Ellipsis na Substitution kwa Kiswahili: I Think So, I Hope Not, I'd Love To
Ellipsis and Substitution
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuepuka kurudia maneno kwa kuyaacha (I didn't buy it, but John did. I'd love to. Someone called, but I don't know who.) au kwa kuyabadilisha kwa maneno mafupi kama so, not na do ya British English (I hope not. "Will you finish today?" "I might do.").
Wazo Kuu
Kiingereza huepuka kusema jambo lile lile mara mbili. "Are you coming to the party?" "Yes, I'm coming to the party." ni sahihi kisarufi, lakini hakuna mzungumzaji fasaha anayesema hivyo. Wanasema: "Yes, I am."
Kuna zana mbili. Ellipsis ni kuacha maneno, kwa sababu msikilizaji anaweza kuyapata kutoka kilichosemwa kabla: I can't swim, but my sister can. Substitution ni kuweka neno dogo la kubadilisha mahali pa pengo: "Will it rain?" "I hope not." Hapa not inasimama badala ya kishazi kizima: it will not rain.
Fikiria clipboard ya kompyuta. Sentensi ya awali tayari imenakiliwa, kwa hiyo unahitaji ishara fupi tu — kitenzi kisaidizi, to, so, not, neno la swali — kuibandika tena. Kwa sababu ishara hiyo inabeba mengi, hutamkwa kwa umbo lake kamili lenye nguvu. Kutumia ishara hizi vizuri ni moja ya tofauti zilizo wazi zaidi kati ya Kiingereza cha kitabuni na Kiingereza fasaha.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili pia huepuka kurudia, lakini kwa njia tofauti. Kwa kuwa kiima na mtendwa vimo ndani ya kitenzi, jibu fupi la Kiswahili hurudia kitenzi kizima ("Umemlisha paka?" "Nimemlisha."); Kiingereza hubakiza kitenzi kisaidizi tu: "I have." Kwa so / not, Kiswahili kina hivyo / sivyo (nadhani hivyo, natumaini sivyo), ambavyo vinalingana vizuri. Lakini Kiswahili kinaweza kuacha kitenzi kabisa baada ya ningependa au sidhani — Kiingereza hakiwezi: I'd love to, I don't think so.
| Kiswahili | Kiingereza |
|---|---|
| "Kuna aliyemlisha paka?" "Nimemlisha." | "Has anyone fed the cat?" "I have." |
| "Je, makumbusho yanafunguliwa Jumatatu?" "Naamini hivyo." | "Is the museum open on Mondays?" "I believe so." |
| "Itanyesha harusini?" "Natumaini sivyo!" | "Is it going to rain at the wedding?" "I hope not!" |
| "Ungependa kujiunga nasi?" "Ningependa sana." | "Would you like to join us?" "I'd love to." |
| Mtu ameacha geti wazi, lakini sijui nani. | Someone has left the gate open, but I don't know who. |
Angalia safu ya nne: ningependa inatosha peke yake kwa Kiswahili, lakini Kiingereza kinahitaji to mwishoni.
Muundo
Auxiliary ellipsis: bakiza kitenzi kisaidizi, acha vingine
| Kamili | Kwa ellipsis |
|---|---|
| I didn't buy it, but John bought it. | I didn't buy it, but John did. |
| She can't drive, but her son can drive. | She can't drive, but her son can. |
| I haven't seen it, but I should have seen it. | I haven't seen it, but I should have. |
| I'm not tired, but Leo is tired. | I'm not tired, but Leo is. |
So / not badala ya kishazi cha that
| Kitenzi | Chanya | Hasi ya kawaida | Hasi nyingine |
|---|---|---|---|
| think, believe, expect | I think so. | I don't think so. | I think not. (rasmi, kwa msimamo) |
| suppose | I suppose so. | I suppose not. / I don't suppose so. | — |
| hope | I hope so. | I hope not. | — (si I don't hope so) |
| be afraid | I'm afraid so. | I'm afraid not. | — |
Ishara nyingine
| Ishara | Inachukua nafasi ya | Mfano |
|---|---|---|
| to | to + kifungu cha kitenzi | I'd love to. |
| do (UK) | kifungu cha kitenzi baada ya kitenzi kisaidizi | "Will you call him?" "I might (do)." |
| do so | kifungu cha kitenzi (rasmi) | Those who wish to do so may leave early. |
| neno la swali | swali zima lisilo la moja kwa moja | Someone called, but I don't know who. |
| so / not katika if so / if not | kishazi kutoka sentensi iliyotangulia (matumizi ya sharti: C1-04) | Are you free? If so, call me. |
Kumbusho: one/ones huchukua nafasi ya nomino inayohesabika (the red one) — tazama A1-07.
Matumizi
1Auxiliary ellipsis
Rudia kitenzi kisaidizi, modal au be tu, na acha vingine. Kama kishazi cha kwanza hakina kitenzi kisaidizi (present au past simple), tumia do / does / did. Kitenzi kisaidizi chanya mwishoni mwa kishazi hakifupishwi kamwe: Yes, I am (si Yes, I'm). Ufupisho wa hasi ni sawa hapo: No, I haven't. Kwa So do I / Neither can she, tazama A2-32.
2So and not after think, hope, expect, suppose, believe, be afraid
So huchukua nafasi ya kishazi cha that chanya (hivyo); not huchukua nafasi ya kishazi hasi (sivyo). Kwa think, believe, expect, hasi ya kila siku ni don't… so; I think not ni rasmi au ya msimamo mkali. Kwa hope na be afraid, daima tumia not. Katika mazungumzo rasmi kiasi, so inaweza pia kuja kwanza kuripoti taarifa: So I hear. So it seems.
3To-infinitive ellipsis
Baada ya vitenzi na vivumishi vinavyochukua to-infinitive (want, would like, love, try, mean, need, have to, be going to, be happy to…), bakiza to na acha vingine. Kitenzi baada ya to kikiwa be, bakiza be. Kiswahili kinaweza kuacha kitenzi kizima (ningependa), lakini Kiingereza kinahitaji to.
4Ellipsis after and, but, or — and in comparisons
Baada ya and, but, or, unaweza kuacha kiima, kitenzi kisaidizi au kitenzi kinachorudiwa. Kuacha kitenzi katikati ya kishazi cha pili huitwa gapping. Baada ya than na as, bakiza kiima + kitenzi kisaidizi na acha vingine.
5British do as a substitute
Katika British English, do inaweza kuongezwa baada ya modal au have kusimama badala ya kifungu cha kitenzi: I might do, she has done, you should do. American English husimama tu kwenye kitenzi kisaidizi. Katika maandishi rasmi, do so huchukua nafasi ya kifungu cha kitenzi katika aina zote mbili.
6Wh-ellipsis; so and not in if so / if not
Baada ya know, ask, wonder, tell, be sure na maneno kama hayo, swali lisilo la moja kwa moja linaweza kufupishwa kuwa neno la swali peke yake — kama sijui nani kwa Kiswahili. Katika if so na if not, so na not ni vibadala vile vile kama katika Matumizi 2: so inasimama badala ya kishazi chanya cha sentensi iliyotangulia, not badala ya kishazi hasi. Jinsi vifungu hivi vinavyofanya kazi kama masharti kunafundishwa katika C1-04.
7Spoken ellipsis (preview)
Katika mazungumzo, watu mara nyingi huacha kiima na kitenzi kisaidizi mwanzoni mwa sentensi pale maana iko wazi. Hii si rasmi na inafundishwa katika C2-03.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Ningependa! → "I'd love!". Kwa Kiswahili, ningependa au ningependa sana ni jibu kamili. Kwa Kiingereza, love, like, want lazima vibaki na to mwishoni.
2. Sidhani → "I don't think". Sidhani peke yake ni jibu kamili kwa Kiswahili. Kwa Kiingereza, think inahitaji so kubeba wazo: I don't think so.
3. Kurudia kitenzi kizima → "Yes, I have paid it". Kwa Kiswahili, jibu fupi hurudia kitenzi (Ndiyo, nimelipa). Kwa Kiingereza hilo si kosa, lakini husikika kama roboti: jibu la asili ni kitenzi kisaidizi tu.
4. Ndiyo kukubali swali hasi → "Yes, he isn't". Kwa Kiswahili, ndiyo hukubaliana na swali ("Juma haji?" "Ndiyo" = ni kweli, haji). Kwa Kiingereza, yes / no hufuata jibu lenyewe: kama jibu ni hasi, sema No.
Usichanganye
I don't think so na I think not — Zote mbili ni hasi. I don't think so (sidhani) ni jibu la kawaida la kila siku; I think not husikika rasmi, kwa msimamo, au hata kwa kejeli.
do it / do that, do so na British do — Do it na do that hurejelea tendo maalum (that huongeza msisitizo au kutokubali). Do so ni rasmi. Do ya British baada ya modal au have ni kifungu cha kitenzi tu katika mazungumzo.
Ellipsis na so do I / me too — So do I, Neither have I na Me too ni miundo maalum ya kukubaliana yenye mpangilio uliopinduliwa (A2-32). Ellipsis ya kawaida huweka mpangilio wa kawaida: I have. She did.
Tahajia na Matamshi
- Kitenzi kisaidizi kinachobaki mwishoni mwa kishazi huchukua umbo lenye nguvu: but he can /kæn/ (husikika kama "can", si "kn" fupi); I'm not, but she is /ɪz/. Irabu ya can ni /æ/ — mdomo wazi zaidi kuliko "e", si "a" ya Kiswahili.
- To ya mwisho pia ni yenye nguvu: I'd love to /tuː/ — kama "too", si "tuh" fupi.
- Katika tofauti, kitenzi kisaidizi kinachobaki hubeba msisitizo mkuu: I didn't, but she did. Usiongeze irabu baada ya did ("didi").
- Katika I think so, msisitizo uko kwenye think; katika I hope not, not ndiyo yenye msisitizo. Think huanza na /θ/, kama th katika thelathini — si "s" wala "t".
- Koma ni ya kawaida kabla ya but katika ellipsis ya tofauti (I didn't buy it, but John did), ingawa sentensi fupi mara nyingi huiacha.
Kanuni ya Dhahabu
Usirudie kile ambacho msikilizaji tayari anakijua: acha ishara fupi — kitenzi kisaidizi, to, so/not, neno la swali au (katika British English) do — na uitamke kwa umbo lake kamili lenye nguvu. Usifupishe kitenzi kisaidizi chanya mwishoni mwa kishazi. Na kumbuka: ningependa → I'd love to, sidhani → I don't think so.
Mazoezi
A. Muundo
Andika upya kila sentensi au jibu bila kurudia. Bakiza ishara tu (kitenzi kisaidizi, to, so / not, neno la swali, do so).
-
Fupisha: I can't play the guitar, but my brother can play the guitar.
-
Fupisha: She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends passed it.
-
Fupisha jibu ukitumia "hope": "Will it rain on the wedding day?" "I hope that it won't rain."
-
Fupisha: She works much harder than I work.
-
Fupisha: Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who took it.
-
Fupisha: He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be a qualified doctor.
-
Andika upya kwa mtindo rasmi ukitumia "do so": Customers who wish to return an item must return it within 30 days.
B. Maana
Chagua jibu au sentensi inayofaa muktadha. Maelezo yanaeleza kwa nini.
-
Tangazo lililochapishwa katika makumbusho. Ipi inafaa zaidi?do so is the formal substitute
-
Katika kikao, mtu anapendekeza kuruka ukaguzi wa usalama ili kuokoa muda. Wewe ni meneja na unataka kukataa kwa msimamo. Jibu lipi?I think not is formal and firm; I don't suppose so sounds unsure
-
Mgeni ndani ya treni anauliza, "Is this seat taken?" Jibu lipi ni la kawaida na la adabu?I think not sounds formal, firm or ironic in everyday talk
-
Unaandika mazungumzo ya mhusika kutoka Marekani. "Will you see her tomorrow?" Jibu lipi linafaa?substitute do after a modal is British
-
Barua pepe kwa wageni: "Are you coming to the dinner on Friday?" Sentensi ipi inafaa kufuata?so = you are coming
-
Rafiki anasema, "Lena's leaving the company." Ulikuwa tayari unajua, na unasikitika. Jibu lipi?I hope so would mean you want her to leave
C. Tafuta Kosa
Kila sentensi ina kosa moja au iko sahihi. Swali lililo kwenye mabano linatoa muktadha. Andika sentensi nzima iliyosahihishwa, au andika "correct".
-
(Is it going to snow tomorrow?) I don't hope so, because I have to drive to the airport at six in the morning.
-
My sister is two years older than I'm, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
-
He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to.
-
The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when will he.
-
I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. Katika Muktadha
Soma rasimu ya kwanza ya Ana. Andika upya kila sehemu yenye namba bila kurudia.
Hi Tom,
Thanks for asking about the conference. (19) I didn't go last year, but Priya went last year, and she said it was excellent. (20) I'd really like to go this year, but I'm not sure I can go. (21) Will the company pay for the train? I think the company will pay for the train, but I'll check with Finance. (22) I haven't booked a hotel yet, but I really should have booked a hotel. (23) Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who told me. (24) Are you planning to go? If you are planning to go, we could travel together.
Best,
Ana
-
Sehemu (19).
-
Sehemu (20).
-
Sehemu (21): tumia "so" katika sentensi ya pili.
-
Sehemu (22).should have done is British
-
Sehemu (23).
-
Sehemu (24): tumia "If so".
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Rafiki anakutumia ujumbe: "Have you ever been to a music festival? Would you like to go to one this summer? Can you get time off work?" Jibu kwa sentensi fupi 2–3 bila kurudia vifungu vya vitenzi vya rafiki yako. Tumia angalau auxiliary ellipsis moja, ellipsis moja ya to na so / not moja.
-
Andika sentensi 2–3 ukijilinganisha na rafiki au mwanafamilia. Tumia auxiliary ellipsis angalau mara mbili (…, but she can / did / will) na ulinganisho mmoja kwa than au as + kiima + kitenzi kisaidizi.
-
Andika tangazo fupi rasmi (sentensi 2) kwa ajili ya gym au maktaba. Tumia do so mara moja na if so au if not mara moja.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Hata Mimi" Andika upya jibu ukitumia "Neither": "I don't like horror films." "I don't like them either."
-
C1-09 Subjunctive ya Kiingereza kwa Kiswahili: Suggest That He Go, It Is Essential That She Be Andika upya kwa mtindo rasmi ukianza na "It is essential that": He mustn't be late for the interview.
-
C1-08 Hedging kwa Kiswahili: It Seems That, Apparently, Allegedly na Tend To Andika upya ukitumia "seem": It seems that nobody knows why the meeting was cancelled.
Majibu
A. Muundo
- I can't play the guitar, but my brother can.
- She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends did.
- I hope not.
- She works much harder than I do. / She works much harder than me.
- Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who.
- He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be.
- Customers who wish to return an item must do so within 30 days.
B. Maana
- Visitors who wish to take photographs may do so in the garden.
- Skip the safety check? I think not.
- I don't think so — go ahead.
- I might, if I finish work early.
- If so, please let us know what you would like to eat.
- So I hear — it's a real shame.
C. Tafuta Kosa
- I hope not, because I have to drive to the airport at six in the morning.
- My sister is two years older than I am, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller. / My sister is two years older than me, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
- He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to be.
- The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when. / The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when he will.
- ✓ I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. Katika Muktadha
- I didn't go last year, but Priya did, and she said it was excellent.
- I'd really like to go this year, but I'm not sure I can.
- Will the company pay for the train? I think so, but I'll check with Finance.
- I haven't booked a hotel yet, but I really should have. / I haven't booked a hotel yet, but I really should have done.
- Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who.
- Are you planning to go? If so, we could travel together.
E. Zamu Yako
- No, I haven't, but I'd love to. I think so — I'll ask my manager tomorrow.
- I can't cook at all, but my flatmate can. I didn't go to university, but she did. She's also far more organised than I am.
- Members who wish to bring a guest must do so before 6 p.m. Have you booked a class? If so, please arrive ten minutes early.
F. Marudio Mchanganyiko
- Neither do I.
- It is essential that he not be late for the interview.
- Nobody seems to know why the meeting was cancelled.
