Remember, forget, stop, try: -ing, yoxsa to? Fərqi sadə dillə
Remember, Forget, Stop, Try
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz remember, forget, stop və try feillərindən sonra -ing forması ilə to arasında seçim edə və bu seçimin mənanı necə dəyişdiyini izah edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Əksər feillərdə -ing və to arasında seçim sadəcə öyrənilməli bir faktdır (B1-17 dərsinə baxın). Amma bir neçə çox işlənən feildə seçim mənanı dəyişir və bunun arxasında bir məntiq var.
A1-25 və A2-25 dərslərindəki oxu xatırlayın: to + məsdər irəliyə göstərir, əsas feildən sonra gələn hərəkətə: vəzifəyə, məqsədə, niyyətə. -ing forması isə hərəkətin özünə baxır və bu hərəkət çox vaxt artıq realdır: ya daha əvvəl baş verib, ya da artıq davam edir.
I remember locking the door: əvvəl bağlamaq, sonra xatirə. Remember to lock the door: əvvəl yadda saxla, sonra bağla.
She stopped smoking: siqaret çəkmək real idi və bitdi. She stopped to smoke: o, yeriməyi dayandırdı, siqaret çəkmək isə sonra gəldi.
Bu şəkli yadda saxlayın: -ing hərəkətin özünə baxır, to irəliyə göstərir. Onda bu dörd feil məntiqli görünəcək.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Burada yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində də bu fərq var, sadəcə başqa formalarla. Xatirə üçün -dığını / -diyini işlədirik: «Qapını bağladığımı xatırlayıram» = I remember locking the door. Tapşırıq üçün isə -mağı / -məyi və çox vaxt «unutma» deyirik: «Qapını bağlamağı unutma» = Remember to lock the door / Don't forget to lock the door. Stop və try üçün isə ayrı-ayrı feillər var: vərdişi atmaq «tərgitmək», «kəsmək», «dayandırmaq»; məqsəd üçün dayanmaq «… üçün dayanmaq»; səy «-mağa çalışmaq»; sınaq isə «-mağı yoxlamaq, sınamaq».
Çətinlik başqa yerdədir. Məktəbdə «to + feil = -maq» kimi öyrəndiyimiz üçün «-mağı dayandır», «-mağa çalış» formalarını avtomatik olaraq to ilə çeviririk. Digər tərəfdən, «-mağı sevirəm» = I like doing qəlibinə alışdığımız üçün «-mağı unutdum» da -ing ilə çevrilir. Hər iki halda forma yox, məna qərar verir: xatirə, yoxsa tapşırıq? bitən hərəkət, yoxsa məqsəd? səy, yoxsa sınaq?
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Uşaq vaxtı bu çimərliyə gəldiyimi xatırlayıram. | xatirə | I remember visiting this beach as a child. |
| Çıxanda işıqları söndürməyi unutma. | tapşırıq | Remember to switch off the lights when you leave. |
| Atam on il əvvəl siqareti tərgitdi. | vərdişi atmaq | My dad stopped smoking ten years ago. |
| Yolda su almaq üçün dayandıq. | məqsəd | We stopped to buy some water on the way. |
| Bankanı açmağa çalışdım, amma açılmadı. | səy | I tried to open the jar, but … |
| Noutbukunu yenidən başlatmağı yoxla. | sınaq | Try restarting it. |
Quruluş
| Feil | + -ing | + to + məsdər |
|---|---|---|
| remember | daha əvvəlki hərəkətin xatirəsi | tapşırığı yadda saxlamaq və sonra etmək |
| forget | daha əvvəlki hərəkətin xatirəsi (əsasən I'll never forget + -ing) | tapşırığı etməmək |
| stop | fəaliyyəti bitirmək | bir işi başqa bir iş etmək üçün dayandırmaq |
| try | bir şeyi sınaq kimi etmək, kömək edəcəkmi, görmək üçün | çətin bir işi etməyə səy göstərmək |
Hadisələrin ardıcıllığı
| Cümlə | Əvvəl | Sonra |
|---|---|---|
| I remember posting the letter. | posting | remembering |
| Remember to post the letter. | remembering | posting |
| We stopped talking. | talking | stopping |
| We stopped to talk. | stopping | talking |
İstifadə
1Remember + -ing və ya to
Remember + -ing = əvvəl baş vermiş bir şeyin xatirəsi. Remember + to = tapşırığı unutmamaq və sonra onu etmək. -ing formasından əvvəl şəxs də qoya bilərsiniz: I remember my dad singing. Azərbaycancada birincisi «-dığını xatırlamaq», ikincisi çox vaxt «-mağı unutmamaq» olur.
2Forget + to və ya -ing
Forget + to = tapşırığı yadınızdan çıxdığı üçün etməmək. Bu, daha çox işlənən qəlibdir. Forget + -ing əsasən I'll never forget… (güclü xatirə) və I'd forgotten all about… ifadələrində işlənir.
3Stop + -ing və ya to
Stop + -ing = fəaliyyəti bitirmək və ya vərdişi atmaq. Stop + to = etdiyiniz işi başqa bir şey etmək üçün dayandırmaq; buradakı to məqsəd bildirir (A2-26 dərsinə baxın). Azərbaycancada məqsədi «üçün» aydın göstərir: «su almaq üçün dayandıq».
4Try + to və ya -ing
Try + to = çətin bir işi etməyə səy göstərmək; bəlkə alınmayacaq. Try + -ing = bir şeyi sınaq kimi etmək, problemi həll edəcəkmi, görmək üçün. Try + -ing çox vaxt məsləhət vermək üçün işlənir. Azərbaycancada birincisi «-mağa çalışmaq», ikincisi «-mağı yoxlamaq / sınamaq»dır.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-mağı unutdu» → forgot + -ing. «Üzməyi sevirəm» = I like swimming qəlibinə alışdığımız üçün «Çörək almağı unutdu» cümləsindəki «-mağı» formasını da -ing ilə çevirmək asandır. Amma bu, edilməyən tapşırıqdır: forget + to.
2. «Babamın … danışdığını xatırlayıram» → remember someone to do. Azərbaycancada xatirədəki şəxs yiyəlik halda gəlir, feil isə «-dığını» formasında. Bunu çevirəndə bəzən to qoyulur. Başqa birinin keçmiş hərəkətinin xatirəsi üçün remember + şəxs + -ing işlədin.
3. «Danışmağı dayandırın» → stop to talk. «-mağı» formasını «to + feil» kimi əzbərlədiyimiz üçün «Danışmağı dayandırın» cümləsi Stop to talk kimi çıxır. Bu, «danışmaq üçün dayanın» deməkdir, yəni tam əksi.
4. «Yoxla» → try to. «Çalışmaq» və «yoxlamaq» fərqli feillərdir, amma ikisi də try ilə çevrilir və ikisindən sonra da «-maq» forması gəlir. Sınaq və məsləhət üçün try + -ing daha təbiidir.
Qarışdırmayın
try to do və try doing — səy və sınaq.
stop to do və stop doing — məqsəd və bitmə.
remember doing və remember to do — xatirə və tapşırıq.
Mənası dəyişən digər feillər — regret, mean, go on, like və need B2-16 dərsindədir. enjoy və ya decide kimi feillərin isə yalnız bir qəlibi var və məna dəyişmir (B1-17 dərsinə baxın).
Yazılış və tələffüz
- -ing formasının yazılışı: stop → stopping (samit qoşalaşır), forget → forgetting (vurğu son hecadadır, ona görə t qoşalaşır), try → trying (y qalır).
- to samitdən əvvəl zəif deyilir: /tə/, məsələn to call /tə ˈkɔːl/.
- stopped to birləşməsində iki t səsi birləşib bir olur: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). Ona görə feildən sonra to, yoxsa -ing gəldiyinə diqqətlə qulaq asın.
- remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US): vurğu ikinci hecaya düşür. Azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.
- -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur: dilin arxası yumşaq damağa qalxır, hava burundan çıxır, sonda ayrıca «q» deyilmir. Bu dərsdə bu, xüsusilə vacibdir: stopped talking və stopped to talk fərqini eşitdirmək lazımdır.
Qızıl qayda
remember, forget, stop və try feillərindən sonra -ing hərəkətin özünə və ya artıq baş vermiş şeyə baxır, to isə irəliyə, sonra gələn hərəkətə göstərir: tapşırığa, məqsədə və ya səyə. Azərbaycan formasına yox, mənaya baxın: «-dığını xatırlayıram» = remember doing, «-mağı unutma» = remember to do, «-mağa çalışdım» = tried to, «-mağı yoxla» = try doing.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.
-
I clearly remember (put) my keys in my bag.
-
Please remember (water) the plants while I'm away.
-
My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
-
On the way home, we stopped (buy) some coffee.
-
I'll never forget (see) the sea for the first time.
-
Did you remember (lock) the back door, or is it still open?
B. Məna
Mötərizədəki izaha uyğun formanı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I tried … the box, but it was too heavy. (= I made an effort, but failed)
-
Düzgün cavabı seçin: If the soup is too salty, try … a potato. (= do it as an experiment and see if it helps)
-
Düzgün cavabı seçin: We stopped … at the view. (= we stopped walking so that we could look)
-
Düzgün cavabı seçin: I'll never forget … my hero. (= a memory)
-
Hansı cümlə «tərgitdi» deməkdir?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I remember to go to that beach when I was a child.
-
Don't forget calling your grandmother tonight.
-
Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
-
I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Mətndə
Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
İki cümlə yazın: uşaqlıqda etdiyinizi xatırladığınız bir şey və bu həftə etməyi unutmamalı olduğunuz bir şey.
-
Dostunuz yata bilmir. try + -ing ilə ona iki məsləhət verin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar I've decided (look) for a new job.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar Do you mind (wait) a few minutes?
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək My parents made me (practise) the piano every day.
-
B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing) I'm looking forward to (see) you.
Cavablar
A. Quruluş
- putting
- to water
- driving
- to buy
- seeing
- to lock
B. Məna
- to lift
- adding
- to look
- meeting
- She stopped smoking.
C. Səhvi tapın
- I remember going to that beach when I was a child.
- Don't forget to call your grandmother tonight.
- Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
- ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Mətndə
- to pack
- putting / having put
- to get
- checking
- to find
- searching
E. Sizin növbəniz
- I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
- Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.
F. Qarışıq təkrar
- to look
- waiting
- practise
- seeing
