İngilizce Must Be, Can't Be, Might Be: Şimdiki Zamanda Tahmin (Deduction)
Must Be, Can't Be, Might Be: Present Deduction
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda kanıtlara bakarak şimdiki zaman hakkında mantıklı tahminler yapabilecek — She must be at work, That can't be right, He might be asleep — ve ne kadar emin olduğunuzu gösterebileceksiniz.
Temel Fikir
Çoğu zaman bir şeyi kesin olarak bilmeyiz, ama elimizde ipuçları vardır. Bir dedektif gibi kanıtlara bakar ve bir sonuca varırız. Buna deduction (çıkarım) denir. İngilizce, bu sonucun ne kadar güçlü olduğunu modal fiillerle gösterir.
Dedektifin defterini ve içindeki üç olası kararı düşünün. must = "Mantıklı olan tek açıklama bu": The lights are off and the car has gone — they must be out. (Işıklar kapalı, araba yok; dışarıda olmalılar.) can't = "Bu imkânsız": She has just eaten a huge lunch — she can't be hungry. (Az önce kocaman bir öğle yemeği yedi; aç olamaz.) might / may / could = "Olası açıklamalardan biri": He might be in a meeting. (Toplantıda olabilir.)
Buradaki must kurallarla ilgili değildir A2-20; mantıkla ilgilidir. Bu must'ın olumsuzu da normalde mustn't değil, can't'tir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Bu konuda Türkçe ile İngilizce birbirine çok benzer. Türkçe de tahmin için zorunluluk ve olasılık bildiren ekleri kullanır: -malı, -amaz ve -abilir. İngilizcede bu işi must, can't ve might gibi modal fiiller yapar.
| Türkçe | Ne kadar emin? | İngilizce |
|---|---|---|
| Yorgun ol-malı-sın. / Yorgun-sun-dur. | eminim: doğru | You must be tired. |
| Kütüphanede ol-abilir. | mümkün | She might / may / could be in the library. |
| Toplantıdan haberi ol-mayabilir. | belki doğru değil | He might not know about the meeting. |
| On sekiz yaşında ol-amaz. | eminim: yanlış | She can't be eighteen. |
| Biriyle konuş-uyor ol-malı. | eminim: şu an oluyor | He must be talking to someone. |
İki farka dikkat edin. Birincisi, Türkçedeki -abilir eki hem "yapabilir (yeteneği var)" hem de "olabilir (belki)" anlamına gelir; İngilizcede bir duruma dair tahminde can değil, might / may / could kullanılır. İkincisi, Türkçede "tanıyor olmalısın" diyebiliriz, ama know gibi durum fiilleri İngilizcede -ing almaz: You must know her.
Yapı
Modal + fiilin yalın hali (çok sık be)
| Ne kadar emin? | Modal | Örnek |
|---|---|---|
| neredeyse eminim, doğru | must | She must be exhausted. |
| mümkün | might / may / could | He might be at the gym. |
| belki doğru değil | might not / may not | They may not be home yet. |
| neredeyse eminim, yanlış | can't / couldn't | That can't be Tom — he's in Paris. |
Modal + be + -ing — şu anda devam eden bir şey hakkında tahmin
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| must be + -ing | She must be working late. |
| might / may / could be + -ing | They might be having dinner. |
| can't be + -ing | You can't be leaving already! |
Modal + başka fiiller — çoğunlukla durum fiilleri (know, have, live, mean, like, want)
| Örnek | Anlam |
|---|---|
| You must know Ana — she works in your office. | Onu tanıdığına eminim. |
| He can't live here — his name isn't on the door. | Burada oturmadığına eminim. |
| They may have a spare key. | Belki yedek anahtarları vardır. |
Sorular — could ya da might ya da Do you think…? kullanın. Sorularda can de mümkündür: Who can that be?
| Soru | Örnek |
|---|---|
| Could… ? | Could that be our taxi? |
| Who might… ? | Who might that be at the door? |
| Who can… ? | Who can that be at this time of night? |
| Do you think… ? | Do you think she's ill? |
Kullanımlar
1must — neredeyse kesin doğru
Kanıtlar mantıklı tek bir sonuca işaret ediyorsa must kullanın. Türkçedeki "-malı" ya da "-dır" ekinin tahmin anlamıdır.
2can't / couldn't — neredeyse kesin yanlış
Kanıtlar bir şeyin imkânsız olduğunu gösteriyorsa can't kullanın: "…-amaz". Couldn't da mümkündür ve biraz daha dolaylı duyulur.
3might / may / could — mümkün
Bir şey mümkün ama emin olacak kadar kanıtınız yoksa bunları kullanın: "…-abilir". Tahminde üçü de hemen hemen aynı anlama gelir; may biraz daha resmîdir. "Belki değil" demek için couldn't değil, might not ya da may not kullanın A2-22: "…-mayabilir".
4Devam eden eylemler hakkında tahmin: modal + be + -ing
Şu anda olan bir şey hakkında tahmin için modal + be + -ing kullanın: "…-iyor olmalı / olabilir". Durum fiilleri ise basit halde kalır: He must be knowing değil, He must know.
5Kanıttan sonuca varmak
Bir çıkarımın genellikle bir gerekçesi olur. Önce kanıtı, sonra sonucu söyleyin (çoğu zaman so ile), ya da önce sonucu söyleyip because ekleyin. Birinin tahminini sormak için could, might ya da Do you think…? kullanın.
6Tahmin anlamında must not — mümkün ama nadir
Must not (= yanlış olduğuna eminim) tahminde kullanılabilir; bu daha çok Amerikan İngilizcesindedir ve genellikle kısaltılmadan söylenir. İngiliz İngilizcesinde mustn't daha çok yasak olarak algılanır A2-20. Her yerde güvenli seçim can't'tir.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-abilir" = can sanmak. Türkçede "Endişeli olabilir" ile "Yüzebilir" aynı eki kullanır. Bu yüzden şimdiki bir durum hakkındaki tahminde can kullanmak çok yaygındır. Bir duruma dair tahmin için might / may / could kullanın.
2. "Tanıyor olmalısın" yapısını kelime kelime çevirmek. Türkçede "-iyor olmalı" her fiille kurulabilir: "tanıyor olmalısın", "biliyor olmalı". İngilizcede ise know, own, like, have, want gibi durum fiilleri -ing almaz.
3. "-mayabilir" ile "-amaz"ı karıştırmak. "Evde olmayabilir" (belki değil) ile "evde olamaz" (kesinlikle değil) Türkçede ayrıdır; İngilizcede de öyledir. Ama -abilir eki could gibi algılandığı için "olmayabilir" yerine couldn't demek kolaydır. Couldn't "imkânsız" demektir.
4. "-malı"nın olumsuzunu mustn't sanmak. Zorunlulukta must → mustn't olduğu için tahminde de aynısını yapmak akla gelir. Ama tahminde must'ın normal karşıtı can't'tir: "olmalı" ↔ "olamaz".
Karıştırılmasın
Tahmin anlamında must ve zorunluluk anlamında must — Aynı kelime, farklı görev: tahmin = mantık; zorunluluk = kural A2-20. Türkçede de "-malı" ekinin bu iki görevi vardır.
can't (imkânsız) ve mustn't (yasak)
might not ve can't — might not kapıyı açık bırakır; can't kapıyı kapatır.
Şimdiki ve geçmiş tahmin — Geçmiş hakkındaki tahminler için must have / can't have / might have + past participle kullanılır. Bu konu B2-06'da.
Yazım ve Telaffuz
- Tahmin anlamındaki must genellikle zayıf okunur: /məst/, ünsüzden önce /məs/ — She must be… "şi mıs bii" gibi duyulur.
- can't güçlü ve vurguludur: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). Sondaki /t/ çoğu zaman zor duyulur; olumsuz olduğunu uzun sesli (UK) ya da vurgu (US) belli eder: That can't be right — "kaant" (UK), "kent" (US).
- Şüphe göstermek istediğinizde might çoğu zaman vurgulanır: It MIGHT be true… but I doubt it.
- You must be joking! ve You can't be serious! kalıp tepkilerdir; joking ve serious kelimelerini güçlü vurgulayın.
Altın Kural
Önce kanıt, sonra sonuç. must = doğru olduğuna eminim ("olmalı"); might / may / could = mümkün ("olabilir"); can't = doğru olmadığına eminim ("olamaz"). "Belki değil" için might not / may not; "kesinlikle değil" için normal seçim can't'tir. Tek bir durum hakkındaki tahminde "-abilir" ekine aldanıp can kullanmayın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantezdeki fiil ve açıklamaya göre boşlukları doldurun.
-
She's been running for an hour. She (be) tired. (I'm sure.)
-
That (be) Jack — he's on holiday in Thailand. (I'm sure it isn't.)on holiday (UK) = on vacation (US)
-
I'm not sure where my keys are. They (be) in the car.
-
He isn't answering. He (sleep). (I'm sure.)
-
"Belki değil" anlamına çevirin: She may be at home.
-
could ile soru kurun: That is our taxi.
-
They (live) here — the name on the door is different. (I'm sure they don't.)
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: You … be hungry — you've just had a big lunch.
-
Doğru olanı seçin: Everyone's carrying umbrellas. It … be raining.
-
Bu cümle ne anlama gelir? "She might not be at work."
-
Telefon çalıyor. Annem bu saatte sık sık arar, ama patronum da arar. Doğru olanı seçin: … Mum.
-
"You must be tired" cümlesinde must neyle ilgilidir? …
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
They must to be at the cinema.
-
He might be study at the moment.
-
"Where's Ella?" "She can be in the garden."
-
You must be knowing my sister.
-
That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu tamamlayın. Konuşanların ne kadar emin olduğuna dikkat edin.
Ben: Whose car is that outside?
Ana: It 18 be Mark's. His car is blue, and that one's red.
Ben: Then it 19 be the new neighbours' car. I'm not sure.
Ana: Look — there are boxes everywhere. They 20 be moving in today. That's obvious!
Ben: Then they 21 (feel) exhausted. I'm sure of it. Shall we take them some coffee?
Ana: Good idea. But they 22 (have) lunch right now — I don't know. Let's wait an hour.
E. Sıra Sende
-
Etrafınıza bakın. Biri must, biri can't ile iki tahmin yazın ve kanıtını da verin.
-
Bir arkadaşınız telefonu açmıyor. might, may ve could ile üç olası açıklama yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-20 İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı You ___ wear a seatbelt — it's the law. …
-
A2-22 İngilizce May, Might, Could Kullanımı: Olasılık Bildirme … it will rain later.
-
B1-14 İngilizce Indirect Questions: Kibar Soru Sorma (Could You Tell Me Where…?) Do you know where ___? …
Cevap anahtarı
A. Yapı
- must be
- can't be / couldn't be
- might be / may be / could be
- must be sleeping
- She may not be at home. / She might not be at home.
- Could that be our taxi?
- can't live / couldn't live
B. Anlam
- can't
- must
- Perhaps she isn't.
- It might be
- logic
C. Hatayı Bul
- They must be at the cinema.
- He might be studying at the moment.
- She could be in the garden. / She might be in the garden. / She may be in the garden.
- You must know my sister.
- ✓ That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Bağlam İçinde
- can't / couldn't
- might / may / could
- must
- must be feeling / must feel
- might be having / may be having / could be having
E. Sıra Sende
- My neighbour's car isn't there, so she must be at work. It can't be very late — it's still light outside.
- She might be driving. She may be in a meeting. Her phone could be switched off.
F. Karışık Tekrar
- must
- Maybe
- the station is
