Present Perfect Continuous на англиски: I've been waiting, објаснето на македонски
Present Perfect Continuous
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да зборувате за дејство што почнало во минатото и трае и сега (I've been waiting for an hour) или што штотуку завршило и се гледаат неговите траги (Have you been running?). Ќе знаете и да прашате што правел некој во последно време.
Главна идеја
Present Perfect (англиски сегашен перфект) го поврзува минатото со сегашноста A2-17. Продолжената форма (-ing) покажува дејство што е во тек A1-22. Ставете ги заедно и добивате Present Perfect Continuous (англиски сегашен перфект продолжен): време што од сега гледа наназад кон дејство што траело.
Замислете штоперица. Во минатото сте притиснале start, а часовникот и сега оди: I've been waiting for an hour. Чекањето почнало пред еден час, а јас уште чекам. Или сте притиснале stop штотуку, а последиците уште се гледаат: You're out of breath. Have you been running?
И во двата случаи во центарот е самото дејство и колку долго траело, а не готовиот резултат. Затоа ова време често носи и чувство: замор, нетрпение, напор. I've been working all day зборува помалку за тоа што сте завршиле, а повеќе за долгиот и постојан напор.
Македонски и англиски
Кај нас дејство што трае до сега обично го кажуваме со сегашно време и често со „веќе“: „Те чекам веќе половина час“, „Живееме тука две години“, „Од јануари учи гитара“. Англиското сегашно време (I wait, I'm waiting) кажува нешто само за овој момент – ако го мерите времето до сега, треба have / has been + -ing. Тоа е најважната разлика во лекцијата. Втора разлика: дејство што штотуку завршило и чиишто траги се гледаат кај нас го кажуваме со минато време („Го поправав велосипедот“, „Да не си пливал?“), а на англиски, бидејќи трагите се гледаат сега, со have been + -ing. И трето: перфектот со „има“ („Цело утро имам чистено“) формално личи на англискиот, но ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби. Не одлучува македонскиот глагол, туку времето. И нашиот глаголски вид (свршен / несвршен) не е исто што и англиската продолжена форма.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Чекам тука веќе четириесет минути. | I've been waiting here for forty minutes. | сегашно време + „веќе“ → have been + -ing |
| Учи гитара од јануари. | She's been learning the guitar since January. | „од“ → since; сегашно време → has been + -ing |
| Цело утро паѓа снег. | It's been snowing all morning. | сегашно време → has been + -ing; на англиски треба it |
| Целиот си мокар. Да не си пливал? | You're all wet. Have you been swimming? | трагите се гледаат сега → have been + -ing |
| Во последно време многу одам во теретана. | I've been going to the gym a lot lately. | „во последно време“ + сегашно време → lately + have been + -ing |
| Колку долго чекаш? | How long have you been waiting? | „колку долго“ + сегашно време → How long have you been…? |
| Ја бојадисав кујната. | I've painted the kitchen. | резултатот е готов → Present Perfect |
Накратко: кога кај нас имате сегашно време со „веќе“, „во последно време“ или со време до сега („половина час“, „од јануари“), на англиски обично е have / has been + -ing.
Форма
have / has + been + -ing форма – been е минатиот партицип на be и никогаш не се менува.
| Подмет | have / has | been | -ing форма |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | been | working |
| he / she / it | has ('s) | been | working |
Потврдна, одречна реченица и прашање
| Пример | |
|---|---|
| Потврдна реченица | She's been studying all evening. |
| Одречна реченица | I haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well. |
| Прашање со да / не | Have you been waiting long? / Has it been raining? |
| Прашање со прашален збор | What have you been doing? / How long has she been working here? |
Кратки одговори – користете само have / has.
| Прашање | Да | Не |
|---|---|---|
| Have you been working? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| Has she been crying? | Yes, she has. | No, she hasn't. |
Чести изрази за време: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Целосната споредба со Present Perfect и прашањето How long…? се во лекцијата B1-02.
Употреба
1Дејство што трае до сега
Дејството почнало во минатото и трае и во моментот на зборување. Изразот за време обично кажува колку долго трае досега.
2Дејство што штотуку завршило, а последицата се гледа
Дејството штотуку завршило и неговите последици сега се гледаат, се слушаат или се чувствуваат. Често нема израз за време.
3Повторено дејство во последно време
Дејството се повторува во еден период сè до сега. Често во реченицата има lately, recently или these days.
4Нагласок на дејството и на траењето
Изберете го ова време кога сакате да нагласите колку долго или колку постојано нешто трае – често за да покажете замор, нетрпение или напор.
5Прашања за тоа што некој правел во последно време
What have you been doing? е природен начин да прашате за нечиј живот во последно време или зошто ситуацијата сега е таква.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Спие само дваесет минути“ → сегашно време за траење. Кај нас времето до сега го мериме со сегашно време: „спие само дваесет минути“, „седи на бирото од осум“. Англиското is sleeping или is sitting кажува нешто само за овој момент, без мерење на времето. Кога кажувате колку долго трае дејството, треба have / has been + -ing.
2. „Колку време живееш во Германија?“ → How long are you living…? Кај нас прашањето за траење е во сегашно време: „Колку време живееш таму?“, „Од кога работиш тука?“. На англиски прашањето за траење до сега е How long have you been + -ing?
3. „Во последно време лошо спиеш?“ → Do you sleep badly lately?. Кај нас „во последно време“ и „овие денови“ одат со сегашно време. Англиските lately и recently одат со англискиот перфект, а за дејство што трае или се повторува обично со have been + -ing.
4. „Цел ден имаш чистено?“ → Have you cleaned…?. Перфектот со „има“ кај нас оди и за резултат („Ја имам исчистено гаражата“) и за дејство („Цел ден имам чистено“). На англиски, кога зборувате за дејството и за неговите траги, а не за готов резултат, поприродно е have been + -ing.
Не мешајте
Present Continuous и Present Perfect Continuous – Present Continuous (сегашно продолжено време) A1-22 опишува што се случува сега. Present Perfect Continuous гледа наназад и кажува колку долго веќе трае. Кај нас и двете се во сегашно време.
Present Perfect Continuous и Present Perfect – Продолжената форма е насочена кон дејството, простата кон готовиот резултат. Кај нас глаголскиот вид понекогаш помага („бојадисував“ / „бојадисав“), но видот не е исто што и англиската продолжена форма. Целосната споредба е во лекцијата B1-02.
Present Perfect Continuous и Past Continuous – Past Continuous (минато продолжено време) A2-01 опишува дејство во еден момент во минатото, без врска со сега.
Правопис и изговор
- Во говорот have и has речиси секогаш се во краток облик: I've been, you've been, she's been, it's been.
- She's been = she has been, никогаш she is been. Кога по 's доаѓа been, 's значи has.
- Been обично е слабо и кратко: /bɪn/ и во британскиот и во американскиот изговор. Се поврзува со следниот збор: I've been waiting звучи речиси како еден збор.
- Во прашањата have е слабо: Have you been…? → /həv jə bɪn/. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено. Во краткиот одговор have е силно: Yes, I have /hæv/. Гласот /æ/ го нема кај нас: устата е отворена како за „а“, а јазикот е напред како за „е“.
- Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат. Затоа I've лесно звучи како [ајф]. Оставете го крајното /v/ звучно. На крајот од -ing е /ŋ/, без додадено „г“.
- Правописот на -ing формата е ист како кај Present Continuous A1-22: make → making, run → running, lie → lying.
Златно правило
have / has + been + -ing = дејство што почнало во минатото и трае и сега, или што штотуку завршило и оставило траги. Користете го кога дејството и неговото траење се поважни од резултатот. Нашето „чекам веќе еден час“ е I've been waiting for an hour, а „Колку долго чекаш?“ е How long have you been waiting?
Вежби
A. Форма
Во задачите 1–3 користете Present Perfect Continuous.
-
I (wait) for you for half an hour!
-
She's out of breath because she (run).
-
You look tired. you (sleep) badly?
-
It (not rain) today.
-
Составете прашање: you / do / what / lately?
-
Напишете го краткиот облик: They have been travelling.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: Your hands are covered in paint. ?
-
Изберете го точниот одговор: I … four emails this morning.
-
Изберете го точниот одговор: Look outside! It … all night.
-
Која реченица кажува дека дејството трае и сега?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
He has been study all night.
-
I am learning English since 2019.
-
We have being trying to call you.
-
Краток одговор: "Has she been crying?" "Yes, she's."
D. Во контекст
Користете Present Perfect или Present Perfect Continuous.
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски што правите во последно време.
-
Напишете две реченици за работи што ги правите во последно време.
-
Погледнете некој човек или место околу вас и претпоставете што се случувало.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-17 Present Perfect со just, already и yet: објаснување на македонски I've just (finish) my homework. Can I go out?
-
A2-19 Present Perfect или Past Simple? Разликата објаснета на македонски We (visit) Rome in 2019.
-
A2-18 Present Perfect со for и since: „живеам тука пет години“ на англиски I've known Ana we were at school.
Одговори
A. Форма
- have been waiting / 've been waiting
- has been running / 's been running
- Have … been sleeping
- hasn't been raining / hasn't rained
- What have you been doing lately?
- They've been travelling.
B. Значење
- Have you been painting
- have written
- has been snowing
- I've been working on my thesis for six months.
C. Најдете ја грешката
- He has been studying all night. / He's been studying all night.
- I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
- We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
- Yes, she has.
D. Во контекст
- have … been doing
- have been running
- have been training / have trained
- haven't been eating / haven't eaten
- have been trying / have tried
E. Ваш ред е
- I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
- The floor is wet. Someone has been cleaning.
F. Мешано повторување
- finished
- visited
- since
