So თუ such? What a…! და How…! – ძახილის წინადადებები ინგლისურად
So, Such and Exclamations
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ so-თი და such-ით სიტყვის გაძლიერებას (so tired, such a long day), შედეგის ჩვენებას (so tired that I fell asleep), რაოდენობის ხაზგასმას (so many emails), ძლიერი ზედსართავების წინ სწორი სიტყვის არჩევას (very cold, მაგრამ absolutely freezing) და ძახილის წინადადებებით რეაგირებას (What a view! How kind!).
მთავარი იდეა
ზოგჯერ უბრალო აღწერა არ კმარა. გინდათ აჩვენოთ, რამდენად ძლიერად გრძნობთ: It was cold ხდება It was so cold! ან It was such a cold night!
წარმოიდგინეთ მეგაფონი. So და such მეგაფონს იღებენ და სიტყვას ხმას უწევენ. მნიშვნელობა ერთი აქვთ; განსხვავება მხოლოდ გრამატიკაშია: so ზედსართავ სახელთან ან ზმნიზედასთან დგას (so cold), such – არსებით სახელთან (such a cold night). გაძლიერებულ სიტყვას შეიძლება შედეგი მოჰყვეს: …so cold that the lake froze.
What და how თავად ყვირილია – სრული ძახილის წინადადება: What a night! How cold it was! აქაც პარტნიორი სიტყვა წყვეტს: what არსებით სახელთან დგას, how – ზედსართავთან ან ზმნიზედასთან.
ამიტომ ოთხივე სიტყვისთვის ერთი კითხვა დაუსვით საკუთარ თავს: ჩემი მთავარი სიტყვა არსებითი სახელია თუ ზედსართავი?
ქართული და ინგლისური
ქართულსაც აქვს ორი „მეგაფონი“: ისე / ასე („ისე დავიღალე“) და ისეთი / ასეთი („ისეთი კარგი ფილმი იყო“). ერთი შეხედვით ზუსტად so და such-ს ჰგავს, მაგრამ ქართული „ისეთი“ ზედსართავთან მარტოც დგას: „ის ისეთი კეთილია!“ ინგლისურად კი such მხოლოდ არსებით სახელთან დგას: She's so kind, მაგრამ She's such a kind person. და რადგან ქართულში არტიკლი არ არის, such a და What a-ში a ადვილად იკარგება.
შედეგის ჩვენება ორივე ენაში ერთნაირია: „ისე დაღლილი ვიყავი, რომ ავტობუსში ჩამეძინა“ = I was so tired that I fell asleep on the bus. ყველაზე დიდი სხვაობა ძახილის წინადადებებშია: ქართულად ყველაფერს „რა“-თი ვიწყებთ – „რა ხედია!“, მაგრამ „რა ლამაზია!“ და „რა სწრაფად იზრდებიან!“ ინგლისურად what მხოლოდ არსებით სახელთან დგას; ზედსართავსა და ზმნიზედასთან how გჭირდებათ: How beautiful! How fast they grow! და ბოლოს: „ამდენი“ ქართულად ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს („ამდენი ტურისტი“); ინგლისურად – so much (უთვლადი) ან so many + მრავლობითი.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ისე დაღლილი ვარ! | I'm so tired! | აქ ერთნაირია: ზედსართავის წინ |
| ის ისეთი კეთილია! | She's so kind! | ქართულად „ისეთი“ ზედსართავთანაც; ინგლისურად მარტო ზედსართავთან მხოლოდ so |
| ისეთი კარგი ფილმი იყო! | It was such a good film! | არსებით სახელთან such; ერთ თვლად საგანს a სჭირდება |
| ისე ციოდა, რომ ტბა გაიყინა. | It was so cold that the lake froze. | აქ ერთნაირია: „რომ“ = that |
| ამდენი ტურისტი! | So many tourists! | „ამდენი“ + მხოლობითი → so many + მრავლობითი (ან so much + უთვლადი) |
| რა ლამაზი ხედია! | What a beautiful view! | არსებით სახელთან What a; ქართულად არტიკლი არ არის |
| რა ლამაზია! | How beautiful! | ზედსართავთან ქართულად ისევ „რა“, ინგლისურად – How |
| ძალიან ცივა. / საშინლად ყინავს! | It's very cold. / It's absolutely freezing! | ქართულად „ძალიან“ ყველგან დგას; ინგლისურად ძლიერ ზედსართავთან absolutely / really |
მოკლედ: ზედსართავი → so და How; არსებითი სახელი → such (a) და What (a); „რა ლამაზია!“ → How beautiful!
ფორმა
So და such
| სიტყვა | სქემა | მაგალითი |
|---|---|---|
| so | so + ზედსართავი | The film was so boring. |
| so | so + ზმნიზედა | She speaks so fast. |
| such | such + a / an + (ზედსართავი) + მხოლობითი არსებითი სახელი | It was such a boring film. |
| such | such + (ზედსართავი) + მრავლობითი / უთვლადი არსებითი სახელი | They're such nice people. It was such good weather. |
So / such… (that) – შედეგი
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| so + ზედსართავი / ზმნიზედა + (that) + დამოკიდებული წინადადება | I was so tired (that) I fell asleep on the bus. |
| such + არსებითი სახელი ფრაზით + (that) + დამოკიდებული წინადადება | It was such a long queue (that) we left. |
That ხშირად გამოტოვებულია, განსაკუთრებით მეტყველებაში.
So much / many / little / few + არსებითი სახელი
| სიტყვა | არსებითი სახელის ტიპი | მაგალითი |
|---|---|---|
| so much | უთვლადი | so much traffic |
| so many | თვლადი მრავლობითში | so many emails |
| so little | უთვლადი | so little time |
| so few | თვლადი მრავლობითში | so few people |
ძახილის წინადადებები
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| What a / an + (ზედსართავი) + მხოლობითი არსებითი სახელი! | What a view! What an amazing idea! |
| What + (ზედსართავი) + მრავლობითი / უთვლადი არსებითი სახელი! | What lovely flowers! What awful weather! |
| How + ზედსართავი / ზმნიზედა! | How kind! How strange! |
| How + ზედსართავი / ზმნიზედა + ქვემდებარე + ზმნა! | How beautiful this place is! How fast she runs! |
ძახილის წინადადებაში ქვემდებარე ზმნის წინ დგას (How tall you are!), და არა მის შემდეგ, როგორც კითხვაში.
გამოყენება
1So + ზედსართავი / ზმნიზედა ხაზგასასმელად
so ზედსართავს ან ზმნიზედას აძლიერებს, განსაკუთრებით მეტყველებაში. ხშირად ემოციას გამოხატავს. ქართულად: „ისე“, „ასე“, „ძალიან“.
2Such + არსებითი სახელი ხაზგასასმელად
such მაშინ გამოიყენეთ, როცა არსებითი სახელია. მხოლობითში თვლად სახელთან a / an შეინარჩუნეთ (such a, არასოდეს a such); მრავლობითსა და უთვლადთან a / an არ დგას. ქართულად: „ისეთი“, „ასეთი“.
3So / such… (that) – შედეგის ჩვენება
დაამატეთ დამოკიდებული წინადადება და თქვით, რა მოხდა ამ სიძლიერის გამო. That არასავალდებულოა. ქართულად ზუსტად ასე: „ისე…, რომ“.
4So much / many / little / few + არსებითი სახელი
ამით დიდ ან პატარა რაოდენობას უსვამთ ხაზს. Much / little უთვლად სახელებთან დგას, many / few – თვლადებთან მრავლობითში. ქართულად „ამდენი“ ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს.
5What a / an…! – ძახილი მხოლობით არსებით სახელთან
რეაგირებისთვის გამოიყენეთ What a / an + (ზედსართავი) + თვლადი არსებითი სახელი მხოლობითში. ქართულად: „რა…!“ – არტიკლის გარეშე.
6What…! – ძახილი მრავლობით ან უთვლად არსებით სახელთან
მრავლობითსა და უთვლადთან What გამოიყენეთ a / an-ის გარეშე.
7How…! – ძახილი ზედსართავთან ან ზმნიზედასთან
How + ზედსართავი ან ზმნიზედა. შეგიძლიათ შემდეგ ქვემდებარე და ზმნა დაამატოთ, თხრობითი წინადადების რიგით. ქართულად აქაც „რა“-ს ვამბობთ, ინგლისურად კი what არ გამოდგება.
8Very cold, absolutely freezing – ჩვეულებრივი და ძლიერი ზედსართავები
ზედსართავების უმეტესობა ისეთ თვისებას აღწერს, რომელიც შეიძლება მეტი ან ნაკლები იყოს: a bit cold, very cold. ძლიერი ზედსართავები კი უკვე ნიშნავს „ძალიან“ + ზედსართავს: freezing (ძალიან ცივი), boiling (ძალიან ცხელი), exhausted (ძალიან დაღლილი), starving (ძალიან მშიერი), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. მათთან გამოიყენეთ absolutely ან really, არა very. Really და so ორივე ტიპთან მუშაობს. Absolutely ძლიერ ზედსართავებთან დგას (და ისეთ სიტყვებთან, როგორიცაა sure, right), ჩვეულებრივთან, მაგალითად cold ან tired, – როგორც წესი, არა. ქართულად „ძალიან“ თითქმის ყველაფერთან დგას, ამიტომ ეს სხვაობა ცალკე უნდა ისწავლოთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რა ლამაზია!“ → What beautiful! ქართულად ძახილს ყოველთვის „რა“-თი ვიწყებთ – არსებით სახელთანაც და ზედსართავთანაც. „რა“-ს პირდაპირი თარგმანი what-ია, მაგრამ ზედსართავსა და ზმნიზედასთან ინგლისურად How დგას.
2. „რა სასარგებლო აპლიკაციაა!“ → What useful app! ქართულში არტიკლი არ არის, ამიტომ What a და such a-ში a ხშირად იკარგება. თვლად არსებით სახელს მხოლობითში a / an სჭირდება.
3. „ისეთი კეთილია!“ → such kind. ქართული „ისეთი“ ზედსართავთან მარტოც ბუნებრივია: „აქაური ხალხი ისეთი თბილია!“ ინგლისურად such-ს არსებითი სახელი სჭირდება; ზედსართავი მარტო თუ დგას, so გამოიყენეთ.
4. „ამდენი ტურისტი“ → so much tourists. „ამდენი“ ქართულად ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს. ინგლისურად აირჩიეთ: so many + მრავლობითი ან so much + უთვლადი.
5. „ძალიან უზარმაზარი“ → very huge. ქართულად „ძალიან“ თითქმის ყველა ზედსართავთან ბუნებრივად ჟღერს. ინგლისურად ძლიერ ზედსართავებს (huge, tiny, amazing, exhausted) very არ უხდებათ – გამოიყენეთ absolutely, really ან so.
არ აგერიოთ
so თუ such – მნიშვნელობა ერთია, პარტნიორი – სხვა: so + ზედსართავი; such + არსებითი სახელი.
so / such თუ too – So მხოლოდ აძლიერებს სიტყვას (და შედეგი ნებისმიერი შეიძლება იყოს); too ნიშნავს „მისაღებზე მეტს“ – პრობლემაა A2-08.
so… that (შედეგი) თუ so that (მიზანი) – So… that შედეგს გვაძლევს. So that (ერთად) მიზანს გამოხატავს: იხ. B1-27.
ძახილი თუ კითხვა – სიტყვები ერთია, რიგი და ინტონაცია – სხვა.
ხაზგასმის სხვა ხერხები (emphatic do, fronting, the very) იხ. C1-06.
მართლწერა და გამოთქმა
- ხაზგასმისას so და such მახვილიანია, so კი მეტყველებაში ხშირად გრძელდება: It was sooo good! – მაგრამ დაწერეთ მხოლოდ so.
- so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) – ორმაგი ხმოვანია, ბოლოს ტუჩები მრგვალდება. ნუ იტყვით მოკლე, სუფთა „ო“-ს.
- such a რბილად უერთდება ერთმანეთს: /ˈsʌtʃ ə/. /tʃ/ ქართული ჩ-ია – აქ უპირატესობა გაქვთ. /ʌ/ ქართულში არ არის: მოკლე, ღია ბგერაა, „ა“-სა და „ე“-ს შორის; a კი სუსტი /ə/-ა.
- ძახილის წინადადებაში მთავარ სიტყვაზე მახვილი დასვით და ბოლოს ხმა დაწიეთ: What a beautiful view! (მახვილი beautiful-სა და view-ზე, დაღმავალი ტონი).
- What…! და How…! ძახილის ბოლოს დაწერეთ ძახილის ნიშანი (!).
ოქროს წესი
იკითხეთ: არსებითი სახელია თუ ზედსართავი? So / How + ზედსართავი ან ზმნიზედა; such / What + არსებითი სახელის ფრაზა (a / an მხოლოდ ერთ თვლად საგანთან). შედეგის საჩვენებლად დაამატეთ that-იანი ნაწილი. ძლიერ ზედსართავთან (freezing, amazing) – absolutely, really ან so, არა very. „რა ლამაზია!“ = How beautiful!
სავარჯიშოები
A. ფორმა
აირჩიეთ ფრჩხილებში მოცემული სწორი სიტყვა.
-
It was ___ a long day. …
-
The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
-
There were ___ many people at the party. …
-
Hurry up — we've got so ___ time! …
-
___ a lovely surprise! …
-
___ kind of you! …
-
___ beautiful flowers! …
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი ან გადააკეთეთ წინადადებები.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She's … a talented singer.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The weather was … bad that the flight was cancelled.
-
შეაერთეთ so… that-ით: The film was very good. I watched it twice.
-
შეაერთეთ such… that-ით: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
-
შეადგინეთ ძახილის წინადადება How-თი: The view is very beautiful.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: It was … freezing last night.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
She has such a good taste in music.
-
What a terrible weather!
-
How a nice house you have!
-
There's so much noise outside.
-
It was so a funny film.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. სიტყვები: so, such, what, how
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ერთი წინადადება so… that-ით და ერთი – such… that-ით იმაზე, რაც თქვენ შეგემთხვათ.
-
ძახილის წინადადებებით გამოეხმაურეთ სამ რამეს: მეგობრის ამბავს, ამინდს და საჭმელს.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-08 As … as, too და enough ინგლისურად: თანაბრობა, „ზედმეტად“ და „საკმარისად“ This coffee is ___ hot to drink. …
-
A2-08 As … as, too და enough ინგლისურად: თანაბრობა, „ზედმეტად“ და „საკმარისად“ He isn't old to drive.
-
B1-24 შედარებითი ხარისხი: much better, twice as big as, the more… the better The more you practise, better you get.
პასუხები
A. ფორმა
- such
- so
- so
- little
- What
- How
- What
B. მნიშვნელობა
- such
- so
- The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
- It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
- How beautiful the view is! / How beautiful!
- absolutely
C. იპოვეთ შეცდომა
- She has such good taste in music.
- What terrible weather!
- What a nice house you have! / How nice your house is!
- ✓ There's so much noise outside.
- It was such a funny film. / The film was so funny.
D. კონტექსტში
- What
- so
- what / such
- so
- How
E. თქვენი ჯერი
- I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
- What great news! What awful weather! How delicious this soup is!
F. შერეული გამეორება
- too
- enough
- the
