SlowingoГраматика
B1 1 / 39

Present Perfect Continuous на англиски: I've been waiting, објаснето на македонски

Present Perfect Continuous

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да зборувате за дејство што почнало во минатото и трае и сега (I've been waiting for an hour) или што штотуку завршило и се гледаат неговите траги (Have you been running?). Ќе знаете и да прашате што правел некој во последно време.

Главна идеја

Present Perfect (англиски сегашен перфект) го поврзува минатото со сегашноста A2-17. Продолжената форма (-ing) покажува дејство што е во тек A1-22. Ставете ги заедно и добивате Present Perfect Continuous (англиски сегашен перфект продолжен): време што од сега гледа наназад кон дејство што траело.

Замислете штоперица. Во минатото сте притиснале start, а часовникот и сега оди: I've been waiting for an hour. Чекањето почнало пред еден час, а јас уште чекам. Или сте притиснале stop штотуку, а последиците уште се гледаат: You're out of breath. Have you been running?

И во двата случаи во центарот е самото дејство и колку долго траело, а не готовиот резултат. Затоа ова време често носи и чувство: замор, нетрпение, напор. I've been working all day зборува помалку за тоа што сте завршиле, а повеќе за долгиот и постојан напор.

Македонски и англиски

Кај нас дејство што трае до сега обично го кажуваме со сегашно време и често со „веќе“: „Те чекам веќе половина час“, „Живееме тука две години“, „Од јануари учи гитара“. Англиското сегашно време (I wait, I'm waiting) кажува нешто само за овој момент – ако го мерите времето до сега, треба have / has been + -ing. Тоа е најважната разлика во лекцијата. Втора разлика: дејство што штотуку завршило и чиишто траги се гледаат кај нас го кажуваме со минато време („Го поправав велосипедот“, „Да не си пливал?“), а на англиски, бидејќи трагите се гледаат сега, со have been + -ing. И трето: перфектот со „има“ („Цело утро имам чистено“) формално личи на англискиот, но ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби. Не одлучува македонскиот глагол, туку времето. И нашиот глаголски вид (свршен / несвршен) не е исто што и англиската продолжена форма.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Чекам тука веќе четириесет минути.I've been waiting here for forty minutes.сегашно време + „веќе“ → have been + -ing
Учи гитара од јануари.She's been learning the guitar since January.„од“ → since; сегашно време → has been + -ing
Цело утро паѓа снег.It's been snowing all morning.сегашно време → has been + -ing; на англиски треба it
Целиот си мокар. Да не си пливал?You're all wet. Have you been swimming?трагите се гледаат сега → have been + -ing
Во последно време многу одам во теретана.I've been going to the gym a lot lately.„во последно време“ + сегашно време → lately + have been + -ing
Колку долго чекаш?How long have you been waiting?„колку долго“ + сегашно време → How long have you been…?
Ја бојадисав кујната.I've painted the kitchen.резултатот е готов → Present Perfect

Накратко: кога кај нас имате сегашно време со „веќе“, „во последно време“ или со време до сега („половина час“, „од јануари“), на англиски обично е have / has been + -ing.

Форма

have / has + been + -ing форма – been е минатиот партицип на be и никогаш не се менува.

Подметhave / hasbeen-ing форма
I / you / we / theyhave ('ve)beenworking
he / she / ithas ('s)beenworking

Потврдна, одречна реченица и прашање

Пример
Потврдна реченицаShe's been studying all evening.
Одречна реченицаI haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well.
Прашање со да / неHave you been waiting long? / Has it been raining?
Прашање со прашален зборWhat have you been doing? / How long has she been working here?

Кратки одговори – користете само have / has.

ПрашањеДаНе
Have you been working?Yes, I have.No, I haven't.
Has she been crying?Yes, she has.No, she hasn't.

Чести изрази за време: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Целосната споредба со Present Perfect и прашањето How long…? се во лекцијата B1-02.

Употреба

1Дејство што трае до сега

Дејството почнало во минатото и трае и во моментот на зборување. Изразот за време обично кажува колку долго трае досега.

I've been waiting here for forty minutes.
Чекам тука веќе четириесет минути.
кај нас сегашно време, на англиски have been + -ing
We've been living in this flat for two years.
Живееме во овој стан веќе две години.
живееме и сега; flat (UK), apartment (US)
She's been learning the guitar since January.
Учи гитара од јануари.
„од јануари“ → since January
It's been snowing all morning.
Цело утро паѓа снег.
кај нас нема збор што одговара на it
They've been building that hotel for ages.
Тој хотел го градат цела вечност.
for ages = многу долго (неформално)

2Дејство што штотуку завршило, а последицата се гледа

Дејството штотуку завршило и неговите последици сега се гледаат, се слушаат или се чувствуваат. Често нема израз за време.

You're all wet. Have you been swimming?
Целиот си мокар. Да не си пливал?
кај нас минато, на англиски трагите се гледаат сега → been + -ing
Your eyes are red. Have you been crying?
Очите ти се црвени. Да не си плакала?
Sorry I'm so dirty. I've been fixing my bike.
Извини што сум толку валкан. Го поправав велосипедот.
кај нас имперфект, на англиски дејството штотуку завршило
The streets are wet. It's been raining.
Улиците се мокри. Врнело.
дождот престанал
"Why are you out of breath?" "I've been running for the bus."
„Зошто си толку задишан?“ „Трчав да го фатам автобусот.“

3Повторено дејство во последно време

Дејството се повторува во еден период сè до сега. Често во реченицата има lately, recently или these days.

I've been going to the gym a lot lately.
Во последно време многу одам во теретана.
кај нас сегашно време, на англиски lately + have been + -ing
He's been calling me every night this week.
Оваа недела ми се јавува секоја вечер.
неделата трае
We've been eating out too much recently.
Во последно време премногу често јадеме надвор.
My neighbours have been having parties every weekend.
Соседите секој викенд прават забави.
have a party е дејство, па продолжената форма оди

4Нагласок на дејството и на траењето

Изберете го ова време кога сакате да нагласите колку долго или колку постојано нешто трае – често за да покажете замор, нетрпение или напор.

I've been working on this report all day, and it still isn't finished.
Цел ден работам на овој извештај и сè уште не е готов.
нагласок на дејството и на траењето
You've been playing that game for hours!
Со часови ја играш таа игра!
нетрпение
She's been looking after her mother since the spring.
Од пролетта се грижи за мајка си.
напор подолго време
We've been trying to call you all afternoon.
Цело попладне се обидуваме да ти се јавиме.

5Прашања за тоа што некој правел во последно време

What have you been doing? е природен начин да прашате за нечиј живот во последно време или зошто ситуацијата сега е таква.

What have you been doing lately?
Што правиш во последно време?
природно прашање за нечиј живот
Hi! I haven't seen you for ages. What have you been up to?
Здраво! Цела вечност не сме се виделе. Што има кај тебе?
неформално
What have you been eating? Your shirt is covered in sauce!
Што си јадел? Кошулата ти е цела во сос!
трагите се гледаат сега

Чести грешки

❌I've been wait for an hour.
✅I've been waiting for an hour.
По been доаѓа -ing форма.
❌She has being working all day.
✅She has been working all day.
have/has + been, не being.
❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
Траење до сега бара англиски перфект.
❌He have been studying.
✅He has been studying.
he/she/it → has.
❌How long you have been waiting?
✅How long have you been waiting?
Прашање: have/has пред подметот.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.
Глаголите за состојба (know, own, believe…) обично немаат продолжена форма. Видете B1-02.
⚠️I've been writing three emails this morning.
✅I've written three emails this morning.
Граматички е точно, но кога броите готови работи, користете Present Perfect. Видете B1-02.

Замки за говорителите на македонски

1. „Спие само дваесет минути“ → сегашно време за траење. Кај нас времето до сега го мериме со сегашно време: „спие само дваесет минути“, „седи на бирото од осум“. Англиското is sleeping или is sitting кажува нешто само за овој момент, без мерење на времето. Кога кажувате колку долго трае дејството, треба have / has been + -ing.

❌Please don't wake Grandpa yet – he is sleeping for only twenty minutes after his night shift at the bakery.
✅Please don't wake Grandpa yet – he has only been sleeping for twenty minutes after his night shift at the bakery.
спие само дваесет минути → has only been sleeping for twenty minutes
❌How can you say Elena is lazy? She's sitting at that desk since eight o'clock without a single break!
✅How can you say Elena is lazy? She's been sitting at that desk since eight o'clock without a single break!
седи од осум → has been sitting since

2. „Колку време живееш во Германија?“ → How long are you living…? Кај нас прашањето за траење е во сегашно време: „Колку време живееш таму?“, „Од кога работиш тука?“. На англиски прашањето за траење до сега е How long have you been + -ing?

❌How long are you living in Germany now? Your Macedonian still sounds as if you never left Bitola!
✅How long have you been living in Germany now? Your Macedonian still sounds as if you never left Bitola! или How long have you lived in Germany now? Your Macedonian still sounds as if you never left Bitola!
колку време живееш → how long have you been living

3. „Во последно време лошо спиеш?“ → Do you sleep badly lately?. Кај нас „во последно време“ и „овие денови“ одат со сегашно време. Англиските lately и recently одат со англискиот перфект, а за дејство што трае или се повторува обично со have been + -ing.

⚠️Do you sleep badly lately? You've yawned through every meeting this week.
✅Have you been sleeping badly lately? You've yawned through every meeting this week.
Граматички е точно, но lately на англиски обично оди со перфект: have been + -ing.

4. „Цел ден имаш чистено?“ → Have you cleaned…?. Перфектот со „има“ кај нас оди и за резултат („Ја имам исчистено гаражата“) и за дејство („Цел ден имам чистено“). На англиски, кога зборувате за дејството и за неговите траги, а не за готов резултат, поприродно е have been + -ing.

⚠️Have you cleaned out the garage all day? There's dust in your hair and on your glasses.
✅Have you been cleaning out the garage all day? There's dust in your hair and on your glasses.
Граматички е точно, но со all day и трагите што се гледаат зборувате за дејството: поприродно е have been + -ing.

Не мешајте

Present Continuous и Present Perfect Continuous – Present Continuous (сегашно продолжено време) A1-22 опишува што се случува сега. Present Perfect Continuous гледа наназад и кажува колку долго веќе трае. Кај нас и двете се во сегашно време.

I'm waiting for the bus.
Чекам автобус.
сега
I've been waiting for the bus for twenty minutes.
Чекам автобус веќе дваесет минути.
сега + времето што поминало досега

Present Perfect Continuous и Present Perfect – Продолжената форма е насочена кон дејството, простата кон готовиот резултат. Кај нас глаголскиот вид понекогаш помага („бојадисував“ / „бојадисав“), но видот не е исто што и англиската продолжена форма. Целосната споредба е во лекцијата B1-02.

I've been painting the kitchen.
Ја бојадисував кујната.
дејство: можеби не е готово, бојата е на облеката
I've painted the kitchen.
Ја бојадисав кујната.
резултат: готово

Present Perfect Continuous и Past Continuous – Past Continuous (минато продолжено време) A2-01 опишува дејство во еден момент во минатото, без врска со сега.

I was reading at ten o'clock last night.
Синоќа во десет часот читав.
момент во минатото
I've been reading all evening.
Цела вечер читам.
до сега

Правопис и изговор

  • Во говорот have и has речиси секогаш се во краток облик: I've been, you've been, she's been, it's been.
  • She's been = she has been, никогаш she is been. Кога по 's доаѓа been, 's значи has.
  • Been обично е слабо и кратко: /bɪn/ и во британскиот и во американскиот изговор. Се поврзува со следниот збор: I've been waiting звучи речиси како еден збор.
  • Во прашањата have е слабо: Have you been…? → /həv jə bɪn/. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено. Во краткиот одговор have е силно: Yes, I have /hæv/. Гласот /æ/ го нема кај нас: устата е отворена како за „а“, а јазикот е напред како за „е“.
  • Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат. Затоа I've лесно звучи како [ајф]. Оставете го крајното /v/ звучно. На крајот од -ing е /ŋ/, без додадено „г“.
  • Правописот на -ing формата е ист како кај Present Continuous A1-22: make → making, run → running, lie → lying.

Златно правило

have / has + been + -ing = дејство што почнало во минатото и трае и сега, или што штотуку завршило и оставило траги. Користете го кога дејството и неговото траење се поважни од резултатот. Нашето „чекам веќе еден час“ е I've been waiting for an hour, а „Колку долго чекаш?“ е How long have you been waiting?

Вежби

A. Форма

Во задачите 1–3 користете Present Perfect Continuous.

  1. I (wait) for you for half an hour!
  2. She's out of breath because she (run).
  3. You look tired. you (sleep) badly?
  4. It (not rain) today.
  5. Составете прашање: you / do / what / lately?
  6. Напишете го краткиот облик: They have been travelling.

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: Your hands are covered in paint. ?
  2. Изберете го точниот одговор: I … four emails this morning.
  3. Изберете го точниот одговор: Look outside! It … all night.
  4. Која реченица кажува дека дејството трае и сега?

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. He has been study all night.
  2. I am learning English since 2019.
  3. We have being trying to call you.
  4. Краток одговор: "Has she been crying?" "Yes, she's."

D. Во контекст

Користете Present Perfect или Present Perfect Continuous.

Back from the gym
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски што правите во последно време.

  1. Напишете две реченици за работи што ги правите во последно време.
  2. Погледнете некој човек или место околу вас и претпоставете што се случувало.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A2-17 Present Perfect со just, already и yet: објаснување на македонски
    I've just (finish) my homework. Can I go out?
  2. A2-19 Present Perfect или Past Simple? Разликата објаснета на македонски
    We (visit) Rome in 2019.
  3. A2-18 Present Perfect со for и since: „живеам тука пет години“ на англиски
    I've known Ana we were at school.
Одговори

A. Форма

  1. have been waiting / 've been waiting
  2. has been running / 's been running
  3. Have … been sleeping
  4. hasn't been raining / hasn't rained
  5. What have you been doing lately?
  6. They've been travelling.

B. Значење

  1. Have you been painting
  2. have written
  3. has been snowing
  4. I've been working on my thesis for six months.

C. Најдете ја грешката

  1. He has been studying all night. / He's been studying all night.
  2. I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
  3. We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
  4. Yes, she has.

D. Во контекст

  1. have … been doing
  2. have been running
  3. have been training / have trained
  4. haven't been eating / haven't eaten
  5. have been trying / have tried

E. Ваш ред е

  1. I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
  2. The floor is wet. Someone has been cleaning.

F. Мешано повторување

  1. finished
  2. visited
  3. since
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play