Пасив на англиски: is made, was built – трпни реченици во Present и Past Simple
The Passive: Present and Past Simple
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да го користите пасивот (трпната конструкција) во Present Simple (просто сегашно време) и Past Simple (просто минато време) – is made, was built –, да правите одречни реченици и прашања, по потреба да додадете by + вршител и да одлучите кога пасивот е подобар од активот.
Главна идеја
Секое дејство има вршител – човек или нешто што го прави – и често трпител – нешто на што му се случува. Во обичната, активна реченица вршителот доаѓа прв: Someone stole my bike.
Но што ако не знаете кој го направил тоа, или не е важно? Всушност сакате да зборувате за велосипедот. Пасивот ја превртува реченицата: трпителот оди напред и станува подмет: My bike was stolen.
Замислете камера. Во активната реченица камерата е насочена кон вршителот. Во пасивната реченица камерата се врти и е насочена кон трпителот. Вршителот често сосема исчезнува од сликата. Ако е важен, може да го додадете на крајот со by.
Затоа пасивот е толку чест во вестите, во историјата, во науката и во упатствата: вниманието е на настанот и на она на што му се случило, а не на човекот зад него.
Македонски и англиски
И кај нас имаме пасив, па идејата е позната. Најчесто го правиме со „се“: „Овие телефони се прават во Кореја“, „Ѓубрето се носи секој вторник“, „Тука се зборува англиски“. Имаме и пасив со „сум / беше“ + придавка од глаголот: „Мостот беше изграден во 1890 година“, „Продавницата е затворена“. Тоа е многу слично на англиското be + минат партицип.
Разликите се три. Прво, пасивот со „се“ кај нас изгледа како актив: глаголот е обичен („се прави“), а „се“ лесно се губи во преводот. Така „Ајварот се прави од пиперки“ станува Ajvar makes from peppers. На англиски е потребно be + минат партицип: Ajvar is made from peppers. Второ, „роден сум“, „е изграден“ кај нас се во сегашна форма, иако зборуваме за минат настан. Затоа се вели I am born in 1998 или When is the bridge built? За минат настан на англиски е was / were: I was born…, When was it built? Трето, вршителот кај нас е со „од“ („Тортата е направена од мајка ми“), а from на англиски не значи вршител. Вршителот е со by.
Често кај нас и воопшто не користиме пасив, туку трето лице множина: „Ми го украдоа велосипедот“, „Го затворија патот“. На англиски тоа е најприродно со пасив: My bike was stolen. The road was closed.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Овие телефони се прават во Кореја. | These phones are made in Korea. | пасив со „се“ → am / is / are + минат партицип |
| Ми го украдоа велосипедот. | My bike was stolen. | кај нас „украдоа“ (тие); на англиски пасив, подмет my bike |
| Ѓубрето се носи секој вторник. | Rubbish is collected every Tuesday. | вршителот е јасен – тука е исто |
| Дали е изграден мостот во 1890? | Was the bridge built in 1890? | минат настан → was / were, без did |
| Библиотеката ја проектирал млад архитект. / Библиотеката е проектирана од млад архитект. | The library was designed by a young architect. | вршител: „од“ → by, не from |
| Роден сум во 1995 година. | I was born in 1995. | кај нас „сум“; на англиски was born |
| Масата е направена од даб. | The table is made of oak. | „направена“ → made, а материјалот со of |
Накратко: идејата на пасивот ви е позната, но на англиски секогаш стои be + минат партицип (не само глагол со „се“), за минат настан was / were (и was born), а вршителот е со by, не со from.
Форма
be + минат партицип – be го покажува времето; минатиот партицип A2-16 не се менува.
| Време | Актив | Пасив |
|---|---|---|
| Present Simple | They make these phones in Korea. | These phones are made in Korea. |
| Present Simple | Someone cleans the office every day. | The office is cleaned every day. |
| Past Simple | Someone stole my bike. | My bike was stolen. |
| Past Simple | They cancelled the flights. | The flights were cancelled. |
Одречни реченици, прашања и кратки одговори – се менува само be; не додавајте do / does / did.
| Present Simple | Past Simple | |
|---|---|---|
| Потврдна реченица | It is made of glass. | They were invited. |
| Одречна реченица | It isn't made of glass. | They weren't invited. |
| Прашање со да / не | Is it made of glass? | Were they invited? |
| Прашање со прашален збор | Where is it made? | When was it built? |
| Кратки одговори | Yes, it is. / No, it isn't. | Yes, they were. / No, they weren't. |
Од актив во пасив во три чекори
| Чекор | Пример |
|---|---|
| 1. Предметот од активната реченица станува подмет. | They built the bridge in 1890. → The bridge… |
| 2. Додајте be во истото време како активниот глагол + минат партицип. | The bridge was built… |
| 3. Додајте by + вршител само ако е корисно. | The bridge was built in 1890. |
Обично во пасив можат да бидат само глаголи со предмет: Someone opened the door → The door was opened. Глаголите без предмет, како happen, arrive, die, exist, немаат пасив.
Употреба
1Вршителот е непознат
Користете пасив кога не знаете кој го направил дејството. Кај нас тука често стои трето лице множина или „се“.
2Вршителот е јасен или неважен
Ако сите знаат кој го прави тоа, или тоа не е важно, изоставете го вршителот.
3By + вршител – само кога е корисно
Додајте by + вршител кога тоа дава нова или важна информација. Често стои на крајот на реченицата, каде што е најважната вест. Кај нас истото често го кажуваме со активна реченица.
4Процеси и упатства
Описите како нешто се прави често го користат пасивот во Present Simple. Кај нас тука обично стои „се“: „се берат“, „се сушат“.
5Вести и историја
Вестите и историјата го користат пасивот за да се фокусираат на настанот, на местото или на луѓето на кои им се случило.
6Be born
Be born по форма е секогаш пасив. Користете was / were born за раѓањето на некој човек, а am / is / are born само за општи факти. Кај нас велиме „роден сум“, со сегашна форма на „сум“, но на англиски раѓањето е минат настан.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Вујко е роден во…“ → is born. Кај нас „роден сум“, „е роден“, „е изградена“ се со сегашна форма на „сум“, иако зборуваме за минат настан: „Вујко Дарко е роден во Кратово“, „Кога е изграден Камениот мост?“. На англиски раѓањето и градењето се минати настани: was / were born, When was it built?
2. „Се прави од печени пиперки“ → глагол без be. Кај нас пасивот со „се“ изгледа како обичен глагол: „Ајварот се прави од печени пиперки“, „Ова се пишува со две л“. Ако „се“ се изгуби, на англиски останува активен глагол без вршител. Пасивот бара be + минат партицип.
3. „Нацртана од волонтери“ → from. Кај нас вршителот во пасивот е со „од“: „Мапата е нацртана од волонтери од планинарското друштво“. Бидејќи „од“ често го учиме како from, тоа се пренесува. На англиски вршителот во пасивот секогаш е со by.
4. „Ми го скршија стаклото“ → They broke me. Кај нас непознатиот вршител често се крие во трето лице множина, а сопственикот се кажува со „ми“: „Синоќа ми го скршија задното стакло на колата.“ На англиски break me something не оди. Најприродно е пасив со присвојна заменка (my), или someone + актив.
Не мешајте
Актив и пасив – Истиот настан, различен фокус.
made of, made from, made by – of = материјал што уште се гледа; from = суровина што се променила; by = вршител. Кај нас и трите често се „од“.
Пасивно дејство и be + придавка (состојба) – Некои минати партиципи служат и како придавки што опишуваат состојба. Кај нас е исто: „затворена“ може да биде состојба или дејство.
Правопис и изговор
- Правилните минати партиципи завршуваат на -ed и звучат како Past Simple: cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/. cleaned и cooked имаат еден слог – не додавајте самогласка.
- Правописот ги следи правилата за Past Simple: stop → stopped, try → tried. Внимавајте: cancelled (UK), canceled (US).
- Научете ги најчестите неправилни минати партиципи како група: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
- Во пасивот was и were се слаби: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/. Нагласокот е на минатиот партицип. Крајното /z/ во was оставете го звучно – кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па лесно звучи како [wos].
- by е ненагласено; нагласокот е на вршителот што следи: by a FRIEND.
- born /bɔːn/ (UK), /bɔːrn/ (US): долга самогласка. Во британскиот изговор r не се изговара, а во американскиот е меко, без треперење како нашето „р“.
Златно правило
Сакате да се фокусирате на тоа што се случило или на кого / на што му се случило? Користете be + минат партицип (is made, was built). Додајте by + вршител само ако вршителот е нов или важен. Запомнете: „се прави“ е is made, „роден сум“ е was born, а „од“ за вршител е by.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со пасивната форма на глаголот во заградата.
-
These shoes (make) in Portugal.
-
The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
-
Where you born?
-
The windows (not clean) last week.
-
English (speak) in Canada?
-
Претворете ја реченицата во пасив: Someone cleans the rooms every day.
-
Претворете ја реченицата во пасив: My grandfather painted this picture.
-
Претворете ја реченицата во пасив: Did they cancel the concert?
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Која реченица подобро одговара за вест?
-
Изберете го точниот одговор: Thousands of tourists … the castle every year.
-
Изберете го точниот одговор: This bag is made … leather.
-
Дали во реченицата "The thief was arrested by the police" е потребно by the police? …it's obvious who arrests thieves
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
My wallet stolen yesterday.
-
The house was build last year.
-
The meeting was happened on Monday.
-
Coffee is grown in Brazil.
D. Во контекст
Дополнете го текстот со пасивните форми на глаголите во заградите.
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за своите работи и за својот град.
-
Напишете две реченици за тоа каде е направена некоја ваша работа или кој ја направил.
-
Напишете две реченици за историјата на вашиот град со was built или was opened.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски Have you ever (write) a poem?
-
A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't We (not / see) the film last night.
-
B1-09 Should have, could have, might have: требаше да, можеше да на англиски I (should / bring) a coat — it's freezing!
Одговори
A. Форма
- are made
- was built
- were
- weren't cleaned / were not cleaned
- Is … spoken
- The rooms are cleaned every day.
- This picture was painted by my grandfather.
- Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?
B. Значење
- Two people were injured in the crash.
- visit
- of
- no
C. Најдете ја грешката
- My wallet was stolen yesterday.
- The house was built last year.
- The meeting happened on Monday.
- ✓ Coffee is grown in Brazil.
D. Во контекст
- are taken
- are dried
- are sent
- was first brought / was brought first
- was drunk
E. Ваш ред е
- My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
- The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.
F. Мешано повторување
- written
- didn't see / did not see
- should have brought / should've brought
