SlowingoGrammatika
A2 36 / 38

Who called you? Who did you call? Ega va toʻldiruvchi haqidagi savollar oʻzbekcha

Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz who, what, which va how many bilan ikki xil savol bera olasiz: ega haqida (Who called you?) va toʻldiruvchi haqida (Who did you call?). Shuningdek, predlogni savol oxiriga qoʻya olasiz (Who did you go with?) hamda inkor savollar bera olasiz va ularga toʻgʻri javob qaytara olasiz (Don't you like it?).

Asosiy gʻoya

Mana bu gapga qarang: Anna called Ben. Unda ikki kishi bor. Ikkalasi haqida ham soʻrashingiz mumkin.

Soʻroq soʻzini jumboq boʻlagi deb tasavvur qiling. Agar kim qoʻngʻiroq qilganini — egani — bilmasangiz, who boʻlagi toʻgʻridan-toʻgʻri eganing oʻrniga tushadi: Who called Ben? Boshqa hech narsa siljimaydi. Soʻz tartibi oddiy darak gapdagidek, shuning uchun do, does yoki did kerak emas.

Agar qoʻngʻiroqni kim qabul qilganini — toʻldiruvchini — bilmasangiz, who boʻlagi gap boshiga sakraydi va sizga ega oldida yordamchi feʼli bor oddiy savol kerak boʻladi: Who did Anna call?

Demak, soʻrashdan oldin hal qiling: men harakatni bajaruvchi haqida soʻrayapmanmi yoki harakatni qabul qiluvchi haqidami?

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida bu farqni kelishik qoʻshimchasi koʻrsatadi: «Kim qoʻngʻiroq qildi?» (ega) va «Kimga qoʻngʻiroq qildingiz?» (toʻldiruvchi). Soʻz tartibi oʻzgarmaydi, yordamchi feʼl ham yoʻq: zamon va shaxs feʼlning oʻzida («qildingiz»). Ingliz tilida esa who shakli oʻzgarmaydi; farqni soʻz tartibi va do / does / did koʻrsatadi. Ega haqidagi savol oʻzbekchaga oʻxshaydi: tartib oddiy, did yoʻq. Toʻldiruvchi haqidagi savolda esa did + ega kerak — mana shu yerda biz koʻp adashamiz. Yana ikki farq: oʻzbekcha koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin darhol keladi («kim bilan»), inglizchada predlog odatda savol oxiriga oʻtadi. Inkor savolga javobda esa oʻzbekchada «ha» savolga rozilikni bildiradi («Kelmadingizmi?» — «Ha, kelmadim»), inglizchada esa Yes / No faktni bildiradi: No, I didn't.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Kim qoʻngʻiroq qildi?ega haqidaWho called you?
Kimga qoʻngʻiroq qildingiz?toʻldiruvchi haqidaWho did you call?
Nima boʻldi?ega haqidaWhat happened?
U nima dedi?toʻldiruvchi haqida: zamon feʼldaWhat did she say?
Kinoga kim bilan bordingiz?koʻmakchi: soʻroq soʻzidan keyinWho did you go to the cinema with?
— Xabarimni olmadingizmi? — Ha, olmadim.inkor savolga javob"Didn't you get my message?" "No, I didn't."

Tuzilish

Bitta gap haqida ikki savol: Anna called Ben.

Nima haqida soʻraymizSavolJavob
egaWho called Ben?Anna (did).
toʻldiruvchiWho did Anna call?Ben.

Ega haqidagi savollar (subject questions) — soʻroq soʻzi + feʼl (do / does / did yoʻq)

ZamonMisol
Present SimpleWho lives here? (he/she/it shakli: -s)
Past SimpleWhat happened?
Present ContinuousWho is making that noise?
Modal feʼlWho can help me?

Toʻldiruvchi haqidagi savollar (object questions) — soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + feʼl

ZamonMisol
Present SimpleWho do you live with?
Past SimpleWhat did you buy?
Present ContinuousWhat are you doing?
Modal feʼlWho can we ask?

Which / How many + ot ega vazifasida

Ega haqida savolToʻldiruvchi haqida savol
Which bus goes to the airport?Which bus did you take?
How many people came to the party?How many people did you invite?

Inkor savollar — inkor yordamchi feʼl (qisqargan shakl) + ega

ShaklMisol
Ha / yoʻq savoliDon't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished?
Wh- savolWhy didn't you call? / Why aren't you ready?
Ega haqida savolWho didn't come?

Inkor savollarga javob — savolga emas, faktga qarab javob bering

SavolFakt ijobiyFakt salbiy
Don't you like coffee?Yes, I do. (Yoqtiraman.)No, I don't. (Yoqtirmayman.)
Isn't she coming?Yes, she is. (Keladi.)No, she isn't. (Kelmaydi.)

Qoʻllanish

1who bilan ega haqidagi savollar

Harakatni bajaradigan odam haqida soʻrash uchun Who + feʼl ishlating. Present Simple da, hatto bir nechta odam kutsangiz ham, he/she/it shaklini (-s) ishlating.

Who wants a cup of tea?
Kim choy ichadi?
kim haqida soʻraymiz: wants, do yoʻq
Who broke the window?
Derazani kim sindirdi?
did yoʻq
Who lives in that big house on the corner?
Muyulishdagi anavi katta uyda kim yashaydi?
Who told you about the party?
Ziyofat haqida sizga kim aytdi?
Who's coming to dinner tonight?
Bugun kechki ovqatga kim keladi?
who's = who is

2what bilan ega haqidagi savollar

Biror ishni qiladigan yoki sodir boʻladigan narsa yoki voqea haqida soʻrash uchun What + feʼl ishlating.

What happened to your phone?
Telefoningizga nima boʻldi?
«nima boʻldi» → What happened, did yoʻq
What makes you happy?
Sizni nima xursand qiladi?
What caused the delay?
Kechikishga nima sabab boʻldi?
What's making that strange noise?
Anavi gʻalati shovqin nimadan chiqyapti?

3Toʻldiruvchi haqidagi savollar

Harakatni qabul qiladigan odam yoki narsa haqida soʻrash uchun soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + feʼl ishlating.

Who did you meet at the conference?
Konferensiyada kim bilan uchrashdingiz?
oʻzbekchada «-di» feʼlda, inglizchada did ega oldida
What did she say?
U nima dedi?
she → ayol
Who are you texting?
Kimga xabar yozyapsiz?
Present Continuous: are + ega
What do you usually have for breakfast?
Odatda nonushtaga nima yeysiz?
Present Simple: do + ega

4which va how many ega vazifasida

Which + ot va How many + ot ham ega boʻlishi mumkin. Unda do / does / did kerak emas.

Which team won the final?
Finalda qaysi jamoa yutdi?
Which road goes to the beach?
Qaysi yoʻl plyajga olib boradi?
How many students passed the exam?
Nechta talaba imtihondan oʻtdi?
How many people work in your office?
Ofisingizda necha kishi ishlaydi?
Which shoes did you buy in the end?
Oxiri qaysi tuflini oldingiz?
toʻldiruvchi haqida: did + ega

5Predlog bilan tugaydigan savollar

Soʻroq soʻzi predlogning (with, to, about, for, from) toʻldiruvchisi boʻlsa, kundalik ingliz tilida predlog odatda savolning oxiriga oʻtadi. Oʻzbekchada esa koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin darhol keladi: «kim bilan», «nima haqida».

Who did you go to the cinema with?
Kinoga kim bilan bordingiz?
«kim bilan» → Who … with?
What are you looking for?
Nima qidiryapsiz?
Who is this present for?
Bu sovgʻa kim uchun?
«kim uchun» → Who … for?
What are you two talking about?
Ikkovingiz nima haqida gaplashyapsiz?

6Inkor savollar

Inkor savolni hayrat bildirish (Don't you like it?), suhbatdoshdan rozilik kutish (Isn't it beautiful?) yoki sababini soʻrash uchun, koʻpincha biroz norozilik bilan (Why didn't you call?), ishlating. Faktga qarab javob bering: Yes = ijobiy fakt, No = salbiy fakt.

Don't you like it? You haven't eaten anything!
Yoqmadimi? Hech narsa yemabsiz-ku!
hayrat
Isn't it a beautiful day?
Bugun juda chiroyli kun, toʻgʻrimi?
rozilik kutish
Why didn't you call me? I was worried.
Nega menga qoʻngʻiroq qilmadingiz? Xavotir oldim.
Didn't you get my message?
Xabarimni olmadingizmi?
No, I didn't. My phone was off.
Ha, olmadim. Telefonim oʻchiq edi.
yuqoridagi savolga javob: oʻzbekcha «ha», inglizcha No, chunki fakt salbiy
"Aren't you hungry?" "Yes, I am! Let's eat."
«Qorningiz ochmadimi?» «Yoʻq, ochdi! Keling, ovqatlanamiz.»
fakt ijobiy → Yes

Keng tarqalgan xatolar

❌Who did call you?
✅Who called you?
Ega haqida savol: did yoʻq. (did ga kuchli urgʻu berilsa, birinchi shakl taʼkid uchun mumkin, lekin oddiy savol sifatida emas.)
❌Who you saw yesterday?
✅Who did you see yesterday?
Toʻldiruvchi haqida savol: did + ega + asosiy shakl.
❌Who did you saw?
✅Who did you see?
did dan keyin asosiy shakl.
❌Who live here?
✅Who lives here?
Hozirgi zamondagi ega haqida savol: -s shakli.
❌Who you are waiting for?
✅Who are you waiting for?
Toʻldiruvchi haqida savol: yordamchi feʼl ega oldida.
❌Why you didn't call me?
✅Why didn't you call me?
Inkor yordamchi feʼl ega oldida.
❌"Don't you like coffee?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
Faktga qarab javob bering: salbiy fakt → No.
⚠️With who did you go?
✅Who did you go with?
Tabiiy eshitilmaydi. Kundalik ingliz tilida predlog oxirga oʻtadi; juda rasmiy shakli: With whom did you go?

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Savolda do / does / did yoʻq. Oʻzbekchada «Bu kurtka qancha turadi?», «Akangiz qayerda ishlaydi?» deymiz: zamon va shaxs feʼlning oʻzida, soʻz tartibi oʻzgarmaydi. Shuning uchun inglizchada ham do / does / did ni tushirib, oddiy darak tartibini qoldiramiz. Toʻldiruvchi (yoki joy, narx) haqidagi savolda do / does / did + ega + asosiy shakl kerak.

❌How much this jacket costs?
✅How much does this jacket cost?
does + ega + asosiy shakl (cost).
❌Where your brother works?
✅Where does your brother work?
Present Simple: does + ega + asosiy shakl.

2. Inkor savolga «Ha» bilan javob. Oʻzbekchada «Sovqotmadingizmi?» — «Ha, sovqotmadim» deymiz: «ha» savolga rozilik. Inglizchada Yes / No faktni bildiradi: fakt salbiy boʻlsa — No.

❌"Aren't you cold?" (sovqotmagansiz) "Yes, I'm not."
✅"No, I'm not."
Salbiy fakt → No.
⚠️"Didn't you lock the door?" (eshikni qulflagansiz) "No, I locked it."
✅"Yes, I did."
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin chalkash: No salbiy faktni bildiradi, fakt esa ijobiy.

3. Koʻmakchi soʻroq soʻzidan keyin. Oʻzbekchada «Kim bilan yashaysiz?», «Nima haqida?» deymiz va inglizchada ham predlogni boshiga qoʻyamiz. Kundalik ingliz tilida predlog savol oxiriga oʻtadi.

⚠️With who do you live?
✅Who do you live with?
Tabiiy eshitilmaydi: predlog oxirida.
⚠️About what is this book?
✅What is this book about?
Tabiiy eshitilmaydi: predlog oxirida.

4. «Nega …?» savolida soʻz tartibi. «Nega bugun ishda emassiz?» gapida tartib oʻzgarmaydi. Inglizchada esa why dan keyin avval yordamchi feʼl (inkor boʻlsa ham), keyin ega keladi.

❌Why you aren't at work today?
✅Why aren't you at work today?
aren't + ega.

Adashtirmang

Who called you? va Who did you call? — Oʻzingizdan soʻrang: soʻroq soʻzi harakatni bajaruvchimi yoki qabul qiluvchimi?

Who called you?
Sizga kim qoʻngʻiroq qildi?
kimdir sizga qoʻngʻiroq qildi: kim?
Who did you call?
Siz kimga qoʻngʻiroq qildingiz?
siz kimgadir qoʻngʻiroq qildingiz: kimga?

What happened? va What did you do? — Birinchisida what ega (nimadir sodir boʻldi), ikkinchisida toʻldiruvchi (siz nimadir qildingiz).

What happened at work today?
Bugun ishda nima boʻldi?
What did you do at work today?
Bugun ishda nima qildingiz?

Who's va whose — Who's = who is yoki who has. Whose egalik haqida soʻraydi. A2-13 ga qarang.

Who's seen my keys?
Kalitlarimni kim koʻrdi?
who has
Whose keys are these?
Bu kimning kalitlari?
egalik

Toʻgʻri va bilvosita savollar — Uzunroq xushmuomala savol ichida (Could you tell me who…?) soʻz tartibi yana oʻzgaradi. B1-14 ga qarang.

Imlo va talaffuz

  • Tez nutqda Who did you koʻpincha qisqaradi: /ˈhuː dɪdʒə/ — did you qoʻshilib, «didja» kabi eshitiladi.
  • What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Bu qisqarishni tinglashda taniy olish muhim.
  • Savol oxiridagi predlog urgʻuli va kuchli shaklda aytiladi: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
  • Wh- savollarda ovoz odatda oxirida pasayadi: Who called you? ↘. Oʻzbekchadagi «-mi» savollaridagi kabi ovozni koʻtarmang.
  • Oddiy nutqda inkor savollar qisqargan shaklda keladi: Don't you…? Isn't it…? Toʻliq shakl Do you not like it? ham bor, lekin u rasmiyroq yoki taʼkidliroq.
  • who /huː/ da w aytilmaydi; harfma-harf oʻqimang.

Oltin qoida

Soʻroq soʻzi ega (bajaruvchi) boʻlsa, oddiy soʻz tartibini saqlang — do / does / did yoʻq: Who called? Toʻldiruvchi boʻlsa, yordamchi feʼl + ega ishlating: Who did you call? Inkor savolga javobda ijobiy fakt uchun Yes, salbiy fakt uchun No deng — oʻzbekchadagi «ha, kelmadim» inglizchada No, I didn't.

Mashqlar

A. Tuzilish

Koʻrsatilganidek savol tuzing.

  1. Ega haqida soʻrang — Maria took my umbrella.
  2. Toʻldiruvchi haqida soʻrang — Maria took my umbrella.
  3. Ega haqida soʻrang — Five students failed the test. (How many…?)
  4. Savol tuzing: you / who / to / talking / are
  5. Predlogni oxirga qoʻying: With whom did you travel?
  6. Inkor savol tuzing: you / like / horror films (Present Simple)

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: Who … this song?
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: What … for lunch?
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: Who … next door?
  4. "Didn't you see the email?" Siz uni koʻrmagansiz. Javob bering: …
  5. "Isn't Tom coming?" Tom keladi. Javob bering: …

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. What did happen last night?
  2. Who you invited to the party?
  3. Why you didn't tell me?
  4. Which team won the match?

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

After the weekend
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Oʻzingiz biladigan bir film haqida bitta ega haqidagi va bitta toʻldiruvchi haqidagi savol yozing.
  2. Hech qachon televizor koʻrmaydigan doʻstingizga hayratingizni bildiradigan inkor savol yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-29 Who, Which, That va Where oʻzbekcha: relative clause (nisbiy ergash gap) oddiy tilda
    The man lives next door is a pilot.
  2. A2-32 So do I, Neither do I, Me too oʻzbekcha: «Men ham» inglizcha qanday aytiladi?
    "I didn't go to the party." "Neither I."
  3. A1-16 Question Words oʻzbekcha: what, where, who, how much — ingliz tilida savol qanday tuziladi?
    often do you go to the gym?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
  2. What did Maria take? / What did she take?
  3. How many students failed the test?
  4. Who are you talking to?
  5. Who did you travel with?
  6. Don't you like horror films? / Do you not like horror films?

B. Maʼno

  1. wrote
  2. did you eat
  3. lives
  4. No, I didn't.
  5. Yes, he is.

C. Xatoni toping

  1. What happened last night?
  2. Who did you invite to the party?
  3. Why didn't you tell me?
  4. ✓ Which team won the match?

D. Kontekstda

  1. What
  2. took
  3. did
  4. didn't / couldn't
  5. should / can / could / do / shall

E. Sizning navbatingiz

  1. Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
  2. Don't you like TV?

F. Aralash takrorlash

  1. who / that
  2. did
  3. How
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play