Регистар на англиски: формална и неформална граматика (who или whom, contractions, between you and me)
Register: Formal and Informal Grammar
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да ја прилагодите граматиката на формалноста на ситуацијата: who или whom, предлог на крајот или напред (Who to? / To whom?), скратени форми, пасив и безлични структури во формален текст, неформална граматика (they во еднина, like како сврзник, испуштен подмет, пасив со get), формална граматика (инверзија, субјунктив, номинализација, латински глаголи како obtain), иста порака во три регистри и хиперкорекција (between you and I, please contact myself).
Главна идеја
Регистарот е облека за јазикот. Истата личност носи тренерка дома, фармерки на работа и костум на интервју. Ниту една облека не е „погрешна“ – погрешна е само на погрешно место.
Граматиката се менува исто така. Пораката до пријател ги испушта подметите и користи кратки форми (Can't make it tonight!). Е-пораката до колега е неутрална. Формалното писмо ги крие луѓето зад пасив и именки (Your request has been denied). На ниво C2 не е доволно да пишувате точно; треба да пишувате соодветно – и да останете во истиот регистар од почеток до крај.
Постои и обратна замка: кога луѓето сакаат да звучат формално, понекогаш користат форма што изгледа отмено, но е погрешна (between you and I). Тоа е хиперкорекција – премногу свечена облека што не ви е по мерка.
Македонски и англиски
Кај нас учтивоста најмногу ја носи формата „Вие“: „Дали би можеле…“, „Ве молам“. Англискиот нема посебна учтива заменка – you е секогаш исто. Учтивоста и формалноста таму ги носи граматиката: пасив, безлични реченици, модални глаголи, подолги и поапстрактни зборови.
Добра вест: и македонскиот формален стил користи безлични структури: „Се смета дека…“, „Одлучено е…“, „Паркирањето не е дозволено“. Тоа е It is considered that…, It has been decided…, Parking is not permitted. И кај нас разликуваме „кој“ и „кого“ („Со кого зборуваше?“), но кај нас „кого“ е нормално во секој регистар, а англиското whom е формално.
Разликите се во навиките. Кај нас испуштениот подмет е нормален во секој стил („Ви го испраќам извештајот“), а на англиски тоа е само неформално (Got your message.). Нашиот официјален стил има свои готови фрази – „Ви се обраќам со молба“, „Во прилог ви доставуваме“, „Со почит“ – и тие не се преведуваат збор по збор. И уште: кај нас нема скратени форми, па англиското I'm, don't, can't е јасен знак за неформален стил.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Со кого зборуваше? | Who did you speak to? / To whom did you speak? | кај нас „кого“ секаде; whom е формално |
| Паркирањето не е дозволено по полноќ. | Parking is not permitted after midnight. | тука е исто: безлично и формално |
| Се смета дека овој пристап нема да биде ефикасен. | It is considered unlikely that this approach will be effective. | тука е исто: it + пасив |
| Не можам вечерва – извини! | Can't make it tonight — sorry! | испуштен подмет: на англиски само неформално |
| Ако имате потреба од дополнителни информации, слободно контактирајте нè. | Should you require further information, please do not hesitate to contact us. | формално: инверзија и латински глагол |
| Со жалење ве известуваме дека вашата пријава не е прифатена. | We regret to inform you that your application has been unsuccessful. | готова формална фраза |
| Мојот колега и јас би сакале да побараме состанок. | My colleague and I would like to request a meeting. | кај нас и „јас и колегата“; на англиски I оди последно |
Накратко: учтивоста на англиски не ја носи „Вие“, туку граматиката; безличните структури се исти како кај нас; испуштениот подмет е само неформален; а нашите готови официјални фрази („Ви се обраќам со молба“, „Во прилог…“) имаат свои англиски еквиваленти.
Форма
| Елемент | Неформално | Неутрално | Формално |
|---|---|---|---|
| прашање со предлог | Who to? | Who did you send it to? | To whom did you send it? |
| скратени форми | can't, it's, we'll | can't, it's | cannot, it is, we will |
| подмет | (испуштен): Got it. | I got your message. | Your message has been received. |
| вршител | they / you | we / people | пасив, it + пасив, one |
| глаголи | get, find out, put off | get, find out | obtain, discover, postpone |
| сврзници | like, so | because, so | as, owing to, consequently |
| услов | if you need… | if you need… | should you require… |
Употреба
1Who и whom, и местото на предлогот
Whom е предметната форма на who. Во секојдневниот англиски who се користи и за подмет и за предмет, а предлогот оди на крајот. Во формален текст се појавува whom, особено веднаш по предлог; таму внимателниот англиски користи whom (to who се слуша само во слободен говор). Предлогот на крајот не е грешка, дури ни во формален текст – често е најприродниот избор. Видете C1-15. Кај нас предлогот секогаш е напред („со кого“), а „кого“ е нормално во секој стил.
2Скратени форми, пасив и безлични структури
Скратените форми се обични во говорот, во е-пораки до колеги и во повеќето неформални текстови; формалните извештаи, правните и академските текстови ги избегнуваат. Формалниот текст го крие и човекот: претпочита пасив (B1-10), безлично it + пасив (B2-12) и апстрактни подмети. Во многу формален или старомоден стил наместо општото you се користи one; правните текстови користат shall за обврска. Кај нас формалниот стил исто користи „се“ и безлични реченици, па ова ќе ви биде познато.
3Неформална граматика
Неформалниот англиски користи особини што формалните прирачници ги избегнуваат: like како сврзник, испуштени подмети и помошни глаголи, и пасив со get (B2-13). They во еднина за непозната или неодредена личност е друга работа: тоа сега е стандардно во сите регистри. Кај нас „тој“ или „таа“ секогаш покажува род, па they за една личност е ново за вас.
4Формална граматика
Формалниот текст ги користи структурите од претходните лекции: инверзија (C1-01, C1-03), субјунктив (C1-09), номинализација (C1-11) и еднозборни формални глаголи. Користете ги во извештаи, формални писма и академски текстови – ретко во разговор.
5Иста порака во три регистри
Задржете ја истата порака и сменете ја граматиката. Забележете: формалната верзија не е само „подолга“ – таа го менува подметот, ги заменува глаголите со именки и ги отстранува чувствата на говорникот.
6Останете во еден регистар – и не облекувајте се премногу свечено
Текстот треба да остане во еден регистар. Ненадеен неформален израз во формален мејл или вкочанет формален израз во пријателска порака звучи небрежно, ладно или саркастично. Друга C2 замка е хиперкорекцијата: „формално“ звучна форма таму каде што стандардната граматика бара обична форма. Некои спорни точки се избор на регистар, а не грешки: less со именка во множина (less people) и data со глагол во еднина се чести во говорот; во внимателен формален текст стојат fewer и data are.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Ви се обраќам со молба…“ → I am addressing you with a request. Кај нас официјалното писмо често почнува со „Ви се обраќам со молба“ или „Се обраќам до Вас во врска со…“. Преведено збор по збор, англиската реченица е граматички точна, но звучи чудно и старомодно. Англиското формално писмо почнува со I am writing to… или I am writing to ask whether…
2. „Во прилог ви доставуваме…“ → In the attachment we are sending you. Нашите административни фрази „во прилог“, „ви доставуваме“, „согласно“ во англискиот немаат буквален еквивалент. Буквалниот превод е разбирлив, но звучи тешко и неприродно. Англиски мејл со прилог користи готови фрази: Please find attached… или I have attached… (неутрално: I'm attaching…).
3. „Љубезно Ве молам да…“ → I kindly ask you to. Кај нас „љубезно Ве молам“ е многу учтиво. На англиски I kindly ask you to… граматички е точно, но многу читатели го доживуваат како вкочането или дури како наредба. Учтиво барање на англиски се гради со модален глагол и прашање: Could you…?, I would be grateful if you could…, I'd appreciate it if…
4. „Ви го испраќам извештајот“ → испуштен подмет во формален мејл. Кај нас подметот е во глаголот, па „Ви го испраќам извештајот“ или „Ќе ве известам до петок“ се сосема формални. На англиски испуштениот подмет (Am sending…, Will let you know…) е знак на многу неформален стил: белешка, СМС, порака до пријател. Во мејл до клиент или професор подметот мора да стои.
Не мешајте
формално и учтиво – Формалноста зависи од ситуацијата, учтивоста од почитта. Неформалниот јазик може да биде многу учтив, а формалниот може да биде груб. Видете A2-23.
get-пасив и be-пасив – И двата се пасиви. Get е неформален и често укажува на неочекувана или непријатна промена; be е неутрален и единствен избор во формален текст. Видете B2-13.
говорна и пишана неформалност – Испуштените подмети припаѓаат на белешки, пораки и говор; heads, tails и неодреден јазик припаѓаат на разговорот. Видете C2-03.
Правопис и изговор
- Во формален текст скратените форми пишувајте ги во целост: cannot е еден збор; will not, it is, they are. Кај нас скратени форми нема, па англиската скратена форма е јасен знак за неформален стил.
- Who /huː/ и whom /huːm/ се разликуваат само по /m/ на крајот. Почетното h е лесен здив, не нашето „х“; w не се изговара. Во брз говор whom е ретко.
- Пишани скратувања како wanna, gonna, gotta одат само во многу неформални пораки или во запишан дијалог. Видете T-01.
- Во формален текст избегнувајте да почнувате многу реченици со And или But; However и In addition се посигурни. Видете C1-12.
- Кратенки како ASAP, FYI и pls се неформални; во формален текст напишете ги во целост.
- По обраќањето во формален мејл во британскиот стил стои запирка или ништо (Dear Ms Okafor,), во американското деловно писмо често две точки. Извичникот што кај нас понекогаш стои по обраќањето („Почитувани!“) не оди во англиски. you и your на англиски се пишуваат со мала буква (освен на почетокот на реченица), и во најформално писмо.
Златно правило
Изберете го регистарот според ситуацијата и останете во него до крај. Формалниот англиски го крие човекот (пасив, it + пасив, номинализација), ги пишува скратените форми во целост и користи латински глаголи; неформалниот испушта подмети и користи get и like. Не облекувајте се премногу свечено: between you and me, please contact me, who како подмет. И запомнете: нашите „Ви се обраќам со молба“ и „Во прилог ви доставуваме“ на англиски се I am writing to… и Please find attached…
Вежби
A. Форма
Напишете ги речениците повторно според упатството.
-
Напишете ја формално, со предлогот напред: Who did you give the keys to?
-
Напишете ја како формално известување, со "permitted": You can't smoke anywhere in this building.
-
Напишете ја формално, заменувајќи ги двата фразални глагола со еднозборни формални глаголи: We need to find out why the costs went up.
-
Напишете ја со безлично "it" + пасив: People think the scheme will fail.
-
Напишете ја како неутрален мејл, враќајќи ги испуштените зборови: Got your email. Will reply tomorrow.
-
Напишете ја во формален пишан стил: Like I said, the meeting's been put off.
-
Напишете го ова формално известување на неутрален, секојдневен англиски: Visitors are required to obtain a pass from reception.
B. Значење
Прочитајте ја ситуацијата и изберете ја подобрата реченица.
-
Формално писмо со жалба. Која верзија најдобро одговара на регистарот?object whom suits formal writing; who is fine in neutral English
-
Мејл до колега со кого работите секој ден. Која одговара?the formal version would sound cold
-
Формален извештај за проект. Која одговара?impersonal, noun-based, no contractions
-
Модерно, јасно упатство за студенти на веб-страница на универзитет. Која одговара?singular they is standard in all registers; one sounds old-fashioned
-
СМС до пријател со кого ќе се видите на кафе. Која одговара?dropped subjects suit a text
-
Формално соопштение. Која ја следи стандардната граматика?who is the subject of "will strengthen"; whom here is hypercorrect
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Thank you very much for inviting my husband and I to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
-
Any questions about the new booking system should be addressed to myself or to the IT helpdesk.
-
Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
-
Whom is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
-
Between you and I, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Во контекст
Прочитајте ја нацрт-пораката до клиентката и напишете ги нумерираните реченици повторно во формален стил.
Dear Ms Okafor,
Thank you for your letter of 3 March. (19) Just to let you know, your order's been sent off. (20) If you need any more info, get in touch with myself directly. (21) We're really sorry about the delay. It was caused by a technical fault. (22) We got a new part from our supplier, and the problem's been sorted. (23) Could you let me know who I should send the invoice to?
Yours sincerely,
Daniel Reyes
-
Напишете ја реченицата (19) повторно, со почеток "I am writing to confirm".
-
Напишете ја реченицата (20) повторно како условна реченица со инверзија и поправете ја заменката.
-
Поврзете ги речениците (21) во една, со "for which".
-
Напишете ја реченицата (22) повторно со пасив и формални глаголи.
-
Напишете ја реченицата (23) повторно со "to whom" и пасив.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Не можете да присуствувате на состанок во понеделник. Напишете ја пораката трипати: СМС до пријател (со испуштен подмет), мејл до колега (неутрално, со скратени форми) и формален мејл (без скратени форми, со глаголот attend и со именска фраза за причината).
-
Напишете ја повторно во стил на формален извештај: "Because the company grew so fast, it needed more staff." Употребете номинализација како подмет и најмалку еден формален збор наместо секојдневен.
-
Пријател ве поканил на роденденска вечера, а вие морате да одбиете. Напишете 2–3 неформални, но топли реченици: со скратени форми и најмалку еден испуштен подмет, и без формални фрази како I regret или unable.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
C1-09 Subjunctive на англиски: I suggest that he go, It is essential that she be – формални структури Напишете ја во формален стил, со субјунктив: The committee insists that every member should attend the meeting.
-
C1-15 Напредни релативни реченици: to whom, whereby, in which case, whatever Поврзете ги формално, со предлог + "whom": I sent the report to a colleague. That colleague has left the company.
-
C1-03 Formal conditionals: Should you need, Were I to, Had I known, But for – формални условни реченици на англиски Напишете ја повторно со инверзија: If you have any problems, call this number.
Одговори
A. Форма
- To whom did you give the keys?
- Smoking is not permitted anywhere in this building.
- We need to establish why the costs increased. / We need to ascertain why the costs increased. / We need to determine why the costs rose.
- It is thought that the scheme will fail. / It is believed that the scheme will fail.
- I got your email. I'll reply tomorrow. / I've got your email. I'll reply tomorrow.
- As I said, the meeting has been postponed. / As previously stated, the meeting has been postponed.
- Visitors need to get a pass from reception. / You need to get a pass from reception.
B. Значење
- The manager whom I contacted has not replied.
- Just to let you know, I won't be able to make tomorrow's meeting.
- The project was delayed owing to a failure to reach agreement.
- If a student is ill, they should inform the office.
- Running late, sorry! Be there in ten.
- The candidate who we believe will strengthen the team has accepted the post.
C. Најдете ја грешката
- Thank you very much for inviting my husband and me to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
- Any questions about the new booking system should be addressed to me or to the IT helpdesk.
- ✓ Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
- Who is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
- Between you and me, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Во контекст
- I am writing to confirm that your order has been dispatched.
- Should you require any further information, please contact me directly.
- The delay, for which we apologise, was caused by a technical fault.
- A replacement part has been obtained from our supplier, and the problem has been resolved. / A replacement part was obtained from our supplier, and the problem has been resolved.
- Could you please let me know to whom the invoice should be sent? / Could you please let me know to whom the invoice should be addressed?
E. Ваш ред е
- Can't make Monday, sorry — dentist! / I'm afraid I won't be able to come to the meeting on Monday because I have a dentist's appointment. / Unfortunately, I will be unable to attend the meeting on Monday owing to a prior medical appointment.
- The rapid growth of the company resulted in a need for additional staff.
- So sorry, can't make Saturday — I'm away at my cousin's wedding. Hope you have a brilliant night! Let's catch up next week.
F. Мешано повторување
- The committee insists that every member attend the meeting.
- The colleague to whom I sent the report has left the company.
- Should you have any problems, call this number.
