SlowingoQrammatika
B2 12 / 30

Have Something Done azərbaycanca: «saçımı kəsdirdim» ingiliscə necə deyilir?

Have Something Done: Causatives

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz başqasının sizin üçün bir iş gördüyünü (I had my hair cut) deyə, have və get sözlərini istənilən zamanda işlədə, başınıza gələn xoşagəlməz hadisələrdən danışa (I had my phone stolen) və kiməsə bir iş gördürdüyünüzü və ya onu razı saldığınızı (have someone do / get someone to do) bildirə biləcəksiniz.

Əsas fikir

I cut my hair və I had my hair cut cümlələrini müqayisə edin. Birincidə qayçını siz tutursunuz. İkincidə isə bərbər kreslosunda oturursunuz, işi başqası görür. Nəticə eynidir, saç qısalıb, amma hərəkəti edən adam fərqlidir.

Causative quruluşu başqasının sizin üçün gördüyü işlər üçündür, adətən siz onu təşkil etdiyiniz və ya pulunu ödədiyiniz üçün: təmir, xidmət, çatdırılma. Quruluş əşyanı mərkəzə qoyur, hərəkəti isə ondan sonra: have + əşya + onunla görülən iş. Məchul növ kimi (B1-11) işi kimin gördüyünü adətən demir: bu, ya aydındır (usta, diş həkimi), ya da vacib deyil.

Eyni quruluş sizin istəyiniz olmadan başınıza gələn hadisələri də təsvir edə bilər: I had my bike stolen. Burada have sizin bunu təşkil etdiyinizi demir. Bu, sadəcə başınıza gəldiyini bildirir.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Burada sizin üçün çox yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində də bunun üçün xüsusi forma var, icbar növ. «Saçımı kəsdirdim», «maşını təmir etdirdim», «evi rənglətdik» cümlələri ingiliscədəki I had my hair cut, I had my car repaired, We had the house painted cümlələrinə çox yaxşı uyğun gəlir. Fərq ondadır ki, azərbaycancada bu məna feilin içindəki şəkilçidədir (-dır / -dir, -t və s.), ingiliscədə isə ayrıca söz və söz sırası lazımdır: have + əşya + üçüncü forma.

Amma iki yerdə diqqətli olun. Birincisi, icbar şəkilçisini «məcbur etmək» kimi başa düşüb make sözünü işlətmək asandır: I made my car repair ❌. İngiliscədə xidmət üçün have / get lazımdır. İkincisi, başınıza gələn pis hadisəni azərbaycancada məchul növlə və ya «-dılar» ilə deyirik: «Telefonum oğurlandı», «Qatarda telefonumu oğurladılar». İngiliscədə My phone was stolen də düzgündür, amma çox vaxt I had my phone stolen deyilir. Bir də: danışıqda «Saçımı kəsdim» deyib bərbərə getdiyimizi də nəzərdə tuturuq; ingiliscədə I cut my hair adətən «özüm kəsdim» deməkdir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Saçımı kəsdirdim.usta kəsibI had my hair cut.
Saçımı kəsdim.özüm kəsdim (danışıqda bəzən bərbərdə də)I cut my hair.
Maşınımı təmir etdirməliyəm.xidmətI need to get my car repaired.
Yataq otağını rənglətdim.usta rəngləyibI had the bedroom painted.
Qatarda telefonumu oğurladılar. / Telefonum oğurlandı.xoşagəlməz hadisəI had my phone stolen on the train.
Müəllim şagirdlərə inşalarını yenidən yazdırdı.kiməsə iş gördürməkThe teacher had the students rewrite their essays.
Uşaqlara tərəvəzlərini yedirə bilmədim.razı salmaqI couldn't get the kids to eat their vegetables.

Quruluş

have / get + obyekt + üçüncü forma

Mübtədahave / getObyektÜçüncü forma
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Müxtəlif zamanlarda — yalnız have / get dəyişir

ZamanNümunə
Present SimpleI have my teeth checked every six months.
Present ContinuousWe're having the windows cleaned today.
Past SimpleShe had her bag repaired.
Present PerfectHave you had your eyes tested recently?
gələcək (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
modal feilYou should get that tooth looked at.
-ing formasıI hate having my photo taken.

İnkar və sual — burada have əsas feildir, ona görə do / does / did işlədin:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

QəlibMənasıNümunə
have + şəxs + feilin əsas formasıkimdənsə xahiş etmək və ya tapşırmaq (çox vaxt onun işidir)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + şəxs + to + məsdərrazı salmaq və ya təşkil etməkI finally got my son to tidy his room.

İstifadə

1Have something done: xidmətlər

Bir peşəkarın sizin üçün bir iş görməsini təşkil edəndə have + obyekt + üçüncü forma işlədin. Azərbaycancada burada çox vaxt icbar növ işlənir: «kəsdirmək», «yoxlatmaq», «yudurmaq».

I'm having my hair cut on Friday.
Cümə günü saçımı kəsdirirəm.
«kəsdirirəm» → having … cut; yaxın plan
We had the boiler serviced before the winter.
Qışdan əvvəl kombini ustaya yoxlatdıq.
«yoxlatdıq» → had … serviced
How often do you have your car washed?
Maşınınızı neçə vaxtdan bir yudurursunuz?
sualda do: have burada əsas feildir
She's just had her nails done for the wedding.
O, toy üçün indicə manikür etdirib.
«o» burada qadındır → she, her
You should have that mole checked by a doctor.
O xalı həkimə yoxlatsan yaxşıdır.
by + şəxs: yalnız əlavə məlumat verəndə

2Get something done: qeyri-rəsmi və zəhmətlə

Get + obyekt + üçüncü forma eyni mənadadır, amma daha qeyri-rəsmidir və danışıqda çox işlənir. Bəzən zəhməti və ya nəhayət bir işin öhdəsindən gəlməyi bildirir. İşi özünüz görəndə də işlənir: onda «başa çatdırmaq» deməkdir.

I need to get my phone screen replaced.
Telefonumun ekranını ustada dəyişdirməliyəm.
xidmət → get … replaced
Where did you get your glasses made?
Eynəyini harada düzəltdirdin?
«düzəltdirdin» → get … made
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Üç həftədən sonra nəhayət paltaryuyan maşını təmir etdirə bildik.
get: zəhmət, nəhayət
I'll get the report finished by Monday.
Hesabatı bazar ertəsinə qədər bitirəcəyəm.
işi özüm görəcəyəm: get = başa çatdırmaq

3Bütün zamanlarda və formalarda

Causative quruluşu bütün zamanlarda, modal feillərdən sonra və -ing formasında işlənir. Yalnız have / get dəyişir; üçüncü forma eyni qalır.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Hazırda ustalar onların evinə yeni mətbəx quraşdırır.
Present Continuous: are having … fitted
I've never had my ears pierced.
Heç vaxt qulağımı deşdirməmişəm.
«deşdirməmişəm» → never had … pierced
We're going to get the house painted next spring.
Gələn yaz evi rənglətəcəyik.
«rənglətəcəyik» → going to get … painted
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Yanğın siqnalı işə düşəndə rəssam onun portretini çəkirdi.
Past Continuous: was having … painted
I can't stand having my blood taken.
Analiz üçün qan verməyə dözə bilmirəm.
-ing forması: having … taken

4Xoşagəlməz hadisələr: sizin başınıza gələnlər

Eyni quruluş başınıza gələn, sizin təşkil etmədiyiniz xoşagəlməz hadisəni də təsvir edir. have işlədin; qeyri-rəsmi danışıqda get də mümkündür. Azərbaycancada burada icbar növ yox, məchul növ və ya «-dılar» işlənir.

I had my phone stolen on the train.
Qatarda telefonumu oğurladılar.
«oğurladılar» → I had … stolen
He had his licence taken away for speeding.
Sürət həddini aşdığı üçün onun sürücülük vəsiqəsini əlindən aldılar.
he, his → kişi
We had our flight cancelled at the last minute.
Reysimizi son anda ləğv etdilər.
She got her bag snatched outside the station.
Stansiyanın qabağında çantasını əlindən qapıb qaçdılar.
qeyri-rəsmi: get

5Have someone do / get someone to do

İşi görən şəxsi demək üçün have + şəxs + feilin əsas forması (tapşırıq, çox vaxt bu, həmin adamın işidir) və ya get + şəxs + to + məsdər (razı salmaq və ya təşkil etmək) işlədin. Have someone do xüsusilə Amerika ingiliscəsində çox işlənir.

I'll have my assistant send you the details.
Köməkçimə deyərəm, təfərrüatları sizə göndərsin.
have + şəxs + feilin əsas forması, to yoxdur
The teacher had the students rewrite their essays.
Müəllim şagirdlərə inşalarını yenidən yazdırdı.
«yazdırdı» → had … rewrite
Can you get someone to look at my laptop?
Noutbukuma baxmaq üçün kimisə tapa bilərsən?
get + şəxs + to
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Uşaqlara tərəvəzlərini yedirə bilmədim.
«yedirə bilmədim» → couldn't get … to eat
We got a friend to drive us to the airport.
Bir dostumuzdan xahiş etdik ki, bizi hava limanına aparsın.
razı saldıq: get + to

Tez-tez edilən səhvlər

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Üçüncü formanı işlədin.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Söz sırası: have + obyekt + üçüncü forma.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + şəxs + to + məsdər.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + şəxs + feilin əsas forması (to olmadan).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? və ya Do you have your eyes tested?
have əsas feildir: sualda köməkçi feil işlədin.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, Past Perfect formasıdır: oğru siz imişsiniz!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Gündəlik danışıqda çox deyilir, amma əslində «özüm kəsdim» deməkdir.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. İcbar şəkilçisi → make. «Maşınımı təmir etdirdim» cümləsindəki «-dir» şəkilçisi «məcbur etmək» kimi başa düşülür və make işlənir. Amma xidmət üçün ingiliscədə have / get + obyekt + üçüncü forma lazımdır.

❌I made my car repair in Ganja.
✅I had my car repaired in Ganja. və ya I got my car repaired in Ganja.
Xidmət: have + obyekt + üçüncü forma.

2. «Rəşada yoxlatdım» → make … to. Azərbaycancada işi görən şəxs yönlük halda gəlir («Rəşada yoxlatdım»), feil isə icbar növdə olur. Sözbəsöz tərcümədə make və to yanaşı gəlir. Xahiş və ya razı salmaq üçün get + şəxs + to + məsdər, tapşırıq üçün have + şəxs + feilin əsas forması işlədin; make isə məcbur etmək deməkdir.

❌I made Rashad to check my laptop.
✅I got Rashad to check my laptop. və ya I had Rashad check my laptop.
make sözündən sonra to gəlmir və make «məcbur etmək» deməkdir.

3. Söz sırası: «Şəkidəki evimizi rənglətdik». Azərbaycancada feil cümlənin sonunda olduğu üçün ingiliscədə üçüncü formanı had sözündən dərhal sonra qoymaq asandır. Belə alınan cümlə Past Perfect olur: «özümüz rəngləmişdik».

⚠️(Ustalar evi rənglədi.) We had painted our house in Sheki last summer.
✅We had our house in Sheki painted last summer.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, Past Perfect formasıdır: evi özünüz rəngləmisiniz.

4. «Qulağımı deşdim» → I pierced my ears. Danışıqda icbar növü atıb «saçımı kəsdim», «qulağımı deşdim» deyirik, amma bunu ustanın etdiyini nəzərdə tuturuq. İngiliscədə I pierced my ears «özüm deşdim» kimi başa düşülür.

⚠️(Leyla zərgər dükanında qulağını deşdirib.) Leyla: I pierced my ears last week.
✅Leyla: I had my ears pierced last week.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, Leylanın qulağını özü deşdiyini bildirir.

Qarışdırmayın

I did it və I had it done — işi kim görüb? Azərbaycancada da fərq var: «rənglədim» və «rənglətdim».

I painted the bedroom.
Yataq otağını rənglədim.
özüm
I had the bedroom painted.
Yataq otağını rənglətdim.
usta rəngləyib

had something done (causative) və had done (Past Perfect) — söz sırası hər şeyi dəyişir. B1-03 dərsinə baxın.

I had my car washed.
Maşınımı yudurdum.
kimsə mənim üçün yuyub
I had washed my car.
Maşınımı yumuşdum.
Past Perfect: özüm yumuşdum, başqa bir hadisədən əvvəl

get someone to do və make / let someone do — get = razı salmaq, make = məcbur etmək, let = icazə vermək. B1-18 dərsinə baxın.

I got him to help me.
Onu razı saldım ki, mənə kömək etsin.
razı saldım
I made him help me.
Onu mənə kömək etməyə məcbur etdim.
onun seçimi yox idi
I let him help me.
Mənə kömək etməsinə icazə verdim.
icazə verdim

had something stolen və got stolen — I had my car stolen (causative: diqqət məndədir) və My car got stolen (get ilə məchul növ: diqqət maşındadır). Get ilə məchul növ B2-13 dərsində öyrədilir.

Yazılış və tələffüz

  • Vurğu adətən have sözünə yox, obyektə və üçüncü formaya düşür: I had my HAIR CUT.
  • Burada have əsas feildir, ona görə qısaldılmır: I've had my car repaired düzgündür (birinci have köməkçi feildir), amma I've my car repaired yox.
  • -ed sonluğu: kar səslərdən sonra /t/ (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), t və d səslərindən sonra /ɪd/ (painted, mended: bir heca artır), digər cingiltili səslərdən sonra /d/ (repaired, cleaned). /t/ və /d/ hallarında sait artırmayın: fixed bir hecadır.
  • Söz sonundakı /d/ səsini karlaşdırmayın: repaired sözünün sonunda /d/ səsi var, /t/ yox.
  • Causative quruluşda işlənən bir çox feilin üçüncü forması qaydasızdır: cut, done, made, taken, stolen, sewn. dyed (boyanmış) və died (ölmüş) sözlərinin yazılışına diqqət edin: eyni səslənirlər, /daɪd/.

Qızıl qayda

İşi sizin üçün başqası görür və ya bu, başınıza gəlir: have / get + obyekt + üçüncü forma. Şəxsi demək üçün: have someone do, get someone to do. Azərbaycancadakı icbar növ («kəsdirdim», «təmir etdirdim») = have / get … done, make yox.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın və ya cümləni yenidən yazın.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Causative quruluşla yenidən yazın: A mechanic is servicing my car.
  6. get ilə yenidən yazın: A photographer will take our wedding photos.

B. Məna

Düzgün formanı seçin və ya suala cavab verin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I'll get my sister … me move.
  2. Düzgün cavabı seçin: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." İşi kim görüb? …
  4. "I had cleaned my suit." İşi kim görüb? …
  5. Hansı cümlə xoşagəlməz hadisəni təsvir edir?

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Mətndə

Hər yerə bir söz və ya mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Peşəkarların sizin üçün mütəmadi gördüyü iki iş haqqında yazın.
  2. get someone to do ilə kimdənsə sizin üçün etməsini istədiyiniz bir iş haqqında yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle Clauses azərbaycanca: Feeling tired, After leaving, Having finished
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To azərbaycanca: öhdəlik və zərurət ətraflı
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Cavablar

A. Quruluş

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Məna

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Səhvi tapın

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Mətndə

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Sizin növbəniz

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Qarışıq təkrar

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play