Present Perfect Continuous (පූර්ණ අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය) — සරල සිංහලෙන්
Present Perfect Continuous
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට අතීතයේ පටන් අරන් තාමත් සිද්ධ වෙමින් තියෙන ක්රියා ගැන, නැත්නම් දැන් ටිකකට කලින් නතර වෙලා ලකුණු ඉතුරු කරලා තියෙන ක්රියා ගැන have / has been + -ing රූපය පාවිච්චි කරලා කතා කරන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
Present Perfect (පූර්ණ වර්තමාන කාලය) අතීතය දැනට සම්බන්ධ කරනවා A2-17. Continuous රූපය (-ing) සිද්ධ වෙමින් තියෙන ක්රියාවක් පෙන්නනවා A1-22. මේ දෙක එකතු කළාම ලැබෙන්නේ දැන් ඉඳන් ආපස්සට බලලා, දිගටම ගිය ක්රියාවක් ගැන කියන කාලයක්: Present Perfect Continuous (පූර්ණ අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය).
ස්ටොප්වොච් එකක් හිතන්න. ඔබ අතීතයේ start එබුවා, ඒක දැනුත් දුවනවා: I've been waiting for an hour. බලාගෙන ඉන්න එක පටන් ගත්තේ පැයකට කලින්, මම තාමත් බලාගෙන ඉන්නවා. නැත්නම් ඔබ stop එබුවේ දැන් ටිකකට කලින් විතරයි, ඒකේ ප්රතිඵල තාමත් පේනවා: You're out of breath. Have you been running?
අවස්ථා දෙකේම අවධානය තියෙන්නේ ක්රියාව සහ ඒක කොච්චර වෙලාවක් ගියාද කියන එක මත, ඉවර වුණු ප්රතිඵලයක් මත නෙවෙයි. ඒ නිසා මේ කාලය බොහෝ විට හැඟීමක් එක්ක එනවා: මහන්සිය, කේන්තිය, මහන්සි වෙලා කරපු වැඩ. I've been working all day කියන එකෙන් කියන්නේ ඔබ හදපු දේ ගැන නෙවෙයි, ඒ පිටිපස්සේ තියෙන දිගු, නොනවතින මහන්සිය ගැන.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලෙන් අපි මේ අදහස කියන්නේ ඉඳන් හෝ තිස්සේ එක්ක සාමාන්ය -නවා රූපයෙන්, නැත්නම් “බලාගෙන ඉන්නවා” වගේ අඛණ්ඩ රූපයෙන්: “මම පැයක ඉඳන් බලාගෙන ඉන්නවා”. ඒ නිසා ඉංග්රීසියෙත් I'm waiting හෝ I wait කියන්න හිතෙනවා. නමුත් ඉංග්රීසියේ “දැන් වෙනකම් කොච්චර කාලයක්” කියනකොට perfect කාලයක් ඕනෑ: have / has been + -ing. දැන් ටිකකට කලින් ඉවර වුණු, ලකුණු පේන ක්රියාවකට සිංහලේ “-ලා ආවද?” හෝ “… කර කර හිටියේ” වගේ රූප එනවා; ඉංග්රීසියේ ඒකටත් මේ කාලයමයි. ප්රශ්නයේදී “කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද” = How long have you been…? (Since how long නෙවෙයි).
| සිංහල | ඉංග්රීසි |
|---|---|
| මම විනාඩි හතළිහක ඉඳන් මෙතන බලාගෙන ඉන්නවා. | I've been waiting here for forty minutes. |
| එයා ජනවාරි ඉඳන් ගිටාර් ඉගෙන ගන්නවා. | She's been learning the guitar since January. |
| උදේ ඉඳන්ම හිම වැටෙනවා. | It's been snowing all morning. |
| ඔයා පීනලා ආවද? | Have you been swimming? |
| සොරි, මම බයිසිකලය හද හද හිටියේ. | Sorry, I've been fixing my bike. |
| ඔයා කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද බලාගෙන ඉන්නේ? | How long have you been waiting? |
ව්යුහය
have / has + been + -ing රූපය — been කියන්නේ be වල තුන්වෙනි රූපය (past participle), ඒක කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ.
| උක්තය | have / has | been | -ing රූපය |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | been | working |
| he / she / it | has ('s) | been | working |
ධනාත්මක, නිෂේධාත්මක, ප්රශ්නය
| උදාහරණය | |
|---|---|
| ධනාත්මක | She's been studying all evening. |
| නිෂේධාත්මක | I haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well. |
| ඔව් / නැහැ ප්රශ්නය | Have you been waiting long? / Has it been raining? |
| Wh- ප්රශ්නය | What have you been doing? / How long has she been working here? |
කෙටි පිළිතුරු — have / has විතරක් පාවිච්චි කරන්න.
| ප්රශ්නය | ඔව් | නැහැ |
|---|---|---|
| Have you been working? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| Has she been crying? | Yes, she has. | No, she hasn't. |
බහුල කාල යෙදුම්: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Present Perfect Simple සහ How long…? එක්ක සම්පූර්ණ සංසන්දනයට B1-02 බලන්න.
භාවිතය
1දැන් වෙනකම් දිගටම යන ක්රියාවක්
ක්රියාව අතීතයේ පටන් ගත්තා, කතා කරන මොහොතෙත් තාම සිද්ධ වෙනවා. සාමාන්යයෙන් කාල යෙදුමකින් මේ වෙනකම් ගිය කාලය පෙන්නනවා.
2ලකුණු ඉතුරු කරලා දැන් ඉවර වුණු ක්රියාවක්
ක්රියාව දැන් නතර වුණා, ඒත් ඒකේ ප්රතිඵල දැන් අපිට පේනවා, ඇහෙනවා, දැනෙනවා. බොහෝ විට කාල යෙදුමක් නැහැ.
3මෑත කාලයක් පුරා ආයේ ආයේ වෙන ක්රියාවක්
දැන් වෙනකම් කාලයක් පුරා ක්රියාව නැවත නැවත වෙනවා. lately, recently, these days වගේ වචන මෙතන බහුලයි.
4ක්රියාව සහ ඒක ගිය කාලය අවධාරණය කරන්න
යමක් කොච්චර වෙලාවක්, කොච්චර නොනවත්වා සිද්ධ වුණාද කියලා අවධාරණය කරන්න ඕනෑ නම් මේ කාලය තෝරන්න — බොහෝ විට මහන්සිය, කේන්තිය හෝ මහන්සි වෙලා කරපු වැඩ පෙන්නන්න.
5මෑතකදී කරපු දේවල් ගැන අහන්න
What have you been doing? කියන්නේ කෙනෙකුගේ මෑත ජීවිතය ගැන, නැත්නම් දැන් තියෙන තත්ත්වයකට හේතුව ගැන අහන ස්වාභාවික විදිහක්.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “… ඉඳන් … කරනවා / කරමින් ඉන්නවා” → Present Continuous. සිංහලේ “ඉඳන්” එක්ක වර්තමාන රූපයම පාවිච්චි වෙන නිසා ගොඩක් අය ඉංග්රීසියෙත් am / is / are + -ing හෝ Present Simple තියාගන්නවා. දැන් වෙනකම් කාලය මනිනවා නම් have / has been + -ing.
2. “කොච්චර වෙලාවක ඉඳන්ද?” → Since how long…? “ඉඳන් = since” කියලා හිතලා වචනයෙන් වචනය හැරෙව්වොත් Since how long එනවා. ඉංග්රීසියේ ප්රශ්නය How long + have / has + උක්තය + been + -ing?
3. “දන්නවා / තියෙනවා / අයිතියි” → continuous. සිංහලේ “මම අවුරුදු ගාණක ඉඳන් එයාව දන්නවා” වගේ වාක්යවල ක්රියාව වගේම තත්ත්වයත් එකම රටාවෙන් එනවා. ඉංග්රීසියේ know, have (= අයිතියි), own, believe වගේ state verbs සාමාන්යයෙන් Present Perfect Simple.
පටලවා ගන්න එපා
Present Continuous සහ Present Perfect Continuous — Present Continuous (අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය) A1-22 දැන් සිද්ධ වෙන දේ විස්තර කරනවා. Present Perfect Continuous ආපස්සට බලලා ඒක කොච්චර වෙලාවක ඉඳන් සිද්ධ වෙනවද කියලා කියනවා.
Present Perfect Continuous සහ Present Perfect Simple — Continuous රූපයේ අවධානය ක්රියාව මත; Simple රූපයේ අවධානය ඉවර වුණු ප්රතිඵලය මත. සම්පූර්ණ සංසන්දනය B1-02 එකේ.
Present Perfect Continuous සහ Past Continuous — Past Continuous (අඛණ්ඩ අතීත කාලය) A2-01 අතීතයේ එක වෙලාවක සිද්ධ වෙමින් තිබුණු ක්රියාවක් විස්තර කරනවා, දැනට සම්බන්ධයක් නැතුව.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- කතාවේදී have සහ has හැම විටම වගේ කෙටි කරනවා: I've been, you've been, she's been, it's been. I've වල අගට එන /v/ කියන්න උඩ දත් පහළ තොලේ තියන්න; “ව” එක තොල් දෙකෙන් කියන්න එපා.
- She's been = she has been, කවදාවත් she is been නෙවෙයි. 's වලට පස්සේ been ආවොත් ඒකේ තේරුම has.
- Been සාමාන්යයෙන් දුර්වල, කෙටියි: /bɪn/, UK සහ US දෙකේම. ඊළඟ වචනයට හොඳට සම්බන්ධ වෙනවා: I've been waiting කියනකොට වචන තුන එක පාරට, නවත්වන්නේ නැතුව කියන්න.
- ප්රශ්නවල have දුර්වලයි: Have you been…? → /həv jə bɪn/. කෙටි පිළිතුරුවල ශක්තිමත්: Yes, I have /hæv/ — මේ /æ/ සිංහලේ “ඇ” වලට හරිම ළඟයි.
- -ing අක්ෂර වින්යාස රීති Present Continuous එකේ වගේමයි A1-22: make → making, run → running, lie → lying. -ing අගට “ග්” ශබ්දයක් හෝ ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා: /ɪŋ/ නාසයෙන් ඉවර වෙනවා.
රන් රීතිය
have / has + been + -ing = අතීතයේ පටන් අරන් තාම සිද්ධ වෙන, නැත්නම් දැන් ටිකකට කලින් නතර වෙලා ලකුණු ඉතුරු කරපු ක්රියාවක්. ප්රතිඵලයට වඩා ක්රියාව සහ ඒක ගිය කාලය වැදගත් නම් මේක පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ “… ඉඳන් … -නවා” දැන් වෙනකම් කාලයක් ගැන නම් → have / has been + -ing.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
වරහන් ඇතුළේ තියෙන ක්රියාපදයේ හරි රූපය දාන්න.
-
I (wait) for you for half an hour!
-
She's out of breath because she (run).
-
You look tired. you (sleep) badly?
-
It (not rain) today.
-
ප්රශ්නයක් හදන්න: you / do / what / lately?
-
කෙටි රූපය ලියන්න: They have been travelling.
B. අර්ථය
තත්ත්වය අනුව නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Your hands are covered in paint. ?
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: I … four emails this morning.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Look outside! It … all night.
-
ක්රියාව තාමත් සිද්ධ වෙනවා කියන්නේ කොයි වාක්යයෙන්ද?
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
He has been study all night.
-
I am learning English since 2019.
-
We have being trying to call you.
-
කෙටි පිළිතුර: "Has she been crying?" "Yes, she's."
D. පාඨය තුළ
Present Perfect Simple හෝ Continuous පාවිච්චි කරලා සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න.
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!
E. ඔබේ වාරය
ඔබ ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබ මෑතකදී කරමින් ඉන්න දේවල් ගැන වාක්ය දෙකක් ලියන්න.
-
ඔබ ළඟ ඉන්න කෙනෙක් හෝ තැනක් දිහා බලලා, මොකක්ද සිද්ධ වෙමින් තිබුණේ කියලා අනුමාන කරන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A2-17 Present Perfect: Just, Already, Yet — සරල සිංහලෙන් I've just (finish) my homework. Can I go out?
-
A2-19 Present Perfect සහ Past Simple අතර වෙනස — සරල සිංහලෙන් We (visit) Rome in 2019.
-
A2-18 Present Perfect එක්ක For සහ Since — සරල සිංහලෙන් I've known Ana we were at school.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- have been waiting / 've been waiting
- has been running / 's been running
- Have … been sleeping
- hasn't been raining / hasn't rained
- What have you been doing lately?
- They've been travelling.
B. අර්ථය
- Have you been painting
- have written
- has been snowing
- I've been working on my thesis for six months.
C. වැරැද්ද සොයන්න
- He has been studying all night. / He's been studying all night.
- I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
- We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
- Yes, she has.
D. පාඨය තුළ
- have … been doing
- have been running
- have been training / have trained
- haven't been eating / haven't eaten
- have been trying / have tried
E. ඔබේ වාරය
- I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
- The floor is wet. Someone has been cleaning.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- finished
- visited
- since
