Slowingoව්‍යාකරණ
B1 1 / 39

Present Perfect Continuous (පූර්ණ අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය) — සරල සිංහලෙන්

Present Perfect Continuous

මෙම පිටුවේ
  1. අරමුණ
  2. ප්‍රධාන අදහස
  3. සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි
  4. ව්‍යුහය
  5. භාවිතය
  6. සුලභ වැරදි
  7. සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
  8. පටලවා ගන්න එපා
  9. අක්ෂර වින්‍යාසය සහ උච්චාරණය
  10. රන් රීතිය
  11. අභ්‍යාස

අරමුණ

මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට අතීතයේ පටන් අරන් තාමත් සිද්ධ වෙමින් තියෙන ක්‍රියා ගැන, නැත්නම් දැන් ටිකකට කලින් නතර වෙලා ලකුණු ඉතුරු කරලා තියෙන ක්‍රියා ගැන have / has been + -ing රූපය පාවිච්චි කරලා කතා කරන්න පුළුවන් වෙනවා.

ප්‍රධාන අදහස

Present Perfect (පූර්ණ වර්තමාන කාලය) අතීතය දැනට සම්බන්ධ කරනවා A2-17. Continuous රූපය (-ing) සිද්ධ වෙමින් තියෙන ක්‍රියාවක් පෙන්නනවා A1-22. මේ දෙක එකතු කළාම ලැබෙන්නේ දැන් ඉඳන් ආපස්සට බලලා, දිගටම ගිය ක්‍රියාවක් ගැන කියන කාලයක්: Present Perfect Continuous (පූර්ණ අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය).

ස්ටොප්වොච් එකක් හිතන්න. ඔබ අතීතයේ start එබුවා, ඒක දැනුත් දුවනවා: I've been waiting for an hour. බලාගෙන ඉන්න එක පටන් ගත්තේ පැයකට කලින්, මම තාමත් බලාගෙන ඉන්නවා. නැත්නම් ඔබ stop එබුවේ දැන් ටිකකට කලින් විතරයි, ඒකේ ප්‍රතිඵල තාමත් පේනවා: You're out of breath. Have you been running?

අවස්ථා දෙකේම අවධානය තියෙන්නේ ක්‍රියාව සහ ඒක කොච්චර වෙලාවක් ගියාද කියන එක මත, ඉවර වුණු ප්‍රතිඵලයක් මත නෙවෙයි. ඒ නිසා මේ කාලය බොහෝ විට හැඟීමක් එක්ක එනවා: මහන්සිය, කේන්තිය, මහන්සි වෙලා කරපු වැඩ. I've been working all day කියන එකෙන් කියන්නේ ඔබ හදපු දේ ගැන නෙවෙයි, ඒ පිටිපස්සේ තියෙන දිගු, නොනවතින මහන්සිය ගැන.

සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි

සිංහලෙන් අපි මේ අදහස කියන්නේ ඉඳන් හෝ තිස්සේ එක්ක සාමාන්‍ය -නවා රූපයෙන්, නැත්නම් “බලාගෙන ඉන්නවා” වගේ අඛණ්ඩ රූපයෙන්: “මම පැයක ඉඳන් බලාගෙන ඉන්නවා”. ඒ නිසා ඉංග්‍රීසියෙත් I'm waiting හෝ I wait කියන්න හිතෙනවා. නමුත් ඉංග්‍රීසියේ “දැන් වෙනකම් කොච්චර කාලයක්” කියනකොට perfect කාලයක් ඕනෑ: have / has been + -ing. දැන් ටිකකට කලින් ඉවර වුණු, ලකුණු පේන ක්‍රියාවකට සිංහලේ “-ලා ආවද?” හෝ “… කර කර හිටියේ” වගේ රූප එනවා; ඉංග්‍රීසියේ ඒකටත් මේ කාලයමයි. ප්‍රශ්නයේදී “කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද” = How long have you been…? (Since how long නෙවෙයි).

සිංහලඉංග්‍රීසි
මම විනාඩි හතළිහක ඉඳන් මෙතන බලාගෙන ඉන්නවා.I've been waiting here for forty minutes.
එයා ජනවාරි ඉඳන් ගිටාර් ඉගෙන ගන්නවා.She's been learning the guitar since January.
උදේ ඉඳන්ම හිම වැටෙනවා.It's been snowing all morning.
ඔයා පීනලා ආවද?Have you been swimming?
සොරි, මම බයිසිකලය හද හද හිටියේ.Sorry, I've been fixing my bike.
ඔයා කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද බලාගෙන ඉන්නේ?How long have you been waiting?

ව්‍යුහය

have / has + been + -ing රූපය — been කියන්නේ be වල තුන්වෙනි රූපය (past participle), ඒක කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ.

උක්තයhave / hasbeen-ing රූපය
I / you / we / theyhave ('ve)beenworking
he / she / ithas ('s)beenworking

ධනාත්මක, නිෂේධාත්මක, ප්‍රශ්නය

උදාහරණය
ධනාත්මකShe's been studying all evening.
නිෂේධාත්මකI haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well.
ඔව් / නැහැ ප්‍රශ්නයHave you been waiting long? / Has it been raining?
Wh- ප්‍රශ්නයWhat have you been doing? / How long has she been working here?

කෙටි පිළිතුරු — have / has විතරක් පාවිච්චි කරන්න.

ප්‍රශ්නයඔව්නැහැ
Have you been working?Yes, I have.No, I haven't.
Has she been crying?Yes, she has.No, she hasn't.

බහුල කාල යෙදුම්: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Present Perfect Simple සහ How long…? එක්ක සම්පූර්ණ සංසන්දනයට B1-02 බලන්න.

භාවිතය

1දැන් වෙනකම් දිගටම යන ක්‍රියාවක්

ක්‍රියාව අතීතයේ පටන් ගත්තා, කතා කරන මොහොතෙත් තාම සිද්ධ වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් කාල යෙදුමකින් මේ වෙනකම් ගිය කාලය පෙන්නනවා.

I've been waiting here for forty minutes.
මම විනාඩි හතළිහක ඉඳන් මෙතන බලාගෙන ඉන්නවා.
සිංහලේ “ඉඳන් … ඉන්නවා”; ඉංග්‍රීසියේ 've been waiting
We've been living in this flat for two years.
අපි අවුරුදු දෙකක ඉඳන් මේ ෆ්ලැට් එකේ ජීවත් වෙනවා.
තාමත් ඉන්නවා; flat (UK), apartment (US)
She's been learning the guitar since January.
එයා ජනවාරි ඉඳන් ගිටාර් ඉගෙන ගන්නවා.
since + පටන් ගත්ත මොහොත
It's been snowing all morning.
උදේ ඉඳන්ම හිම වැටෙනවා.
it's = it has
They've been building that hotel for ages.
එයාලා ගොඩ කාලයක ඉඳන් අර හෝටලය හදනවා.
for ages = අවිධිමත්: හරිම දිගු කාලයක්

2ලකුණු ඉතුරු කරලා දැන් ඉවර වුණු ක්‍රියාවක්

ක්‍රියාව දැන් නතර වුණා, ඒත් ඒකේ ප්‍රතිඵල දැන් අපිට පේනවා, ඇහෙනවා, දැනෙනවා. බොහෝ විට කාල යෙදුමක් නැහැ.

You're all wet. Have you been swimming?
ඔයා හොඳටම තෙමිලා. පීනලා ආවද?
තෙත = ලකුණ; පීනන එක දැන් ඉවරයි
Your eyes are red. Have you been crying?
ඔයාගේ ඇස් රතු වෙලා. ඔයා අඬ අඬ හිටියද?
ලකුණ පේනවා → have been crying
Sorry I'm so dirty. I've been fixing my bike.
සොරි, මම හරිම කිලුටුයි. මම බයිසිකලය හද හද හිටියේ.
The streets are wet. It's been raining.
පාරවල් තෙත් වෙලා. වැහැලා.
වැස්ස දැන් නතර වෙලා
"Why are you out of breath?" "I've been running for the bus."
“ඇයි ඔයා හති දාන්නේ?” “මම බස් එකට දුව දුව ආවේ.”

3මෑත කාලයක් පුරා ආයේ ආයේ වෙන ක්‍රියාවක්

දැන් වෙනකම් කාලයක් පුරා ක්‍රියාව නැවත නැවත වෙනවා. lately, recently, these days වගේ වචන මෙතන බහුලයි.

I've been going to the gym a lot lately.
මම මේ දවස්වල ගොඩක් ජිම් යනවා.
“මේ දවස්වල” → lately + have been going
He's been calling me every night this week.
එයා මේ සතියේ හැම රෑම මට කෝල් කරනවා.
We've been eating out too much recently.
අපි මෑතකදී ඕනෑවට වඩා එළියෙන් කනවා.
My neighbours have been having parties every weekend.
අල්ලපු ගෙවල්වල අය හැම සති අන්තෙම පාටි දානවා.
have a party = ක්‍රියාවක්, ඒ නිසා continuous හරි

4ක්‍රියාව සහ ඒක ගිය කාලය අවධාරණය කරන්න

යමක් කොච්චර වෙලාවක්, කොච්චර නොනවත්වා සිද්ධ වුණාද කියලා අවධාරණය කරන්න ඕනෑ නම් මේ කාලය තෝරන්න — බොහෝ විට මහන්සිය, කේන්තිය හෝ මහන්සි වෙලා කරපු වැඩ පෙන්නන්න.

I've been working on this report all day, and it still isn't finished.
මම උදේ ඉඳන්ම මේ රිපෝට් එකේ වැඩ කරනවා, ඒත් ඒක තාම ඉවර නැහැ.
මහන්සිය
You've been playing that game for hours!
ඔයා පැය ගාණක ඉඳන් ඔය ගේම් එක ගහනවා!
කේන්තිය
She's been looking after her mother since the spring.
එයා වසන්තයේ ඉඳන් අම්මාව බලාගන්නවා.
කාලයක් පුරා මහන්සිය
We've been trying to call you all afternoon.
අපි දවල් ඉඳන්ම ඔයාට කෝල් කරන්න උත්සාහ කරනවා.
have been trying

5මෑතකදී කරපු දේවල් ගැන අහන්න

What have you been doing? කියන්නේ කෙනෙකුගේ මෑත ජීවිතය ගැන, නැත්නම් දැන් තියෙන තත්ත්වයකට හේතුව ගැන අහන ස්වාභාවික විදිහක්.

What have you been doing lately?
ඔයා මේ දවස්වල මොනවද කරන්නේ?
Hi! I haven't seen you for ages. What have you been up to?
හායි! ඔයාව දැකලා ගොඩක් කල්. මොකෝ මේ දවස්වල වෙන්නේ?
be up to = අවිධිමත්: කරනවා
What have you been eating? Your shirt is covered in sauce!
ඔයා මොනවද කකා හිටියේ? ඔයාගේ ෂර්ට් එක පුරාම සෝස්!
ලකුණ: ෂර්ට් එක

සුලභ වැරදි

❌I've been wait for an hour.
✅I've been waiting for an hour.
been වලට පස්සේ -ing රූපය.
❌She has being working all day.
✅She has been working all day.
have / has + been, being නෙවෙයි.
❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
දැන් වෙනකම් කාලයක් කියනකොට perfect කාලයක් ඕනෑ.
❌He have been studying.
✅He has been studying.
he / she / it → has.
❌How long you have been waiting?
✅How long have you been waiting?
ප්‍රශ්නය: have / has උක්තයට කලින්.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.
State verbs (know, own, believe…) සාමාන්‍යයෙන් continuous රූපයෙන් එන්නේ නැහැ. B1-02 බලන්න.
⚠️I've been writing three emails this morning.
✅I've written three emails this morning.
ව්‍යාකරණ අතින් හරි, නමුත් ඉවර වුණු දේවල් ගණන් කරනකොට Present Perfect Simple පාවිච්චි කරන්න. B1-02 බලන්න.

සිංහල කතා කරන අයට උගුල්

1. “… ඉඳන් … කරනවා / කරමින් ඉන්නවා” → Present Continuous. සිංහලේ “ඉඳන්” එක්ක වර්තමාන රූපයම පාවිච්චි වෙන නිසා ගොඩක් අය ඉංග්‍රීසියෙත් am / is / are + -ing හෝ Present Simple තියාගන්නවා. දැන් වෙනකම් කාලය මනිනවා නම් have / has been + -ing.

❌Ruwan is preparing for the IELTS exam since June.
✅Ruwan has been preparing for the IELTS exam since June.
since + දැන් වෙනකම් → has been + -ing.
❌We are standing in this queue for over an hour.
✅We've been standing in this queue for over an hour.
for + දැන් වෙනකම් → have been + -ing.

2. “කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද?” → Since how long…? “ඉඳන් = since” කියලා හිතලා වචනයෙන් වචනය හැරෙව්වොත් Since how long එනවා. ඉංග්‍රීසියේ ප්‍රශ්නය How long + have / has + උක්තය + been + -ing?

❌Since how long are you working at the bank?
✅How long have you been working at the bank?
How long + Present Perfect Continuous.
❌Since when is it raining in Galle?
✅How long has it been raining in Galle? හෝ Since when has it been raining in Galle?
since when හරි, නමුත් ඊට පස්සේ perfect කාලයක් ඕනෑ.

3. “දන්නවා / තියෙනවා / අයිතියි” → continuous. සිංහලේ “මම අවුරුදු ගාණක ඉඳන් එයාව දන්නවා” වගේ වාක්‍යවල ක්‍රියාව වගේම තත්ත්වයත් එකම රටාවෙන් එනවා. ඉංග්‍රීසියේ know, have (= අයිතියි), own, believe වගේ state verbs සාමාන්‍යයෙන් Present Perfect Simple.

❌I've been having this laptop since my A/Ls.
✅I've had this laptop since my A/Ls.
have (= අයිතියි) state verb එකක්.
❌Chamara's family has been owning this tea estate since 1980.
✅Chamara's family has owned this tea estate since 1980.
own = state verb.

පටලවා ගන්න එපා

Present Continuous සහ Present Perfect Continuous — Present Continuous (අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය) A1-22 දැන් සිද්ධ වෙන දේ විස්තර කරනවා. Present Perfect Continuous ආපස්සට බලලා ඒක කොච්චර වෙලාවක ඉඳන් සිද්ධ වෙනවද කියලා කියනවා.

I'm waiting for the bus.
මම බස් එක බලාගෙන ඉන්නවා.
දැන්
I've been waiting for the bus for twenty minutes.
මම විනාඩි විස්සක ඉඳන් බස් එක බලාගෙන ඉන්නවා.
දැන් + මේ වෙනකම් ගිය කාලය

Present Perfect Continuous සහ Present Perfect Simple — Continuous රූපයේ අවධානය ක්‍රියාව මත; Simple රූපයේ අවධානය ඉවර වුණු ප්‍රතිඵලය මත. සම්පූර්ණ සංසන්දනය B1-02 එකේ.

I've been painting the kitchen.
මම කුස්සියට පාට කර කර හිටියේ.
ක්‍රියාව: සමහරවිට ඉවර නැහැ, ඇඳුම්වල පාට
I've painted the kitchen.
මම කුස්සියට පාට කරලා ඉවරයි.
ප්‍රතිඵලය: ඒක ඉවරයි

Present Perfect Continuous සහ Past Continuous — Past Continuous (අඛණ්ඩ අතීත කාලය) A2-01 අතීතයේ එක වෙලාවක සිද්ධ වෙමින් තිබුණු ක්‍රියාවක් විස්තර කරනවා, දැනට සම්බන්ධයක් නැතුව.

I was reading at ten o'clock last night.
ඊයේ රෑ දහයට මම පොතක් කියව කියව හිටියා.
අතීතයේ මොහොතක්
I've been reading all evening.
මම හවස ඉඳන්ම පොත් කියවනවා.
දැන් වෙනකම්

අක්ෂර වින්‍යාසය සහ උච්චාරණය

  • කතාවේදී have සහ has හැම විටම වගේ කෙටි කරනවා: I've been, you've been, she's been, it's been. I've වල අගට එන /v/ කියන්න උඩ දත් පහළ තොලේ තියන්න; “ව” එක තොල් දෙකෙන් කියන්න එපා.
  • She's been = she has been, කවදාවත් she is been නෙවෙයි. 's වලට පස්සේ been ආවොත් ඒකේ තේරුම has.
  • Been සාමාන්‍යයෙන් දුර්වල, කෙටියි: /bɪn/, UK සහ US දෙකේම. ඊළඟ වචනයට හොඳට සම්බන්ධ වෙනවා: I've been waiting කියනකොට වචන තුන එක පාරට, නවත්වන්නේ නැතුව කියන්න.
  • ප්‍රශ්නවල have දුර්වලයි: Have you been…? → /həv jə bɪn/. කෙටි පිළිතුරුවල ශක්තිමත්: Yes, I have /hæv/ — මේ /æ/ සිංහලේ “ඇ” වලට හරිම ළඟයි.
  • -ing අක්ෂර වින්‍යාස රීති Present Continuous එකේ වගේමයි A1-22: make → making, run → running, lie → lying. -ing අගට “ග්” ශබ්දයක් හෝ ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා: /ɪŋ/ නාසයෙන් ඉවර වෙනවා.

රන් රීතිය

have / has + been + -ing = අතීතයේ පටන් අරන් තාම සිද්ධ වෙන, නැත්නම් දැන් ටිකකට කලින් නතර වෙලා ලකුණු ඉතුරු කරපු ක්‍රියාවක්. ප්‍රතිඵලයට වඩා ක්‍රියාව සහ ඒක ගිය කාලය වැදගත් නම් මේක පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ “… ඉඳන් … -නවා” දැන් වෙනකම් කාලයක් ගැන නම් → have / has been + -ing.

අභ්‍යාස

A. ව්‍යුහය

වරහන් ඇතුළේ තියෙන ක්‍රියාපදයේ හරි රූපය දාන්න.

  1. I (wait) for you for half an hour!
  2. She's out of breath because she (run).
  3. You look tired. you (sleep) badly?
  4. It (not rain) today.
  5. ප්‍රශ්නයක් හදන්න: you / do / what / lately?
  6. කෙටි රූපය ලියන්න: They have been travelling.

B. අර්ථය

තත්ත්වය අනුව නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.

  1. නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Your hands are covered in paint. ?
  2. නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: I … four emails this morning.
  3. නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Look outside! It … all night.
  4. ක්‍රියාව තාමත් සිද්ධ වෙනවා කියන්නේ කොයි වාක්‍යයෙන්ද?

C. වැරැද්ද සොයන්න

හැම වාක්‍යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්‍යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්‍යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.

  1. He has been study all night.
  2. I am learning English since 2019.
  3. We have being trying to call you.
  4. කෙටි පිළිතුර: "Has she been crying?" "Yes, she's."

D. පාඨය තුළ

Present Perfect Simple හෝ Continuous පාවිච්චි කරලා සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න.

Back from the gym
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!

E. ඔබේ වාරය

ඔබ ගැන ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන්න.

  1. ඔබ මෑතකදී කරමින් ඉන්න දේවල් ගැන වාක්‍ය දෙකක් ලියන්න.
  2. ඔබ ළඟ ඉන්න කෙනෙක් හෝ තැනක් දිහා බලලා, මොකක්ද සිද්ධ වෙමින් තිබුණේ කියලා අනුමාන කරන්න.

F. මිශ්‍ර පුනරීක්ෂණය

කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.

  1. A2-17 Present Perfect: Just, Already, Yet — සරල සිංහලෙන්
    I've just (finish) my homework. Can I go out?
  2. A2-19 Present Perfect සහ Past Simple අතර වෙනස — සරල සිංහලෙන්
    We (visit) Rome in 2019.
  3. A2-18 Present Perfect එක්ක For සහ Since — සරල සිංහලෙන්
    I've known Ana we were at school.
පිළිතුරු

A. ව්‍යුහය

  1. have been waiting / 've been waiting
  2. has been running / 's been running
  3. Have … been sleeping
  4. hasn't been raining / hasn't rained
  5. What have you been doing lately?
  6. They've been travelling.

B. අර්ථය

  1. Have you been painting
  2. have written
  3. has been snowing
  4. I've been working on my thesis for six months.

C. වැරැද්ද සොයන්න

  1. He has been studying all night. / He's been studying all night.
  2. I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
  3. We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
  4. Yes, she has.

D. පාඨය තුළ

  1. have … been doing
  2. have been running
  3. have been training / have trained
  4. haven't been eating / haven't eaten
  5. have been trying / have tried

E. ඔබේ වාරය

  1. I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
  2. The floor is wet. Someone has been cleaning.

F. මිශ්‍ර පුනරීක්ෂණය

  1. finished
  2. visited
  3. since
Android යෙදුමගමනේ දී ඉගෙන ගන්න Google Play