SlowingoГраматика
B1 11 / 39

Пасив на англиски: is made, was built – трпни реченици во Present и Past Simple

The Passive: Present and Past Simple

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да го користите пасивот (трпната конструкција) во Present Simple (просто сегашно време) и Past Simple (просто минато време) – is made, was built –, да правите одречни реченици и прашања, по потреба да додадете by + вршител и да одлучите кога пасивот е подобар од активот.

Главна идеја

Секое дејство има вршител – човек или нешто што го прави – и често трпител – нешто на што му се случува. Во обичната, активна реченица вршителот доаѓа прв: Someone stole my bike.

Но што ако не знаете кој го направил тоа, или не е важно? Всушност сакате да зборувате за велосипедот. Пасивот ја превртува реченицата: трпителот оди напред и станува подмет: My bike was stolen.

Замислете камера. Во активната реченица камерата е насочена кон вршителот. Во пасивната реченица камерата се врти и е насочена кон трпителот. Вршителот често сосема исчезнува од сликата. Ако е важен, може да го додадете на крајот со by.

Затоа пасивот е толку чест во вестите, во историјата, во науката и во упатствата: вниманието е на настанот и на она на што му се случило, а не на човекот зад него.

Македонски и англиски

И кај нас имаме пасив, па идејата е позната. Најчесто го правиме со „се“: „Овие телефони се прават во Кореја“, „Ѓубрето се носи секој вторник“, „Тука се зборува англиски“. Имаме и пасив со „сум / беше“ + придавка од глаголот: „Мостот беше изграден во 1890 година“, „Продавницата е затворена“. Тоа е многу слично на англиското be + минат партицип.

Разликите се три. Прво, пасивот со „се“ кај нас изгледа како актив: глаголот е обичен („се прави“), а „се“ лесно се губи во преводот. Така „Ајварот се прави од пиперки“ станува Ajvar makes from peppers. На англиски е потребно be + минат партицип: Ajvar is made from peppers. Второ, „роден сум“, „е изграден“ кај нас се во сегашна форма, иако зборуваме за минат настан. Затоа се вели I am born in 1998 или When is the bridge built? За минат настан на англиски е was / were: I was born…, When was it built? Трето, вршителот кај нас е со „од“ („Тортата е направена од мајка ми“), а from на англиски не значи вршител. Вршителот е со by.

Често кај нас и воопшто не користиме пасив, туку трето лице множина: „Ми го украдоа велосипедот“, „Го затворија патот“. На англиски тоа е најприродно со пасив: My bike was stolen. The road was closed.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Овие телефони се прават во Кореја.These phones are made in Korea.пасив со „се“ → am / is / are + минат партицип
Ми го украдоа велосипедот.My bike was stolen.кај нас „украдоа“ (тие); на англиски пасив, подмет my bike
Ѓубрето се носи секој вторник.Rubbish is collected every Tuesday.вршителот е јасен – тука е исто
Дали е изграден мостот во 1890?Was the bridge built in 1890?минат настан → was / were, без did
Библиотеката ја проектирал млад архитект. / Библиотеката е проектирана од млад архитект.The library was designed by a young architect.вршител: „од“ → by, не from
Роден сум во 1995 година.I was born in 1995.кај нас „сум“; на англиски was born
Масата е направена од даб.The table is made of oak.„направена“ → made, а материјалот со of

Накратко: идејата на пасивот ви е позната, но на англиски секогаш стои be + минат партицип (не само глагол со „се“), за минат настан was / were (и was born), а вршителот е со by, не со from.

Форма

be + минат партицип – be го покажува времето; минатиот партицип A2-16 не се менува.

ВремеАктивПасив
Present SimpleThey make these phones in Korea.These phones are made in Korea.
Present SimpleSomeone cleans the office every day.The office is cleaned every day.
Past SimpleSomeone stole my bike.My bike was stolen.
Past SimpleThey cancelled the flights.The flights were cancelled.

Одречни реченици, прашања и кратки одговори – се менува само be; не додавајте do / does / did.

Present SimplePast Simple
Потврдна реченицаIt is made of glass.They were invited.
Одречна реченицаIt isn't made of glass.They weren't invited.
Прашање со да / неIs it made of glass?Were they invited?
Прашање со прашален зборWhere is it made?When was it built?
Кратки одговориYes, it is. / No, it isn't.Yes, they were. / No, they weren't.

Од актив во пасив во три чекори

ЧекорПример
1. Предметот од активната реченица станува подмет.They built the bridge in 1890. → The bridge…
2. Додајте be во истото време како активниот глагол + минат партицип.The bridge was built…
3. Додајте by + вршител само ако е корисно.The bridge was built in 1890.

Обично во пасив можат да бидат само глаголи со предмет: Someone opened the door → The door was opened. Глаголите без предмет, како happen, arrive, die, exist, немаат пасив.

Употреба

1Вршителот е непознат

Користете пасив кога не знаете кој го направил дејството. Кај нас тука често стои трето лице множина или „се“.

My phone was stolen on the train.
Ми го украдоа телефонот во возот.
кај нас „украдоа“; на англиски подметот е my phone
The window was broken during the night.
Прозорецот беше скршен во текот на ноќта.
This photo was taken around 1950.
Оваа фотографија е направена околу 1950 година.
take a photo = фотографира
Two paintings were stolen from the museum last week.
Минатата недела од музејот беа украдени две слики.
множина: were

2Вршителот е јасен или неважен

Ако сите знаат кој го прави тоа, или тоа не е важно, изоставете го вршителот.

Rubbish is collected every Tuesday.
Ѓубрето се носи секој вторник.
вршителот е јасен: комуналците; rubbish (UK) = garbage, trash (US)
The suspect was arrested last night.
Осомничениот беше уапсен синоќа.
јасно е дека го уапсила полицијата
English is spoken in many countries.
Англискиот се зборува во многу земји.
„се зборува“ → is spoken
Breakfast is served from 7 to 10.
Појадокот се служи од 7 до 10 часот.
„се служи“ → is served

3By + вршител – само кога е корисно

Додајте by + вршител кога тоа дава нова или важна информација. Често стои на крајот на реченицата, каде што е најважната вест. Кај нас истото често го кажуваме со активна реченица.

Our new library was designed by a young local architect.
Нашата нова библиотека ја проектирал млад архитект од градот.
кај нас актив; на англиски by + вршител
I was bitten by a dog when I was a child.
Кога бев дете, ме касна куче.
„ме“ → I (подмет)
The film was directed by her sister.
Филмот го режираше нејзината сестра.
These cakes are handmade by a small family business.
Овие колачи рачно ги прави мала семејна фирма.

4Процеси и упатства

Описите како нешто се прави често го користат пасивот во Present Simple. Кај нас тука обично стои „се“: „се берат“, „се сушат“.

First, the coffee beans are picked by hand.
Прво, зрната кафе се берат рачно.
„се берат“ → are picked
Then they are dried in the sun for about two weeks.
Потоа се сушат на сонце околу две недели.
they = подмет
The milk is heated to 72 degrees to kill any bacteria.
Млекото се загрева на 72 степени за да се уништат бактериите.
Most parts are produced in Europe, and the cars are put together in Mexico.
Повеќето делови се произведуваат во Европа, а автомобилите се составуваат во Мексико.

5Вести и историја

Вестите и историјата го користат пасивот за да се фокусираат на настанот, на местото или на луѓето на кои им се случило.

Two people were injured in the accident.
Во несреќата беа повредени две лица.
„беа повредени“ → were injured
The castle was built in the twelfth century.
Тврдината е изградена во дванаесеттиот век.
кај нас „е изградена“; за минат настан на англиски was built
Penicillin was discovered almost by chance.
Пеницилинот е откриен речиси случајно.
кај нас „е откриен“, на англиски was
Three new species of frog were found in the rainforest last year.
Минатата година во прашумата беа пронајдени три нови видови жаби.

6Be born

Be born по форма е секогаш пасив. Користете was / were born за раѓањето на некој човек, а am / is / are born само за општи факти. Кај нас велиме „роден сум“, со сегашна форма на „сум“, но на англиски раѓањето е минат настан.

I was born in 1995.
Роден сум во 1995 година.
„роден сум“ → was born, не am born
Where were you born?
Каде си роден?
во прашањето were, не did
My grandparents were born in the same village.
Баба ми и дедо ми се родени во истото село.
„се родени“ → were born
Thousands of babies are born every hour.
Секој час се раѓаат илјадници бебиња.
општ факт

Чести грешки

❌The museum built in 1900.
✅The museum was built in 1900.
Пасивот бара be.
❌The car was wash yesterday.
✅The car was washed yesterday.
be + минат партицип, не основна форма.
❌I born in Lima.
✅I was born in Lima.
be born секогаш бара be.
❌I am born in 1998.
✅I was born in 1998.
Вашето раѓање е настан од минатото.
❌The cake was made from my mother.
✅The cake was made by my mother.
По вршителот стои by.
❌Did the bridge built in 1890?
✅Was the bridge built in 1890?
Прашањето во пасив користи be, не did.
❌The accident was happened at midnight.
✅The accident happened at midnight.
happen нема предмет, па нема ни пасив.
❌The window was broke.
✅The window was broken.
Користете минат партицип (broken), не Past Simple (broke).
⚠️My wallet was found by someone.
✅My wallet was found.
Граматички е точно, но by someone не додава ништо ново: изоставете го.

Замки за говорителите на македонски

1. „Вујко е роден во…“ → is born. Кај нас „роден сум“, „е роден“, „е изградена“ се со сегашна форма на „сум“, иако зборуваме за минат настан: „Вујко Дарко е роден во Кратово“, „Кога е изграден Камениот мост?“. На англиски раѓањето и градењето се минати настани: was / were born, When was it built?

❌Uncle Darko is born in Kratovo, but he has spent his whole working life in Germany and only comes back for weddings.
✅Uncle Darko was born in Kratovo, but he has spent his whole working life in Germany and only comes back for weddings.
„е роден“ → was born
⚠️When is the Stone Bridge built? Our guide told us this morning, but I've already forgotten.
✅When was the Stone Bridge built? Our guide told us this morning, but I've already forgotten.
Граматички е точно, но is built зборува за сегашноста; мостот е изграден одамна → was … built

2. „Се прави од печени пиперки“ → глагол без be. Кај нас пасивот со „се“ изгледа како обичен глагол: „Ајварот се прави од печени пиперки“, „Ова се пишува со две л“. Ако „се“ се изгуби, на англиски останува активен глагол без вршител. Пасивот бара be + минат партицип.

❌Real ajvar makes from roasted red peppers, so my aunt spends two whole days in October peeling them.
✅Real ajvar is made from roasted red peppers, so my aunt spends two whole days in October peeling them.
„се прави“ → is made

3. „Нацртана од волонтери“ → from. Кај нас вршителот во пасивот е со „од“: „Мапата е нацртана од волонтери од планинарското друштво“. Бидејќи „од“ често го учиме како from, тоа се пренесува. На англиски вршителот во пасивот секогаш е со by.

❌The free tourist map of Prilep was drawn from a group of volunteers from the local hiking club.
✅The free tourist map of Prilep was drawn by a group of volunteers from the local hiking club.
„од волонтери“ (вршител) → by

4. „Ми го скршија стаклото“ → They broke me. Кај нас непознатиот вршител често се крие во трето лице множина, а сопственикот се кажува со „ми“: „Синоќа ми го скршија задното стакло на колата.“ На англиски break me something не оди. Најприродно е пасив со присвојна заменка (my), или someone + актив.

❌Last night in Karposh they broke me the back window of the car, but the only thing missing is an old umbrella from the back seat.
✅Last night in Karposh the back window of my car was broken, but the only thing missing is an old umbrella from the back seat. или Last night in Karposh someone broke the back window of my car, but the only thing missing is an old umbrella from the back seat.
„ми го скршија“ → my … was broken

Не мешајте

Актив и пасив – Истиот настан, различен фокус.

A storm destroyed the bridge.
Бура го урна мостот.
фокус на бурата
The bridge was destroyed in a storm.
Мостот беше уништен во бура.
фокус на мостот

made of, made from, made by – of = материјал што уште се гледа; from = суровина што се променила; by = вршител. Кај нас и трите често се „од“.

This table is made of oak.
Оваа маса е направена од даб.
дрвото се гледа → of
Paper is made from wood.
Хартијата се прави од дрво.
дрвото се променило → from
This table was made by my grandfather.
Оваа маса ја направи дедо ми.
вршител → by

Пасивно дејство и be + придавка (состојба) – Некои минати партиципи служат и како придавки што опишуваат состојба. Кај нас е исто: „затворена“ може да биде состојба или дејство.

The shop was closed when we arrived.
Продавницата беше затворена кога стигнавме.
состојба: не работеше
The shop was closed by the police last year.
Продавницата ја затвори полицијата минатата година.
дејство: некој ја затворил

Правопис и изговор

  • Правилните минати партиципи завршуваат на -ed и звучат како Past Simple: cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/. cleaned и cooked имаат еден слог – не додавајте самогласка.
  • Правописот ги следи правилата за Past Simple: stop → stopped, try → tried. Внимавајте: cancelled (UK), canceled (US).
  • Научете ги најчестите неправилни минати партиципи како група: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
  • Во пасивот was и were се слаби: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/. Нагласокот е на минатиот партицип. Крајното /z/ во was оставете го звучно – кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па лесно звучи како [wos].
  • by е ненагласено; нагласокот е на вршителот што следи: by a FRIEND.
  • born /bɔːn/ (UK), /bɔːrn/ (US): долга самогласка. Во британскиот изговор r не се изговара, а во американскиот е меко, без треперење како нашето „р“.

Златно правило

Сакате да се фокусирате на тоа што се случило или на кого / на што му се случило? Користете be + минат партицип (is made, was built). Додајте by + вршител само ако вршителот е нов или важен. Запомнете: „се прави“ е is made, „роден сум“ е was born, а „од“ за вршител е by.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со пасивната форма на глаголот во заградата.

  1. These shoes (make) in Portugal.
  2. The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
  3. Where you born?
  4. The windows (not clean) last week.
  5. English (speak) in Canada?
  6. Претворете ја реченицата во пасив: Someone cleans the rooms every day.
  7. Претворете ја реченицата во пасив: My grandfather painted this picture.
  8. Претворете ја реченицата во пасив: Did they cancel the concert?

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Која реченица подобро одговара за вест?
  2. Изберете го точниот одговор: Thousands of tourists … the castle every year.
  3. Изберете го точниот одговор: This bag is made … leather.
  4. Дали во реченицата "The thief was arrested by the police" е потребно by the police? …

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. My wallet stolen yesterday.
  2. The house was build last year.
  3. The meeting was happened on Monday.
  4. Coffee is grown in Brazil.

D. Во контекст

Дополнете го текстот со пасивните форми на глаголите во заградите.

How chocolate is made
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за своите работи и за својот град.

  1. Напишете две реченици за тоа каде е направена некоја ваша работа или кој ја направил.
  2. Напишете две реченици за историјата на вашиот град со was built или was opened.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски
    Have you ever (write) a poem?
  2. A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't
    We (not / see) the film last night.
  3. B1-09 Should have, could have, might have: требаше да, можеше да на англиски
    I (should / bring) a coat — it's freezing!
Одговори

A. Форма

  1. are made
  2. was built
  3. were
  4. weren't cleaned / were not cleaned
  5. Is … spoken
  6. The rooms are cleaned every day.
  7. This picture was painted by my grandfather.
  8. Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?

B. Значење

  1. Two people were injured in the crash.
  2. visit
  3. of
  4. no

C. Најдете ја грешката

  1. My wallet was stolen yesterday.
  2. The house was built last year.
  3. The meeting happened on Monday.
  4. ✓ Coffee is grown in Brazil.

D. Во контекст

  1. are taken
  2. are dried
  3. are sent
  4. was first brought / was brought first
  5. was drunk

E. Ваш ред е

  1. My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
  2. The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.

F. Мешано повторување

  1. written
  2. didn't see / did not see
  3. should have brought / should've brought
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play