Slowingoव्याकरण
B1 31 / 39

Adjective Order: विशेषणांचा क्रम आणि a ten-minute walk सारखी जोडविशेषणं – मराठीत

Adjective Order and Compound Adjectives

या पानावर
  1. उद्दिष्ट
  2. मुख्य कल्पना
  3. मराठी आणि इंग्रजी
  4. रचना
  5. वापर
  6. नेहमीच्या चुका
  7. मराठी भाषकांसाठी सापळे
  8. गोंधळ करू नका
  9. स्पेलिंग आणि उच्चार
  10. सुवर्णनियम
  11. सराव

उद्दिष्ट

हा धडा झाल्यावर तुम्ही नामाआधी अनेक विशेषणं नैसर्गिक क्रमाने लावू शकाल (a lovely little old wooden house), स्वल्पविराम आणि and कधी लागतात ते ओळखू शकाल, नामाचा विशेषणासारखा वापर करू शकाल (a shoe shop), आणि जोडचिन्हाने जोडविशेषणं बनवू शकाल (a ten-minute walk, a well-known writer).

मुख्य कल्पना

नामाआधी अनेक विशेषणं असतील, तर इंग्रजी बोलणारे ती एका ठरलेल्या क्रमाने लावतात: a lovely little old wooden house, a wooden old little lovely house नाही. बहुतेक इंग्रजी भाषकांनी हा नियम कधी शिकलेला नसतो – पण तो मोडला की त्यांना लगेच खटकतं.

यामागे तर्क आहे. नाम म्हणजे कांद्याचा गाभा समजा, आणि त्याच्याभोवती विशेषणांचे थर. जो थर गाभ्याच्या जितका जवळ, तितका तो वस्तू नेमकी काय आहे याचा भाग. वस्तू कशाची बनली आहे (wooden) आणि कशासाठी आहे (a running shoe) – हे जवळजवळ नामाचाच भाग, म्हणून ते अगदी त्याच्या शेजारी. रंग, आकार आणि वय या वस्तुस्थिती आहेत, म्हणून त्या थोड्या दूर. आणि मत (lovely) म्हणजे फक्त तुमचं मूल्यमापन, म्हणून ते सगळ्यात बाहेरचं साल, नामापासून सगळ्यात दूर.

जोडविशेषणं वेगळ्या प्रकारे काम करतात: दोन किंवा जास्त शब्द जोडचिन्हाने (hyphen) जोडून एक विशेषण बनतं: a five-star hotel. जोडचिन्ह सांगतं: “हे शब्द एकत्र, एक म्हणून वाचा”.

मराठी आणि इंग्रजी

विशेषणांचा क्रम मराठीतही बहुतेक असाच आहे: “एक छानसं छोटं जुनं लाकडी घर” = a lovely little old wooden house. इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत. फरक दुसरीकडे आहेत.

पहिलं, मराठीत एक नाम दुसऱ्या नामाचं वर्णन करताना आपण षष्ठी (“-चा / -ची / -चं”) वापरतो, आणि पहिलं नाम अनेकदा अनेकवचनात असतं: “बुटांचं दुकान”, “पुस्तकांचा स्टॉल”, “खेळण्यांची पेटी”. इंग्रजीत हे दोन वेगळे शब्द असतात, मध्ये of किंवा 's नाही, आणि पहिलं नाम एकवचनी: a shoe shop, a book stall, a toy box.

दुसरं, आकडा असलेली वर्णनं मराठीत पुन्हा षष्ठीने येतात, आणि त्यात अनेकवचन असतं: “दहा मिनिटांचं चालणं”, “दोन आठवड्यांची सुट्टी”, “सहा वर्षांचा मुलगा”. इंग्रजीत नामाआधी आकडा आणि एकवचनी नाम जोडचिन्हाने जोडतात: a ten-minute walk, a two-week holiday, a six-year-old son. पण क्रियापदानंतर नेहमीचं अनेकवचन परत येतं: The walk takes ten minutes. My son is six years old.

तिसरं, “लाकडी”, “रेशमी”, “चांदीचा” – मराठीत साहित्य सांगणारी विशेषणं आहेत, आणि इंग्रजीतही साहित्य नामाच्या अगदी शेजारी येतं: a wooden table, a silver necklace. आणि देवनागरीत कॅपिटल अक्षरं नसल्यामुळे लक्षात ठेवा: देश, भाषा आणि प्रदेश दाखवणारी विशेषणं इंग्रजीत कॅपिटल अक्षराने – Japanese, Marathi, Maharashtrian.

मराठीइंग्रजीकाय वेगळं आहे?
एक छानसं छोटं हॉटेलa lovely little hotelक्रम: मत, आकार – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत
लाकडी टेबल, चांदीचा हारa wooden table, a silver necklaceसाहित्य नामाच्या शेजारी – सारखंच
प्रेमळ, उदार माणूसa kind, generous personएकाच प्रकारची विशेषणं: स्वल्पविराम – सारखंच
कृष्णधवल फोटोa black and white photoएका शब्दाऐवजी रंगांमध्ये and
बुटांचं दुकान, पुस्तकांचा स्टॉलa shoe shop, a book stallषष्ठी आणि अनेकवचन → दोन शब्द, पहिलं नाम एकवचनी
दहा मिनिटांचं चालणंa ten-minute walkआकडा + एकवचनी नाम, जोडचिन्हाने
सहा वर्षांचा मुलगाa six-year-old son“वर्षांचा” → -year-old, s शिवाय
प्रसिद्ध शेफa well-known chefwell + past participle (तिसरं रूप), जोडचिन्हाने
जपानी रेस्टॉरंट, मराठी पुस्तकa Japanese restaurant, a Marathi bookदेश / भाषा दाखवणारं विशेषण कॅपिटल अक्षराने

थोडक्यात: क्रम मराठीसारखाच (आधी मत, मग वस्तुस्थिती, साहित्य आणि उपयोग नामाच्या शेजारी); “बुटांचं दुकान” → a shoe shop (पहिलं नाम एकवचनी); “दहा मिनिटांचं” → ten-minute (आकडा + एकवचन, जोडचिन्हाने).

रचना

नामाआधी विशेषणांचा नेहमीचा क्रम

मतआकारवयआकृतीरंगमूळसाहित्यउपयोगनाम
lovelybigoldroundbrownMoroccanwoodendiningtable
beautifulsmallnewsquareblackBrazilianleatherrunningshoes

दोन किंवा तीन विशेषणं नेहमीची. चार किंवा जास्त क्वचितच येतात आणि जड वाटतात. लांबी (long, short) आकाराबरोबर येते.

स्वल्पविराम आणि and

परिस्थितीनियमउदाहरण
वेगवेगळ्या गटांतली विशेषणंस्वल्पविराम नाहीa beautiful old house
एकाच गटातली दोन विशेषणं (अनेकदा मतं)स्वल्पविराम (किंवा and)a friendly, helpful assistant
दोन किंवा जास्त रंगanda black and white photo
be / look / seem नंतरशेवटच्याआधी andThe house was old and beautiful.

तपासणी: विशेषणांच्या मध्ये and घालता येत असेल किंवा त्यांचा क्रम बदलता येत असेल, तर स्वल्पविराम लावा. नसेल, तर स्वल्पविराम नाही.

नाम + नाम (विशेषणासारखं वापरलेलं नाम)

नमुनाउदाहरण
पहिलं नाम सहसा एकवचनीa coffee cup, a shoe shop, a car park (UK)
ते मुख्य नामाच्या अगदी आधी, बाकी सगळ्या विशेषणांनंतर येतंa cheap plastic coffee cup

जोडविशेषणं (जोडचिन्हासह, नामाआधी)

नमुनाउदाहरण
आकडा + एकवचनी नामa ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course
आकडा + नाम + olda three-year-old girl
well / badly + past participlea well-known writer, a well-paid job
विशेषण / क्रियाविशेषण + -ing रूपa good-looking man, a long-lasting battery
विशेषण + नाम + -eda blue-eyed baby, a left-handed player

वापर

1आधी मत, मग वस्तुस्थिती

मत सांगणारं विशेषण (lovely, horrible, amazing, nice) वस्तुस्थिती सांगणाऱ्या विशेषणांच्या (आकार, वय, रंग…) आधी येतं. मराठीतही असंच.

We stayed in a lovely little hotel near the beach.
आम्ही समुद्रकिनाऱ्याजवळच्या एका छानशा छोट्या हॉटेलमध्ये राहिलो.
मत + आकार
He drives a horrible old car.
तो एक भयंकर जुनी गाडी चालवतो.
मत + वय
She was wearing an amazing red dress.
तिने एक अप्रतिम लाल ड्रेस घातला होता.
मत + रंग
It's a nice big kitchen.
हे छान मोठं स्वयंपाकघर आहे.
मत + आकार

2वस्तुस्थिती सांगणाऱ्या विशेषणांचा क्रम

वस्तुस्थिती सांगणारी विशेषणं सहसा या क्रमाने येतात: आकार → वय → आकृती → रंग → मूळ → साहित्य → उपयोग.

They live in a big old farmhouse.
ते एका मोठ्या जुन्या शेतघरात राहतात.
आकार + वय
I bought a small round mirror for the hall.
मी हॉलसाठी एक छोटा गोल आरसा घेतला.
आकार + आकृती
She has long black hair.
तिचे केस लांब आणि काळे आहेत.
लांबी (= आकार) रंगाआधी; मराठीत अनेकवचन, इंग्रजीत hair एकवचनी
We ate at a tiny Japanese restaurant.
आम्ही एका अगदी छोट्या जपानी रेस्टॉरंटमध्ये जेवलो.
आकार + मूळ; Japanese कॅपिटल अक्षराने
He gave me a beautiful silver necklace.
त्याने मला एक सुंदर चांदीचा हार दिला.
मत + साहित्य
I need some new running shoes.
मला धावण्यासाठी नवे बूट हवे आहेत.
उपयोग नामाच्या अगदी शेजारी

3स्वल्पविराम आणि and

एकाच प्रकारच्या दोन विशेषणांमध्ये स्वल्पविराम लावा: त्यांच्यामध्ये and सुद्धा घालता येईल. रंगांमध्ये, आणि be नंतर शेवटच्या विशेषणाआधी and लावा.

It was a boring, pointless meeting.
ती एक कंटाळवाणी, निरर्थक मीटिंग होती.
दोन मतं: स्वल्पविराम
She's a kind, generous person.
ती एक प्रेमळ, उदार व्यक्ती आहे.
दोन मतं: स्वल्पविराम
The flag is red, white and blue.
झेंडा लाल, पांढरा आणि निळा आहे.
रंग: and
My grandfather's old black and white photos are in this box.
आजोबांचे जुने कृष्णधवल फोटो या खोक्यात आहेत.
“कृष्णधवल” → black and white
The room was small but comfortable.
खोली लहान होती, पण आरामदायक होती.
विरोध: but

4नामाचं वर्णन करणारी नामं

एक नाम दुसऱ्या नामाचं वर्णन करू शकतं. पहिलं नाम अर्थ अनेकवचनी असला तरी सहसा एकवचनी असतं, आणि ते मुख्य नामाच्या अगदी आधी येतं. काही शब्द आपला -s ठेवतात: sports, clothes, sales, savings. मराठीत इथे सहसा षष्ठी असते (“-चं / -चा”).

Let's meet in the city centre.
आपण शहराच्या मध्यवर्ती भागात भेटू या.
city centre; US: center
There's a great shoe shop on the corner.
कोपऱ्यावर बुटांचं एक मस्त दुकान आहे.
“बुटांचं दुकान” → shoe shop, एकवचन
I've lost my phone charger.
माझा फोनचा चार्जर हरवला आहे.
“फोनचा चार्जर” → phone charger
We need a new kitchen table.
आम्हाला स्वयंपाकघरासाठी नवं टेबल हवं आहे.
kitchen table: स्वयंपाकघरातलं टेबल
She works in a sports centre.
ती एका क्रीडा केंद्रात काम करते.
sports आपला -s ठेवतो

5आकडा असलेली जोडविशेषणं

नामाआधी आकडा + नाम जोडचिन्हाने जोडतात आणि नाम एकवचनी राहतं – त्याला -s नसतो, कारण पूर्ण जोडशब्द एक विशेषण आहे. मराठीत “-चा / -ची / -चं” आणि अनेकवचन: “दहा मिनिटांचं”.

It's a ten-minute walk from the station.
स्टेशनपासून दहा मिनिटांचं चालणं आहे.
“दहा मिनिटांचं” → ten-minute
We booked a two-week holiday in Greece.
आम्ही ग्रीसमध्ये दोन आठवड्यांची सुट्टी बुक केली.
two-week, two-weeks नाही; US: vacation
They have a six-year-old son.
त्यांना सहा वर्षांचा मुलगा आहे.
“सहा वर्षांचा” → six-year-old
She signed a three-year contract.
तिने तीन वर्षांच्या करारावर सही केली.
three-year, एकवचन

6इतर जोडविशेषणं

past participle असलेली (well-known), -ing रूप असलेली (good-looking) आणि विशेषण + नाम + -ed (blue-eyed) अशी जोडविशेषणं माणसांचं आणि वस्तूंचं वर्णन थोडक्यात आणि नैसर्गिकपणे करतात.

He's a well-known chef with his own TV show.
तो एक प्रसिद्ध शेफ आहे, आणि त्याचा स्वतःचा टीव्ही शो आहे.
well + past participle
That's a very good-looking dog.
तो कुत्रा दिसायला खूप देखणा आहे.
good + -ing
Our company makes long-lasting batteries.
आमची कंपनी दीर्घकाळ टिकणाऱ्या बॅटऱ्या बनवते.
long + -ing
I'm looking for a short-sleeved shirt.
मी अर्ध्या बाह्यांचा शर्ट शोधतो आहे.
विशेषण + नाम + -ed
My brother is left-handed.
माझा भाऊ डावखुरा आहे.
काही जोडविशेषणं be नंतरही चालतात

नेहमीच्या चुका

❌a wooden beautiful table
✅a beautiful wooden table
आधी मत, साहित्य नामाच्या शेजारी.
❌a black big dog
✅a big black dog
आकार रंगाआधी.
❌a ten-minutes walk
✅a ten-minute walk
जोडविशेषणात नाम एकवचनी.
❌a shoes shop
✅a shoe shop
विशेषणासारखं वापरलेलं नाम एकवचनी.
❌My son is three-years-old.
✅My son is three years old.
be नंतर वेगळे शब्द, years अनेकवचनी.
❌a black white cat
✅a black and white cat
रंगांमध्ये and.
❌a brown-eye girl
✅a brown-eyed girl
विशेषण + नाम + -ed.
⚠️a well known writer
✅a well-known writer
व्याकरणदृष्ट्या बरोबर, पण लेखनाची चूक: नामाआधी जोडचिन्ह लावा.

मराठी भाषकांसाठी सापळे

1. “बारा तासांची ड्युटी” → twelve-hours shift. मराठीत आकडा असलेलं वर्णन षष्ठी आणि अनेकवचनाने येतं: “बारा तासांची ड्युटी”, “सहा महिन्यांची वॉरंटी”. म्हणून इंग्रजीतही नाम अनेकवचनी राहतं. नामाआधी जोडविशेषणात मात्र नाम एकवचनी: a twelve-hour shift, a six-month warranty.

❌After a twelve-hours night shift at the hospital, Priya's mother takes the first bus home and sleeps till lunch.
✅After a twelve-hour night shift at the hospital, Priya's mother takes the first bus home and sleeps till lunch.
आकडा + एकवचनी नाम
❌The six-months warranty on Rohit's new washing machine ran out just one week before the motor stopped working.
✅The six-month warranty on Rohit's new washing machine ran out just one week before the motor stopped working.
six-month

2. “नव्वद वर्षांचं कपाट” → ninety years old cupboard. मराठीत “नव्वद वर्षांचं” नाम आणि क्रियापद दोन्हींबरोबर तसंच राहतं: “कपाट नव्वद वर्षांचं आहे”, “नव्वद वर्षांचं कपाट”. इंग्रजीत दोन वेगळी रूपं आहेत: be नंतर ninety years old (वेगळे शब्द), पण नामाआधी ninety-year-old (जोडचिन्ह, s शिवाय).

❌For their wedding, Mrunal's parents gave her a ninety years old wooden cupboard from her grandmother's house in Wai.
✅For their wedding, Mrunal's parents gave her a ninety-year-old wooden cupboard from her grandmother's house in Wai.
नामाआधी: ninety-year-old

3. “भाज्यांचा बाजार”, “पुस्तकांचा स्टॉल” → vegetables market, books stall. मराठीत वर्णन करणारं नाम अनेकवचनी षष्ठीत असतं: “भाज्यांचा”, “पुस्तकांचा”, “खेळण्यांचं”. इंग्रजीत विशेषणासारखं वापरलेलं नाम एकवचनी: a vegetable market, a book stall. (काही शब्द अपवाद: clothes shop, sports centre.)

❌Every Sunday morning Aaji takes two cloth bags to the big vegetables market near the bus stand in Kolhapur and comes back with enough for the whole week.
✅Every Sunday morning Aaji takes two cloth bags to the big vegetable market near the bus stand in Kolhapur and comes back with enough for the whole week.
vegetable market, एकवचन
❌There's a small books stall outside Dadar station where you can still find old Marathi novels for fifty rupees.
✅There's a small book stall outside Dadar station where you can still find old Marathi novels for fifty rupees.
book stall

4. “मराठी शब्दकोश” → marathi dictionaries (लहान अक्षर). देवनागरीत कॅपिटल अक्षरं नसतात, म्हणून मेसेज आणि मेनूमध्ये marathi, maharashtrian, konkani लहान अक्षराने येतात. इंग्रजीत देश, प्रदेश आणि भाषा दाखवणारी विशेषणं नेहमी कॅपिटल अक्षराने.

⚠️Our college library in Kolhapur has a whole shelf of old marathi dictionaries that nobody has opened for years.
✅Our college library in Kolhapur has a whole shelf of old Marathi dictionaries that nobody has opened for years.
व्याकरणदृष्ट्या बरोबर, पण लेखनात चूक: Marathi कॅपिटल अक्षराने.

गोंधळ करू नका

नामाआधी जोडविशेषण आणि क्रियापदानंतर तेच शब्द – नामाआधी जोडचिन्ह आणि एकवचन. क्रियापदानंतर वेगळे शब्द, आणि गरज असेल तर नाम अनेकवचनी.

It's a two-hour flight.
हा दोन तासांचा विमानप्रवास आहे.
नामाआधी
The flight takes two hours.
विमानप्रवासाला दोन तास लागतात.
जोडविशेषण नाही
She has a three-year-old daughter.
तिला तीन वर्षांची मुलगी आहे.
नामाआधी: जोडचिन्ह, एकवचन
Her daughter is three years old.
तिची मुलगी तीन वर्षांची आहे.
be नंतर: वेगळे शब्द, years

a coffee cup आणि a cup of coffee – नाम + नाम सांगतं वस्तू कोणत्या प्रकारची आहे; of सांगतं तिच्यात काय आहे. मराठीतही फरक आहे: “कॉफीचा कप” (कप स्वतः) आणि “एक कप कॉफी” (कॉफीसकट).

I broke my favourite coffee cup.
माझा आवडता कॉफीचा कप माझ्याकडून फुटला.
कप स्वतः
Would you like a cup of coffee?
तुला एक कप कॉफी चालेल का?
कप कॉफीसकट

औपचारिक लेखनातले लांब नामाचे गट (a rapidly growing population) C1-11 मध्ये आहेत.

स्पेलिंग आणि उच्चार

  • नामाच्या आधी जोडविशेषण जोडचिन्हाने लिहा: a well-known artist. be नंतर अनेक लेखक जोडचिन्ह गाळतात: The artist is well known.
  • -ly क्रियाविशेषणानंतर जोडचिन्ह लावू नका: a highly paid job, a beautifully written book.
  • इंग्रजीत नाम + नाम सहसा वेगळे लिहितात: bus stop, city centre, coffee cup. काही एकत्र असतात (bookshop) – शंका असेल तर शब्दकोश पाहा.
  • नाम + नाम मध्ये जोर सहसा पहिल्या नामावर: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. city centre सारख्या काहींमध्ये दुसऱ्यावर.
  • विशेषण + नाम मध्ये जोर नामावर: a black bird (कोणताही काळा पक्षी). जोडनामात पहिल्या भागावर: a blackbird (एका जातीचा पक्षी).
  • एकटं असताना जोडविशेषणात जोर दुसऱ्या भागावर (well-known), पण जोर असलेल्या नामाआधी तो अनेकदा पुढे सरकतो: a well-known writer.

सुवर्णनियम

आधी मत, मग वस्तुस्थिती – आणि वस्तू कशाची बनली आहे किंवा कशासाठी आहे, ते सहसा नामाच्या सगळ्यात जवळ. नामाआधीच्या जोडविशेषणात शब्द जोडचिन्हाने जोडा आणि नाम एकवचनी ठेवा: a ten-minute walk. आणि लक्षात ठेवा: “बुटांचं दुकान” = a shoe shop, “आठ वर्षांचा मुलगा” = an eight-year-old boy.

सराव

A. रचना

शब्द योग्य क्रमाने लावा किंवा जोडविशेषणाने रिकामी जागा भरा.

  1. शब्द योग्य क्रमाने लावा: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
  2. शब्द योग्य क्रमाने लावा: an / old / ugly / building / grey
  3. शब्द योग्य क्रमाने लावा: some / plastic / small / boxes / storage
  4. वाक्य पूर्ण करा: The film lasts two hours. It's a film.
  5. वाक्य पूर्ण करा: Their baby is eight months old. They have an baby.
  6. वाक्य पूर्ण करा: The hotel has four stars. It's a hotel.

B. अर्थ

योग्य पर्याय निवडा.

  1. योग्य पर्याय निवडा: He's a … actor.
  2. योग्य पर्याय निवडा: She has … hair.
  3. योग्य पर्याय निवडा: a beautiful(,) old house …
  4. योग्य पर्याय निवडा: a kind(,) patient teacher …

C. चूक शोधा

प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.

  1. We stayed in a five-stars hotel.
  2. I need a new toys box.
  3. My brother is twelve-years-old.
  4. She bought a lovely blue silk scarf.

D. संदर्भात

जाहिरातीतल्या रिकाम्या जागा भरा: कंसातले शब्द योग्य क्रमाने आणि योग्य रूपात लिहा.

Selling online
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.

E. तुमचे स्वतःचे वाक्य

इंग्रजीत लिहा.

  1. तुमच्या एखाद्या वस्तूचं वर्णन दोन किंवा तीन विशेषणांनी, योग्य क्रमाने करा.
  2. तुमच्या कामाच्या किंवा कॉलेजच्या प्रवासाचं वर्णन एका जोडविशेषणाने करा.

F. मिश्र उजळणी

मागील धड्यांची उजळणी करा.

  1. A1-10 इंग्रजी विशेषणं (adjectives): very, too, quite आणि I'm bored मराठीत
    योग्य पर्याय निवडा: She has … eyes.
  2. A2-30 Bored की Boring? इंग्रजी -ed आणि -ing विशेषणं मराठीत
    It was a very … ten-hour flight.
  3. B1-24 Comparatives: much better, even better, the more… the better, twice as… as – मराठीत
    Our new flat is ___ bigger than the old one. …
उत्तरे

A. रचना

  1. a beautiful Moroccan leather bag
  2. an ugly old grey building
  3. some small plastic storage boxes
  4. two-hour
  5. eight-month-old
  6. four-star

B. अर्थ

  1. well-known
  2. long black
  3. no comma
  4. comma

C. चूक शोधा

  1. We stayed in a five-star hotel.
  2. I need a new toy box.
  3. My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
  4. ✓ She bought a lovely blue silk scarf.

D. संदर्भात

  1. lovely old wooden
  2. dining room
  3. heavy and strong / strong and heavy
  4. new white cotton
  5. five-minute

E. तुमचे स्वतःचे वाक्य

  1. I have a comfortable old leather sofa.
  2. It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.

F. मिश्र उजळणी

  1. blue
  2. tiring
  3. much
अँड्रॉइड ॲपजाता जाता शिका Google Play