Who called you? Who did you call? Ega va toʻldiruvchi haqidagi savollar oʻzbekcha
Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz who, what, which va how many bilan ikki xil savol bera olasiz: ega haqida (Who called you?) va toʻldiruvchi haqida (Who did you call?). Shuningdek, predlogni savol oxiriga qoʻya olasiz (Who did you go with?) hamda inkor savollar bera olasiz va ularga toʻgʻri javob qaytara olasiz (Don't you like it?).
Asosiy gʻoya
Mana bu gapga qarang: Anna called Ben. Unda ikki kishi bor. Ikkalasi haqida ham soʻrashingiz mumkin.
Soʻroq soʻzini jumboq boʻlagi deb tasavvur qiling. Agar kim qoʻngʻiroq qilganini — egani — bilmasangiz, who boʻlagi toʻgʻridan-toʻgʻri eganing oʻrniga tushadi: Who called Ben? Boshqa hech narsa siljimaydi. Soʻz tartibi oddiy darak gapdagidek, shuning uchun do, does yoki did kerak emas.
Agar qoʻngʻiroqni kim qabul qilganini — toʻldiruvchini — bilmasangiz, who boʻlagi gap boshiga sakraydi va sizga ega oldida yordamchi feʼli bor oddiy savol kerak boʻladi: Who did Anna call?
Demak, soʻrashdan oldin hal qiling: men harakatni bajaruvchi haqida soʻrayapmanmi yoki harakatni qabul qiluvchi haqidami?
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida bu farqni kelishik qoʻshimchasi koʻrsatadi: «Kim qoʻngʻiroq qildi?» (ega) va «Kimga qoʻngʻiroq qildingiz?» (toʻldiruvchi). Soʻz tartibi oʻzgarmaydi, yordamchi feʼl ham yoʻq: zamon va shaxs feʼlning oʻzida («qildingiz»). Ingliz tilida esa who shakli oʻzgarmaydi; farqni soʻz tartibi va do / does / did koʻrsatadi. Ega haqidagi savol oʻzbekchaga oʻxshaydi: tartib oddiy, did yoʻq. Toʻldiruvchi haqidagi savolda esa did + ega kerak — mana shu yerda biz koʻp adashamiz. Yana ikki farq: oʻzbekcha koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin darhol keladi («kim bilan»), inglizchada predlog odatda savol oxiriga oʻtadi. Inkor savolga javobda esa oʻzbekchada «ha» savolga rozilikni bildiradi («Kelmadingizmi?» — «Ha, kelmadim»), inglizchada esa Yes / No faktni bildiradi: No, I didn't.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Kim qoʻngʻiroq qildi? | ega haqida | Who called you? |
| Kimga qoʻngʻiroq qildingiz? | toʻldiruvchi haqida | Who did you call? |
| Nima boʻldi? | ega haqida | What happened? |
| U nima dedi? | toʻldiruvchi haqida: zamon feʼlda | What did she say? |
| Kinoga kim bilan bordingiz? | koʻmakchi: soʻroq soʻzidan keyin | Who did you go to the cinema with? |
| — Xabarimni olmadingizmi? — Ha, olmadim. | inkor savolga javob | "Didn't you get my message?" "No, I didn't." |
Tuzilish
Bitta gap haqida ikki savol: Anna called Ben.
| Nima haqida soʻraymiz | Savol | Javob |
|---|---|---|
| ega | Who called Ben? | Anna (did). |
| toʻldiruvchi | Who did Anna call? | Ben. |
Ega haqidagi savollar (subject questions) — soʻroq soʻzi + feʼl (do / does / did yoʻq)
| Zamon | Misol |
|---|---|
| Present Simple | Who lives here? (he/she/it shakli: -s) |
| Past Simple | What happened? |
| Present Continuous | Who is making that noise? |
| Modal feʼl | Who can help me? |
Toʻldiruvchi haqidagi savollar (object questions) — soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + feʼl
| Zamon | Misol |
|---|---|
| Present Simple | Who do you live with? |
| Past Simple | What did you buy? |
| Present Continuous | What are you doing? |
| Modal feʼl | Who can we ask? |
Which / How many + ot ega vazifasida
| Ega haqida savol | Toʻldiruvchi haqida savol |
|---|---|
| Which bus goes to the airport? | Which bus did you take? |
| How many people came to the party? | How many people did you invite? |
Inkor savollar — inkor yordamchi feʼl (qisqargan shakl) + ega
| Shakl | Misol |
|---|---|
| Ha / yoʻq savoli | Don't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished? |
| Wh- savol | Why didn't you call? / Why aren't you ready? |
| Ega haqida savol | Who didn't come? |
Inkor savollarga javob — savolga emas, faktga qarab javob bering
| Savol | Fakt ijobiy | Fakt salbiy |
|---|---|---|
| Don't you like coffee? | Yes, I do. (Yoqtiraman.) | No, I don't. (Yoqtirmayman.) |
| Isn't she coming? | Yes, she is. (Keladi.) | No, she isn't. (Kelmaydi.) |
Qoʻllanish
1who bilan ega haqidagi savollar
Harakatni bajaradigan odam haqida soʻrash uchun Who + feʼl ishlating. Present Simple da, hatto bir nechta odam kutsangiz ham, he/she/it shaklini (-s) ishlating.
2what bilan ega haqidagi savollar
Biror ishni qiladigan yoki sodir boʻladigan narsa yoki voqea haqida soʻrash uchun What + feʼl ishlating.
3Toʻldiruvchi haqidagi savollar
Harakatni qabul qiladigan odam yoki narsa haqida soʻrash uchun soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + feʼl ishlating.
4which va how many ega vazifasida
Which + ot va How many + ot ham ega boʻlishi mumkin. Unda do / does / did kerak emas.
5Predlog bilan tugaydigan savollar
Soʻroq soʻzi predlogning (with, to, about, for, from) toʻldiruvchisi boʻlsa, kundalik ingliz tilida predlog odatda savolning oxiriga oʻtadi. Oʻzbekchada esa koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin darhol keladi: «kim bilan», «nima haqida».
6Inkor savollar
Inkor savolni hayrat bildirish (Don't you like it?), suhbatdoshdan rozilik kutish (Isn't it beautiful?) yoki sababini soʻrash uchun, koʻpincha biroz norozilik bilan (Why didn't you call?), ishlating. Faktga qarab javob bering: Yes = ijobiy fakt, No = salbiy fakt.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Savolda do / does / did yoʻq. Oʻzbekchada «Bu kurtka qancha turadi?», «Akangiz qayerda ishlaydi?» deymiz: zamon va shaxs feʼlning oʻzida, soʻz tartibi oʻzgarmaydi. Shuning uchun inglizchada ham do / does / did ni tushirib, oddiy darak tartibini qoldiramiz. Toʻldiruvchi (yoki joy, narx) haqidagi savolda do / does / did + ega + asosiy shakl kerak.
2. Inkor savolga «Ha» bilan javob. Oʻzbekchada «Sovqotmadingizmi?» — «Ha, sovqotmadim» deymiz: «ha» savolga rozilik. Inglizchada Yes / No faktni bildiradi: fakt salbiy boʻlsa — No.
3. Koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin. Oʻzbekchada «Kim bilan yashaysiz?», «Nima haqida?» deymiz va inglizchada ham predlogni boshiga qoʻyamiz. Kundalik ingliz tilida predlog savol oxiriga oʻtadi.
4. «Nega …?» savolida soʻz tartibi. «Nega bugun ishda emassiz?» gapida tartib oʻzgarmaydi. Inglizchada esa why dan keyin avval yordamchi feʼl (inkor boʻlsa ham), keyin ega keladi.
Adashtirmang
Who called you? va Who did you call? — Oʻzingizdan soʻrang: soʻroq soʻzi harakatni bajaruvchimi yoki qabul qiluvchimi?
What happened? va What did you do? — Birinchisida what ega (nimadir sodir boʻldi), ikkinchisida toʻldiruvchi (siz nimadir qildingiz).
Who's va whose — Who's = who is yoki who has. Whose egalik haqida soʻraydi. A2-13 ga qarang.
Toʻgʻri va bilvosita savollar — Uzunroq xushmuomala savol ichida (Could you tell me who…?) soʻz tartibi yana oʻzgaradi. B1-14 ga qarang.
Imlo va talaffuz
- Tez nutqda Who did you koʻpincha qisqaradi: /ˈhuː dɪdʒə/ — did you qoʻshilib, «didja» kabi eshitiladi.
- What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Bu qisqarishni tinglashda taniy olish muhim.
- Savol oxiridagi predlog urgʻuli va kuchli shaklda aytiladi: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
- Wh- savollarda ovoz odatda oxirida pasayadi: Who called you? ↘. Oʻzbekchadagi «-mi» savollaridagi kabi ovozni koʻtarmang.
- Oddiy nutqda inkor savollar qisqargan shaklda keladi: Don't you…? Isn't it…? Toʻliq shakl Do you not like it? ham bor, lekin u rasmiyroq yoki taʼkidliroq.
- who /huː/ da w aytilmaydi; harfma-harf oʻqimang.
Oltin qoida
Soʻroq soʻzi ega (bajaruvchi) boʻlsa, oddiy soʻz tartibini saqlang — do / does / did yoʻq: Who called? Toʻldiruvchi boʻlsa, yordamchi feʼl + ega ishlating: Who did you call? Inkor savolga javobda ijobiy fakt uchun Yes, salbiy fakt uchun No deng — oʻzbekchadagi «ha, kelmadim» inglizchada No, I didn't.
Mashqlar
A. Tuzilish
Koʻrsatilganidek savol tuzing.
-
Ega haqida soʻrang — Maria took my umbrella.
-
Toʻldiruvchi haqida soʻrang — Maria took my umbrella.
-
Ega haqida soʻrang — Five students failed the test. (How many…?)
-
Savol tuzing: you / who / to / talking / are
-
Predlogni oxirga qoʻying: With whom did you travel?
-
Inkor savol tuzing: you / like / horror films (Present Simple)
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Who … this song?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: What … for lunch?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Who … next door?
-
"Didn't you see the email?" Siz uni koʻrmagansiz. Javob bering: …
-
"Isn't Tom coming?" Tom keladi. Javob bering: …
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
What did happen last night?
-
Who you invited to the party?
-
Why you didn't tell me?
-
Which team won the match?
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring.
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Oʻzingiz biladigan bir film haqida bitta ega haqidagi va bitta toʻldiruvchi haqidagi savol yozing.
-
Hech qachon televizor koʻrmaydigan doʻstingizga hayratingizni bildiradigan inkor savol yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-29 Who, Which, That va Where oʻzbekcha: relative clause (nisbiy ergash gap) oddiy tilda The man lives next door is a pilot.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too oʻzbekcha: «Men ham» inglizcha qanday aytiladi? "I didn't go to the party." "Neither I."
-
A1-16 Question Words oʻzbekcha: what, where, who, how much — ingliz tilida savol qanday tuziladi? often do you go to the gym?
Javoblar
A. Tuzilish
- Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
- What did Maria take? / What did she take?
- How many students failed the test?
- Who are you talking to?
- Who did you travel with?
- Don't you like horror films? / Do you not like horror films?
B. Maʼno
- wrote
- did you eat
- lives
- No, I didn't.
- Yes, he is.
C. Xatoni toping
- What happened last night?
- Who did you invite to the party?
- Why didn't you tell me?
- ✓ Which team won the match?
D. Kontekstda
- What
- took
- did
- didn't / couldn't
- should / can / could / do / shall
E. Sizning navbatingiz
- Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
- Don't you like TV?
F. Aralash takrorlash
- who / that
- did
- How
