Weak Forms and Connected Speech. schwa, gonna, wanna՝ թույլ ձևեր և կապակցված խոսք անգլերենում
Weak Forms and Connected Speech
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կլսեք և կարտասանեք քերականական բառերի կարճ, թույլ հնչյունները (can, was, to, of, and), կհասկանաք կրճատ ձևերը, այդ թվում՝ կրկնակիները (I'd've), կճանաչեք gonna-ի և dunno-ի նման ոչ պաշտոնական կրճատումները, կհետևեք արագ խոսքում իրար միացող բառերին և շեշտը կդնեք ճիշտ տեղում։
Հիմնական գաղափար
Անգլերենն ունի ուժեղ ռիթմ։ Կարևոր բառերը՝ գոյականները, հիմնական բայերը, ածականները, մակբայները, շեշտված են. դրանք ավելի բարձր, երկար և պարզ են հնչում։ Քերականական բառերը՝ օժանդակ բայերը, հոդերը, նախդիրները, դերանունները, սովորաբար անշեշտ են, ուստի դառնում են կարճ և թույլ։
Պատկերացրեք նախադասությունը որպես բարձր սյուների շարք, որոնց միջև պարան է ձգված։ Սյուները բովանդակային բառերն են։ Պարանը քերականությունն է։ Արագ խոսքում պարանը կախվում է և գրեթե դիպչում գետնին. What do you want to do?-ն հնչում է մոտավորապես «wotcha wanna do?»։ Քերականությունը տեղում է, պարզապես այն լսում եք որպես մի քանի արագ, մեղմ հնչյուն։
Ահա թե ինչու այն սովորողները, որոնք գիտեն քերականությունը, հաճախ չեն հասկանում ֆիլմերն ու զրույցները։ Նրանք սպասում են was-ի, to-ի և have-ի բառարանային հնչմանը, բայց սովորական խոսքում մարդիկ գրեթե երբեք այդպես չեն ասում։ Այս թույլ հնչյուններից շատերն ունեն մեկ ընդհանուր ձայնավոր՝ կարճ, թուլացած «ը»։ Նրա անունը schwa է՝ /ə/, և այն անգլերենի ամենահաճախ հանդիպող հնչյունն է։
Հայերեն և անգլերեն
Լավ լուր. schwa-ն ձեզ ծանոթ է։ Դա հայերեն «ը»-ն է։ Ավելին, հայերենն էլ «թաքցնում» է այն. «գրել»-ը արտասանում ենք [գըրել], «մտնել»-ը՝ [մըտնել], թեև «ը» չենք գրում։ Անգլերենը նույնն է անում. about-ի a-ն, banana-ի առաջին և վերջին a-ները գրվում են որպես a, բայց հնչում որպես /ə/։
Իսկական տարբերությունը ռիթմի մեջ է։ Հայերենում բոլոր ձայնավորները պահում են իրենց լիարժեք հնչումը, իսկ շեշտն ընկնում է բառի վերջին վանկի վրա։ Ուստի հայախոսները հաճախ ամեն բառ արտասանում են պարզ և հավասար՝ «ay kan swim», «a kap ov tee»։ Անգլերենում քերականական բառերը կրճատվում են մինչև /ə/, իսկ ուժեղ են մնում միայն սյուները՝ բովանդակային բառերը։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| [գըրել] | about /əˈbaʊt/ | այստեղ նույնն է. չգրված «ը» |
| Լողալ գիտեմ։ | I can swim. /aɪ kən ˈswɪm/ | քերականական բառը թույլ է |
| Այո, կարող եմ։ | Yes, I can. /kæn/ | կարճ պատասխան → ուժեղ ձև |
| Մի բաժակ թեյ | a cup of tea /ə ˈkʌp əv ˈtiː/ | a, of → /ə/, /əv/ |
| Ձուկ ու կարտոֆիլ | fish and chips /ˈfɪʃ ən ˈtʃɪps/ | and → /ən/, /n/ |
| Հարցրի նրան։ | I asked him. /ˈɑːskt ɪm/ | թույլ him-ը կորցնում է h-ն |
| Մայիսին, ոչ թե հունիսին։ | in May, not June | այստեղ նույնն է. հակադրությունը շեշտվում է |
Կարճ ասած՝ ձեր «ը»-ն արդեն schwa է. օգտագործեք այն քերականական բառերի համար և թույլ տվեք, որ միայն բովանդակային բառերը հնչեն ուժեղ և պարզ։
Կառուցվածք
Քերականական բառերի թույլ ձևեր (IPA-ն՝ «Ուղղագրություն և արտասանություն» բաժնում)
| Բառ | Ուժեղ ձևը հնչում է | Թույլ ձևը հնչում է | Օրինակ |
|---|---|---|---|
| can | "kan" | "kn" | I can swim. |
| was | "woz" (UK), "wuz" (US) | "wz", շատ կարճ | She was late. |
| were | "wur" | "wuh" (UK), "wer" (US) | They were tired. |
| have | "hav" | "uv" | Where have you been? |
| do | "doo" | "duh" | What do you think? |
| to | "too" | "tuh" | I want to go. |
| of | "ov" (UK), "uv" (US) | "uv" կամ "uh" | a cup of tea |
| for | "for" | "fuh" (UK), "fer" (US) | It's for you. |
| and | "and" | "un" կամ "n" | fish and chips |
| a / an | "ay" / "an" | "uh" / "un" | a cup, an apple |
| the | "thee" | "thuh". ձայնավոր հնչյունից առաջ՝ կարճ "thi" | the cup, the apple |
| at / from | "at" / "from" | "ut" / "frum" | at home, from London |
Ձայնավոր հնչյունից առաջ the-ն հնչում է կարճ "thi" (the apple), իսկ to-ն՝ կարճ "tu" (to eat), ոչ թե "thuh" և "tuh"։ (Այստեղ "uh"-ը նշանակում է schwa՝ հայերեն «ը»-ին մոտ հնչյուն։)
Կրճատ ձևեր, այդ թվում՝ կրկնակի
| Ամբողջական ձև | Կրճատ ձև | Գրվու՞մ է |
|---|---|---|
| it will | it'll | այո (ոչ պաշտոնական) |
| there will | there'll | այո (ոչ պաշտոնական) |
| should have / could have / would have | should've / could've / would've | այո (ոչ պաշտոնական) |
| I would have | I'd've | հազվադեպ. հիմնականում բանավոր |
| would not have | wouldn't've | հազվադեպ. հիմնականում բանավոր |
Ոչ պաշտոնական կրճատումներ
| Ամբողջական ձև | Կրճատում | Կարո՞ղ եմ գրել |
|---|---|---|
| going to (ապառնի) | gonna | միայն շատ ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում, երգերի բառերում, երկխոսություններում |
| want to | wanna | նույնը |
| (have) got to | gotta | նույնը |
| have to | hafta | հազվադեպ է գրվում |
| let me | lemme | միայն ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում |
| I don't know | dunno | միայն ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում |
| kind of | kinda | միայն ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում |
| should have / could have | shoulda / coulda | միայն ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում |
Գործածություն
1Քերականական բառերի թույլ ձևեր
Սովորական խոսքում օժանդակ բայերը, հոդերը, նախդիրները և դերանունները հնչում են իրենց թույլ ձևերով, սովորաբար schwa-ով։ Քերականական բառը ուժեղ ձև է ստանում, երբ շեշտված է՝ կարճ պատասխաններում, հակադրության համար (A1-17), իսկ օժանդակ բայերն ու նախդիրները՝ նաև նախադասության վերջում (Yes, I can. Where are you from?)։ Խնդրի դերանունները (him, her, them, us) և հոդերը սովորաբար թույլ են մնում, նույնիսկ վերջում՝ I asked him. Հայերենում բառերը չենք թուլացնում, ուստի սա ձեզանից գիտակցված վարժանք է պահանջում։
2Կրճատ ձևեր, այդ թվում՝ կրկնակի
Կրճատ ձևերը օժանդակ բայերի և not-ի սովորական բանավոր ձևն են։ I'd've և wouldn't've կրկնակի կրճատումները շատ տարածված են բանավոր խոսքում, հատկապես երրորդ տիպի պայմանական նախադասություններում (B1-07) և should have / could have-ի հետ (B1-09), բայց գրելիս մարդիկ սովորաբար ամբողջական ձևն են գրում։ Այդ քերականությունը կսովորեք ավելի ուշ, իսկ այստեղ սովորեք ճանաչել հնչյունները։
3Ոչ պաշտոնական կրճատումներ. gonna, wanna, gotta և այլն
Սրանք տարածված արտահայտությունների սովորական, հանգիստ բանավոր ձևերն են։ Զրույցում դրանք ասելը նորմալ է, իսկ գրավոր խոսքում օգտագործեք դրանք միայն շատ ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում, երգերի բառերում կամ երկխոսություններում։ Gonna-ն փոխարինում է միայն going to + բային (ապառնի), երբեք going to + վայրին։ Wanna-ն սովորաբար նշանակում է want to, իսկ շատ ազատ խոսքում կարող է նշանակել նաև want a (I wanna coffee)։ Ավելի բարդ նշում. երբ want-ը և to-ն պատկանում են նախադասության տարբեր մասերի, wanna չի օգտագործվում. Who do you want to win? (= ուզում ես, որ այդ մարդը հաղթի) չի դառնում wanna (B1-18)։ Երգերից ու ֆիլմերից այս ձևերը հեշտ է սովորել, բայց դրանք դպրոցական շարադրության կամ պաշտոնական նամակի մեջ մի՛ գրեք։
4Կապակցում, կորած և փոխված հնչյուններ
Արագ խոսքում բառերը միանում են իրար։ Կապակցում (linking). վերջին բաղաձայնը միանում է հաջորդ ձայնավորին (an apple-ը հնչում է "a-napple")։ Կորած հնչյուններ. բաղաձայնների միջև t-ն կամ d-ն հաճախ անհետանում է (next week-ը հնչում է "neks week")։ Փոխված հնչյուններ. d կամ t + you-ն հաճախ դառնում է «ջ» կամ «չ» (did you-ն հնչում է "didja")։ Այս գործընթացները հաճախ թաքցնում են քերականական բառերը։ Հայերենում բաղաձայնների կուտակումներում հաճախ «ը» ենք ավելացնում (next-ը սխալմամբ դառնում է «նեքսըթ»). անգլերենում հակառակը՝ հնչյունները կորչում են, ոչ թե ավելանում։
5Նախադասության շեշտ. բովանդակային բառեր, քերականական բառեր և հակադրություն
Չեզոք նախադասության մեջ բովանդակային բառերը շեշտված են, իսկ քերականական բառերը՝ ոչ. ամենաուժեղ շեշտը սովորաբար ընկնում է վերջին բովանդակային բառի վրա։ Գլխավոր շեշտը մեկ այլ բառի վրա տեղափոխելը, նույնիսկ քերականական բառի, ստեղծում է հակադրություն կամ շեշտադրում։ Հայերենում շեշտը բառի վերջին վանկի վրա է, իսկ անգլերենում՝ բառի իր շեշտված վանկի վրա. CIN-e-ma, ոչ թե «սինեմա՛»։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. Ամեն բառ՝ լիարժեք ձայնավորով։ Հայերենում անշեշտ ձայնավորները չեն թուլանում. «ա»-ն մնում է «ա», «օ»-ն՝ «օ»։ Ուստի հայախոսը հաճախ արտասանում է of-ը, the-ն, were-ն և from-ը իրենց բառարանային ձևով, և նախադասությունը հնչում է դանդաղ ու «կտրտված»։
2. Ուժեղ «can»-ը լսվում է որպես «can't»։ Հայերենում անշեշտ ձայնավորը չի թուլանում, և լիարժեք «քեն»-ով արտասանված, շեշտված can-ը անգլախոսի ականջին կարող է նման լինել can't-ին, որի ձայնավորը միշտ ուժեղ է։ Հաստատական նախադասության մեջ can-ը պետք է կարճ և թույլ լինի։
3. Ուժեղ «հ»-ն թույլ դերանուններում։ Հայերեն «հ»-ն միշտ պարզ է հնչում («հարցրի», «հետո»), ուստի հայախոսը him, her, his-ի h-ն էլ ուժեղ է արտասանում նաև նախադասության մեջտեղում։ Արագ խոսքում այս թույլ բառերը կորցնում են h-ն։
4. Ավելորդ «ը» կամ գրվածքով արտասանություն։ Հայերենում բաղաձայնների կուտակման մեջ ինքնաբերաբար «ը» ենք ավելացնում ([գըրել]), իսկ նոր բառը հաճախ կարդում ենք այնպես, ինչպես գրված է։ Ուստի looked-ը և laughed-ը դառնում են երկու վանկ՝ «լուքըդ», «լաֆեդ»։ Անգլերենում դրանք մեկ վանկ են, և -ed-ը հնչում է /t/։
Մի՛ շփոթեք
gonna (ապառնի), թե going to (շարժում) – Կրճատվում է միայն ապառնիի ձևը։
թույլ ձև, թե ուժեղ ձև – Նույն բառն ունի երկու արտասանություն. որոշում են տեղն ու շեշտը։ Օժանդակ բայերն ու նախդիրները նախադասության վերջում և կարճ պատասխաններում ուժեղ ձև են ստանում. Yes, I can-ը երբեք չի ավարտվում թույլ "kn"-ով։ Խնդրի դերանունները թույլ են մնում՝ I asked him.
's = is, թե 's = has – Կրճատ ձևը նույնն է հնչում. հաջորդ բառն է ցույց տալիս, թե որն է (A1-14, A2-16)։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Schwa /ə/-ն կարճ, թուլացած հնչյուն է, շատ մոտ հայերեն «ը»-ին։ Այն անգլերենի ամենահաճախ հանդիպող հնչյունն է, և թույլ ձևերի մեծ մասը պարունակում է այն՝ about /əˈbaʊt/, banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US)։
- Ուժեղ և թույլ ձևեր. can /kæn/ → /kən/. was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/. were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US). have /hæv/ → /həv/, /əv/. do /duː/ → /də/. to /tuː/ → /tə/. of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/. for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US). and /ænd/ → /ən/, /n/. at /æt/ → /ət/. from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/. a /eɪ/ → /ə/. an /æn/ → /ən/. the /ðiː/ → /ðə/, բայց ձայնավոր հնչյունից առաջ՝ /ði/ (the apple). to-ն ձայնավոր հնչյունից առաջ /tu/ է (to eat)։
- /æ/-ն (can, have, and, at-ի ուժեղ ձևերում) հայերենում չկա. բերանը լայն բացեք, լեզուն պահեք ցածր և առաջ, «է»-ի և «ա»-ի միջև։ /w/-ն (was, were, would) նույնպես չկա. շուրթերը կլորացրեք և առաջ մղեք, մի՛ ասեք «վ»։ /ð/-ն (the) լեզվի ծայրը թեթևակի ատամների միջև դնելով է արտասանվում, ոչ թե «դ» կամ «զ»։
- Կրճատ ձևեր. it'll /ˈɪtl/ ("it-l"). I'd've /ˈaɪdəv/ ("eyed-uv"). wouldn't've /ˈwʊdntəv/ ("wood-n-tuv")։
- Փոխված հնչյուններ. did you /ˈdɪdʒə/ ("didja"). would you /ˈwʊdʒə/ ("wouldja"). want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US) ("wanna"). got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US) ("gotta")։ /dʒ/-ն և /tʃ/-ն ձեզ համար հեշտ են. դրանք հայերեն «ջ»-ն և «չ»-ն են։
- Can't-ը թույլ ձև չունի՝ /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US)։ Արագ ամերիկյան խոսքում վերջի t-ն կարող է շատ թույլ լսվել, ուստի գլխավոր նշանը երկար, շեշտված ձայնավորն է. թույլ "kn" = can, ուժեղ "kant" = can't։
- Կրկնակի կրճատ ձևերում ապաթարցերը՝ մեկը յուրաքանչյուր բաց թողնված մասի համար՝ I'd've, wouldn't've։
- Հայերենում շեշտը բառի վերջին վանկի վրա է, բայց նախադասության մակարդակում այս դասը պահանջում է այլ բան. գլխավոր շեշտը վերջին բովանդակային բառի վրա է, իսկ քերականական բառերը, որքան էլ վերջում լինեն, սովորաբար թույլ են մնում (I asked him)։
Ոսկե կանոն
Բովանդակային բառերը սյուներն են, քերականական բառերը՝ նրանց միջև կախված պարանը։ Լսեք թույլ, արագ հնչյունները՝ «ը», "uv", "tuh", gonna, և ուժեղ ձևն օգտագործեք, երբ բառը շեշտված է՝ կարճ պատասխաններում, հակադրության համար, իսկ օժանդակ բայերն ու նախդիրները՝ նախադասության վերջում։ Կրճատումներն ազատ ասեք, բայց գրեք միայն շատ ոչ պաշտոնական հաղորդագրություններում։ Եվ հիշեք. ձեր «ը»-ն արդեն schwa է։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Գրեք ամբողջական կամ կրճատ ձևը։
-
Ո՞րն է "I'd've"-ի ամբողջական ձևը:
-
Ո՞րն է "dunno"-ի ամբողջական ձևը:
-
Գրեք ամբողջական ձևը: Do you wanna come?
-
Գրեք ամբողջական ձևը: I've gotta go.
-
Գրեք կրճատ ձևը: should have
-
Գրեք ամբողջական ձևը: It'll be cold tomorrow.
B. Իմաստ
Կայքում նախ լսեք յուրաքանչյուր նախադասությունը։
-
Թույլ, թե ուժեղ: "can"-ը "Yes, I can." նախադասության մեջ …
-
Թույլ, թե ուժեղ: "him"-ը "I asked him." նախադասության մեջ …խնդրի դերանունները թույլ են մնում նաև վերջում
-
Լսում եք կարճ, թույլ "kn". "I kn come on Friday." Ո՞ր բառն է: …can't-ը երկար է և շեշտված
-
Ի՞նչ է նշանակում 's-ը "She's got two brothers." նախադասության մեջ: …
-
Ո՞ր բառն է կրում գլխավոր շեշտը չեզոք նախադասության մեջ. "I bought a new laptop." …
-
Ո՞ր բառերն են շեշտված հակադրության համար. "I said Tuesday, not Thursday." …
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
She's gonna to call you later.
-
We're gonna the beach tomorrow.
-
He wanna play football.
-
I'm gonna miss you.
D. Համատեքստում
Գրեք թավ տառերով նշված յուրաքանչյուր կրճատման ամբողջական ձևը։
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք և ասեք անգլերենով։
-
Ասեք և գրեք մի նախադասություն ձեր ծրագրերի մասին "going to"-ով։ Հետո գրեք, թե ինչպես է այն հնչում հանգիստ խոսքում։
-
Գրեք կարճ պատասխան "Can you cook?" հարցին և նշեք, թե "can"-ի որ ձևն եք օգտագործում։
-
Գրեք մի նախադասություն, որը ուղղում է սխալ փաստը, ասեք այն բարձրաձայն և գրեք, թե որ բառերն եք շեշտում։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-17 Can և Can't հայերենով. կարողություն, թույլտվություն և խնդրանք Լրացրեք: " you drive?" "Yes, I can."
-
A2-03 Be Going To հայերենով. ծրագրեր և կանխատեսումներ Լրացրեք: Look at those clouds! It (rain).
-
A2-20 Must և Have To, Mustn't և Don't Have To. տարբերությունը հայերենով Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: You … bring food — there's plenty here.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- I would have
- I don't know
- Do you want to come?
- I've got to go.
- should've
- It will be cold tomorrow.
B. Իմաստ
- strong
- weak
- can
- has
- laptop
- Tuesday and Thursday
C. Գտեք սխալը
- She's gonna call you later. / She's going to call you later.
- We're going to the beach tomorrow.
- He wants to play football.
- ✓ I'm gonna miss you.
D. Համատեքստում
- going to
- I don't know
- kind of
- want to
- got to
- Let me
- have to
E. Ձեր հերթն է
- I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
- Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
- My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".
F. Խառը կրկնություն
- Can
- 's going to rain / is going to rain
- don't have to
