Who called you, yoxsa Who did you call? Mübtəda və tamamlıq sualları sadə dillə
Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz who, what, which və how many ilə iki növ sual verə biləcəksiniz: mübtəda haqqında suallar (Who called you?) və tamamlıq haqqında suallar (Who did you call?). Həmçinin ön sözü sualın sonuna qoya (Who did you go with?), inkar sualları verə və onlara düzgün cavab verə (Don't you like it?) biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bu cümləyə baxın: Anna called Ben. Burada iki adam var. Hər biri haqqında sual verə bilərsiniz.
Sual sözünü bir tapmaca parçası kimi təsəvvür edin. Zəngi kimin etdiyini, yəni mübtədanı bilmirsinizsə, who parçası birbaşa mübtədanın yerinə oturur: Who called Ben? Başqa heç nə yerindən tərpənmir. Söz sırası adi cümlədəki kimidir, ona görə nə do, nə does, nə də did lazımdır.
Zəngi kimin aldığını, yəni tamamlığı bilmirsinizsə, who parçası cümlənin əvvəlinə tullanır və sizə mübtədadan əvvəl köməkçi feili olan adi sual lazım olur: Who did Anna call?
Deməli, sual verməzdən əvvəl qərar verin: işi görən haqqında soruşuram, yoxsa işin yönəldiyi adam haqqında?
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində sual sözü cavabın yerində qalır, fərqi isə onun hal şəkilçisi göstərir: «Sənə kim zəng etdi?» (mübtəda), «Anna kimə zəng etdi?» (tamamlıq), «Dünən kimi gördün?», «Kimlə getdin?». Söz sırası dəyişmir, köməkçi feil də yoxdur. İngiliscədə sual sözünün şəkilçisi yoxdur: who həm «kim», həm «kimi», həm də «kimə» ola bilər. Fərqi söz sırası göstərir. Mübtəda sualında söz sırası azərbaycancadakı kimi sadədir: Who called you? Tamamlıq sualında isə did və söz sırasının dəyişməsi lazımdır: Who did you call? Ön sözü də azərbaycancadakı kimi sual sözünə yapışdırmırıq: «kimlə» → Who… with? İnkar suallarına cavabda da fərq var: azərbaycanca «hə, yox» suala razılıq bildirir («Qəhvə sevmirsən?» «Hə, sevmirəm»), ingiliscədə isə Yes / No faktın özünə uyğun gəlir: No, I don't.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Sənə kim zəng etdi? | mübtəda haqqında sual | Who called you? |
| Sən kimə zəng etdin? | tamamlıq haqqında sual | Who did you call? |
| Nə oldu? | mübtəda: bir şey oldu | What happened? |
| Nə dedi? | tamamlıq | What did she say? |
| Kinoya kimlə getdin? | ön söz sonda | Who did you go to the cinema with? |
| Bu hədiyyə kimin üçündür? | ön söz sonda | Who is this present for? |
| «Qəhvə sevmirsən?» «Hə, sevmirəm.» | inkar sualına cavab | "Don't you like coffee?" "No, I don't." |
Quruluş
Bir cümlə haqqında iki sual: Anna called Ben.
| Nə haqqında soruşuruq? | Sual | Cavab |
|---|---|---|
| mübtəda | Who called Ben? | Anna (did). |
| tamamlıq | Who did Anna call? | Ben. |
Mübtəda sualları — sual sözü + feil (do / does / did yoxdur)
| Zaman | Nümunə |
|---|---|
| Present Simple | Who lives here? (he/she/it forması: -s) |
| Past Simple | What happened? |
| Present Continuous | Who is making that noise? |
| Modal feil | Who can help me? |
Tamamlıq sualları — sual sözü + köməkçi feil + mübtəda + feil
| Zaman | Nümunə |
|---|---|
| Present Simple | Who do you live with? |
| Past Simple | What did you buy? |
| Present Continuous | What are you doing? |
| Modal feil | Who can we ask? |
Mübtəda kimi Which / How many + isim
| Mübtəda sualı | Tamamlıq sualı |
|---|---|
| Which bus goes to the airport? | Which bus did you take? |
| How many people came to the party? | How many people did you invite? |
İnkar sualları — inkar köməkçi feil (qısaldılmış forma) + mübtəda
| Forma | Nümunə |
|---|---|
| Hə / yox sualı | Don't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished? |
| Wh- sualı | Why didn't you call? / Why aren't you ready? |
| Mübtəda sualı | Who didn't come? |
İnkar suallarına cavab — suala yox, fakta cavab verin
| Sual | Fakt təsdiqdir | Fakt inkardır |
|---|---|---|
| Don't you like coffee? | Yes, I do. (Sevirəm.) | No, I don't. (Sevmirəm.) |
| Isn't she coming? | Yes, she is. (Gəlir.) | No, she isn't. (Gəlmir.) |
İstifadə
1who ilə mübtəda sualları
İşi görən adam haqqında soruşmaq üçün Who + feil işlədin. Present Simple formasında, bir neçə adam gözləsəniz belə, he/she/it formasını (-s) işlədin.
2what ilə mübtəda sualları
Nəyəsə səbəb olan və ya baş verən şey haqqında soruşmaq üçün What + feil işlədin.
3Tamamlıq sualları
İşin yönəldiyi adam və ya əşya haqqında soruşmaq üçün sual sözü + köməkçi feil + mübtəda + feil işlədin.
4Mübtəda kimi which və how many
Which + isim və How many + isim də mübtəda ola bilər. Onda do / does / did olmur.
5Ön sözlə bitən suallar
Sual sözü ön sözün (with, to, about, for, from) tamamlığıdırsa, gündəlik ingiliscədə ön söz adətən sualın sonuna keçir.
6İnkar sualları
İnkar sualını təəccüb göstərmək (Don't you like it?), kimdənsə razılıq istəmək (Isn't it beautiful?) və ya səbəb soruşmaq üçün, çox vaxt bir az narazılıqla (Why didn't you call?) işlədin. Fakta cavab verin: Yes = fakt təsdiqdir, No = fakt inkardır.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Tamamlıq sualında do / does / did yoxdur. Azərbaycan dilində «Kamran ad günü üçün nə istəyir?» sualında söz sırası adi cümlədəki kimidir, köməkçi feil də yoxdur. İngiliscədə isə tamamlıq haqqında soruşanda do / does / did + mübtəda + feilin əsas forması lazımdır.
2. «Kimlə», «kimin üçün» → With who…?, For who…? Azərbaycancada qoşma və şəkilçi sual sözünə yapışır, ona görə ingiliscədə də ön sözü sualın əvvəlinə qoymaq istəyirik. Gündəlik ingiliscədə ön söz sona keçir.
3. İnkar sualına «Hə, … -mır» cavabı. Azərbaycanca «hə» suala razılıq bildirir: «Ət yemirsən?» «Hə, yemirəm, vegetarianam». İngiliscədə Yes / No fakta uyğun gəlir: yemirsinizsə, No deyin.
4. «Kimlər» → who + cəm feil. Azərbaycanca bir neçə adam gözləyəndə «Bunu kimlər bilir?» deyirik. İngiliscədə who mübtəda olanda Present Simple formasında feil adətən -s ilə gəlir.
Qarışdırmayın
Who called you? və Who did you call? — Özünüzdən soruşun: sual sözü işi görəndir, yoxsa işin yönəldiyi adam?
What happened? və What did you do? — Birincidə what mübtədadır (nəsə oldu), ikincidə tamamlıqdır (sən nəsə etdin).
Who's və whose — Who's = who is və ya who has. Whose isə kimin olduğunu soruşur. A2-13 dərsinə baxın.
Birbaşa və dolayı suallar — Uzun nəzakətli sualın içində (Could you tell me who…?) söz sırası yenə dəyişir. B1-14 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- Tez danışanda Who did you çox vaxt qısalır: /ˈhuː dɪdʒə/. did və you birləşəndə /dʒ/ səsi yaranır, azərbaycan dilindəki «c» səsinə yaxındır.
- What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Əvvəldəki /w/ səsi üçün dodaqları dairəvi edib irəli çıxarın: «v» deməyin.
- Sualın sonundakı ön söz vurğulanır və güclü formada deyilir: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
- Wh- sualları adətən sonda enən intonasiya ilə deyilir: Who called you? ↘
- İnkar suallarında adi danışıqda qısaldılmış forma işlənir: Don't you…? Isn't it…? Tam forma Do you not like it? də var, amma daha rəsmi və ya daha vurğulu səslənir.
Qızıl qayda
Sual sözü mübtədadırsa (işi görən), adi söz sırasını saxlayın, do / does / did işlətməyin: Who called? Tamamlıqdırsa, köməkçi feil + mübtəda işlədin: Who did you call? İnkar sualına cavab verəndə fakt təsdiqdirsə Yes, inkardırsa No deyin. «Hə, yemirəm» → No, I don't.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Tapşırığa uyğun sual qurun.
-
Mübtəda haqqında soruşun: Maria took my umbrella.
-
Tamamlıq haqqında soruşun: Maria took my umbrella.
-
Mübtəda haqqında soruşun: Five students failed the test. (How many…?)
-
Sual qurun: you / who / to / talking / are
-
Ön sözü sona keçirin: With whom did you travel?
-
İnkar sualı qurun: you / like / horror films (Present Simple)
B. Məna
Düzgün variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: Who … this song?
-
Düzgün cavabı seçin: What … for lunch?
-
Düzgün cavabı seçin: Who … next door?
-
"Didn't you see the email?" Siz onu görməmisiniz. Cavab verin: …
-
"Isn't Tom coming?" Tom gəlir. Cavab verin: …
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
What did happen last night?
-
Who you invited to the party?
-
Why you didn't tell me?
-
Which team won the match?
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə söz verilibsə, onu düzgün formada işlədin.
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bildiyiniz bir film haqqında bir mübtəda sualı və bir tamamlıq sualı yazın.
-
Heç vaxt televizora baxmayan dosta təəccüb bildirən bir inkar sualı yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-29 Who, Which, That, Where azərbaycanca: ingiliscə təyin budaq cümləsi sadə dillə The man lives next door is a pilot.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too azərbaycanca: ingiliscə «mən də» necə deyilir? "I didn't go to the party." "Neither I."
-
A1-16 Sual sözləri azərbaycanca: what, where, when, who, why, how və düzgün söz sırası often do you go to the gym?
Cavablar
A. Quruluş
- Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
- What did Maria take? / What did she take?
- How many students failed the test?
- Who are you talking to?
- Who did you travel with?
- Don't you like horror films? / Do you not like horror films?
B. Məna
- wrote
- did you eat
- lives
- No, I didn't.
- Yes, he is.
C. Səhvi tapın
- What happened last night?
- Who did you invite to the party?
- Why didn't you tell me?
- ✓ Which team won the match?
D. Mətndə
- What
- took
- did
- didn't / couldn't
- should / can / could / do / shall
E. Sizin növbəniz
- Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
- Don't you like TV?
F. Qarışıq təkrar
- who / that
- did
- How
