არტიკლები: a, the თუ არტიკლის გარეშე? ზოგადი და კონკრეტული
Articles: General, Specific and Institutions
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აირჩიოთ a / an, the ან არტიკლის გარეშე ფორმა: ზოგად და კონკრეტულ საგნებთან, ადამიანთა ჯგუფებთან (the elderly), დაწესებულებებთან (go to school თუ go to the school), კვებასთან, სპორტთან, ენებთან და ისეთ გამოთქმებში, როგორიცაა twice a week.
მთავარი იდეა
არტიკლები მსმენელისთვის სიგნალებია. წარმოიდგინეთ ბილიკი, რომელიც სამ გზად იყოფა, და თითოეულ გზაზე ერთი არტიკლი დგას.
the მიდის „იმისკენ, რომელსაც ორივე ვცნობთ“: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an მიდის „ერთი მაგალითისკენ რაიმე ტიპიდან – რომელი, მნიშვნელობა არ აქვს“: She's a vet. არტიკლის გარეშე (zero article) გზა მიდის „ამ საგნისკენ ზოგადად, როგორც იდეისკენ ან მთელი კატეგორიისკენ“: Life is short. Music relaxes me.
ერთსა და იმავე არსებით სახელს ნებისმიერ გზაზე შეუძლია წასვლა. Life ზოგადად არტიკლის გარეშეა, the life of a farmer კი ცხოვრების კონკრეტული სახეა. School არტიკლის გარეშე სწავლაა, როგორც საქმიანობა; the school – კონკრეტული შენობა.
ამიტომ ყოველი არსებითი სახელის წინ ჰკითხეთ საკუთარ თავს: „ზოგადად ვგულისხმობ, რომელიმე ერთს თუ კონკრეტულს, რომელსაც ორივე ვცნობთ?“ პასუხი აგირჩევთ გზას.
ქართული და ინგლისური
ქართულში არტიკლები არ არის, ამიტომ ამ გაკვეთილის ერთი ნაწილი მარტივია, მეორე კი – რთული. მარტივი ნაწილი: ზოგად ცნებებსა და ენებთან ინგლისურიც, ქართულის მსგავსად, წინ არაფერს სვამს: „ცხოვრება მოკლეა“ – Life is short, „ინგლისურად ლაპარაკობს“ – She speaks English. რთული ნაწილი: სადაც ქართულად უბრალოდ სიტყვაა, ინგლისურს ხშირად the ან a სჭირდება. „ფერმერის ცხოვრება“ – the life of a farmer (ნათესაობითი ბრუნვა კონკრეტულს ხდის ცხოვრებას), „მეხუთე სართული“ – the fifth floor, „ის ექიმია“ – She's a doctor.
ზოგ ადგილას ქართული ინგლისურ არტიკლს სულ სხვა საშუალებით გადმოსცემს. „კვირაში ორჯერ“, „საათში 50 კილომეტრი“ – ქართულად -ში, ინგლისურად a / an: twice a week, 50 km an hour. „ღარიბები“, „ხანდაზმულები“ ქართულად ჩვეულებრივი მრავლობითია, ინგლისურად კი the + ზედსართავი სახელი, -s-ის გარეშე: the poor, the elderly. „ვისადილოთ“ ქართულად ერთი ზმნაა, ინგლისურად – have lunch, არტიკლის გარეშე. და ბოლოს, „სკოლაში მიდის“ ქართულად ერთნაირად ითქმის მოსწავლეზეც და სტუმარზეც, ინგლისური კი განასხვავებს: go to school (სასწავლებლად) და go to the school (შენობაში, საქმეზე).
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ცხოვრება მოკლეა. | Life is short. | აქ ერთნაირია: ზოგად ცნებას არც ქართული სვამს რამეს წინ და არც ინგლისური |
| ფერმერის ცხოვრება რთულია. | The life of a farmer is hard. | ქართულად ნათესაობითი ბრუნვაა; ინგლისურში of… კონკრეტულს ხდის → the |
| ჩემი და ვეგეტარიანელია. | My sister is a vegetarian. | ტიპი, კატეგორია → a / an; ქართულად მხოლოდ -ა |
| კვირაში სამჯერ ვცურავ. | I swim three times a week. | „-ში“ სიხშირეში → a / an, არა in |
| ხანდაზმულები სიცხეს ცუდად იტანენ. | The elderly cope badly with heat. | ქართულად მრავლობითის -ები; ინგლისურად the + ზედსართავი, -s-ის გარეშე |
| მეხუთე სართულზე ვართ. | We're on the fifth floor. | რიგობითი რიცხვითი სახელი → the |
| ხვალ ვისადილოთ. | Let's have lunch tomorrow. | ქართულად ზმნაა; ინგლისურად have + კვება, არტიკლის გარეშე |
| ბავშვი სკოლაში მიდის. | The child goes to school. / Mum goes to the school. | ქართულად ერთი ფორმაა; ინგლისურად მიზანი (სწავლა) – არტიკლის გარეშე, შენობა – the |
მოკლედ: ზოგადი ცნება – როგორც ქართულში, არაფერი; კონკრეტული („ფერმერის“, „მეხუთე“, „ის, რაც ორივემ ვიცით“) – the; პროფესია და ტიპი – a / an; „კვირაში“, „საათში“ – a / an.
ფორმა
სამი არჩევანი
| სიგნალი | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| a / an + თვლადი არსებითი სახელი მხოლობითში | ერთი რომელიმე ტიპიდან; კლასიფიკაცია | She's a vet. |
| the + ნებისმიერი არსებითი სახელი | კონკრეტული, რომელსაც ვცნობთ | The vet was very kind. |
| არტიკლის გარეშე + მრავლობითი / უთვლადი | ზოგადად | Vets work long hours. Music relaxes me. |
the-ს სხვა გამოყენება
| გამოყენება | მაგალითი |
|---|---|
| the + ზედსართავი სახელი = ადამიანთა ჯგუფი (ზმნა მრავლობითში) | the rich, the elderly, the unemployed |
| აღმატებითი ხარისხი | the best, the most expensive |
| რიგობითი რიცხვითი სახელები | the first, the third floor |
| მუსიკალური ინსტრუმენტები play-ის შემდეგ | play the piano, the guitar |
არტიკლის გარეშე
| ჯგუფი | მაგალითები |
|---|---|
| ენები | speak English, learn Greek, in Swahili |
| კვება | have breakfast, after lunch, What's for dinner? |
| სპორტი და თამაშები | play football, chess, tennis |
| დაწესებულება თავისი დანიშნულებით | go to bed / school / work / university / hospital / prison / church |
a / an სიხშირესა და ფასში
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| რიცხვი + a / an + დრო | twice a week, three times a day |
| ფასი / სიჩქარე + a / an + ერთეული | £12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo |
გამოყენება
1ზოგადი თუ კონკრეტული
ზოგად საგნებთან (მრავლობითი ან უთვლადი არსებითი სახელები) არტიკლი არ დგას – ზუსტად ისე, როგორც ქართულში. the მაშინ გჭირდებათ, როცა სიტყვა კონკრეტულ შემთხვევამდე ვიწროვდება – ხშირად of…-ით, მიმართებითი დამოკიდებული წინადადებით ან საერთო კონტექსტით.
2a / an კლასიფიკაციისთვის
a / an-ით ვამბობთ, რომელ ტიპს ან კატეგორიას ეკუთვნის ვინმე ან რამე: პროფესია, როლი, შეხედულება, საგნის სახე. ქართულად აქ უბრალოდ „-ა“ ან „-ად“ გვაქვს, ინგლისურში კი არტიკლი აუცილებელია.
3a / an სიხშირესა და ფასში
a / an აქ ნიშნავს „თითოეულში“ ან „ერთზე“. ქართულად ამას „-ში“ ან უბრალოდ ერთეულის სახელი გადმოსცემს: „კვირაში“, „საათში“, „კილო – 4 ლარი“.
4the + ზედსართავი სახელი ადამიანთა ჯგუფისთვის
the + ზედსართავი სახელი მთელ ჯგუფს აღნიშნავს. -s არ ემატება, მაგრამ ზმნა მრავლობითშია. ქართულად აქ ჩვეულებრივი მრავლობითი გვაქვს („ღარიბები“, „უმუშევრები“), ამიტომ ფრთხილად: ინგლისურად -s არ არის. ზოგი ეროვნების ზედსართავიც ასე მუშაობს: the British, the Swiss.
5აღმატებითი ხარისხი, რიგობითი რიცხვითი სახელები და ინსტრუმენტები
ამათ the სჭირდებათ: „საუკეთესო“ ან „მესამე“ მხოლოდ ერთია. play-ის შემდეგ ინსტრუმენტს the უძღვის წინ; ამერიკულ ინგლისურში play piano-ც ხშირია. ქართულად აქ ბრუნვის ნიშანი გვაქვს („ვიოლინოზე“), არტიკლი – არა.
6კვება, სპორტი და ენები
კვება, სპორტი და ენები ჩვეულებრივ არტიკლის გარეშეა – ქართულის მსგავსად. a ან the მხოლოდ მაშინ ემატება, როცა კონკრეტულ კვებას აღწერთ ან ასახელებთ: a lovely lunch, the dinner we had on Friday. ყურადღება: ქართულად კვება ხშირად ზმნაა („ვისადილოთ“, „ვივახშმეთ“), ინგლისურად – have lunch, have dinner.
7დაწესებულებები: დანიშნულება თუ შენობა
school, university, hospital, prison, church, bed და work-თან არტიკლის არქონა ნიშნავს, რომ ადგილს თავისი ჩვეულებრივი დანიშნულებით ვიყენებთ (სწავლა, მკურნალობა, ძილი, ლოცვა). the შენობას ან კონკრეტულ ადგილს აღნიშნავს. ქართულად ორივე შემთხვევაში ერთი ფორმაა („სკოლაში“), ამიტომ იფიქრეთ: რისთვის მიდის ადამიანი იქ?
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „პილოტი უნდა გახდეს“ → პროფესია a / an-ის გარეშე. ქართულად პროფესიას წინ არაფერი უძღვის: „ექიმია“, „მასწავლებლად მუშაობს“, „პილოტი უნდა გახდეს“. ინგლისურში თვლადი არსებითი სახელი მხოლობითში მარტო ვერ დგას – პროფესიასა და როლს a / an სჭირდება, as-ის შემდეგაც.
2. „საათში 15 ლარი“ → in hour. ქართულად სიხშირეს და ფასს „-ში“-თი ვამბობთ: „დღეში ორჯერ“, „საათში 15 ლარი“. „-ში“ პირდაპირ in-ად ითარგმნება, ინგლისურში კი აქ a / an დგას.
3. „უსახლკაროები“ → the homelesses. ქართულად ზედსართავი სახელი ადამიანთა ჯგუფის აღსანიშნავად ჩვეულებრივ მრავლობითს იღებს: „მოხუცები“, „ახალგაზრდები“, „უსახლკაროები“. ინგლისურში the + ზედსართავს -s არ ემატება, ზმნა კი მაინც მრავლობითშია.
4. „სამსახურში მიდის“ → goes in work. ქართული „-ში“ ერთდროულად ნიშნავს „სად“-საც და „საით“-საც: „სამსახურში ვარ“, „სამსახურში მივდივარ“. ინგლისურად მოძრაობას to სჭირდება, დაწესებულებას თავისი დანიშნულებით კი – არტიკლის გარეშე: go to work, go to school.
5. „პირველი“, „ყველაზე…“ → the-ს გარეშე. ქართულად „პირველი ადამიანი“, „ყველაზე ძველი შენობა“ – არტიკლი არ გვაქვს. ინგლისურში რიგობით რიცხვით სახელსა და აღმატებით ხარისხს the სჭირდება: ასეთი მხოლოდ ერთია.
არ აგერიოთ
go to school თუ go to the school – შენობა ერთია, როლი – სხვადასხვა. ქართულად ორივე „სკოლაში მიდის“-ია.
the + ზედსართავი თუ ზედსართავი + people – The rich ნიშნავს მდიდრებს, როგორც მთელ ჯგუფს. რაოდენობისთვის არსებითი სახელი გამოიყენეთ: two rich people, არა two rich. ქართულად „სამი მდიდარი“ ბუნებრივია, ინგლისურად – არა.
English (ენა) თუ the English (ხალხი) – ქართულად ეს სხვადასხვა სიტყვაა („ინგლისური“ და „ინგლისელები“), ინგლისურში კი განსხვავებას the ქმნის.
სახელები და ადგილები – the Nile, the USA, the Ritz და Paris, Lake Como, Heathrow B1-23-შია. უფრო დახვეწილი არჩევანი (The tiger is…, არტიკლები აბსტრაქტულ არსებით სახელებთან) – C2-05-ში.
მართლწერა და გამოთქმა
- the თანხმოვანი ბგერის წინ არის /ðə/ (the dogs), ხმოვანი ბგერის წინ კი ჩვეულებრივ /ði/ (the elderly, the unemployed). /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი ზედა და ქვედა კბილებს შორის დადეთ და ხმა ჩართეთ. ნუ იტყვით დ-ს ან ზ-ს.
- a სუსტია: /ə/; an – /ən/. ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე, მოდუნებული ბგერაა, პირი ოდნავ ღიაა. ნუ იტყვით სრულ „ა“-ს ან „ეი“-ს. აირჩიეთ ბგერის და არა ასოს მიხედვით: an hour, a university A1-06.
- სიხშირეში a სუსტი და უმახვილოა: twice a week /ˈtwaɪs ə ˈwiːk/ – მახვილი twice-სა და week-ზეა, a თითქმის არ ისმის. /w/ ქართულში არ არის: ტუჩები წინ წაწიეთ და დაამრგვალეთ, ნუ იტყვით ვ-ს.
- hour /ˈaʊə/ (UK): h არ ისმის, ამიტომ an hour. ქართულად ყველა ასოს წარმოთქმას ვართ მიჩვეულები – აქ h მუნჯია.
- the elderly /ði ˈeldəli/ – l ბოლოს „მუქია“: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევს.
ოქროს წესი
ზოგადი (მრავლობითი ან უთვლადი) → არტიკლის გარეშე. კონკრეტული → the. ერთი რომელიმე ტიპიდან → a / an. დაწესებულებები თავისი დანიშნულებით (school, work, bed, hospital) ჩვეულებრივ არტიკლის გარეშეა; შენობას the სჭირდება. „კვირაში“, „საათში“ → a / an; „ღარიბები“ → the poor, -s-ის გარეშე.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით a, an, the ან დაწერეთ no article.
-
honesty is very important to me. (the / no article)
-
I see my grandmother twice month.
-
She plays cello in an orchestra.no article: ამერიკული ინგლისური
-
elderly often feel lonely in big cities.
-
This is best coffee in town.
-
Petrol costs €1.80 litre here.petrol (UK), gas (US)
-
My brother is engineer.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … of a nurse is not easy.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I usually have … at seven.
-
ის პატიმარია. აირჩიეთ სწორი პასუხი: He's been in … for two years.
-
დედა არც მოსწავლეა და არც მასწავლებელი. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Mum went to … to speak to my teacher.Mum (UK), Mom (US)
-
იგულისხმება ნებისმიერი მუსიკა. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … helps me relax.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The life is beautiful.
-
He plays the football every Saturday.
-
The poors need more help.
-
She's going to the bed.
-
The food at the party was delicious.
D. კონტექსტში
ჩასვით a, an, the ან დაწერეთ no article.
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად თქვენზე.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს კვირაზე სიხშირის გამოთქმებით (a week, a day, an hour).
-
დაწერეთ ერთი ზოგადი წინადადება რაღაცაზე, რაც გიყვართ, და ერთი კონკრეტული წინადადება იმავე საგანზე.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-06 არტიკლები ინგლისურში: a, an და the ქართულად – როდის რომელი We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
-
B1-21 Used to, be used to, get used to ქართულად: „ადრე“, „მიჩვეული ვარ“ და „ვეჩვევი“ I'm not used to (drive) at night.
-
B1-20 Relative Clauses ქართულად: whose, where, when, why და ნაცვალსახელის გამოტოვება That's the woman son plays for the national team.
პასუხები
A. ფორმა
- a
- the
- The
- the
- a
- an
B. მნიშვნელობა
- The life
- breakfast
- prison
- the school
- Music
C. იპოვეთ შეცდომა
- Life is beautiful.
- He plays football every Saturday.
- The poor need more help.
- She's going to bed.
- ✓ The food at the party was delicious.
D. კონტექსტში
- a
- a
- the
- the
E. თქვენი ჯერი
- I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
- I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.
F. შერეული გამეორება
- The
- driving
- whose
