İngilizce Present Perfect Continuous Tense: Have Been -ing
Present Perfect Continuous
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda geçmişte başlayıp hâlâ devam eden ya da az önce bitip izini bırakan etkinlikleri have / has been + -ing ile anlatabileceksiniz.
Temel Fikir
Present perfect geçmişi şimdiye bağlar A2-17. Continuous (-ing) ise süren bir etkinliği gösterir A1-22. İkisini birleştirince, şimdiden geriye, süregelen bir etkinliğe bakan bir zaman elde edersiniz: present perfect continuous (şimdiye kadar süregelen zaman).
Bir kronometre düşünün. Başlat düğmesine geçmişte bastınız ve kronometre hâlâ çalışıyor: I've been waiting for an hour. — "Bir saattir bekliyorum." Beklemek bir saat önce başladı ve hâlâ bekliyorum. Ya da durdur düğmesine daha yeni bastınız ve etkilerini hâlâ görebiliyorsunuz: You're out of breath. Have you been running? — "Nefes nefesesin. Koşuyor muydun?"
İki durumda da odak, bitmiş bir sonuç değil, etkinliğin kendisi ve ne kadar sürdüğüdür. Bu yüzden bu zaman çoğu zaman bir duygu taşır: yorgunluk, sinir, emek. I've been working all day ne ürettiğinizden çok, arkasındaki uzun ve kesintisiz çabayı anlatır.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede şimdiye kadar süren bir eylemi çoğu zaman -iyor ve -dır ile anlatırız: "Kırk dakikadır bekliyorum." Cümle Türkçede şimdiki zamandadır. İngilizcede ise şimdiye kadarki süreyi ölçtüğünüz anda have / has been + -ing gerekir; I'm waiting yetmez.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Kırk dakika-dır bekl-iyor-um. | I've been waiting for forty minutes. |
| Ocak'-tan beri gitar öğren-iyor. | She's been learning the guitar since January. |
| Sabah-tan beri kar yağ-ıyor. | It's been snowing all morning. |
| Ne zaman-dır bekl-iyor-sun? | How long have you been waiting? |
| (Islaksın.) Yüz-üyor mu-ydu-n? | (You're all wet.) Have you been swimming? |
| Bu aralar spora çok gid-iyor-um. | I've been going to the gym a lot lately. |
Türkçedeki "-dır … -iyor" kalıbını gördüğünüzde İngilizcede have been -ing düşünün. Az önce biten bir etkinliğin izini görüyorsanız ("Koşuyor muydun?", "Ağlıyor muydun?") da İngilizce aynı yapıyı kullanır.
Yapı
have / has + been + -ing biçimi — been, be fiilinin past participle'ıdır ve hiç değişmez.
| Özne | have / has | been | -ing biçimi |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | been | working |
| he / she / it | has ('s) | been | working |
Olumlu, olumsuz, soru
| Örnek | |
|---|---|
| Olumlu | She's been studying all evening. |
| Olumsuz | I haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well. |
| Evet/hayır sorusu | Have you been waiting long? / Has it been raining? |
| Soru kelimeli soru | What have you been doing? / How long has she been working here? |
Kısa cevaplar — sadece have / has kullanın.
| Soru | Evet | Hayır |
|---|---|---|
| Have you been working? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| Has she been crying? | Yes, she has. | No, she hasn't. |
Sık kullanılan zaman ifadeleri: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Present perfect simple ile tam karşılaştırma ve How long…? için bkz. B1-02.
Kullanımlar
1Şimdiye kadar süren bir etkinlik
Etkinlik geçmişte başladı ve konuştuğumuz anda hâlâ devam ediyor. Genellikle bir zaman ifadesi şimdiye kadarki süreyi gösterir.
2Az önce bitmiş, izi görünen bir etkinlik
Etkinlik yeni durdu ve etkilerini şu an görebiliyor, duyabiliyor ya da hissedebiliyoruz. Çoğu zaman hiç zaman ifadesi yoktur.
3Yakın dönemde tekrarlanan etkinlik
Etkinlik, şimdiye kadar uzanan bir dönemde tekrar tekrar oluyor. Burada lately, recently ve these days gibi kelimeler yaygındır.
4Etkinliği ve süresini vurgulamak
Bir şeyin ne kadar uzun ya da ne kadar kesintisiz sürdüğünü vurgulamak istediğinizde bu zamanı seçin — çoğu zaman yorgunluk, sinir ya da emek göstermek için.
5Son zamanlarda yapılanları sormak
What have you been doing? birinin son zamanlardaki hayatını ya da şu anki bir durumun sebebini sormanın doğal bir yoludur.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-dır … -iyor" kalıbını present continuous ile çevirmek. "On yıldır hastanede çalışıyor", "2020'den beri bu dairede oturuyoruz" — Türkçede fiil şimdiki zamandadır. İngilizcede ise for ya da since ile şimdiye kadarki süreyi ölçtüğünüz anda perfect bir zaman gerekir. Bu, Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalardan biridir.
2. "Ne zamandır?" sorusunu şimdiki zamanla kurmak. "Ne zamandır bekliyorsun?" sorusunun karşılığı How long are you waiting? değildir. Süreyi soruyorsanız How long have you been…? kullanın.
3. "Tanıyorum" fiilindeki "-iyor" ekine aldanmak. Türkçede "Onu yıllardır tanıyorum" deriz. Know bir durum fiilidir; ne present continuous ne de present perfect continuous olur. Present perfect simple kullanın.
4. "Bu aralar …-iyorum" cümlesini present simple ile kurmak. Yakın dönemde tekrarlanan bir alışkanlığı lately ya da recently ile anlatırken present simple doğal değildir.
Karıştırılmasın
Present continuous ve present perfect continuous — Present continuous A1-22 şu anda olanı anlatır. Present perfect continuous ise ne zamandır olduğuna geriye doğru bakar. Türkçede ikisi de "-iyor" olabilir.
Present perfect continuous ve present perfect simple — Continuous etkinliğe, simple bitmiş sonuca odaklanır. Tam karşılaştırma B1-02'de.
Present perfect continuous ve past continuous — Past continuous A2-01, geçmişteki bir andaki etkinliği anlatır; şimdiyle bağı yoktur.
Yazım ve Telaffuz
- Konuşmada have ve has neredeyse her zaman kısaltılır: I've been, you've been, she's been, it's been.
- She's been = she has been; asla she is been değildir. 's'den sonra been gelmesi, onun has olduğunu gösterir.
- Been genellikle zayıf ve kısa okunur: /bɪn/ ("bin"), hem UK hem US. Sonraki kelimeye sıkıca bağlanır: I've been waiting "ayv-bin-weyting" (w için dudakları yuvarlayın, "v" demeyin) gibi duyulur.
- Sorularda have zayıftır: Have you been…? → /həv jə bɪn/ ("hıv yı bin"). Kısa cevaplarda güçlüdür: Yes, I have /hæv/ ("hev").
- -ing yazım kuralları present continuous'takiyle aynıdır A1-22: make → making, run → running, lie → lying.
Altın Kural
have / has + been + -ing = geçmişte başlayıp hâlâ devam eden ya da az önce bitip izini bırakan bir etkinlik. Etkinlik ve süresi sonuçtan daha önemliyse kullanın. Türkçedeki "-dır … -iyor" kalıbı çoğu zaman bu yapıya karşılık gelir.
Alıştırmalar
A. Yapı
1–3. maddelerde present perfect continuous kullanın.
-
I (wait) for you for half an hour!
-
She's out of breath because she (run).
-
You look tired. you (sleep) badly?
-
It (not rain) today.
-
Soru kurun: you / do / what / lately?
-
Kısaltın: They have been travelling.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: Your hands are covered in paint. ?
-
Doğru olanı seçin: I … four emails this morning.
-
Doğru olanı seçin: Look outside! It … all night.
-
Hangi cümle etkinliğin hâlâ sürdüğünü gösteriyor?
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin.
-
He has been study all night.
-
I am learning English since 2019.
-
We have being trying to call you.
-
Kısa cevap: "Has she been crying?" "Yes, she's."
D. Bağlam İçinde
Present perfect simple ya da continuous kullanın.
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!
E. Sıra Sende
-
Son zamanlarda yaptığınız şeyler hakkında iki cümle yazın.
-
Yakınınızdaki bir kişiye ya da yere bakın ve neler olduğunu tahmin edin.
F. Karışık Tekrar
-
A2-17 İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı I've just (finish) my homework. Can I go out?
-
A2-19 Present Perfect mi, Past Simple mı? İngilizcede İki Geçmiş Zamanın Farkı We (visit) Rome in 2019.
-
A2-18 İngilizce Present Perfect ile For ve Since Kullanımı: -dır ve -den beri I've known Ana we were at school.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- have been waiting / 've been waiting
- has been running / 's been running
- Have … been sleeping
- hasn't been raining / hasn't rained
- What have you been doing lately?
- They've been travelling.
B. Anlam
- Have you been painting
- have written
- has been snowing
- I've been working on my thesis for six months.
C. Hatayı Bul
- He has been studying all night. / He's been studying all night.
- I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
- We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
- Yes, she has.
D. Bağlam İçinde
- have … been doing
- have been running
- have been training / have trained
- haven't been eating / haven't eaten
- have been trying / have tried
E. Sıra Sende
- I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
- The floor is wet. Someone has been cleaning.
F. Karışık Tekrar
- finished
- visited
- since
