Murakkab feʼl qoliplari oʻzbekcha: see him do / doing, find it hard, regard as, I'd appreciate it if
Advanced Verb Patterns: See Him Do, Find It Hard
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz toʻldiruvchidan keyin ikkinchi qism oladigan feʼllarni ishlata olasiz: idrok feʼllari + asosiy shakl yoki -ing shakli (va ularning to bilan majhul shakli), toʻldiruvchi + sifat, toʻldiruvchi oʻrnidagi tayyorlovchi it, toʻldiruvchi + as, get someone doing (help (to) ni qisqa takrorlash bilan) hamda egalik olmoshi yoki toʻldiruvchi + -ing (I don't mind him / his smoking).
Asosiy gʻoya
Koʻp feʼllar faqat toʻldiruvchi bilan toʻliq boʻlmaydi. I saw her toʻgʻri, lekin koʻpincha u nima qilayotganini ham aytmoqchimiz: I saw her cross the road. They made me esa chala: They made me nervous. Toʻldiruvchidan keyingi ikkinchi qism toʻldiruvchi izohi (complement) deyiladi: u toʻldiruvchi haqidagi maʼlumotni yakunlaydi.
Toʻldiruvchini surat, izohni esa surat ostidagi yozuv deb tasavvur qiling. Find + the film + boring: feʼl suratni tanlaydi, boring esa uning ostidagi yozuv. Har bir feʼl faqat maʼlum turdagi yozuvni qabul qiladi: asosiy shakl, -ing shakli, sifat, as + ot yoki to + feʼl.
Yozuv uzun boʻlsa (butun to-infinitive yoki ergash gap), ingliz tili toʻldiruvchi oʻrniga qisqa it qoʻyadi va uzun qismni oxirga suradi: I find it hard to concentrate.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida ham shunga oʻxshash farq bor va bu sizga yordam beradi. Butun harakat uchun -ganini («golni urganini koʻrdim»), davom etayotgan harakat uchun -yotganini («janjallashayotganini eshitdim») ishlatamiz: bu inglizchadagi asosiy shakl va -ing farqiga juda yaqin. Fikr bildiruvchi feʼllar oldidan deb keladi («eng yaxshi rejissyor deb hisoblaydi»), bu regard / describe … as ga mos. Egalik + -ing ham oʻzbekchaga tanish: «uning chekishiga qarshi emasman». Asosiy farq tayyorlovchi it da: oʻzbekchada «Diqqatni jamlash menga qiyin» deymiz va hech qanday «u» qoʻshmaymiz, inglizchada esa find / make / consider dan keyin it majburiy. Yana bir farq: oʻzbekcha «majbur qildi», «ishlashga» kabi shakllar make dan keyin ham to qoʻyishga undaydi, lekin make + toʻldiruvchi + asosiy shakl keladi.
| Oʻzbekcha | Vazifasi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Uning gʻolib golni urganini koʻrdim. | butun harakat | I watched him score the winning goal. |
| Qoʻshnilarimning tun boʻyi janjallashayotganini eshitib turdim. | davom etayotgan harakat | I could hear my neighbours arguing all night. |
| Gumondor yarim tundan sal oldin binoga kirgani koʻrilgan. | majhul idrok feʼli | The suspect was seen to enter the building shortly before midnight. |
| Yangilik uni juda xursand qildi. | toʻldiruvchi + sifat | The news made her really happy. |
| Ochiq ofislarda diqqatni jamlash menga qiyin. | tayyorlovchi it | I find it hard to concentrate in open-plan offices. |
| Koʻpchilik uni oʻz avlodining eng yaxshi rejissyori deb hisoblaydi. | toʻldiruvchi + as | Many people regard her as the best director of her generation. |
| Uning tashqarida chekishiga qarshi emasman. | egalik / toʻldiruvchi + -ing | I don't mind his / him smoking outside. |
Tuzilish
Idrok feʼllari (see, hear, watch, notice, feel, smell)
| Qolip | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|
| feʼl + toʻldiruvchi + asosiy shakl | butun harakat | I saw her cross the road. |
| feʼl + toʻldiruvchi + -ing | harakatning bir qismi, davom etyapti | I saw her crossing the road. |
| majhul + to + asosiy shakl | butun harakat (majhul) | She was seen to leave at 10. |
| majhul + -ing | davom etyapti (majhul) | She was seen leaving at 10. |
Toʻldiruvchi + izoh
| Qolip | Feʼllar | Misol |
|---|---|---|
| feʼl + toʻldiruvchi + sifat | make, keep, leave, find, consider, drive, paint | Keep the door closed. |
| feʼl + it + sifat / ot + to-infinitive / that-ergash gap | find, make, consider, think | I find it hard to relax. |
| feʼl + it + if / when-ergash gap | appreciate, like, love, hate, can't stand | I'd appreciate it if you called. |
| feʼl + toʻldiruvchi + as + ot / sifat | regard, see, view, describe, treat, think of | They regard her as an expert. |
| consider + toʻldiruvchi + (to be) + ot / sifat | consider | We consider him (to be) reliable. |
Help, get va toʻldiruvchi + -ing
| Qolip | Misol |
|---|---|
| help + toʻldiruvchi + (to) + asosiy shakl: B1-18 dan takrorlash | She helped me (to) move. |
| get + toʻldiruvchi + -ing | We finally got the engine running. |
| feʼl + egalik olmoshi + -ing (rasmiy) | I don't mind his smoking. |
| feʼl + toʻldiruvchi + -ing (neytral / norasmiy) | I don't mind him smoking. |
Qoʻllanish
1Idrok feʼllari + toʻldiruvchi + asosiy shakl yoki -ing
See, hear, watch, notice va feel dan keyin harakatni toʻliq kuzatgan boʻlsangiz asosiy shaklni, uning bir qismini, davom etayotgan paytini kuzatgan boʻlsangiz -ing shaklini ishlating. Qisqa harakatlar uchun asosiy shakl tabiiy; -ing shakli vaqt davomida yuz berayotgan harakatni koʻrsatadi. Smell dan keyin odatda -ing keladi. (Bunga B2-16 da qisqacha toʻxtalgan edik; see that… C2-08 da.)
2Majhul idrok feʼllaridan keyin to
Majhul nisbatda asosiy shakl to + asosiy shaklga aylanadi. -ing shakli esa oʻzgarmaydi. Bu majhul shakl yangiliklar va hisobotlarda keng tarqalgan.
3Feʼl + toʻldiruvchi + sifat
Koʻp feʼllar toʻldiruvchidan keyin uning holatini yoki harakat natijasini tasvirlaydigan sifat oladi. Bu oʻrinda ravish emas, sifat ishlating.
4Toʻldiruvchi oʻrnidagi tayyorlovchi it
Haqiqiy toʻldiruvchi uzun to-infinitive yoki ergash gap boʻlsa, toʻldiruvchi oʻrniga it qoʻying va uzun qismni oxirga suring. Keng tarqalgan qoliplar: find / make / think / consider it + sifat + to-infinitive / that-ergash gap va appreciate / like / hate / can't stand it + if / when. It siz find / make / consider li gaplar notoʻgʻri; it siz appreciate if norasmiy nutqda eshitiladi, lekin puxta ingliz tilida it saqlanadi.
5Feʼl + toʻldiruvchi + as
Fikr va tasvir feʼllari (regard, see, view, describe, treat, refer to, think of) toʻldiruvchi + as + ot yoki sifat oladi. Consider esa odatda ot yoki sifatni toʻgʻridan-toʻgʻri yoki to be bilan oladi.
6Get + toʻldiruvchi + -ing (va help ni qisqa takrorlash)
Get + toʻldiruvchi + -ing «biror narsa yoki kimnidir harakatga keltirmoq, biror ishni boshlab yubormoq» degani: mashina, jarayon yoki odamlar. Get someone to do (koʻndirmoq) bilan B2-11 da, make someone do bilan B1-18 da solishtiring. Takrorlash: help dan keyin asosiy shakl to bilan ham, to siz ham keladi, B1-18 ga qarang.
7Egalik olmoshi yoki toʻldiruvchi + -ing
Mind, imagine, remember, appreciate, object to, dislike kabi feʼllardan keyin -ing harakatini bajaruvchi egalik olmoshi (his, my, Anna's) yoki toʻldiruvchi (him, me, Anna) boʻlishi mumkin. Egalik olmoshi rasmiyroq; toʻldiruvchi shakli ogʻzaki nutqda odatiy. Uzun ot birikmalari bilan va there bilan faqat toʻldiruvchi shakli ishlaydi.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «… -ni oson qiladi» → it siz make / find. Oʻzbekchada «Bu ilova suratlarni ulashishni oson qiladi» gapida harakat nomi («ulashishni») toʻgʻridan-toʻgʻri toʻldiruvchi boʻladi va boʻsh oʻrin qolmaydi. Inglizchada uzun qism oxirga suriladi, uning oʻrnida esa it turishi shart.
2. «Ishlashga majbur qildi» → make + to. Oʻzbekcha «majbur qilmoq» harakat nomini «-ga» bilan oladi va bu inglizchada to boʻlib chiqadi. Make (va let) dan keyin esa to siz asosiy shakl keladi. To faqat majhulda paydo boʻladi: I was made to work.
3. «… deb hisoblaydi» → consider as. Oʻzbekcha «deb» regard / describe bilan as ga juda yaxshi mos keladi, shuning uchun uni consider ga ham qoʻshib yuborish oson. Consider as eshitiladi, lekin standart qolip consider + toʻldiruvchi + (to be).
Adashtirmang
see someone do va see someone doing — Asosiy shakl = toʻliq harakat; -ing = davom etayotgan harakat (oxirini koʻrmagan boʻlishingiz mumkin).
make someone + sifat va make someone + asosiy shakl — Sifat bilan make «… holatga keltirmoq» degani. Asosiy shakl bilan esa «… qilishga majbur qilmoq yoki sabab boʻlmoq» degani.
get someone doing va get someone to do — Get + toʻldiruvchi + -ing = faoliyat yoki jarayonni boshlab yubormoq. Get + toʻldiruvchi + to do = koʻndirmoq (B2-11).
Imlo va talaffuz
- Tayyorlovchi it qolipida it kuchsiz, urgʻu sifatga tushadi: I find it hard to…, She made it clear that….
- I'd appreciate it if… bir-biriga ulanib aytiladi: /aɪd əˈpriːʃieɪt ɪt ɪf/. appreciate it if bitta uzun soʻzdek eshitiladi; appreciate da urgʻu ikkinchi boʻgʻinda (-pre-), oxirida emas.
- seen to va heard to da to kuchsiz: /siːn tə/. heard dagi /ɜː/ oʻzbek tilida yoʻq: u bird dagi tovush. Oxirgi /d/ ni /t/ qilib aytmang.
- Toʻldiruvchi va uning izohi orasiga hech qachon vergul qoʻymang: I find it hard to relax. They regard her as an expert.
Oltin qoida
Baʼzi feʼllar toʻldiruvchidan keyin «surat ostidagi yozuv»ni talab qiladi: see / hear dan keyin asosiy shakl yoki -ing, make / keep / find dan keyin sifat, regard / describe dan keyin as. Yozuv uzun boʻlsa, toʻldiruvchi oʻrniga it qoʻying va uzun qismni oxirga suring. Majhul nisbatda idrok feʼllari to oladi.
Mashqlar
A. Tuzilish
Har bir gapni berilgan soʻz yoki qurilish bilan qayta yozing. Maʼnosini saqlang.
-
«find it» bilan qayta yozing: Concentrating in open-plan offices is hard for me.
-
«The suspect» bilan boshlab majhul shaklda qayta yozing: Witnesses saw the suspect enter the building shortly before midnight.
-
«Two men» bilan boshlab majhul shaklda qayta yozing: A neighbour saw two men running from the scene.
-
«appreciate it» bilan muloyim iltimos qilib qayta yozing: Please could you send me the figures by Friday?
-
«regard» bilan qayta yozing: In the opinion of many critics, she is the finest novelist of her generation.
-
«made it clear» bilan qayta yozing: The manager said very clearly that nobody would lose their job.
-
«got» bilan, «After an hour, we finally» deb boshlab qayta yozing: After an hour, the engine finally started running.
B. Maʼno
Vaziyatni oʻqing va unga eng mos gapni tanlang.
-
Guvoh politsiyaga voqeani boshidan oxirigacha koʻrganini aytyapti. Qaysi gap mos?asosiy shakl = butun harakat
-
Tungi soat uchda bir zum uygʻondingiz; qoʻshnilar allaqachon janjallashayotgan edi va janjal tugamasdan yana uxlab qoldingiz. Qaysi gap mos?-ing = harakatning bir qismi, davom etyapti
-
Universitetdan mehmon maʼruzachiga rasmiy minnatdorchilik xati. Qaysi biri mosroq?egalik olmoshi + -ing rasmiyroq
-
Haftalab muhokamadan keyin hamkasb rahbarini byudjetni tasdiqlashga koʻndirdi. Qaysi gap shuni aytadi?get + toʻldiruvchi + to-infinitive = koʻndirmoq; get + toʻldiruvchi + -ing = faoliyat yoki jarayonni boshlab yubormoq
-
Puxta, standart ingliz tilida yozilgan ish tavsifnomasi. Qaysi biri yaxshiroq?consider + toʻldiruvchi + (to be); consider as eshitiladi, lekin standart qolip emas
-
Film oxiri nima qilganingizni emas, his-tuygʻularingizni qanday oʻzgartirganini tasvirlamoqchisiz. Qaysi gap mos?make + sifat = holatga keltirmoq; make + asosiy shakl = biror ishga sabab boʻlmoq
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻri gapni yozing.
-
According to the police report, the security guard was seen leave the building shortly before the alarm went off.
-
Many employees find difficult to switch off in the evenings when work emails keep arriving on their phones.
-
Several reviewers described the new album a bold departure from the band's earlier, more commercial sound.
-
I could hear the rain beating against the windows all night, which made it almost impossible to sleep.
-
The new office manager wants to keep the kitchen tidily, so she has asked everyone to wash their own cups before leaving.
D. Kontekstda
Xatning raqamlangan qismlarini koʻrsatmaga muvofiq tahrir qiling. Har bir qismning yangi variantini yozing.
Dear Mr Harlow,
I am writing about the broken lift in Block C, which has now been out of order for three weeks. (19) Residents have found that reaching the upper floors without help is impossible. (20) Last Tuesday I saw an elderly neighbour. She was struggling up six flights of stairs with her shopping. The repair company does not seem to be in any hurry: (21) workers were seen. They left the site at lunchtime on four days last week. (22) Many residents think that this delay is a serious safety issue, especially for families with small children. (23) Can you tell us when the lift will be repaired? In the meantime, please keep us 24 (inform) of any progress.
Yours sincerely,
Clara Venn
-
(19) ni tayyorlovchi «it» bilan qayta yozing.
-
(20) dagi ikki gapni idrok feʼli + toʻldiruvchi + -ing bilan bitta gapga birlashtiring.
-
(21) dagi ikki gapni majhul idrok feʼli bilan bitta gapga birlashtiring.
-
(22) ni «regard» bilan qayta yozing.
-
(23) ni «appreciate» bilan rasmiy iltimos qilib qayta yozing.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Ofisda ishlash haqidagi xodimlar soʻrovnomasiga javob beryapsiz. 3–4 gap yozing. Kamida bir marta «find it + sifat + to-infinitive», bitta feʼl + toʻldiruvchi + sifat (make / keep / leave) va bitta «regard / see … as» ishlating.
-
Koʻchada kichik avariyaga guvoh boʻldingiz. Guvohlik bayonoti uchun uch gap yozing. Bitta idrok feʼli + toʻldiruvchi + asosiy shakl (toʻliq harakat), bitta idrok feʼli + toʻldiruvchi + -ing (davom etayotgan harakat) va bitta majhul idrok feʼlini ishlating.
-
Yetkazib beruvchiga muloyim xatning yakuniy satrlarini (2–3 gap) yozing. «I'd appreciate it if…» va «make it clear that…» ni toʻgʻri, ikkalasida ham «it» bilan ishlating.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do oʻzbekcha: «-ishini xohlayman», majbur qilmoq va ruxsat bermoq «let» bilan qayta yozing: My parents never allowed me to stay out after ten.
-
C1-01 Inversiya oʻzbekcha: Never have I…, Not only…, No sooner had I… (inkor soʻzdan keyingi soʻz tartibi) «Never» bilan boshlab qayta yozing: I had never seen such a crowded station.
-
C1-17 Murakkab qiyoslash oʻzbekcha: nowhere near, considerably, all the more, not so much… as «nowhere near» bilan qayta yozing: The sequel is not nearly as good as the original.
Javoblar
A. Tuzilish
- I find it hard to concentrate in open-plan offices.
- The suspect was seen to enter the building shortly before midnight.
- Two men were seen running from the scene.
- I'd appreciate it if you could send me the figures by Friday. / I'd appreciate it if you sent me the figures by Friday.
- Many critics regard her as the finest novelist of her generation.
- The manager made it very clear that nobody would lose their job. / The manager made it clear that nobody would lose their job.
- After an hour, we finally got the engine running.
B. Maʼno
- I saw the man break the window.
- I heard the neighbours next door arguing.
- We very much appreciate your coming at such short notice.
- She finally got her boss to approve the budget.
- We consider him to be one of our most reliable employees.
- The ending of the film made me really sad.
C. Xatoni toping
- According to the police report, the security guard was seen to leave the building shortly before the alarm went off. / According to the police report, the security guard was seen leaving the building shortly before the alarm went off.
- Many employees find it difficult to switch off in the evenings when work emails keep arriving on their phones.
- Several reviewers described the new album as a bold departure from the band's earlier, more commercial sound.
- ✓ I could hear the rain beating against the windows all night, which made it almost impossible to sleep.
- The new office manager wants to keep the kitchen tidy, so she has asked everyone to wash their own cups before leaving.
D. Kontekstda
- Residents have found it impossible to reach the upper floors without help.
- Last Tuesday I saw an elderly neighbour struggling up six flights of stairs with her shopping.
- Workers were seen to leave the site at lunchtime on four days last week. / Workers were seen leaving the site at lunchtime on four days last week.
- Many residents regard this delay as a serious safety issue, especially for families with small children.
- I would appreciate it if you could tell us when the lift will be repaired.
- informed
E. Sizning navbatingiz
- I find it much easier to concentrate at home than in the office. The constant noise in the open-plan area makes me tired by mid-afternoon, and the meeting rooms are rarely left free for quiet work. I regard the office as a place for meetings, not for focused work.
- I saw a cyclist turn sharply into Mill Lane without signalling. At that moment a van was coming down the hill, and I heard the driver shouting a warning. The cyclist was later seen to leave the scene on foot.
- I'd appreciate it if you could confirm the new delivery date by Thursday. Could you also make it clear to your drivers that our loading bay closes at 5 p.m.? Thank you for your help.
F. Aralash takrorlash
- My parents never let me stay out after ten.
- Never had I seen such a crowded station.
- The sequel is nowhere near as good as the original.
