Slowingoგრამატიკა
B1 27 / 39

So თუ such? What a…! და How…! – ძახილის წინადადებები ინგლისურად

So, Such and Exclamations

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ so-თი და such-ით სიტყვის გაძლიერებას (so tired, such a long day), შედეგის ჩვენებას (so tired that I fell asleep), რაოდენობის ხაზგასმას (so many emails), ძლიერი ზედსართავების წინ სწორი სიტყვის არჩევას (very cold, მაგრამ absolutely freezing) და ძახილის წინადადებებით რეაგირებას (What a view! How kind!).

მთავარი იდეა

ზოგჯერ უბრალო აღწერა არ კმარა. გინდათ აჩვენოთ, რამდენად ძლიერად გრძნობთ: It was cold ხდება It was so cold! ან It was such a cold night!

წარმოიდგინეთ მეგაფონი. So და such მეგაფონს იღებენ და სიტყვას ხმას უწევენ. მნიშვნელობა ერთი აქვთ; განსხვავება მხოლოდ გრამატიკაშია: so ზედსართავ სახელთან ან ზმნიზედასთან დგას (so cold), such – არსებით სახელთან (such a cold night). გაძლიერებულ სიტყვას შეიძლება შედეგი მოჰყვეს: …so cold that the lake froze.

What და how თავად ყვირილია – სრული ძახილის წინადადება: What a night! How cold it was! აქაც პარტნიორი სიტყვა წყვეტს: what არსებით სახელთან დგას, how – ზედსართავთან ან ზმნიზედასთან.

ამიტომ ოთხივე სიტყვისთვის ერთი კითხვა დაუსვით საკუთარ თავს: ჩემი მთავარი სიტყვა არსებითი სახელია თუ ზედსართავი?

ქართული და ინგლისური

ქართულსაც აქვს ორი „მეგაფონი“: ისე / ასე („ისე დავიღალე“) და ისეთი / ასეთი („ისეთი კარგი ფილმი იყო“). ერთი შეხედვით ზუსტად so და such-ს ჰგავს, მაგრამ ქართული „ისეთი“ ზედსართავთან მარტოც დგას: „ის ისეთი კეთილია!“ ინგლისურად კი such მხოლოდ არსებით სახელთან დგას: She's so kind, მაგრამ She's such a kind person. და რადგან ქართულში არტიკლი არ არის, such a და What a-ში a ადვილად იკარგება.

შედეგის ჩვენება ორივე ენაში ერთნაირია: „ისე დაღლილი ვიყავი, რომ ავტობუსში ჩამეძინა“ = I was so tired that I fell asleep on the bus. ყველაზე დიდი სხვაობა ძახილის წინადადებებშია: ქართულად ყველაფერს „რა“-თი ვიწყებთ – „რა ხედია!“, მაგრამ „რა ლამაზია!“ და „რა სწრაფად იზრდებიან!“ ინგლისურად what მხოლოდ არსებით სახელთან დგას; ზედსართავსა და ზმნიზედასთან how გჭირდებათ: How beautiful! How fast they grow! და ბოლოს: „ამდენი“ ქართულად ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს („ამდენი ტურისტი“); ინგლისურად – so much (უთვლადი) ან so many + მრავლობითი.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ისე დაღლილი ვარ!I'm so tired!აქ ერთნაირია: ზედსართავის წინ
ის ისეთი კეთილია!She's so kind!ქართულად „ისეთი“ ზედსართავთანაც; ინგლისურად მარტო ზედსართავთან მხოლოდ so
ისეთი კარგი ფილმი იყო!It was such a good film!არსებით სახელთან such; ერთ თვლად საგანს a სჭირდება
ისე ციოდა, რომ ტბა გაიყინა.It was so cold that the lake froze.აქ ერთნაირია: „რომ“ = that
ამდენი ტურისტი!So many tourists!„ამდენი“ + მხოლობითი → so many + მრავლობითი (ან so much + უთვლადი)
რა ლამაზი ხედია!What a beautiful view!არსებით სახელთან What a; ქართულად არტიკლი არ არის
რა ლამაზია!How beautiful!ზედსართავთან ქართულად ისევ „რა“, ინგლისურად – How
ძალიან ცივა. / საშინლად ყინავს!It's very cold. / It's absolutely freezing!ქართულად „ძალიან“ ყველგან დგას; ინგლისურად ძლიერ ზედსართავთან absolutely / really

მოკლედ: ზედსართავი → so და How; არსებითი სახელი → such (a) და What (a); „რა ლამაზია!“ → How beautiful!

ფორმა

So და such

სიტყვასქემამაგალითი
soso + ზედსართავიThe film was so boring.
soso + ზმნიზედაShe speaks so fast.
suchsuch + a / an + (ზედსართავი) + მხოლობითი არსებითი სახელიIt was such a boring film.
suchsuch + (ზედსართავი) + მრავლობითი / უთვლადი არსებითი სახელიThey're such nice people. It was such good weather.

So / such… (that) – შედეგი

სქემამაგალითი
so + ზედსართავი / ზმნიზედა + (that) + დამოკიდებული წინადადებაI was so tired (that) I fell asleep on the bus.
such + არსებითი სახელი ფრაზით + (that) + დამოკიდებული წინადადებაIt was such a long queue (that) we left.

That ხშირად გამოტოვებულია, განსაკუთრებით მეტყველებაში.

So much / many / little / few + არსებითი სახელი

სიტყვაარსებითი სახელის ტიპიმაგალითი
so muchუთვლადიso much traffic
so manyთვლადი მრავლობითშიso many emails
so littleუთვლადიso little time
so fewთვლადი მრავლობითშიso few people

ძახილის წინადადებები

სქემამაგალითი
What a / an + (ზედსართავი) + მხოლობითი არსებითი სახელი!What a view! What an amazing idea!
What + (ზედსართავი) + მრავლობითი / უთვლადი არსებითი სახელი!What lovely flowers! What awful weather!
How + ზედსართავი / ზმნიზედა!How kind! How strange!
How + ზედსართავი / ზმნიზედა + ქვემდებარე + ზმნა!How beautiful this place is! How fast she runs!

ძახილის წინადადებაში ქვემდებარე ზმნის წინ დგას (How tall you are!), და არა მის შემდეგ, როგორც კითხვაში.

გამოყენება

1So + ზედსართავი / ზმნიზედა ხაზგასასმელად

so ზედსართავს ან ზმნიზედას აძლიერებს, განსაკუთრებით მეტყველებაში. ხშირად ემოციას გამოხატავს. ქართულად: „ისე“, „ასე“, „ძალიან“.

I'm so happy for you!
ისე მიხარია შენი ამბავი!
so + ზედსართავი
Why are you walking so slowly?
რატომ დადიხარ ასე ნელა?
so + ზმნიზედა
The test wasn't so difficult after all.
ტესტი ბოლოს და ბოლოს არც ისე რთული აღმოჩნდა.
not so = „არც ისე“

2Such + არსებითი სახელი ხაზგასასმელად

such მაშინ გამოიყენეთ, როცა არსებითი სახელია. მხოლობითში თვლად სახელთან a / an შეინარჩუნეთ (such a, არასოდეს a such); მრავლობითსა და უთვლადთან a / an არ დგას. ქართულად: „ისეთი“, „ასეთი“.

She's such a kind person.
ისეთი კეთილი ადამიანია!
„ისეთი… ადამიანი“ → such a… person
We had such an amazing time in Lisbon.
ლისაბონში ისეთი საოცარი დრო გავატარეთ!
amazing ხმოვნით იწყება → such an
You've got such beautiful handwriting.
ისეთი ლამაზი ხელწერა გაქვს!
handwriting უთვლადია → a არ დგას
They're such good friends.
ისეთი კარგი მეგობრები არიან!
მრავლობითი → a არ დგას

3So / such… (that) – შედეგის ჩვენება

დაამატეთ დამოკიდებული წინადადება და თქვით, რა მოხდა ამ სიძლიერის გამო. That არასავალდებულოა. ქართულად ზუსტად ასე: „ისე…, რომ“.

The music was so loud that we couldn't hear each other.
მუსიკა ისე ხმამაღლა უკრავდა, რომ ერთმანეთის არ გვესმოდა.
„ისე…, რომ“ → so… that
He spoke so quickly that nobody understood him.
ისე სწრაფად ლაპარაკობდა, რომ ვერავინ გაუგო.
so + ზმნიზედა + that
It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset.
ისეთი ლამაზი დღე იყო, რომ მზის ჩასვლამდე სანაპიროზე დავრჩით.
„ისეთი… დღე, რომ“ → such a… day that
She was so nervous she forgot her lines.
ისე ნერვიულობდა, რომ ტექსტი დაავიწყდა.
that გამოტოვებულია; ქართულად „რომ“ საჭიროა

4So much / many / little / few + არსებითი სახელი

ამით დიდ ან პატარა რაოდენობას უსვამთ ხაზს. Much / little უთვლად სახელებთან დგას, many / few – თვლადებთან მრავლობითში. ქართულად „ამდენი“ ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს.

There's so much traffic this morning.
დღეს დილით ამდენი საცობია!
traffic უთვლადია → so much
I've got so many things to do before the trip.
მოგზაურობამდე ამდენი საქმე მაქვს გასაკეთებელი!
„ამდენი საქმე“ → so many things
We have so little time — let's hurry.
ასე ცოტა დრო გვაქვს, ვიჩქაროთ.
time უთვლადია → so little
So few people came that the concert was cancelled.
ისე ცოტა ხალხი მოვიდა, რომ კონცერტი გაუქმდა.
people მრავლობითია → so few

5What a / an…! – ძახილი მხოლობით არსებით სახელთან

რეაგირებისთვის გამოიყენეთ What a / an + (ზედსართავი) + თვლადი არსებითი სახელი მხოლობითში. ქართულად: „რა…!“ – არტიკლის გარეშე.

What a beautiful view!
რა ლამაზი ხედია!
„რა… ხედია“ → What a… view
What an interesting idea!
რა საინტერესო იდეაა!
interesting ხმოვნით იწყება → What an
What a day!
რა დღე იყო!
ზედსართავის გარეშე: კონტექსტი გვეუბნება, კარგი იყო თუ ცუდი
What a nice house you've got!
რა კარგი სახლი გაქვს!
What a + არსებითი სახელი, მერე ქვემდებარე და ზმნა

6What…! – ძახილი მრავლობით ან უთვლად არსებით სახელთან

მრავლობითსა და უთვლადთან What გამოიყენეთ a / an-ის გარეშე.

What lovely flowers!
რა ლამაზი ყვავილებია!
მრავლობითი → a არ დგას
What awful weather!
რა საშინელი ამინდია!
weather უთვლადია → a არ დგას
What beautiful eyes your baby has!
რა ლამაზი თვალები აქვს თქვენს პატარას!
მრავლობითი → What, a-ს გარეშე

7How…! – ძახილი ზედსართავთან ან ზმნიზედასთან

How + ზედსართავი ან ზმნიზედა. შეგიძლიათ შემდეგ ქვემდებარე და ზმნა დაამატოთ, თხრობითი წინადადების რიგით. ქართულად აქაც „რა“-ს ვამბობთ, ინგლისურად კი what არ გამოდგება.

How kind of you!
რა კეთილი ხართ!
„რა კეთილი“ → How kind, არა What kind
How strange!
რა უცნაურია!
ზედსართავი → How
How quickly the children grow up!
რა სწრაფად იზრდებიან ბავშვები!
ზმნიზედა → How; ქვემდებარე ზმნის წინ
How tall you are now!
რა მაღალი გაზრდილხარ!
How + ზედსართავი + you are

8Very cold, absolutely freezing – ჩვეულებრივი და ძლიერი ზედსართავები

ზედსართავების უმეტესობა ისეთ თვისებას აღწერს, რომელიც შეიძლება მეტი ან ნაკლები იყოს: a bit cold, very cold. ძლიერი ზედსართავები კი უკვე ნიშნავს „ძალიან“ + ზედსართავს: freezing (ძალიან ცივი), boiling (ძალიან ცხელი), exhausted (ძალიან დაღლილი), starving (ძალიან მშიერი), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. მათთან გამოიყენეთ absolutely ან really, არა very. Really და so ორივე ტიპთან მუშაობს. Absolutely ძლიერ ზედსართავებთან დგას (და ისეთ სიტყვებთან, როგორიცაა sure, right), ჩვეულებრივთან, მაგალითად cold ან tired, – როგორც წესი, არა. ქართულად „ძალიან“ თითქმის ყველაფერთან დგას, ამიტომ ეს სხვაობა ცალკე უნდა ისწავლოთ.

It's very cold today.
დღეს ძალიან ცივა.
ჩვეულებრივი ზედსართავი → very
It's absolutely freezing outside!
გარეთ საშინლად ყინავს!
freezing უკვე „ძალიან ცივია“ → absolutely
After the race I was absolutely exhausted.
რბოლის შემდეგ სულ გამოფიტული ვიყავი.
exhausted ძლიერი ზედსართავია → absolutely
The soup was really delicious.
წვნიანი მართლა გემრიელი იყო.
really ორივე ტიპთან მუშაობს
I'm so tired — and I'm so hungry too.
ისე დავიღალე და ისე მშია!
so ორივე ტიპთან მუშაობს; ქართულად „მშია“ ზმნაა, ინგლისურად be + hungry

ხშირი შეცდომები

❌It was so a good film.
✅It was such a good film. ან The film was so good.
არსებით სახელთან such გამოიყენეთ.
❌She is such kind.
✅She is so kind.
მარტო ზედსართავთან so გამოიყენეთ.
❌We had such a terrible weather.
✅We had such terrible weather.
weather უთვლადია: a არ დგას.
❌It was a such good idea.
✅It was such a good idea.
such დგას a / an-ის წინ.
❌There were so much people.
✅There were so many people.
people მრავლობითია: many.
❌What a terrible weather!
✅What terrible weather!
უთვლადი: a არ დგას.
❌What beautiful view!
✅What a beautiful view!
თვლადი მხოლობითში: What a.
❌How a nice house you have!
✅What a nice house you have!
არსებითი სახელის ფრაზა: what, არა how.
❌It's very freezing today.
✅It's absolutely freezing today. ან It's really freezing today.
freezing უკვე ნიშნავს „ძალიან ცივს“: very არ დგას.
⚠️How beautiful is your garden!
✅How beautiful your garden is!
კითხვის რიგი ლიტერატურულად ან მოძველებულად ჟღერს; გამოიყენეთ თხრობითი რიგი.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „რა ლამაზია!“ → What beautiful! ქართულად ძახილს ყოველთვის „რა“-თი ვიწყებთ – არსებით სახელთანაც და ზედსართავთანაც. „რა“-ს პირდაპირი თარგმანი what-ია, მაგრამ ზედსართავსა და ზმნიზედასთან ინგლისურად How დგას.

❌What comfortable!
✅How comfortable!
ზედსართავი მარტო → How
❌What carefully you've packed everything!
✅How carefully you've packed everything!
ზმნიზედა → How; ქვემდებარე ზმნის წინ

2. „რა სასარგებლო აპლიკაციაა!“ → What useful app! ქართულში არტიკლი არ არის, ამიტომ What a და such a-ში a ხშირად იკარგება. თვლად არსებით სახელს მხოლობითში a / an სჭირდება.

❌What useful app!
✅What a useful app!
თვლადი მხოლობითში → What a (useful იწყება ბგერით /j/, ამიტომ a, არა an)
❌It was such difficult exam that half the class failed.
✅It was such a difficult exam that half the class failed.
such a + ზედსართავი + არსებითი სახელი

3. „ისეთი კეთილია!“ → such kind. ქართული „ისეთი“ ზედსართავთან მარტოც ბუნებრივია: „აქაური ხალხი ისეთი თბილია!“ ინგლისურად such-ს არსებითი სახელი სჭირდება; ზედსართავი მარტო თუ დგას, so გამოიყენეთ.

❌The people in this village are such friendly!
✅The people in this village are so friendly! ან The people in this village are such friendly people!
მარტო ზედსართავთან → so

4. „ამდენი ტურისტი“ → so much tourists. „ამდენი“ ქართულად ერთი სიტყვაა და მას მხოლობითი მოსდევს. ინგლისურად აირჩიეთ: so many + მრავლობითი ან so much + უთვლადი.

❌In summer there are so much tourist in Mtskheta.
✅In summer there are so many tourists in Mtskheta.
თვლადი → so many + მრავლობითის -s

5. „ძალიან უზარმაზარი“ → very huge. ქართულად „ძალიან“ თითქმის ყველა ზედსართავთან ბუნებრივად ჟღერს. ინგლისურად ძლიერ ზედსართავებს (huge, tiny, amazing, exhausted) very არ უხდებათ – გამოიყენეთ absolutely, really ან so.

❌The portions in this restaurant are very huge.
✅The portions in this restaurant are absolutely huge. ან The portions in this restaurant are really huge.
huge უკვე ნიშნავს „ძალიან დიდს“

არ აგერიოთ

so თუ such – მნიშვნელობა ერთია, პარტნიორი – სხვა: so + ზედსართავი; such + არსებითი სახელი.

The view was so beautiful.
ხედი ისეთი ლამაზი იყო!
მთავარი სიტყვა ზედსართავია → so
It was such a beautiful view.
ისეთი ლამაზი ხედი იყო!
არის არსებითი სახელი view → such a

so / such თუ too – So მხოლოდ აძლიერებს სიტყვას (და შედეგი ნებისმიერი შეიძლება იყოს); too ნიშნავს „მისაღებზე მეტს“ – პრობლემაა A2-08.

The jacket was so nice that I bought it.
ქურთუკი ისეთი ლამაზი იყო, რომ ვიყიდე.
ძლიერია და შესაძლებელია
The jacket was too expensive to buy.
ქურთუკი ზედმეტად ძვირი იყო საყიდლად.
ზღვარს გადასცდა: შეუძლებელია

so… that (შედეგი) თუ so that (მიზანი) – So… that შედეგს გვაძლევს. So that (ერთად) მიზანს გამოხატავს: იხ. B1-27.

I was so tired that I went to bed at eight.
ისე დაღლილი ვიყავი, რომ რვაზე დავწექი.
შედეგი
I went to bed early so that I could get up at five.
ადრე დავწექი, რომ ხუთზე ავმდგარიყავი.
მიზანი; ქართულად ორივეგან „რომ“, იხ. B1-27

ძახილი თუ კითხვა – სიტყვები ერთია, რიგი და ინტონაცია – სხვა.

How old is she?
რამდენი წლისაა?
კითხვა: ზმნა ქვემდებარის წინ
How old she looks!
რა ასაკოვანი ჩანს!
ძახილი: ქვემდებარე ზმნის წინ

ხაზგასმის სხვა ხერხები (emphatic do, fronting, the very) იხ. C1-06.

მართლწერა და გამოთქმა

  • ხაზგასმისას so და such მახვილიანია, so კი მეტყველებაში ხშირად გრძელდება: It was sooo good! – მაგრამ დაწერეთ მხოლოდ so.
  • so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) – ორმაგი ხმოვანია, ბოლოს ტუჩები მრგვალდება. ნუ იტყვით მოკლე, სუფთა „ო“-ს.
  • such a რბილად უერთდება ერთმანეთს: /ˈsʌtʃ ə/. /tʃ/ ქართული ჩ-ია – აქ უპირატესობა გაქვთ. /ʌ/ ქართულში არ არის: მოკლე, ღია ბგერაა, „ა“-სა და „ე“-ს შორის; a კი სუსტი /ə/-ა.
  • ძახილის წინადადებაში მთავარ სიტყვაზე მახვილი დასვით და ბოლოს ხმა დაწიეთ: What a beautiful view! (მახვილი beautiful-სა და view-ზე, დაღმავალი ტონი).
  • What…! და How…! ძახილის ბოლოს დაწერეთ ძახილის ნიშანი (!).

ოქროს წესი

იკითხეთ: არსებითი სახელია თუ ზედსართავი? So / How + ზედსართავი ან ზმნიზედა; such / What + არსებითი სახელის ფრაზა (a / an მხოლოდ ერთ თვლად საგანთან). შედეგის საჩვენებლად დაამატეთ that-იანი ნაწილი. ძლიერ ზედსართავთან (freezing, amazing) – absolutely, really ან so, არა very. „რა ლამაზია!“ = How beautiful!

სავარჯიშოები

A. ფორმა

აირჩიეთ ფრჩხილებში მოცემული სწორი სიტყვა.

  1. It was ___ a long day. …
  2. The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
  3. There were ___ many people at the party. …
  4. Hurry up — we've got so ___ time! …
  5. ___ a lovely surprise! …
  6. ___ kind of you! …
  7. ___ beautiful flowers! …

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი ვარიანტი ან გადააკეთეთ წინადადებები.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: She's … a talented singer.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The weather was … bad that the flight was cancelled.
  3. შეაერთეთ so… that-ით: The film was very good. I watched it twice.
  4. შეაერთეთ such… that-ით: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
  5. შეადგინეთ ძახილის წინადადება How-თი: The view is very beautiful.
  6. აირჩიეთ სწორი პასუხი: It was … freezing last night.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. She has such a good taste in music.
  2. What a terrible weather!
  3. How a nice house you have!
  4. There's so much noise outside.
  5. It was so a funny film.

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. სიტყვები: so, such, what, how

A new flat
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ერთი წინადადება so… that-ით და ერთი – such… that-ით იმაზე, რაც თქვენ შეგემთხვათ.
  2. ძახილის წინადადებებით გამოეხმაურეთ სამ რამეს: მეგობრის ამბავს, ამინდს და საჭმელს.
პასუხები

A. ფორმა

  1. such
  2. so
  3. so
  4. little
  5. What
  6. How
  7. What

B. მნიშვნელობა

  1. such
  2. so
  3. The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
  4. It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
  5. How beautiful the view is! / How beautiful!
  6. absolutely

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. She has such good taste in music.
  2. What terrible weather!
  3. What a nice house you have! / How nice your house is!
  4. ✓ There's so much noise outside.
  5. It was such a funny film. / The film was so funny.

D. კონტექსტში

  1. What
  2. so
  3. what / such
  4. so
  5. How

E. თქვენი ჯერი

  1. I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
  2. What great news! What awful weather! How delicious this soup is!

F. შერეული გამეორება

  1. too
  2. enough
  3. the
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play