika C1-10.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Hata mimi baada ya hasi → "Me too". Hata mimi inafaa baada ya Nimechoka na baada ya Sijala. Kwa hiyo ni rahisi kusema Me too kila mara. Lakini baada ya sentensi hasi, Kiingereza kinahitaji Me neither au Neither + kitenzi + kiima.
2. Pia katika hasi → "too", na mimi pia → "me also". Kiswahili husema mimi pia sijui — pia hukaa vizuri katika sentensi hasi. Kiingereza: too katika chanya tu, either katika hasi. Na mimi pia mara nyingi hutafsiriwa me also, ambayo ni ya kawaida katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania lakini si sanifu kimataifa.
3. Nadhani ndiyo / Nadhani hapana → "I think yes / I think no". Kiswahili kinaweza kusema Nadhani ndiyo. Kiingereza kina misemo isiyobadilika: I think so na I don't think so (kama Sidhani yetu). Kwa matumaini: I hope so / I hope not.
4. Kweli? / Ati? → "Is it?" kwa kila sentensi. Kiswahili kina neno moja la kuonyesha hamu: Kweli? Wengi hutumia Is it? kama Kweli? kwa sentensi zote. Ni ya kawaida katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, lakini katika Kiingereza sanifu reply question inarudia kitenzi na kiima vya sentensi ya kwanza. (Really? pia ni sahihi kila mara.)
Usichanganye
So do I na So it is — So + kitenzi + kiima inamaanisha "mimi pia / ni kweli kwa mtu mwingine pia". So + kiima + kitenzi (kitenzi kikiwa na msisitizo) inamaanisha "Ndiyo, uko sahihi!" — unagundua jambo kwa mshangao.
kukubali na kukataa — Kukubali hutumia So / Neither + kitenzi + kiima. Kukataa hutumia mpangilio wa kawaida + kitenzi kisaidizi cha kinyume.
neither na either — Neither huanza jibu na huchukua kitenzi chanya. Either huja mwishoni, baada ya kitenzi hasi.
Kuacha maneno na kutumia vitenzi visaidizi ili kuepuka marudio kunaelezwa kwa kina katika C1-10.
Tahajia na Matamshi
- Weka msisitizo kwenye kiima katika kukubali — kinabeba habari mpya: So do I. Neither can she.
- Katika kukataa, weka msisitizo kwenye kitenzi kisaidizi: "I don't like it." "I do."
- Reply questions kwa kawaida hupanda ili kusikika una hamu: Are you? ↗. Habari njema: Kiswahili pia huuliza kwa sauti inayopanda (Kweli? ↗). Sauti ikishuka, inaonyesha tu kwamba unasikiliza.
- neither = /ˈnaɪðə/ au /ˈniːðə/ (UK); /ˈniːðər/ au /ˈnaɪðər/ (US). Zote mbili ni sahihi. either vivyo hivyo: /ˈaɪðə/ au /ˈiːðə/ (UK); /ˈiːðər/ au /ˈaɪðər/ (US). Sauti ya katikati ni /ð/, kama dh ya dhambi au dhahabu — si z wala d. Ncha ya ulimi iguse meno ya juu.
- nor = /nɔː/ (UK), /nɔːr/ (US) — ina vina sawa na more. Irabu ni ndefu; usiongeze irabu mwishoni.
Kanuni ya Dhahabu
Rudia kitenzi kisaidizi (au be), kilinganishe na kiima kipya, kisha geuza mpangilio: So / Neither + kitenzi + kiima. Sentensi ya kwanza haina kitenzi kisaidizi? Tumia do / does / did. Na kumbuka: hata mimi baada ya sentensi hasi ni Neither… / Me neither, si Me too.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha kwa neno moja.
-
"I'm really tired." "So I."
-
"I didn't watch the match." "Neither I."
-
"She can play the drums." "So her brother."
-
"I've never been to Asia." "Neither I."
-
"I don't like rain." "Me ."
-
"Tom works at the weekend." "So Lisa."
B. Maana
Jibu kama unavyoelekezwa.
-
Kubali kwa So: "I'll be at the meeting."
-
Kubali kwa Neither: "Tom doesn't eat fish." (my sister)
-
Kataa: "I like getting up early."
-
Kataa: "I can't drive."
-
Onyesha hamu kwa reply question: "I've just bought a motorbike."
-
Jibu kwa I hope so au I hope not: "Will it rain on your wedding day?"
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
"I love chocolate." "So I love."
-
"I wasn't there." "Neither wasn't I."
-
I can't swim too.
-
"We're going to Spain." "So are we."
D. Katika Muktadha
Kamilisha mazungumzo kwa neno moja katika kila nafasi.
Mia: I'm so tired today.
Leo: So 17 I. I didn't sleep well.
Mia: Neither 18 I! My neighbours had a party. Anyway, I love this café.
Leo: Oh, I 19. The coffee's terrible!
Mia: Really? I've never had a bad coffee here.
Leo: 20 you? Lucky you. My last one was cold.
Mia: Well, I'm going to order cake. Are you?
Leo: I am 21!
E. Zamu Yako
Jibu kwa Kiingereza kwa ukweli: kubali au kataa.
-
Jibu kwa ukweli, ukikubali au ukikataa: "I can't stand cold weather."
-
Jibu kwa ukweli, ukikubali au ukikataa: "I went to bed late last night."
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-28 Used To kwa Kiswahili: Zamani Nilikuwa Nikifanya (Tabia za Zamani) "I used to play the piano." "So I!"
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To: Maneno na Vihusishi (Dependent Prepositions) kwa Kiswahili "I'm afraid spiders." "So am I!"
-
A2-30 Bored au Boring? Vivumishi vya -ed na -ing kwa Kiswahili "I'm so (bore)." "Me too. Let's go out."
Majibu
A. Muundo
- am
- did
- can
- have
- neither / either
- does
B. Maana
- So will I.
- Neither does my sister. / Nor does my sister.
- I don't.
- I can.
- Have you?
- I hope not.
C. Tafuta Kosa
- So do I. / Me too.
- Neither was I. / Nor was I.
- I can't swim either.
- ✓ "We're going to Spain." "So are we."
D. Katika Muktadha
- am
- did
- don't
- Haven't
- too
E. Zamu Yako
- Neither can I. / Oh, I can. I love winter.
- So did I. / I didn't. I was asleep by ten.
F. Marudio Mchanganyiko
- did
- of
- bored
