SlowingoGrammatika
B1 36 / 39

State verbs va continuous oʻzbekcha: I think yoki I'm thinking? She's being silly

State Verbs in the Continuous: She's Being Silly

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz vaqtinchalik xulq-atvor uchun be being + sifat ishlata olasiz (You're being silly) hamda think, have, see, taste, smell, feel, look va weigh kabi feʼllar qachon holatni (oddiy shakl) va qachon harakatni (davomli shakl mumkin) bildirishini farqlay olasiz.

Asosiy gʻoya

A1-23 da holat feʼllari (know, like, want, believe) odatda continuous (davomli) shaklda kelmasligini oʻrgangansiz. Holat haykalga oʻxshaydi: u shunchaki bor. Hech narsa sodir boʻlmayapti, hech kim hech narsa qilmayapti, uning «oʻrtasi» ham yoʻq. Continuous esa raqqos uchun: kimdir nimadir qilyapti, bu ish boshlangan va tugaydi.

Lekin koʻp keng tarqalgan feʼllar maʼnosiga qarab haykal ham, raqqos ham boʻla oladi. I have a car haykal (egalik). I'm having lunch raqqos (harakat). The soup tastes salty haykal (shoʻrva shunaqa). The chef is tasting the soup raqqos (oshpaz buni ataylab qilyapti).

Demak, qoida «bu feʼllar hech qachon -ing olmaydi» emas. Qoida bitta savol: bu holatmi yoki ataylab qilinayotgan harakatmi? Kimdir faol ravishda biror ish qilayotgan boʻlsa, continuous mumkin. Hatto be ham raqsga tusha oladi: She's silly (uning feʼl-atvori) va She's being silly (hozirgi xatti-harakati).

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida -yap- deyarli har qanday feʼlga qoʻshila oladi: soʻzlashuvda «bilyapman», «tushunyapman», «koʻryapman», «oʻylayapman» deymiz. Shuning uchun inglizchada ham hamma joyda -ing qoʻyish istagi paydo boʻladi: I'm knowing, I'm understanding. Ingliz tilida esa holat feʼllari oddiy shaklda turadi. Bundan tashqari, oʻzbekcha «oʻylayman» ham fikrni (I think), ham oʻylab koʻrishni (I'm thinking about) bildiradi; inglizchada ular boshqa-boshqa. Yaxshi xabar: vaqtinchalik xulq uchun oʻzbekchada -lik qilmoq bor («bolalik qilyapsiz»), bu be being + sifatga juda oʻxshaydi.

OʻzbekchaHolat yoki harakatInglizcha
Nima demoqchiligingizni tushunyapman.holat: tushunishI see what you mean.
Menimcha, siz haqsiz.holat: fikrI think you're right.
Ishimni oʻzgartirish haqida oʻylayapman.harakat: oʻylab koʻrishI'm thinking about changing my job.
Uning ikkita akasi va bitta singlisi bor.holat: egalikShe has two brothers and a sister.
Tushlik qilyapmiz.harakatWe're having lunch.
Shoʻrva biroz shoʻr boʻlibdi.holat: qanday ekaniThis soup tastes a bit salty.
Oshpaz shoʻrvani tatib koʻryapti.ataylab qilinayotgan harakatThe chef is tasting the soup.
Tutun hidi kelyapti.sezish, ataylab emasI can smell smoke.
Bolalik qilyapsiz. Bu shunchaki oʻrgimchak-ku.hozirgi xulqYou're being silly. It's only a spider.

Tuzilish

be being + sifat

Feʼl-atvor / odatiy xususiyat (holat)Hozirgi xatti-harakat (harakat)
He is rude. (doim)He's being rude. (hozir, ataylab)
You are very kind.You're being very kind today.
She isn't usually difficult.She's being difficult this morning.

Sifat odatda oʻzingiz boshqara oladigan xulqni bildiradi: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Tall, ill, tired, hungry, happy emas.

Ikki maʼnoli feʼllar

FeʼlHolat (oddiy shakl)Harakat (continuous mumkin)
thinkfikr: I think it's a good idea.oʻylab koʻrish: I'm thinking about a new job.
haveegalik, qarindoshlik, kasallik: She has two brothers.harakatlar, kechinmalar: We're having dinner.
seekoʻz bilan koʻrish, tushunish: I see what you mean.uchrashish, uchrashib yurish, qabuliga borish: I'm seeing the dentist at four.
taste / smellnarsa qanday ekani: It tastes sweet.ataylab tatib / hidlab koʻrish: He's smelling the milk.
feelfikr: I feel we should wait.ushlab koʻrish: She's feeling the fabric.
looktashqi koʻrinish: You look tired.look at / look for: What are you looking at?
weighogʻirligi: The bag weighs 20 kilos.tortib koʻrish: She's weighing the flour.

Maʼno testi: Kimdir faol ravishda biror ish qilyaptimi, u boshlanib, keyin tugaydimi? → continuous mumkin. Bu shunchaki narsalar qanday ekanimi? → oddiy shakl.

Qoʻllanish

1be being + sifat: vaqtinchalik xulq

Kimdir hozir qanday xulq koʻrsatayotganini, ayniqsa bu uning odatiy feʼl-atvoridan farq qilsa, am / is / are being + sifat bilan ayting. Bu koʻpincha shikoyat yoki izohdek eshitiladi. Oʻzbekchadagi «-lik qilmoq» ga oʻxshaydi.

You're being silly. It's only a spider.
Bolalik qilyapsiz. Bu shunchaki oʻrgimchak-ku.
«bolalik qilmoq» → be being silly
He's not usually rude — he's just being difficult because he's tired.
U odatda qoʻpol emas, shunchaki charchagani uchun injiqlik qilyapti.
feʼl-atvor: is; hozirgi xulq: is being
You're being very generous tonight. What's the occasion?
Bugun kechqurun juda saxiylik qilyapsiz. Nima gap?
hozirgi xulq → are being
Am I being unreasonable?
Men nohaqlik qilyapmanmi?
hozirgi xulq haqida savol
The kids were being very quiet, so I went to check on them.
Bolalar juda jim oʻtirishgan edi, shuning uchun nima qilishayotganini koʻrgani bordim.
oʻtgan zamonda: was / were being

2think: fikr va oʻylash jarayoni

Think (that) = fikrga ega boʻlmoq: holat, oddiy shakl. Think about / of = aql bilan ishlamoq, oʻylab koʻrmoq: harakat, continuous mumkin. Oʻzbekchada fikr koʻpincha «menimcha» yoki «deb oʻylayman» bilan aytiladi; inglizchada bu har doim I think.

I think you're right.
Menimcha, siz haqsiz.
fikr → think
What do you think of my new haircut?
Yangi soch turmagim sizga qanday?
fikr soʻrash → do you think
I'm thinking about changing my job.
Ishimni oʻzgartirish haqida oʻylayapman.
oʻylab koʻrish → am thinking about
"You look worried." "I was thinking about the exam."
«Xavotirda koʻrinasiz.» «Imtihon haqida oʻylayotgan edim.»
oʻsha paytdagi jarayon → was thinking
"Is Sam coming tonight?" "I think so."
«Sem bugun kechqurun keladimi?» «Shunday deb oʻylayman.»
fikr → I think so
"Will you take the job?" "I'm still thinking about it."
«Bu ishni olasizmi?» «Hali oʻylab koʻryapman.»
qaror jarayoni → am thinking

3have: egalik va harakat

Egalik, oila, qarindoshlik va kasallik maʼnosidagi have holat. Harakat va kechinmalar uchun turgʻun iboralardagi have esa harakat: have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby. Oʻzbekchada egalik «bor» bilan aytiladi, harakat esa boshqa feʼllar bilan: «tushlik qilmoq», «dush qabul qilmoq».

She has two brothers and a sister.
Uning ikkita akasi va bitta singlisi bor.
«bor» → has; brothers = aka yoki uka, sister = opa yoki singil
I have a terrible cold.
Qattiq shamollaganman.
kasallik → have, holat
We're having lunch. Can I call you back?
Tushlik qilyapmiz. Keyinroq qoʻngʻiroq qilsam maylimi?
«tushlik qilmoq» → have lunch, harakat
Are you having a good time?
Yaxshi dam olyapsizmi?
kechinma → are having
My sister is having a baby in May.
Opam may oyida farzand koʻradi.
u homilador, may oyida tugʻadi

4see: koʻrish va uchrashish

See = koʻz bilan payqamoq yoki tushunmoq: holat. Koʻz bilan koʻrish uchun koʻpincha can see ishlatamiz. See = uchrashmoq, (shifokor) qabuliga bormoq yoki biror kishi bilan uchrashib yurmoq: harakat, kelishilgan uchrashuvlar uchun koʻpincha continuous. Oʻzbekchadagi «koʻryapman» va «tushunyapman» koʻpincha I can see va I see boʻladi.

I can see the sea from my window.
Derazamdan dengiz koʻrinadi.
«koʻrinadi / koʻryapman» → can see
I see what you mean.
Nima demoqchiligingizni tushunyapman.
«tushunyapman» → I see, I'm seeing emas
I'm seeing the doctor at four.
Soat toʻrtda shifokor qabuliga boraman.
kelishilgan uchrashuv → am seeing
They've been seeing each other for six months.
Ular olti oydan beri uchrashib yurishibdi.
uchrashib yurish; «… dan beri» → have been seeing

5taste, smell: narsa qanday va tatib koʻrish

Taste va smell + sifat (yoki like + ot) narsa qanday ekanini bildiradi: holat. Kimdir biror narsani ataylab tatib yoki hidlab koʻrsa, bu harakat. Ataylab emas, oʻzingiz sezib qolgan narsa uchun can smell / can taste ishlating.

This soup tastes a bit salty.
Bu shoʻrva biroz shoʻr boʻlibdi.
taʼmi qanday → tastes
The chef is tasting the soup.
Oshpaz shoʻrvani tatib koʻryapti.
ataylab → is tasting
Your perfume smells lovely.
Atiringizning hidi juda yoqimli.
hidi qanday → smells
Why are you smelling the milk? Is it off?
Nega sutni hidlayapsiz? Aynib qolganmi?
ataylab hidlash; UK: off = buzilgan
I can smell smoke.
Tutun hidi kelyapti.
«hid kelyapti» → can smell, I'm smelling emas

6feel, look, weigh

Qanday his qilayotganingizni aytganda feel + sifat oddiy ham, continuous ham boʻla oladi, farq deyarli yoʻq. Feel (that) = ishonmoq, fikrda boʻlmoq: holat; feel = ushlab koʻrmoq: harakat. Look + sifat (tashqi koʻrinish) holat, lekin hozirgi payt uchun continuous ham keng tarqalgan: You're looking well. Look at / for harakat. Weigh = ogʻirligi qancha: holat; weigh = tortib koʻrmoq: harakat.

I feel tired.
Oʻzimni charchagan his qilyapman.
I'm feeling tired ham toʻgʻri
I feel that we should wait a few days.
Menimcha, bir necha kun kutganimiz maʼqul.
fikr → feel
The doctor was feeling my wrist for a pulse.
Shifokor tomir urishini bilish uchun bilagimni ushlab koʻrayotgan edi.
ushlab koʻrish → was feeling
You look tired. Did you sleep badly?
Charchagan koʻrinasiz. Yomon uxladingizmi?
tashqi koʻrinish → look
The baby weighs four kilos.
Chaqaloqning vazni toʻrt kilo.
ogʻirligi → weighs
The shop assistant is weighing the cheese.
Sotuvchi pishloqni tortyapti.
tortib koʻrish → is weighing

Keng tarqalgan xatolar

❌She's being tall.
✅She's tall.
be being + sifat boshqarsa boʻladigan xulq uchun; boʻy esa xulq emas.
⚠️I'm thinking it's a great idea.
✅I think it's a great idea.
Fikr uchun oddiy shaklni ishlating. «I'm thinking…» norasmiy nutqda taxminiy fikr uchun eshitiladi, lekin odatiy shakl emas.
❌I'm having a new car.
✅I have a new car.
Egalik = holat. I've got a new car ham toʻgʻri.
❌I'm seeing what you mean.
✅I see what you mean.
see = tushunmoq: holat.
❌This bag is weighing fifteen kilos.
✅This bag weighs fifteen kilos.
Narsaning ogʻirligi = holat.
⚠️I'm smelling gas.
✅I can smell gas.
Hidni ataylab emas, sezib qolganda odatiy shakl can smell. Continuous baʼzan norasmiy nutqda eshitiladi.
❌He's being ill today.
✅He's ill today.
Kasallik xulq emas: being yoʻq.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Bilyapman», «tushunyapman» → I'm knowing, I'm understanding. Soʻzlashuvda bu feʼllarga «-yap-» qoʻshamiz, shuning uchun inglizchada ham -ing qoʻyib yuboramiz. Lekin know, understand va tushunish maʼnosidagi see holat feʼllari: ular oddiy shaklda turadi. I'm knowing notoʻgʻri; I'm understanding baʼzan eshitiladi, lekin gʻalati tuyuladi.

❌Don't explain it again, I'm knowing this rule.
✅Don't explain it again, I know this rule.
know = holat, davomli shakli yoʻq.
⚠️Yes, yes, I'm understanding your point.
✅Yes, yes, I understand your point. yoki Yes, yes, I see your point.
Baʼzan eshitiladi, lekin gʻalati tuyuladi; oddiy shakl odatiy.

2. «Oʻylayapman» → fikr uchun ham I'm thinking. Oʻzbekchada «Bu mehmonxona qimmat, deb oʻylayapman» deyish mumkin. Inglizchada fikr uchun I think; I'm thinking esa biror narsani oʻylab koʻrish jarayoni uchun (I'm thinking about…).

⚠️I'm thinking this hotel is too expensive for us.
✅I think this hotel is too expensive for us.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin fikr uchun odatiy shakl emas: oddiy shakl ishlating.

3. «Hid kelyapti», «koʻrinyapti» → I'm smelling, I'm seeing. Oʻzbekcha gapda «-yap-» bor, shuning uchun inglizchada ham continuous qoʻyamiz. Ataylab emas, oʻzingiz sezib qolgan hid yoki koʻrinish uchun can smell / can see odatiy.

⚠️(Oshxonadan hid kelyapti.) I'm smelling something burning.
✅I can smell something burning.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin hidni sezib qolganda odatiy shakl can smell.

Adashtirmang

is va is being — Is odatiy xususiyatni bildiradi; is being hozirgi, koʻpincha gʻayrioddiy xulqni.

My neighbour is noisy.
Qoʻshnim shovqinli odam.
u shunaqa odam
My neighbour is being noisy tonight.
Qoʻshnim bugun kechqurun shovqin qilyapti.
faqat bugun kechqurun

I feel / I'm feeling — Tuygʻu va sogʻliq haqida ikkalasi ham toʻgʻri va deyarli bir xil maʼnoni beradi. Hech birini xato deb belgilamang.

I'm feeling much better, thanks.
Ancha yaxshi boʻlib qoldim, rahmat.
I feel much better ham toʻgʻri

be being + sifat va majhul nisbat — Is being + past participle majhul nisbatning davomli shakli (B1-11 ga qarang), xulq emas. Oʻzbekchada bu «-il-» qoʻshimchasi: «taʼmirlanyapti».

The bridge is being repaired.
Koʻprik taʼmirlanyapti.
majhul nisbat: kimdir uni taʼmirlayapti

I'm loving it va I'm hearing that… kabi norasmiy qoʻllanishlar uchun C2-01 ga, ogʻzaki uslub haqida koʻproq maʼlumot uchun C2-03 ga qarang.

Imlo va talaffuz

  • being ikki boʻgʻindan iborat: /ˈbiːɪŋ/. Birinchi unli choʻziq, lablar yon tomonga choʻzilgan; urgʻu birinchi boʻgʻinda. Oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi; undan keyin «g» qoʻshmang. You're being silly gapida sifat urgʻu oladi: you're being silly.
  • Feʼl-atvor va xulqni qarama-qarshi qoʻyish uchun being ga urgʻu bering: He isn't rude — he's being rude.
  • weigh /weɪ/ way bilan bir xil eshitiladi; weighs = ways. gh talaffuz qilinmaydi. Oʻzbek tilida soʻzlar yozilganidek oʻqiladi, ingliz tilida esa unday emas: gh ni oʻqimang.
  • taste /teɪst/: unli ikki qismli (diftong). tastes /sts/ bilan tugaydi: oxirida uchta undosh. Avval sekin ayting, undosh orasiga unli qoʻshmang.
  • think /θɪŋk/: til uchi tishlar orasida, havo chiqadi. Uni «s» yoki «t» ga aylantirmang, aks holda sink yoki tink boʻlib eshitiladi.

Oltin qoida

Oʻzingizdan soʻrang: bu holatmi yoki ataylab qilinayotgan harakatmi? Holatlar (fikr, egalik, narsa qanday ekani) oddiy shaklda keladi; harakatlar esa continuous boʻla oladi, hatto think, have, see, taste va weigh bilan ham. Be being + sifatni faqat xulq uchun ishlating, tall yoki ill kabi doimiy xususiyat yoki holatlar uchun emas. Oʻzbekchadagi «-yap-» har doim ham inglizcha -ing emas.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

  1. Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
  2. We (have) a party on Saturday. Can you come?
  3. I (think) about selling my car.
  4. This cake (taste) amazing.
  5. She (have) long dark hair.
  6. The vet (weigh) the dog at the moment.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I … that's a great idea.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: We … each other — it's still quite new.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: Sorry, I … very tired today.
  4. Holatmi yoki harakatmi (state or activity)? "Why are you smelling your shirt?"
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: I … much better today.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. I'm having two sisters.
  2. This suitcase is weighing twenty kilos.
  3. The children are being very quiet today.
  4. She is being hungry.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

A phone call
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.

E. Sizning navbatingiz

Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.

  1. Have bilan ikki gap yozing: biri sizda bor narsa haqida, ikkinchisi shu hafta qilayotgan ishingiz haqida.
  2. Bugun odatdagidan boshqacha xulq koʻrsatayotgan odam yoki hayvon haqida gap yozing. Be being ishlating.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi
    I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
  2. B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi
    I (know) her for ten years.
  3. B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday?
    I'm tired because I (work) in the garden all day.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. are being
  2. are having
  3. am thinking
  4. tastes
  5. has / has got
  6. is weighing

B. Maʼno

  1. think
  2. are seeing
  3. am
  4. activity
  5. feel / am feeling

C. Xatoni toping

  1. I have two sisters. / I've got two sisters.
  2. This suitcase weighs twenty kilos.
  3. ✓ The children are being very quiet today.
  4. She is hungry. / She's hungry.

D. Kontekstda

  1. are … doing
  2. are having
  3. is tasting
  4. tastes
  5. is having
  6. think

E. Sizning navbatingiz

  1. I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
  2. My cat is being very friendly today — she probably wants food.

F. Aralash takrorlash

  1. walk … am taking
  2. have known
  3. have been working / have worked
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play