ზმნის შეთანხმება და მსაზღვრელები C2: a total of were, more than one was, both my, such a, twice the
Advanced Agreement and Determiners
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ მხოლობითი ან მრავლობითი ზმნის არჩევას მაშინ, როცა ფორმა და მნიშვნელობა სხვადასხვა მხარეს გწევთ (the majority, a total of, more than one, one in five, what we need), there is / are-ს სწორად გამოყენებას ჩამონათვალთან და რთული მსაზღვრელი კომბინაციების აგებას: both my, such a, quite a, many a, what little, half the, twice the.
მთავარი იდეა
ჩვეულებრივ ზმნა ქვემდებარის გრამატიკულ მთავარ სიტყვას (head) ეთანხმება: The list of names is long – მთავარი სიტყვაა list და არა names. ეს გრამატიკული შეთანხმებაა.
ზოგჯერ კი ფორმა ერთს ამბობს, მნიშვნელობა – მეორეს. A total of fifty people-ის მთავარი სიტყვა მხოლობითია (total), მაგრამ აშკარად ბევრ ადამიანს ნიშნავს. Fish and chips-ში ორი არსებითი სახელია, მაგრამ ერთ კერძს ნიშნავს. როცა ფორმა და მნიშვნელობა ერთმანეთს შორდება, ინგლისური ხშირად მნიშვნელობას აძლევს გამარჯვების უფლებას. ეს აზრობრივი შეთანხმებაა (notional agreement).
წარმოიდგინეთ ზმნისთვის ბაგირის გადაწევა. ერთ მხარეს მთავარი სიტყვის ფორმაა, მეორე მხარეს – მთელი ფრაზის მნიშვნელობა. ჩვეულებრივ ორივე ერთად სწევს და შეჯიბრი არ არის. C2 დონეზე უნდა იცოდეთ ფრაზები, სადაც მნიშვნელობა იმარჯვებს (a total of… were), ფრაზები, სადაც ფორმა იმარჯვებს (more than one person was), და ფრაზები, სადაც ორივე გუნდს შეუძლია მოიგოს (one in five people is / are).
ქართული და ინგლისური
ქართულში ბაგირის გადაწევა თითქმის არ ხდება: რიცხვისა და რაოდენობის სიტყვის შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია და ზმნაც ხშირად მხოლობითშია: „სულ 50 ადამიანი დაშავდა“, „ბევრი ტურისტი მოდის“, „სტუმრების ნახევარი მოვიდა“, „სტუდენტების უმეტესობა კამპუსში ცხოვრობს“. ინგლისურში კი რაოდენობის ფრაზებთან მრავლობითი სახელი და, ხშირად, მრავლობითი ზმნაა: A total of 50 people were injured, Half of the guests have arrived. ამიტომ ქართველი ინგლისურ რაოდენობის ფრაზებთანაც ხშირად მხოლობით ზმნას ირჩევს.
მსაზღვრელების რიგი ნაწილობრივ ქართულსაც ემთხვევა: „ორივე ჩემი მშობელი“ = both my parents. მაგრამ ქართულად ასევე ბუნებრივია „ჩემი ორივე ძმა“, ინგლისურად კი მხოლოდ both my. „ნახევარი საათი“, „ისეთი გრძელი დღე“ ქართულად არტიკლს არ საჭიროებს – ინგლისურად კი half an hour, such a long day.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ავარიაში სულ 50 ადამიანი დაშავდა. | A total of 50 people were injured in the crash. | ქართულად მხოლობითი სახელი და ზმნა; ინგლისურად were |
| სტუმრების ნახევარი უკვე მოვიდა. | Half of the guests have arrived. | ნახევარი „ბევრი სტუმარია“ → მრავლობითი ზმნა |
| ტორტის ნახევარი უკვე გათავდა. | Half of the cake has gone. | აქ ერთნაირია: ერთი ტორტი → მხოლობითი |
| ერთზე მეტი ადამიანი დაშავდა. | More than one person was hurt. | აქ ერთნაირია: მხოლობითი სახელი, მხოლობითი ზმნა |
| ორივე ჩემი მშობელი მასწავლებელია. | Both my parents are teachers. | აქ ერთნაირია: „ორივე“ „ჩემი“-ს წინ; ოღონდ „ჩემი ორივე“ ინგლისურად შეუძლებელია |
| ახალი ბინა ძველზე ორჯერ დიდია. | The new flat is twice the size of the old one. | ქართულად „ორჯერ დიდი“; ინგლისურად twice the + არსებითი სახელი |
| ისეთი ლამაზი ხედი იყო, რომ მანქანა გავაჩერეთ. | It was such a beautiful view that we stopped the car. | ინგლისურად such a: ჯერ such, მერე a |
| ბავშვებს მისცა, რაც ცოტა საჭმელი ჰქონდა. | She gave the children what little food she had. | აქ ერთნაირია: „რაც ცოტა… ჰქონდა“ ≈ what little |
მოკლედ: ქართული რიცხვისა და რაოდენობის შემდეგ მხოლობითს ინარჩუნებს; ინგლისურში a total of, a lot of, half of, the majority of-ის შემდეგ ზმნას of-ის შემდეგ მდგარი სახელი ირჩევს. Both, all, half, twice – the / my-ს წინ; such, quite, what – a-ს წინ.
ფორმა
როცა ფორმა და მნიშვნელობა ერთმანეთს შორდება
| ქვემდებარე | ზმნა | რატომ |
|---|---|---|
| A total of 50 people | were injured. | მნიშვნელობა (ბევრი ადამიანი) იმარჯვებს |
| The total | is 50. | ფორმა: ერთი ჯამი |
| The majority of voters | are / is in favour. | ორივე; მრავლობითი უფრო ხშირია |
| The government's majority | is small. | ერთი რიცხვი: მხოლობითი |
| More than one person | was injured. | ფორმა: one person |
| More than two people | were injured. | ფორმა: people |
| One in five adults | has / have a second job. | ორივე გამოიყენება |
| Fish and chips | is my favourite meal. | ერთი კერძი |
| The manager, as well as her two assistants, | was at the meeting. | ფორმა: პირველი ქვემდებარე |
მსაზღვრელების კომბინაციები
| სქემა | მაგალითი | არა |
|---|---|---|
| all / both / half + (of) + the / my / these | all the students, both my parents, half the time | the all students, the both |
| such / what / quite / rather + a + (ზედსართავი) + არსებითი სახელი | such a mess, quite a good idea, rather a long wait | a such mess |
| many a + მხოლობითი სახელი + მხოლობითი ზმნა | Many a student has struggled with this. | many a students |
| what little + უთვლადი / what few + მრავლობითი | what little money I had, what few friends he had | — |
| double / twice / three times + the + არსებითი სახელი | double the price, twice the size | the double price |
| half a / half an + არსებითი სახელი | half an hour, half a kilo | a half of an hour |
გამოყენება
1მნიშვნელობა იმარჯვებს: აზრობრივი შეთანხმება
რაოდენობის ფრაზებთან, როგორიცაა a total of, a lot of, a couple of, a majority of, a third of, half of, ზმნა ჩვეულებრივ of-ის შემდეგ მდგარ სახელს ეთანხმება, რადგან მნიშვნელობას სწორედ ის ატარებს. And-ით შეერთებულ ორ სახელს ჩვეულებრივ მრავლობითი ზმნა მოსდევს – თუ ერთად ერთ რამეს არ ასახელებენ. ქართულად ამ შემთხვევების უმეტესობაში ზმნა მხოლობითშია, ამიტომ თარგმანს ნუ ენდობით.
2ფორმა იმარჯვებს: ფრაზები, რომლებიც მრავლობითად ან მხოლობითად გამოიყურება
ზოგი ფრაზა მკაცრ გრამატიკულ შეთანხმებას ინარჩუნებს, თუმცა მნიშვნელობა მრავლობითია. More than one + მხოლობითი სახელი მხოლობით ზმნას იღებს. ფრაზები as well as, along with, together with და in addition to ქვემდებარეს მრავლობითად არ აქცევს: ფრთხილ წერაში ზმნა პირველ სახელს ეთანხმება (არაფორმალურ ენაში მრავლობითი ზმნა ხშირია). One in five / one in ten-თან გამოიყენება როგორც მხოლობითი, ისე მრავლობითი; ფრთხილ წერაში ტრადიციული არჩევანი მხოლობითია.
3What-წინადადებები და there is / are ჩამონათვალთან
What-ით დაწყებულ ქვემდებარეს ჩვეულებრივ მხოლობითი ზმნა მოსდევს. როცა შემასმენლის ნაწილი მრავლობითია და what ნიშნავს „ის, რაც…“ (საგნები), მრავლობითიც სწორია (B2-20, C1-05). There is / are + ჩამონათვალთან ზმნა ხშირად პირველ ელემენტს ეთანხმება, განსაკუთრებით მეტყველებაში. მეტყველებაში there's მრავლობითი სახელების წინაც გამოიყენება, მაგრამ ფრთხილ წერაში there are იწერება.
4All, both, half, double და twice + the / my / this
All, both და half სხვა მსაზღვრელების წინ დგას: all the, both my, half this. Of არსებითი სახელის წინ არასავალდებულოა (all (of) the students), ნაცვალსახელის წინ კი აუცილებელია (all of them). Double, twice, three times + the + არსებითი სახელი რაოდენობებს ადარებს; twice a week სიხშირეა (B1-22). Half an hour ჩვეულებრივი ბრიტანული ფორმაა; აშშ-ში a half hour-იც ხშირია.
5Such a, quite a, rather a, many a, what little, what few
Such, what, quite და rather ჩვეულებრივ a / an-ის წინ დგას: such a nice day, quite a long time. Rather-თან ორივე რიგი შესაძლებელია (rather a long wait / a rather long wait). Many a + მხოლობითი სახელი ნიშნავს „ბევრი“ და მხოლობით ზმნას იღებს; ლიტერატურული ან ფორმალურია. What little / what few ნიშნავს „ის მცირე რაოდენობა – სულ“: მოლაპარაკეს ცოტა ჰქონდა, მაგრამ მთლიანად გამოიყენა.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „კლასელების ნახევარი დაქორწინებულია“ → Half of my classmates is. ქართულად „ნახევარი“ მხოლობითია და ზმნაც მხოლობითშია. ინგლისურად half of-ის შემდეგ ზმნას მომდევნო სახელი ირჩევს: ბევრი ადამიანი → მრავლობითი.
2. „ბევრი ტურისტი მოდის“ → A lot of tourists comes. ქართულად რაოდენობის სიტყვის შემდეგ სახელიც და ზმნაც მხოლობითშია: „ბევრი ტურისტი მოდის“, „სამი ბიძაშვილი ცხოვრობს“. ინგლისურად ზმნა მრავლობით სახელს ეთანხმება.
3. „ჩემი ორივე ბებია“ → my both grandmothers. ქართულად „ჩემი ორივე ბებია“ და „ორივე ჩემი ბებია“ თანაბრად ბუნებრივია. ინგლისურად მსაზღვრელად both კუთვნილებით ნაცვალსახელამდე დგას.
4. „ნახევარი საათი“ → half hour. ქართულად „ნახევარი საათი“ არტიკლს არ საჭიროებს. ინგლისურად half-ს შემდეგ a / an სჭირდება.
5. „ისეთი გრძელი დღე იყო“ → such long day. ქართული „ისეთი“ არტიკლის გარეშე მუშაობს. ინგლისურად თვლად მხოლობით სახელთან such-ს a მოსდევს.
არ აგერიოთ
a number of / the number of თუ a total of / the total – სქემა იგივეა: a + სახელი + of = მრავლობითი მნიშვნელობა, მრავლობითი ზმნა; the + სახელი = ერთი რიცხვი, მხოლობითი ზმნა. იხ. B2-19.
twice a week თუ twice the size – Twice a + დროის სიტყვა სიხშირეა; twice the + არსებითი სახელი რაოდენობებს ადარებს. ქართულად ორივე „ორჯერ“-ია.
little / few თუ what little / what few – Little და few ცალკე ნაკლებობას უსვამს ხაზს (B2-19); what little / what few – იმას, რომ მცირე რაოდენობა მთლიანად გამოიყენეს.
მართლწერა და გამოთქმა
- Half /hɑːf/ (ბრიტ.), /hæf/ (ამერ.): l არ წარმოითქმის – ნუ წაიკითხავთ ისე, როგორც იწერება. ბრიტანული /ɑː/ გრძელი და ღრმაა, პირი ფართოდ ღია; ამერიკული /æ/ ქართულ „ა“-სა და „ე“-ს შორისაა. მრავლობითია halves.
- Half an hour ერთ ერთეულად ითქმის, სუსტი an-ით: /ˌhɑːf ən ˈaʊə/ – f და an ერთმანეთს ებმის, h სიტყვა hour-ში არ ისმის.
- Many a ერთად ითქმის: /ˈmeni ə/ – სიტყვებს შორის პაუზა არ არის; მახვილი არსებით სახელზე მოდის: many a student.
- Such a და quite a-ში a სუსტი /ə/-ა – ქართულ სრულ „ა“-ს ან „ეი“-ს ნუ იტყვით: /sʌtʃ ə/, /kwaɪt ə/. /tʃ/ ქართული „ჩ“-ის მსგავსია; quite-ში /w/ ტუჩების მომრგვალებით ითქმის და არა „ვ“-თი.
ოქროს წესი
ზმნა ჩვეულებრივ ქვემდებარის მთავარ სიტყვას ეთანხმება, მაგრამ რაოდენობის ფრაზებთან (a total of, a lot of, half of, the majority of) მნიშვნელობა იმარჯვებს და of-ის შემდეგ მდგარი სახელი წყვეტს – ქართულისგან განსხვავებით, სადაც რიცხვის შემდეგ ყველაფერი მხოლობითშია. More than one + მხოლობითი სახელი მხოლობითად რჩება. All, both, half, double, twice the-ს წინ დგას; such, quite, what ჩვეულებრივ a-ს წინ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება მოცემული სიტყვით ან ფრაზით. შეამოწმეთ, ეთანხმება თუ არა ზმნა.
-
გადაწერეთ, დაიწყეთ "A total of"-ით: Altogether, 120 jobs were lost when the factory closed.
-
გადაწერეთ, დაიწყეთ "More than one"-ით: At least two passengers were injured when the bus braked suddenly.
-
გადაწერეთ ფორმალური, ლიტერატურული სტილით, დაიწყეთ "Many a"-თი: Many students have struggled with this chapter.
-
გადაწერეთ "what little"-ით: She had only a little money, but she spent all of it on books.
-
გადაწერეთ "such"-ით: The journey was so long that we had to stop twice.
-
გადაწერეთ ერთ წინადადებად "both"-ით: My mother is a teacher, and my father is a teacher too.
-
გადაწერეთ "What we need"-ით ქვემდებარედ: We need more volunteers.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ კონტექსტისთვის უკეთესი წინადადება. შენიშვნა ხსნის, რატომ.
-
ოფიციალური წერილობითი ანგარიში. რომელი წინადადებაა უფრო შესაფერისი?there's + მრავლობითი არაფორმალური მეტყველებაა
-
ყურადღებით დარედაქტირებული წლიური ანგარიში. რომელი წინადადება მისდევს ტრადიციულ წესს?as well as ქვემდებარეს მრავლობითად არ აქცევს
-
ბიოგრაფია: ავტორს უნდა ხაზი გაუსვას, რომ კაცს ცოტა მეგობარი ჰყავდა, მაგრამ ყველა მათგანი მის გვერდით დარჩა. რომელი წინადადება ამბობს ამას?what few = მცირე რაოდენობა, მთლიანად
-
რესტორნის მიმოხილვა ერთ კერძზე: შემწვარი თევზი კარტოფილის ფრით. რომელი წინადადებაა სწორი?ორი სახელი, ერთი კერძი: მხოლობითი
-
ფრთხილი წერის სტილის სახელმძღვანელო ტრადიციულ ფორმას მოითხოვს. რომელი წინადადება მისდევს მას?ორივე გამოიყენება; მხოლობითი ტრადიციული არჩევანია
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში შეთანხმების ან მსაზღვრელების რიგის ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
According to the police, more than one driver were travelling well above the speed limit when the accident happened on the bypass.
-
The both candidates who reached the final round of interviews had several years of experience in international sales.
-
I had never stayed in a such beautiful hotel before, so I took photographs of every room on the first morning.
-
Many a visitor has been surprised to discover that the castle's oldest tower is actually a nineteenth-century copy.
-
After the renovation, the landlord started asking the double rent, so most of the tenants decided to look for somewhere cheaper.
D. კონტექსტში
დაარედაქტირეთ საინფორმაციო რეპორტაჟი. გადაწერეთ ან აირჩიეთ მითითების მიხედვით და ყველა ზმნა შეამოწმეთ.
(18) Altogether, 3,000 people joined yesterday's march against plans to build on the riverbank. (19) Most of the marchers were students from the city's two universities. (20) At least two speakers were arrested during the afternoon. (21) The mayor, along with her deputy, ___ agreed to meet the organisers next week. Police described the march as peaceful. (22) "The event was so calm that we hardly needed to be there," said one officer. (23) The organisers had only a little time to plan the march, but they used all of it well. They say they will return next month with (24) a crowd two times as big.
-
გადაწერეთ (18), დაიწყეთ "A total of"-ით.
-
გადაწერეთ (19), დაიწყეთ "The majority of"-ით.
-
გადაწერეთ (20), დაიწყეთ "More than one"-ით.
-
(21)-ის რომელი ვერსია შეეფერება ყურადღებით დაწერილ რეპორტაჟს?along with ქვემდებარეს მრავლობითად არ აქცევს
-
გადაწერეთ ოფიცრის სიტყვები (22)-ში "such"-ით.
-
გადაწერეთ (23) "what little"-ით.
-
გადაწერეთ (24) "twice the"-ით.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი წინადადება, რომლებიც თქვენი კლასის ან კოლეგების გამოკითხვას აჯამებს, მოკლე ანგარიშისთვის. წარმატების კრიტერიუმები: გამოიყენეთ a total of, the majority of და one in five (ან one in ten); ყველა ზმნა უნდა ეთანხმებოდეს, და ერთი მაინც მხოლობითში იყოს.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება იმაზე, როგორ შეიცვალა თქვენი სახლი ან ოჯახი. წარმატების კრიტერიუმები: გამოიყენეთ both my ან all the, half my და twice the ან double the.
-
დაწერეთ ორი წინადადება ფორმალური ან ლიტერატურული სტილით რომელიმე ადგილზე ან რთულ პერიოდზე. წარმატების კრიტერიუმები: გამოიყენეთ many a მხოლობითი ზმნით და what little ან what few.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B2-19 Few თუ A Few, Little თუ A Little? რაოდენობის სიტყვები ინგლისურად (Quantifiers) ანგარიში ტურიზმის მონაცემებზე. რომელი წინადადებაა სწორი?the number = ერთი რიცხვი: მხოლობითი
-
B2-22 Subject-Verb Agreement: ქვემდებარისა და ზმნის შეთანხმება ინგლისურად (news is, police are) გადაწერეთ "information"-ით ქვემდებარედ: The details on the website are out of date.
-
B2-22 Subject-Verb Agreement: ქვემდებარისა და ზმნის შეთანხმება ინგლისურად (news is, police are) გადაწერეთ "Neither … nor"-ით: The manager wasn't available, and her assistants weren't available either.
პასუხები
A. ფორმა
- A total of 120 jobs were lost when the factory closed.
- More than one passenger was injured when the bus braked suddenly.
- Many a student has struggled with this chapter.
- She spent what little money she had on books.
- It was such a long journey that we had to stop twice.
- Both my parents are teachers. / Both of my parents are teachers. / My parents are both teachers.
- What we need is more volunteers. / What we need are more volunteers.
B. მნიშვნელობა
- There are several reasons for the delay.
- The chair, as well as two directors, was present at the meeting.
- What few friends he had stayed loyal to him.
- Fish and chips is the best thing on the menu.
- One in five adults has a second job.
C. იპოვეთ შეცდომა
- According to the police, more than one driver was travelling well above the speed limit when the accident happened on the bypass.
- Both candidates who reached the final round of interviews had several years of experience in international sales. / Both the candidates who reached the final round of interviews had several years of experience in international sales. / Both of the candidates who reached the final round of interviews had several years of experience in international sales.
- I had never stayed in such a beautiful hotel before, so I took photographs of every room on the first morning.
- ✓ Many a visitor has been surprised to discover that the castle's oldest tower is actually a nineteenth-century copy.
- After the renovation, the landlord started asking double the rent, so most of the tenants decided to look for somewhere cheaper. / After the renovation, the landlord started asking twice the rent, so most of the tenants decided to look for somewhere cheaper.
D. კონტექსტში
- A total of 3,000 people joined yesterday's march against plans to build on the riverbank.
- The majority of the marchers were students from the city's two universities.
- More than one speaker was arrested during the afternoon.
- The mayor, along with her deputy, has agreed to meet the organisers next week.
- It was such a calm event that we hardly needed to be there.
- The organisers used what little time they had well. / The organisers made good use of what little time they had.
- They say they will return next month with twice the number of people. / They say they will return next month with a crowd twice the size.
E. თქვენი ჯერი
- A total of 40 employees took part in the survey. The majority of them walk or cycle to work. One in five drives to the office every day.
- Both my brothers have moved out, and the house suddenly feels twice the size. I now spend half my evenings in a garden that is far too big for one person.
- Many a traveller has sheltered in this mountain hut during a storm. Most of them left behind what little food they could spare for the next visitor.
F. შერეული გამეორება
- The number of tourists has doubled since 2015.
- The information on the website is out of date.
- Neither the manager nor her assistants were available.
