SlowingoSarufi
B1 16 / 39

Question Tags kwa Kiswahili: …, Isn't It? Si Kila Mara!

Question Tags: …, Isn't It?

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuongeza question tags kama isn't it?, didn't you? na can she? mwishoni mwa sentensi ili kuthibitisha habari au kumkaribisha mtu akubaliane nawe — na kuzitamka kwa kiimbo (intonation) sahihi.

Wazo Kuu

Question tag ni swali dogo sana mwishoni mwa sentensi ya kawaida: It's cold, isn't it? Linageuza sentensi kuwa mwaliko: "Niko sahihi? Unakubali?" — kama sivyo? au siyo? ya Kiswahili.

Unakumbuka mwangwi (echo) wa A2-32? Katika So do I na Neither can she, kitenzi kisaidizi cha sentensi ya kwanza kilirudi kama mwangwi. Question tag ni mwangwi ule ule, mwishoni mwa sentensi yako mwenyewe. Linarudia kitenzi kisaidizi (auxiliary) au be — is, have, can, will, did — pamoja na kiwakilishi (pronoun), na kwa kawaida linakigeuza: sentensi chanya hupata tag hasi, na sentensi hasi hupata tag chanya.

You can swim, can't you? You can't swim, can you?

Maana halisi iko kwenye sauti. Sauti ikishuka, msemaji ana uhakika kiasi na anataka tu ukubali: Lovely day, isn't it? Sauti ikipanda, ni swali la kweli — msemaji hana uhakika: You've paid, haven't you?

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili kina tag moja isiyobadilika kwa kila sentensi: sivyo? (au siyo?, si ndiyo?, sawa?). Haijalishi kiima ni nani au tense ni ipi. Kiingereza ni tofauti kabisa: tag hujengwa upya kila mara kutoka kwa sentensi yenyewe — kitenzi kisaidizi kile kile, tense ile ile, kiwakilishi kinacholingana na kiima, na chanya/hasi iliyogeuzwa. Kwa hiyo hakuna "isn't it? ya kila mahali" katika Kiingereza sanifu.

KiswahiliKiingereza
Ni siku nzuri, sivyo?It's a beautiful day, isn't it?
Unaishi karibu na hapa, sivyo?You live near here, don't you?
Walienda nyumbani mapema, sivyo?They went home early, didn't they?
Hawezi kuendesha gari, sivyo?She can't drive, can she?
Tuagize pizza, sawa?Let's order a pizza, shall we?
"Hujala, sivyo?" "Ndiyo, sijala.""You haven't eaten, have you?" "No, I haven't."

Angalia mstari wa mwisho. Katika Kiswahili, ndiyo inakubali maneno ya msemaji ("ndiyo, uko sahihi — sijala"). Katika Kiingereza, yes na no zinaeleza ukweli wenyewe: no = sijala, yes = nimekula. Na kumbuka: hawezi inaweza kuwa he au she — tag inahitaji kiwakilishi sahihi.

Muundo

Sentensi chanya → tag hasi; sentensi hasi → tag chanya

SentensiTag
It is expensive,isn't it?
It isn't expensive,is it?
You have finished,haven't you?
She can't drive,can she?
They will be there,won't they?
We should leave,shouldn't we?

Tense za simple → do / does / did — sentensi isipokuwa na kitenzi kisaidizi wala be, tumia kile cha umbo la hasi au la swali.

SentensiTag
You live near here,don't you?
He works at the airport,doesn't he?
They went home early,didn't they?
She doesn't like fish,does she?

Hali maalum

SentensiTagMaelezo
I'm late,aren't I?si amn't I; am I not? ni rasmi sana
I'm not late,am I?kawaida
Let's go,shall we?pendekezo
Open the window,will you / would you / can you / could you?ombi
Don't forget,will you?amri ya hasi
There's a problem,isn't there?there inabaki katika tag
Nobody called,did they?nobody = hasi → tag chanya; kiwakilishi they
Everyone's here,aren't they?everyone / someone → they
Nothing happened,did it?nothing / everything → it
This is yours,isn't it?this / that → it
You never call me,do you?never / hardly / rarely = hasi → tag chanya

Matumizi

1Kumkaribisha Mtu Akubaliane Nawe — Sauti Inashuka

Ukiwa na uhakika kiasi na unataka tu mtu mwingine akubali au mwanzishe mazungumzo, shusha sauti kwenye tag. Hutumika sana katika maoni kuhusu hali ya hewa, chakula na matukio.

It's a beautiful day, isn't it?
Ni siku nzuri, sivyo?
sauti inashuka ↘: unataka akubali tu
That was a great match, wasn't it?
Ile ilikuwa mechi nzuri sana, sivyo?
was → wasn't it
The food here is amazing, isn't it?
Chakula cha hapa ni kitamu ajabu, sivyo?
sauti inashuka ↘
Your kids have grown so much, haven't they?
Watoto wako wamekua sana, sivyo?
wamekua (-me-) → have grown → haven't they

2Kuthibitisha Habari — Sauti Inapanda

Ukidhani jambo ni kweli lakini huna uhakika, pandisha sauti. Inafanya kazi karibu kama swali la yes/no.

You've sent the invoice, haven't you?
Umeshatuma ankara, sivyo?
sauti inapanda ↗: huna uhakika
The meeting isn't today, is it?
Mkutano si leo, sivyo?
hasi → tag chanya: is it
She works from home on Fridays, doesn't she?
Yeye hufanya kazi akiwa nyumbani siku za Ijumaa, sivyo?
hu- (tabia) → works → doesn't she; yeye ni mwanamke → she
We don't need tickets, do we?
Hatuhitaji tiketi, sivyo?
hasi → do we

3Kulinganisha Kitenzi Kisaidizi na Tense

Rudia kitenzi kisaidizi (au be) cha sentensi. Kama hakipo, tumia do / does / did katika tense ile ile ya kitenzi kikuu.

You're coming to the party, aren't you?
Unakuja kwenye sherehe, sivyo?
are → aren't you
He's been to Kenya, hasn't he?
Amewahi kwenda Kenya, sivyo?
he's = he has → hasn't he; yeye ni mwanamume
Your sister lives in Lisbon, doesn't she?
Dada yako anaishi Lisbon, sivyo?
lives → doesn't she
They called you yesterday, didn't they?
Walikupigia simu jana, sivyo?
called (Past Simple) → didn't they
You'd tell me if something was wrong, wouldn't you?
Ungeniambia kama kuna tatizo, sivyo?
you'd = you would → wouldn't you

4Viima Maalum

I am huchukua aren't I; there is / are inabaki na there; everyone, somebody, nobody hutumia they; everything, nothing, this, that hutumia it.

I'm on the list, aren't I?
Niko kwenye orodha, sivyo?
I am → aren't I
There aren't any eggs left, are there?
Hakuna mayai yaliyobaki, sivyo?
there inabaki: are there
Everybody enjoyed the show, didn't they?
Kila mtu alifurahia onyesho, sivyo?
everybody → they
Nothing was broken, was it?
Hakuna kitu kilichovunjika, sivyo?
nothing → it; nothing ni hasi → was it

5Maneno Hasi Bila Not

Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing hufanya sentensi kuwa hasi, kwa hiyo tag ni chanya.

He never listens, does he?
Yeye hasikilizi kamwe, sivyo?
never = hasi → does he
You hardly ate anything, did you?
Karibu hukula chochote, sivyo?
hardly = hasi → did you
No one noticed, did they?
Hakuna mtu aliyegundua, sivyo?
no one → they; hasi → did they

6Mapendekezo na Maombi — Let's na Amri

Baada ya Let's, tag ni shall we?. Baada ya amri, will you?, would you? au could you? hugeuza amri kuwa ombi la kirafiki. Baada ya amri ya hasi, tumia will you?

Let's order a pizza, shall we?
Tuagize pizza, sawa?
let's → shall we
Pass me the salt, will you?
Nipe chumvi, tafadhali.
amri + will you = ombi la kirafiki
Close the door behind you, could you?
Funga mlango ukitoka, tafadhali.
could you hulainisha amri
Don't tell anyone, will you?
Usimwambie mtu yeyote, sawa?
amri ya hasi → will you

Makosa ya Kawaida

❌You like coffee, isn't it?
✅You like coffee, don't you?
Tag ni mwangwi wa kitenzi kisaidizi na kiima; si "isn't it" isiyobadilika.
❌She went out, wasn't she?
✅She went out, didn't she?
Past Simple → did.
❌She can drive, doesn't she?
✅She can drive, can't she?
Rudia kitenzi kisaidizi kilichopo: can.
❌I'm right, amn't I?
✅I'm right, aren't I?
I am → aren't I.
❌Your brother is a doctor, isn't your brother?
✅Your brother is a doctor, isn't he?
Tag hutumia kiwakilishi.
❌Nobody came, didn't they?
✅Nobody came, did they?
nobody ni hasi → tag chanya.
❌Let's go, don't we?
✅Let's go, shall we?
Let's → shall we.
❌There's a bank near here, isn't it?
✅There's a bank near here, isn't there?
there is → isn't there.
❌You never call, don't you?
✅You never call, do you?
never ni hasi → tag chanya.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Sivyo? → "isn't it?" kwa kila sentensi. Kwa sababu sivyo? haibadiliki kamwe, wengi wetu hutumia isn't it? kama tag ya ulimwengu mzima. Hii ni ya kawaida sana katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania, hasa katika mazungumzo, lakini si sahihi katika Kiingereza sanifu. Tag lazima ifuate kiima na kitenzi kisaidizi cha sentensi.

❌You are coming to the wedding, isn't it?
✅You are coming to the wedding, aren't you?
Kiima ni you, kitenzi ni are → aren't you.
❌They have already paid the rent, isn't it?
✅They have already paid the rent, haven't they?
have → haven't they.

2. Ndiyo → "yes" katika kujibu tag hasi. Katika Kiswahili, ndiyo inamaanisha "uko sahihi": "Hujala, sivyo?" "Ndiyo" = sijala. Katika Kiingereza, yes inamaanisha kitendo kilitokea, na no kwamba hakikutokea — bila kujali umbo la swali.

⚠️(Hujala chochote tangu asubuhi.) "You haven't eaten, have you?" "Yes, I haven't."
✅"No, I haven't."
Yes inapingana na haven't; jibu kuhusu ukweli: hujala → No.
⚠️(Wewe si mwalimu; unafanya kazi benki.) "You aren't a teacher, are you?" "Yes."
✅"No, I'm not."
Yes peke yake inamaanisha "mimi ni mwalimu".

3. Yeye → he au she katika tag? Tag hutumia kiwakilishi, na Kiswahili kina yeye mmoja (na kiambishi a- kimoja) kwa mwanamume na mwanamke. Kwa hiyo ni rahisi kukosea jinsia katika tag.

❌Your mother is a teacher, isn't he?
✅Your mother is a teacher, isn't she?
mother → she.
❌Juma works at the hospital, doesn't she?
✅Juma works at the hospital, doesn't he?
Juma ni mwanamume → he.

Usichanganye

Sauti inayoshuka na sauti inayopanda — Maneno yale yale, maana tofauti.

You're from Leeds, aren't you?
Wewe ni wa Leeds, sivyo?
sauti inashuka ↘: nina uhakika, ninathibitisha tu
You've locked the door, haven't you?
Umefunga mlango, sivyo?
sauti inapanda ↗: nadhani hivyo, lakini sina uhakika

Question tags na majibu mafupi — Tag huja mwishoni mwa sentensi yako mwenyewe. Majibu kama So do I au Are you? hujibu sentensi ya mtu mwingine A2-32.

You love jazz, don't you?
Unapenda jazz, sivyo?
tag
"I love jazz." "So do I."
"Ninapenda jazz." "Hata mimi."
jibu

Kujibu tag — Jibu kuhusu ukweli, si kuhusu tag: yes = ukweli chanya, no = ukweli hasi (kama katika maswali hasi A2-33).

"You aren't busy, are you?" "No, I'm not."
"Huna shughuli, sivyo?" "Ndiyo, sina shughuli."
Kiswahili: ndiyo; Kiingereza: No, I'm not
"You aren't busy, are you?" "Yes, I am, actually."
"Huna shughuli, sivyo?" "Hapana, kwa kweli nina shughuli."
Kiswahili: hapana; Kiingereza: Yes, I am

Tags za mwelekeo mmoja — So you're the new manager, are you? (chanya + chanya) huonyesha mshangao au hamu. Hili si kosa; linafundishwa katika C2-03.

Tahajia na Matamshi

  • Weka koma kabla ya tag na alama ya kuuliza baada yake: It's late, isn't it?
  • Tags hutamkwa haraka na kuunganishwa na sentensi: isn't it /ˈɪznt ɪt/ ("IZ-nit"), didn't you /ˈdɪdntʃuː/ ("DID-n-chu"), won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US) ("WOHN-chu"). Usiongeze irabu kati ya konsonanti: epuka matamshi kama "izinti iti" au "didinti yu".
  • won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) ina irabu mbili zinazoteleza (kama "oh-u"); want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) ina irabu moja fupi. Usizichanganye: They won't come na They want to come zina maana tofauti kabisa.
  • Sauti inayoshuka ↘ = una uhakika, unakaribisha makubaliano. Sauti inayopanda ↗ = swali la kweli, unathibitisha.
  • aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US) — "AHNT-eye". Katika Kiingereza cha Uingereza r haitamkwi; usitamke "a-ren-ti".
  • Kitenzi kisaidizi katika tag hubeba mkazo: You're coming, AREN'T you?

Kanuni ya Dhahabu

Rudia kitenzi kisaidizi (au be) kama mwangwi, na ukigeuze: sentensi chanya → tag hasi, sentensi hasi → tag chanya, kwa kawaida pamoja na kiwakilishi. Hakuna kitenzi kisaidizi wala be? Tumia do / does / did. Hakuna isn't it? ya kila mahali kama sivyo? Sauti inayoshuka = "kubaliana nami"; sauti inayopanda = "ni kweli hivyo?"

Mazoezi

A. Muundo

Andika tag sahihi.

  1. You're a nurse, ?
  2. He can't swim, ?
  3. They live in Rome, ?
  4. She didn't call, ?
  5. I'm late, ?
  6. Let's take a break, ?
  7. There's some milk in the fridge, ?
  8. You've never been here before, ?

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Unataka kuthibitisha jambo ambalo huna uhakika nalo. Chagua kiimbo cha tag: …
  2. Wewe na rafiki yako mnatazama machweo mazuri sana. Unasema "Beautiful, isn't it?" Chagua kiimbo: …
  3. "You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Uliufunga mlango.)
  4. Chagua tag ya ombi la kirafiki: Open the window, …?

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. Your parents went to Peru, wasn't it?
  2. Tom is a chef, isn't Tom?
  3. Nobody saw you, didn't they?
  4. Everyone's ready, aren't they?

D. Katika Muktadha

Kamilisha mazungumzo kwa tag sahihi.

At the office kitchen
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika sentensi mbili zenye tags ili kuanzisha mazungumzo na jirani.
  2. Andika sentensi yenye tag ili kuthibitisha jambo ambalo huna uhakika nalo.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Hata Mimi"
    "I can't swim." "Neither I."
  2. A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Hata Mimi"
    "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
  3. B1-14 Indirect Questions kwa Kiswahili: Could You Tell Me Where…? Jinsi ya Kuuliza kwa Adabu
    Do you know where (Tom / live)?
  4. A2-33 Who Called You au Who Did You Call? Maswali ya Kiima na Yambwa (Subject and Object Questions)
    (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Majibu

A. Muundo

  1. aren't you
  2. can he
  3. don't they
  4. did she
  5. aren't I
  6. shall we
  7. isn't there
  8. have you

B. Maana

  1. rising
  2. falling
  3. Yes
  4. will you

C. Tafuta Kosa

  1. Your parents went to Peru, didn't they?
  2. Tom is a chef, isn't he?
  3. Nobody saw you, did they?
  4. ✓ Everyone's ready, aren't they?

D. Katika Muktadha

  1. isn't it
  2. is it
  3. didn't you
  4. shall we
  5. do you
  6. will you / would you / can you / could you

E. Zamu Yako

  1. It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
  2. The shop doesn't open on Sundays, does it?

F. Marudio Mchanganyiko

  1. can
  2. Are
  3. Tom lives
  4. Don't you like / Do you not like
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play