Mürəkkəb feil qəlibləri azərbaycanca: see him do, find it hard, regard as
Advanced Verb Patterns: See Him Do, Find It Hard
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz tamamlıqdan sonra ikinci bir hissə tələb edən feilləri işlədə biləcəksiniz: feilin əsas forması və ya -ing forması ilə qavrayış feilləri (və onların to ilə məchul növü), tamamlıq + sifət, hazırlayıcı tamamlıq kimi it, tamamlıq + as, get someone doing (help (to) quruluşunun qısa təkrarı ilə), həmçinin yiyəlik və ya tamamlıq + -ing (I don't mind him / his smoking).
Əsas fikir
Bir çox feil yalnız tamamlıqla tam olmur. I saw her düzgündür, amma çox vaxt onun nə etdiyini də demək istəyirik: I saw her cross the road. They made me yarımçıqdır: They made me nervous. Tamamlıqdan sonra gələn ikinci hissə tamamlıq haqqında məlumatı tamamlayır.
Tamamlığı şəkil, ikinci hissəni isə onun altındakı yazı kimi təsəvvür edin. Find + the film + boring: feil şəkli seçir, boring isə şəklin altındakı yazıdır. Hər feil yalnız müəyyən yazı növlərini qəbul edir: feilin əsas forması, -ing forması, sifət, as + isim və ya to + feil.
Yazı uzun olanda (bütöv to + məsdər və ya budaq cümlə) ingilis dili tamamlığın yerinə qısa it qoyur və uzun hissəni sona keçirir: I find it hard to concentrate.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada bu qəliblərin çoxunu başqa vasitələr görür. Make + sifət və ya feil çox vaxt bizdə icbar növü ilə bir sözdür: «onu sevindirdi» → made her happy, «məni ağlatdı» → made me cry, «məni düşündürdü» → got me thinking. Qavrayış feillərindən əvvəl feili isim gəlir: «qolu vurmasını izlədim», «qarda oynadığını gördüm». Bu forma həm bütöv hərəkəti, həm də davam edən hərəkəti bildirir, ingiliscədə isə seçmək lazımdır: score (bütöv) və ya playing (davam edir). Məchul növdə biz «binaya girdiyi görülüb» deyirik; ingiliscədə was seen + to + feil. Azərbaycancada hazırlayıcı tamamlıq yoxdur: «Diqqəti cəmləmək mənə çətin gəlir» cümləsində it sözünə uyğun heç nə yoxdur, ona görə find ilə it sözünü buraxırıq. «Hesab etmək», «saymaq» feilləri birbaşa isim qəbul edir («onu ən yaxşı rejissor hesab edirlər»); bu, consider feilinə uyğundur, amma regard və describe mütləq as tələb edir. «Kimi» sözü isə see / treat … as quruluşuna yaxşı uyğun gəlir. Yaxşı xəbər: «onun siqaret çəkməsinə etirazım yoxdur» quruluşu ingiliscədəki rəsmi his smoking formasına çox yaxındır.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Bu xəbər onu sevindirdi. | The news made her really happy. | icbar növü → make + tamamlıq + sifət |
| Onun qələbə qolunu vurmasını izlədim. | I watched him score the winning goal. | bütöv hərəkət → feilin əsas forması |
| Qonşuların mübahisə etdiyini eşidirdim. | I could hear my neighbours arguing. | davam edən hərəkət → -ing |
| Şübhəlinin binaya girdiyi görülüb. | The suspect was seen to enter the building. | məchul növ → to |
| Diqqəti cəmləmək mənə çətin gəlir. | I find it hard to concentrate. | hazırlayıcı it lazımdır |
| Onu ən yaxşı rejissor hesab edirlər. | They regard her as the best director. | regard + as |
| O, özünü kənar adam kimi görüb. | He's always seen himself as an outsider. | «kimi» → as |
| Onun siqaret çəkməsinə etirazım yoxdur. | I don't mind his smoking outside. | yiyəlik + -ing: eyni məntiq |
Quruluş
Qavrayış feilləri (see, hear, watch, notice, feel, smell)
| Qəlib | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| feil + tamamlıq + feilin əsas forması | bütöv hərəkət | I saw her cross the road. |
| feil + tamamlıq + -ing | hərəkətin bir hissəsi, davam edir | I saw her crossing the road. |
| məchul növ + to + feilin əsas forması | bütöv hərəkət (məchul) | She was seen to leave at 10. |
| məchul növ + -ing | davam edir (məchul) | She was seen leaving at 10. |
Tamamlıq + tamamlayıcı hissə
| Qəlib | Feillər | Nümunə |
|---|---|---|
| feil + tamamlıq + sifət | make, keep, leave, find, consider, drive, paint | Keep the door closed. |
| feil + it + sifət/isim + to + məsdər / that-budaq cümləsi | find, make, consider, think | I find it hard to relax. |
| feil + it + if / when-budaq cümləsi | appreciate, like, love, hate, can't stand | I'd appreciate it if you called. |
| feil + tamamlıq + as + isim / sifət | regard, see, view, describe, treat, think of | They regard her as an expert. |
| consider + tamamlıq + (to be) + isim / sifət | consider | We consider him (to be) reliable. |
Help, get və tamamlıq + -ing
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| help + tamamlıq + (to) + feilin əsas forması: B1-18 dərsinin təkrarı | She helped me (to) move. |
| get + tamamlıq + -ing | We finally got the engine running. |
| feil + yiyəlik + -ing (rəsmi) | I don't mind his smoking. |
| feil + tamamlıq + -ing (neytral / qeyri-rəsmi) | I don't mind him smoking. |
İstifadə
1Qavrayış feilləri + tamamlıq + feilin əsas forması və ya -ing
See, hear, watch, notice və feel feillərindən sonra hərəkəti bütöv görmüsünüzsə, feilin əsas formasını, onun yalnız bir hissəsini, davam edərkən görmüsünüzsə, -ing formasını işlədin. Qısa hərəkətlər üçün feilin əsas forması təbiidir; -ing forması zamanla davam edən hərəkəti göstərir. Smell feilindən sonra adətən -ing gəlir. Azərbaycancadakı «-dığını gördüm» hər ikisini əhatə edir, ona görə mənaya görə seçin. (İlkin məlumat B2-16 dərsində idi; see that… C2-08 dərsindədir.)
2Məchul növdə qavrayış feilləri to tələb edir
Məchul növdə feilin əsas forması to + feilin əsas formasına çevrilir. -ing forması isə dəyişmir. Bu məchul quruluş xəbərlərdə və hesabatlarda çox işlənir; azərbaycancada ona «… -dığı görülüb», «… -dığı eşidilib» uyğun gəlir.
3Feil + tamamlıq + sifət
Bir çox feildən sonra tamamlıq və onun vəziyyətini və ya hərəkətin nəticəsini təsvir edən sifət gəlir. Bu yerdə zərf yox, sifət işlədin. Azərbaycancada bunu çox vaxt icbar növü ilə deyirik: «sevindirdi», «dəli edir».
4Hazırlayıcı tamamlıq kimi it
Əsl tamamlıq uzun to + məsdər və ya budaq cümlə olanda tamamlığın yerinə it qoyun və uzun hissəni sona keçirin. Tez-tez işlənən qəliblər: find / make / think / consider it + sifət + to + məsdər / that-budaq cümləsi və appreciate / like / hate / can't stand it + if / when. It olmadan find / make / consider cümlələri səhvdir; it olmadan appreciate if qeyri-rəsmi danışıqda eşidilir, amma diqqətli ingiliscədə it saxlanılır. Azərbaycancada belə söz yoxdur, ona görə onu xüsusi yadda saxlayın.
5Feil + tamamlıq + as
Fikir və təsvir bildirən feillər (regard, see, view, describe, treat, refer to, think of) tamamlıq + as + isim və ya sifət qəlibi ilə işlənir. Consider isə adətən isim və ya sifəti birbaşa və ya to be ilə qəbul edir; bizim «hesab etmək», «saymaq» feillərimiz kimi.
6Get + tamamlıq + -ing (və help quruluşunun qısa təkrarı)
Get + tamamlıq + -ing «bir şeyi və ya kimisə bir işə başlatmaq» deməkdir: maşını, prosesi və ya insanları. Get someone to do (razı salmaq) üçün B2-11, make someone do üçün B1-18 dərsinə baxın. Təkrar: help feilindən sonra feilin əsas forması to ilə də, to olmadan da gələ bilər; B1-18 dərsinə baxın.
7Yiyəlik və ya tamamlıq + -ing
Mind, imagine, remember, appreciate, object to, dislike kimi feillərdən sonra -ing ilə bildirilən hərəkəti edən şəxs yiyəlik (his, my, Anna's) və ya tamamlıq (him, me, Anna) forması ilə verilə bilər. Yiyəlik forması daha rəsmidir və azərbaycancadakı «onun … -ması» quruluşuna çox yaxındır; tamamlıq forması danışıqda normaldır. Uzun isim birləşmələri və there ilə yalnız tamamlıq forması işləyir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «… -dığı görülüb» → was seen + feilin əsas forması. Xəbərlərdə «Qapıçının matçdan sonra hakimlə mübahisə etdiyi görülüb» deyirik. Bunu ingiliscəyə çevirəndə məlum növdəki qəlibi saxlayırıq: was seen argue. Məchul növdə qavrayış feilindən sonra to gəlir; davam edən hərəkət üçün -ing də olar.
2. Hazırlayıcı it yoxdur. «Televizorda futbola baxmaq Murada darıxdırıcı gəlir» cümləsində it sözünə uyğun heç nə yoxdur. Ona görə find feilindən sonra birbaşa sifət yazırıq. Find, make, consider feillərindən sonra uzun tamamlıq gələndə onun yerini it tutur.
3. «Hesab etmək» → regard + isim (as olmadan). «Gəncədə çoxları onu şəhərin ən yaxşı həkimi hesab edir» cümləsində «hesab etmək» birbaşa isim qəbul edir. Bu, consider üçün düzgündür, amma regard, describe, see feilləri mütləq as tələb edir.
4. «Ağlamağa məcbur etdi» → made … to cry. Azərbaycancada «məni ağlatdı» bir sözdür; onu açıb izah edəndə «ağlamağa məcbur etdi» deyirik və məsdəri to ilə çeviririk. Make və let sözlərindən sonra to gəlmir.
Qarışdırmayın
see someone do və see someone doing — Feilin əsas forması = tamamlanmış hərəkət; -ing = davam edən hərəkət (sonunu görməmiş ola bilərsiniz). Azərbaycancada hər ikisi «-dığını gördüm» olur.
make someone + sifət və make someone + feilin əsas forması — Sifətlə make «bir vəziyyətə salmaq» deməkdir. Feilin əsas forması ilə «bir işi etdirmək, məcbur etmək» deməkdir.
get someone doing və get someone to do — Get + tamamlıq + -ing = bir fəaliyyətə və ya prosesə başlatmaq. Get + tamamlıq + to do = razı salmaq (B2-11 dərsinə baxın).
Yazılış və tələffüz
- Hazırlayıcı it qəlibində it zəif deyilir, vurğu sifətə düşür: I find it hard to…, She made it clear that….
- I'd appreciate it if… bir-birinə bağlanır: /aɪd əˈpriːʃieɪt ɪt ɪf/; «appreciate-it-if» bir uzun söz kimi səslənir. Vurğu -pre- hecasına düşür; azərbaycancadakı kimi sonuncu hecanı vurğulamayın.
- seen to və heard to ifadələrində to zəifdir: /siːn tə/. Heard /hɜːd/ sözündəki /ɜː/ səsi azərbaycancada yoxdur: ağzı yarıaçıq saxlayın, dodaqları yumrulamayın; sondakı /d/ səsini də «t» kimi karlaşdırmayın.
- Tamamlıqla onun tamamlayıcısı arasında heç vaxt vergül qoymayın: I find it hard to relax. They regard her as an expert.
Qızıl qayda
Bəzi feillərə tamamlıqdan sonra «yazı» lazımdır: see / hear feillərindən sonra feilin əsas forması və ya -ing, make / keep / find feillərindən sonra sifət, regard / describe feillərindən sonra as. Yazı uzun olanda tamamlığın yerinə it qoyun və uzun hissəni sona keçirin; azərbaycancada bu söz olmadığı üçün onu unutmayın. Məchul növdə qavrayış feilləri to tələb edir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Hər cümləni verilən söz və ya quruluşla yenidən yazın. Mənanı saxlayın.
-
"find it" ilə yenidən yazın: Concentrating in open-plan offices is hard for me.
-
"The suspect" ilə başlayaraq məchul növdə yenidən yazın: Witnesses saw the suspect enter the building shortly before midnight.
-
"Two men" ilə başlayaraq məchul növdə yenidən yazın: A neighbour saw two men running from the scene.
-
"appreciate it" ilə nəzakətli xahiş kimi yenidən yazın: Please could you send me the figures by Friday?
-
"regard" ilə yenidən yazın: In the opinion of many critics, she is the finest novelist of her generation.
-
"made it clear" ilə yenidən yazın: The manager said very clearly that nobody would lose their job.
-
"got" ilə, "After an hour, we finally" sözləri ilə başlayaraq yenidən yazın: After an hour, the engine finally started running.
B. Məna
Vəziyyəti oxuyun və ona ən uyğun cümləni seçin.
-
Şahid polisə deyir ki, hadisəni əvvəldən axıra qədər görüb. Hansı cümlə uyğundur?feilin əsas forması = bütöv hərəkət
-
Gecə saat 3-də qısa müddətə oyandınız; qonşuların mübahisəsi artıq gedirdi və o bitməmiş yenidən yuxuya getdiniz. Hansı cümlə uyğundur?-ing = hərəkətin bir hissəsi, davam edir
-
Universitetin qonaq məruzəçiyə rəsmi təşəkkür məktubu. Hansı daha uyğundur?yiyəlik + -ing daha rəsmidir
-
Həftələrlə müzakirədən sonra bir həmkar müdirini büdcəni təsdiqləməyə razı saldı. Hansı cümlə bunu deyir?get + tamamlıq + to + məsdər = razı salmaq; get + tamamlıq + -ing = fəaliyyətə və ya prosesə başlatmaq
-
Diqqətli, standart ingiliscə ilə yazılmış iş xasiyyətnaməsi. Hansı daha yaxşıdır?consider + tamamlıq + (to be); consider as eşidilir, amma standart qəlib deyil
-
Filmin sonunun sizdə hansı hissi yaratdığını demək istəyirsiniz, nə etdiyinizi yox. Hansı cümlə uyğundur?make + sifət = bir vəziyyətə salmaq; make + feilin əsas forması = bir iş etdirmək
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzgün cümləni yazın.
-
According to the police report, the security guard was seen leave the building shortly before the alarm went off.
-
Many employees find difficult to switch off in the evenings when work emails keep arriving on their phones.
-
Several reviewers described the new album a bold departure from the band's earlier, more commercial sound.
-
I could hear the rain beating against the windows all night, which made it almost impossible to sleep.
-
The new office manager wants to keep the kitchen tidily, so she has asked everyone to wash their own cups before leaving.
D. Mətndə
Məktubun nömrələnmiş hissələrini göstərişə uyğun dəyişin. Hər hissənin yeni variantını yazın.
Dear Mr Harlow,
I am writing about the broken lift in Block C, which has now been out of order for three weeks. (19) Residents have found that reaching the upper floors without help is impossible. (20) Last Tuesday I saw an elderly neighbour. She was struggling up six flights of stairs with her shopping. The repair company does not seem to be in any hurry: (21) workers were seen. They left the site at lunchtime on four days last week. (22) Many residents think that this delay is a serious safety issue, especially for families with small children. (23) Can you tell us when the lift will be repaired? In the meantime, please keep us 24 (inform) of any progress.
Yours sincerely,
Clara Venn
-
(19) cümləsini hazırlayıcı "it" ilə yenidən yazın.
-
(20) bəndindəki iki cümləni qavrayış feili + tamamlıq + -ing ilə bir cümləyə birləşdirin.
-
(21) bəndindəki iki cümləni məchul növdə qavrayış feili ilə bir cümləyə birləşdirin.
-
(22) cümləsini "regard" ilə yenidən yazın.
-
(23) cümləsini "appreciate" ilə rəsmi xahiş kimi yenidən yazın.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Ofisdə işləmək haqqında işçilər arasında aparılan sorğuya cavab verirsiniz. 3–4 cümlə yazın. Ən azı bir dəfə "find it + sifət + to + məsdər", bir dəfə feil + tamamlıq + sifət (make / keep / leave) və bir dəfə "regard / see … as" işlədin.
-
Küçədə kiçik bir qəzanın şahidi olmusunuz. Şahid ifadəsi üçün üç cümlə yazın. Bir dəfə qavrayış feili + tamamlıq + feilin əsas forması (bütöv hərəkət), bir dəfə qavrayış feili + tamamlıq + -ing (davam edən hərəkət) və bir dəfə məchul növdə qavrayış feili işlədin.
-
Təchizatçıya nəzakətli məktubun son cümlələrini (2–3 cümlə) yazın. "I'd appreciate it if…" və "make it clear that…" ifadələrini düzgün, hər ikisində "it" ilə işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək "let" ilə yenidən yazın: My parents never allowed me to stay out after ten.
-
C1-01 Inversion azərbaycanca: Never have I…, No sooner had I… – inkar sözündən sonra söz sırası "Never" ilə başlayın: I had never seen such a crowded station.
-
C1-17 Mürəkkəb müqayisə azərbaycanca: nowhere near, considerably, all the more, not so much… as "nowhere near" ilə yenidən yazın: The sequel is not nearly as good as the original.
Cavablar
A. Quruluş
- I find it hard to concentrate in open-plan offices.
- The suspect was seen to enter the building shortly before midnight.
- Two men were seen running from the scene.
- I'd appreciate it if you could send me the figures by Friday. / I'd appreciate it if you sent me the figures by Friday.
- Many critics regard her as the finest novelist of her generation.
- The manager made it very clear that nobody would lose their job. / The manager made it clear that nobody would lose their job.
- After an hour, we finally got the engine running.
B. Məna
- I saw the man break the window.
- I heard the neighbours next door arguing.
- We very much appreciate your coming at such short notice.
- She finally got her boss to approve the budget.
- We consider him to be one of our most reliable employees.
- The ending of the film made me really sad.
C. Səhvi tapın
- According to the police report, the security guard was seen to leave the building shortly before the alarm went off. / According to the police report, the security guard was seen leaving the building shortly before the alarm went off.
- Many employees find it difficult to switch off in the evenings when work emails keep arriving on their phones.
- Several reviewers described the new album as a bold departure from the band's earlier, more commercial sound.
- ✓ I could hear the rain beating against the windows all night, which made it almost impossible to sleep.
- The new office manager wants to keep the kitchen tidy, so she has asked everyone to wash their own cups before leaving.
D. Mətndə
- Residents have found it impossible to reach the upper floors without help.
- Last Tuesday I saw an elderly neighbour struggling up six flights of stairs with her shopping.
- Workers were seen to leave the site at lunchtime on four days last week. / Workers were seen leaving the site at lunchtime on four days last week.
- Many residents regard this delay as a serious safety issue, especially for families with small children.
- I would appreciate it if you could tell us when the lift will be repaired.
- informed
E. Sizin növbəniz
- I find it much easier to concentrate at home than in the office. The constant noise in the open-plan area makes me tired by mid-afternoon, and the meeting rooms are rarely left free for quiet work. I regard the office as a place for meetings, not for focused work.
- I saw a cyclist turn sharply into Mill Lane without signalling. At that moment a van was coming down the hill, and I heard the driver shouting a warning. The cyclist was later seen to leave the scene on foot.
- I'd appreciate it if you could confirm the new delivery date by Thursday. Could you also make it clear to your drivers that our loading bay closes at 5 p.m.? Thank you for your help.
F. Qarışıq təkrar
- My parents never let me stay out after ten.
- Never had I seen such a crowded station.
- The sequel is nowhere near as good as the original.
