SlowingoDilbilgisi
B1 1 / 39

İngilizce Present Perfect Continuous Tense: Have Been -ing

Present Perfect Continuous

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda geçmişte başlayıp hâlâ devam eden ya da az önce bitip izini bırakan etkinlikleri have / has been + -ing ile anlatabileceksiniz.

Temel Fikir

Present perfect geçmişi şimdiye bağlar A2-17. Continuous (-ing) ise süren bir etkinliği gösterir A1-22. İkisini birleştirince, şimdiden geriye, süregelen bir etkinliğe bakan bir zaman elde edersiniz: present perfect continuous (şimdiye kadar süregelen zaman).

Bir kronometre düşünün. Başlat düğmesine geçmişte bastınız ve kronometre hâlâ çalışıyor: I've been waiting for an hour. — "Bir saattir bekliyorum." Beklemek bir saat önce başladı ve hâlâ bekliyorum. Ya da durdur düğmesine daha yeni bastınız ve etkilerini hâlâ görebiliyorsunuz: You're out of breath. Have you been running? — "Nefes nefesesin. Koşuyor muydun?"

İki durumda da odak, bitmiş bir sonuç değil, etkinliğin kendisi ve ne kadar sürdüğüdür. Bu yüzden bu zaman çoğu zaman bir duygu taşır: yorgunluk, sinir, emek. I've been working all day ne ürettiğinizden çok, arkasındaki uzun ve kesintisiz çabayı anlatır.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede şimdiye kadar süren bir eylemi çoğu zaman -iyor ve -dır ile anlatırız: "Kırk dakikadır bekliyorum." Cümle Türkçede şimdiki zamandadır. İngilizcede ise şimdiye kadarki süreyi ölçtüğünüz anda have / has been + -ing gerekir; I'm waiting yetmez.

Türkçeİngilizce
Kırk dakika-dır bekl-iyor-um.I've been waiting for forty minutes.
Ocak'-tan beri gitar öğren-iyor.She's been learning the guitar since January.
Sabah-tan beri kar yağ-ıyor.It's been snowing all morning.
Ne zaman-dır bekl-iyor-sun?How long have you been waiting?
(Islaksın.) Yüz-üyor mu-ydu-n?(You're all wet.) Have you been swimming?
Bu aralar spora çok gid-iyor-um.I've been going to the gym a lot lately.

Türkçedeki "-dır … -iyor" kalıbını gördüğünüzde İngilizcede have been -ing düşünün. Az önce biten bir etkinliğin izini görüyorsanız ("Koşuyor muydun?", "Ağlıyor muydun?") da İngilizce aynı yapıyı kullanır.

Yapı

have / has + been + -ing biçimi — been, be fiilinin past participle'ıdır ve hiç değişmez.

Öznehave / hasbeen-ing biçimi
I / you / we / theyhave ('ve)beenworking
he / she / ithas ('s)beenworking

Olumlu, olumsuz, soru

Örnek
OlumluShe's been studying all evening.
OlumsuzI haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well.
Evet/hayır sorusuHave you been waiting long? / Has it been raining?
Soru kelimeli soruWhat have you been doing? / How long has she been working here?

Kısa cevaplar — sadece have / has kullanın.

SoruEvetHayır
Have you been working?Yes, I have.No, I haven't.
Has she been crying?Yes, she has.No, she hasn't.

Sık kullanılan zaman ifadeleri: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Present perfect simple ile tam karşılaştırma ve How long…? için bkz. B1-02.

Kullanımlar

1Şimdiye kadar süren bir etkinlik

Etkinlik geçmişte başladı ve konuştuğumuz anda hâlâ devam ediyor. Genellikle bir zaman ifadesi şimdiye kadarki süreyi gösterir.

I've been waiting here for forty minutes.
Kırk dakikadır burada bekliyorum.
hâlâ bekliyorum
We've been living in this flat for two years.
İki yıldır bu dairede oturuyoruz.
hâlâ burada oturuyoruz; flat (UK), apartment (US)
She's been learning the guitar since January.
Ocak'tan beri gitar öğreniyor.
It's been snowing all morning.
Sabahtan beri kar yağıyor.
They've been building that hotel for ages.
O oteli yıllardır yapıyorlar.
samimi: çok uzun zamandır

2Az önce bitmiş, izi görünen bir etkinlik

Etkinlik yeni durdu ve etkilerini şu an görebiliyor, duyabiliyor ya da hissedebiliyoruz. Çoğu zaman hiç zaman ifadesi yoktur.

You're all wet. Have you been swimming?
Sırılsıklamsın. Yüzüyor muydun?
Your eyes are red. Have you been crying?
Gözlerin kızarmış. Ağlıyor muydun?
Sorry I'm so dirty. I've been fixing my bike.
Kusura bakma, üstüm başım kir içinde. Bisikletimi tamir ediyordum.
The streets are wet. It's been raining.
Sokaklar ıslak. Yağmur yağmış.
yağmur durdu
"Why are you out of breath?" "I've been running for the bus."
"Neden nefes nefesesin?" "Otobüse yetişmek için koşuyordum."

3Yakın dönemde tekrarlanan etkinlik

Etkinlik, şimdiye kadar uzanan bir dönemde tekrar tekrar oluyor. Burada lately, recently ve these days gibi kelimeler yaygındır.

I've been going to the gym a lot lately.
Bu aralar spor salonuna çok gidiyorum.
He's been calling me every night this week.
Bu hafta her akşam beni arıyor.
We've been eating out too much recently.
Son zamanlarda dışarıda çok fazla yemek yiyoruz.
My neighbours have been having parties every weekend.
Komşularım her hafta sonu parti veriyor.
have a party bir etkinliktir, o yüzden continuous olur

4Etkinliği ve süresini vurgulamak

Bir şeyin ne kadar uzun ya da ne kadar kesintisiz sürdüğünü vurgulamak istediğinizde bu zamanı seçin — çoğu zaman yorgunluk, sinir ya da emek göstermek için.

I've been working on this report all day, and it still isn't finished.
Bütün gündür bu rapor üzerinde çalışıyorum ve hâlâ bitmedi.
You've been playing that game for hours!
Saatlerdir o oyunu oynuyorsun!
sinir
She's been looking after her mother since the spring.
Bahardan beri annesine bakıyor.
zamana yayılan emek
We've been trying to call you all afternoon.
Öğleden sonradan beri sana ulaşmaya çalışıyoruz.

5Son zamanlarda yapılanları sormak

What have you been doing? birinin son zamanlardaki hayatını ya da şu anki bir durumun sebebini sormanın doğal bir yoludur.

What have you been doing lately?
Son zamanlarda neler yapıyorsun?
Hi! I haven't seen you for ages. What have you been up to?
Selam! Seni görmeyeli çok oldu. Neler yapıyorsun bakalım?
samimi
What have you been eating? Your shirt is covered in sauce!
Ne yiyordun sen? Gömleğin baştan aşağı sos olmuş!

Sık Yapılan Hatalar

❌I've been wait for an hour.
✅I've been waiting for an hour.
been'den sonra -ing biçimi gelir.
❌She has being working all day.
✅She has been working all day.
have/has + been, being değil.
❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
Şimdiye kadarki süre için perfect bir zaman gerekir.
❌He have been studying.
✅He has been studying.
he/she/it → has.
❌How long you have been waiting?
✅How long have you been waiting?
Soruda have/has öznenin önüne gelir.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.
Durum fiilleri (know, own, believe…) normalde continuous kullanılmaz. Bkz. B1-02.
⚠️I've been writing three emails this morning.
✅I've written three emails this morning.
Bitmiş şeyleri sayarken present perfect simple kullanın. Bkz. B1-02.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "-dır … -iyor" kalıbını present continuous ile çevirmek. "On yıldır hastanede çalışıyor", "2020'den beri bu dairede oturuyoruz" — Türkçede fiil şimdiki zamandadır. İngilizcede ise for ya da since ile şimdiye kadarki süreyi ölçtüğünüz anda perfect bir zaman gerekir. Bu, Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalardan biridir.

❌She's working at the hospital for ten years.
✅She's been working at the hospital for ten years.
❌We are living in this flat since 2020.
✅We have been living in this flat since 2020.

2. "Ne zamandır?" sorusunu şimdiki zamanla kurmak. "Ne zamandır bekliyorsun?" sorusunun karşılığı How long are you waiting? değildir. Süreyi soruyorsanız How long have you been…? kullanın.

❌How long are you waiting?
✅How long have you been waiting?
❌How long are you living here?
✅How long have you been living here?

3. "Tanıyorum" fiilindeki "-iyor" ekine aldanmak. Türkçede "Onu yıllardır tanıyorum" deriz. Know bir durum fiilidir; ne present continuous ne de present perfect continuous olur. Present perfect simple kullanın.

❌I'm knowing her for years.
✅I've known her for years.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.

4. "Bu aralar …-iyorum" cümlesini present simple ile kurmak. Yakın dönemde tekrarlanan bir alışkanlığı lately ya da recently ile anlatırken present simple doğal değildir.

⚠️I go to the gym a lot lately.
✅I've been going to the gym a lot lately.

Karıştırılmasın

Present continuous ve present perfect continuous — Present continuous A1-22 şu anda olanı anlatır. Present perfect continuous ise ne zamandır olduğuna geriye doğru bakar. Türkçede ikisi de "-iyor" olabilir.

I'm waiting for the bus.
Otobüsü bekliyorum.
şu an
I've been waiting for the bus for twenty minutes.
Yirmi dakikadır otobüsü bekliyorum.
şu an + şimdiye kadarki süre

Present perfect continuous ve present perfect simple — Continuous etkinliğe, simple bitmiş sonuca odaklanır. Tam karşılaştırma B1-02'de.

I've been painting the kitchen.
Mutfağı boyuyordum / boyuyorum.
etkinlik: belki bitmedi, üstüm boya oldu
I've painted the kitchen.
Mutfağı boyadım.
sonuç: bitti

Present perfect continuous ve past continuous — Past continuous A2-01, geçmişteki bir andaki etkinliği anlatır; şimdiyle bağı yoktur.

I was reading at ten o'clock last night.
Dün gece saat onda kitap okuyordum.
geçmişte bir an
I've been reading all evening.
Bütün akşamdır kitap okuyorum.
şimdiye kadar

Yazım ve Telaffuz

  • Konuşmada have ve has neredeyse her zaman kısaltılır: I've been, you've been, she's been, it's been.
  • She's been = she has been; asla she is been değildir. 's'den sonra been gelmesi, onun has olduğunu gösterir.
  • Been genellikle zayıf ve kısa okunur: /bɪn/ ("bin"), hem UK hem US. Sonraki kelimeye sıkıca bağlanır: I've been waiting "ayv-bin-weyting" (w için dudakları yuvarlayın, "v" demeyin) gibi duyulur.
  • Sorularda have zayıftır: Have you been…? → /həv jə bɪn/ ("hıv yı bin"). Kısa cevaplarda güçlüdür: Yes, I have /hæv/ ("hev").
  • -ing yazım kuralları present continuous'takiyle aynıdır A1-22: make → making, run → running, lie → lying.

Altın Kural

have / has + been + -ing = geçmişte başlayıp hâlâ devam eden ya da az önce bitip izini bırakan bir etkinlik. Etkinlik ve süresi sonuçtan daha önemliyse kullanın. Türkçedeki "-dır … -iyor" kalıbı çoğu zaman bu yapıya karşılık gelir.

Alıştırmalar

A. Yapı

1–3. maddelerde present perfect continuous kullanın.

  1. I (wait) for you for half an hour!
  2. She's out of breath because she (run).
  3. You look tired. you (sleep) badly?
  4. It (not rain) today.
  5. Soru kurun: you / do / what / lately?
  6. Kısaltın: They have been travelling.

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: Your hands are covered in paint. ?
  2. Doğru olanı seçin: I … four emails this morning.
  3. Doğru olanı seçin: Look outside! It … all night.
  4. Hangi cümle etkinliğin hâlâ sürdüğünü gösteriyor?

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin.

  1. He has been study all night.
  2. I am learning English since 2019.
  3. We have being trying to call you.
  4. Kısa cevap: "Has she been crying?" "Yes, she's."

D. Bağlam İçinde

Present perfect simple ya da continuous kullanın.

Back from the gym
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!

E. Sıra Sende

  1. Son zamanlarda yaptığınız şeyler hakkında iki cümle yazın.
  2. Yakınınızdaki bir kişiye ya da yere bakın ve neler olduğunu tahmin edin.

F. Karışık Tekrar

  1. A2-17 İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı
    I've just (finish) my homework. Can I go out?
  2. A2-19 Present Perfect mi, Past Simple mı? İngilizcede İki Geçmiş Zamanın Farkı
    We (visit) Rome in 2019.
  3. A2-18 İngilizce Present Perfect ile For ve Since Kullanımı: -dır ve -den beri
    I've known Ana we were at school.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. have been waiting / 've been waiting
  2. has been running / 's been running
  3. Have … been sleeping
  4. hasn't been raining / hasn't rained
  5. What have you been doing lately?
  6. They've been travelling.

B. Anlam

  1. Have you been painting
  2. have written
  3. has been snowing
  4. I've been working on my thesis for six months.

C. Hatayı Bul

  1. He has been studying all night. / He's been studying all night.
  2. I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
  3. We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
  4. Yes, she has.

D. Bağlam İçinde

  1. have … been doing
  2. have been running
  3. have been training / have trained
  4. haven't been eating / haven't eaten
  5. have been trying / have tried

E. Sıra Sende

  1. I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
  2. The floor is wet. Someone has been cleaning.

F. Karışık Tekrar

  1. finished
  2. visited
  3. since
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play