SlowingoГрамматика
A2 12 / 38

Something, anyone, nobody, everywhere қазақша: белгісіздік есімдіктері

Something, Anyone, Nobody, Everywhere

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз адамдар, заттар және жерлер туралы олардың атын атамай-ақ something, anyone, nobody, everywhere сияқты сөздер арқылы айта аласыз және оларды болымды, болымсыз, сұраулы сөйлемдерде және ұсыныстарда дұрыс қолдана аласыз. Сондай-ақ жалпы адамдар туралы you және they арқылы айта аласыз.

Негізгі идея

Кейде біз нақты кім, не немесе қай жер екенін білмейміз, немесе оның маңызы жоқ. Ағылшын тілі бұл үшін бір-біріне шырт етіп қосылатын екі кішкене тақтайшадан сөз құрайды.

Бірінші тақтайша қанша немесе қандай екенін айтады: some- (белгілі бір), any- (қайсысы болса да; сондай-ақ сұраулы және болымсыз сөйлемдерде), no- (нөл) және every- (бәрі). Екінші тақтайша түрін айтады: адамдар үшін -body немесе -one, заттар үшін -thing, жерлер үшін -where.

Оларды қоссаңыз, тұтас бір кесте шығады: somebody, anything, nowhere, everyone… Төрт бірінші тақтайша мен төрт екінші тақтайшадан он алты сөз құрауға болады. Ал A1-24 сабағынан білетін some мен any ережелері мұнда да дәл солай жұмыс істейді.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде де осындай сөздер жүйесі бар: біреу, бірдеңе, бір жерде (some-); ешкім, ештеңе, ешқайда (no-); бәрі, әркім, барлық жерде (every-); кез келген адам, зат, жер (any- «қайсысы болса да»). Басты айырмашылық болымсыздықта. Қазақшада еш- сөздері әрқашан болымсыз етістікпен келеді: «Ешкім келмеді», «Ештеңе білмеймін». Ағылшыншада болымсыздық біреу ғана: Nobody came (no- + болымды етістік) немесе I didn't see anybody (not + any-). Тағы екі айырмашылық бар. Қазақшада сын есім алдында тұрады: «жаңа бір нәрсе»; ағылшыншада одан кейін: something new. Ал «бәрі» көптік ұғым сияқты сезілгенімен, ағылшынша everyone, everything етістікті жекеше түрде алады: Everyone is ready.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Біреу қолшатырын автобуста қалдырып кетіпті.белгілі бір адамSomebody left their umbrella on the bus.
Ешкім жауабын білмейді.еш- + болымсыз етістікNobody knows the answer.
Базардан ештеңе сатып алмадық.not + any-We didn't buy anything at the market.
Кез келген адам бұл тортты жасай алады.қайсысы болса даAnyone can make this cake.
Бәрі дайын.бәрі → жекеше етістікEveryone is ready.
Жаңа бір нәрсе байқап көрейік.сын есім алдында / соңындаLet's try something new.
Мұнда көлік қоюға болмайды.бастауышсыз сөйлем → жалпы youYou can't park here.

Құрылым

Кесте

адамдарзаттаржерлер
some-somebody / someonesomethingsomewhere
any-anybody / anyoneanythinganywhere
no-nobody / no onenothingnowhere
every-everybody / everyoneeverythingeverywhere

-body мен -one мағынасы бірдей. -one жазуда сәл жиірек кездеседі. No one екі сөз болып жазылады (британ ағылшынында no-one да).

Қайсысы қай жерде қолданылады

Бірінші тақтайшаӘдеттегі сөйлемдерМысал
some-болымды; ұсыныс пен өтінішSomeone called. / Would you like something to drink?
any-болымсыз және сұраулыI didn't see anyone. / Is anybody home?
any-болымды: «кім / не / қай жер болса да»Anyone can do it.
no-етістік болымды, мағынасы болымсызNobody came.
every-бәрі; етістік жекешеEveryone is here.

Қосымшалар

ҮлгіМысал
+ else (= басқа, тағы)someone else, nothing else, everywhere else
+ сын есім (сөзден кейін)something new, somewhere quiet, nothing special
+ to + етістіктің негізгі түріsomething to eat, nowhere to sit

Қолданылуы

1Some- сөздері болымды сөйлемдерде

Some- сөздерін белгілі бір адам, зат немесе жер туралы, бірақ оның қайсысы екенін білмегенде немесе айтпағанда қолданыңыз. Someone сөзіне қайта сілтеме жасағанда ағылшын тілі әдетте they / their қолданады.

Somebody left their umbrella on the bus.
Біреу қолшатырын автобуста қалдырып кетіпті.
their = белгісіз адам үшін жекеше they
I want to tell you something.
Саған бір нәрсе айтқым келеді.
«бір нәрсе» → something
Let's go somewhere warm this winter.
Биыл қыста бір жылы жаққа барайық.
сын есім: somewhere warm
Someone is waiting for you at reception.
Сізді қабылдау орнында біреу күтіп тұр.
«біреу» → someone, етістік жекеше

2Some- сөздері ұсыныс пен өтініште

Ұсыныс пен өтініште біз «иә» деген жауап күтеміз, сондықтан сұрақта да some- қолданамыз.

Would you like something to eat?
Бірдеңе жейсіз бе?
ұсыныс → something
Can somebody help me with these boxes?
Мына қораптарды көтеруге біреу көмектесе ала ма?
өтініш → somebody
Can I ask you something?
Сізден бір нәрсе сұрауға бола ма?
өтініш → something

3Any- сөздері болымсыз және сұраулы сөйлемдерде

Any- сөздерін болымсыз сөйлемдерде және кәдімгі сұрақтарда қолданыңыз.

I can't find my keys anywhere.
Кілттерімді еш жерден таба алмай жүрмін.
қазақша «еш жерден» + болымсыз; ағылшыншада not + anywhere
Did anyone call while I was out?
Мен жоқта біреу қоңырау шалды ма?
қазақша сұрақта «біреу», ағылшыншада anyone
We didn't buy anything at the market.
Базардан ештеңе сатып алмадық.
«ештеңе … алмадық» → didn't buy anything
Can I help with anything?
Бір нәрсеге көмектесейін бе?
сұрақ → anything

4Any- = кім, не, қай жер болса да

Болымды сөйлемде any- сөздері «кез келген, қайсысы болса да» дегенді білдіреді.

Anyone can make this cake.
Бұл тортты кез келген адам жасай алады.
«кез келген» → anyone
You can sit anywhere.
Қалаған жеріңізге отыра беріңіз.
anywhere = кез келген жерге
My dog eats anything.
Менің итім не берсең де жей береді.
anything = не болса да
Call me any time.
Кез келген уақытта қоңырау шала бер.
anytime деп те жазылады, әсіресе US-те

5No- сөздері: нөл, етістік болымды

No- сөздерінің ішінде болымсыз мағына бар, сондықтан етістік болымды болады. Стандарт ағылшын тілінде болымсыздық біреу ғана: не nobody, не not … anybody, екеуі бірге ешқашан келмейді.

Nobody knows the answer.
Жауабын ешкім білмейді.
қазақша екі болымсыздық, ағылшыншада біреу: nobody + knows
There's nothing in the fridge.
Тоңазытқышта ештеңе жоқ.
nothing + болымды there's
I have nowhere to stay tonight.
Бүгін түнейтін еш жерім жоқ.
nowhere + болымды have
"Who did you talk to?" "No one."
«Кіммен сөйлестің?» «Ешкіммен.»
қысқа жауап
I didn't say anything.
Мен ештеңе айтқан жоқпын.
«I said nothing» мағынасы бірдей; сөйлеуде жиірек

6Every- сөздері жекеше етістікпен

Everyone барлық адамды білдіреді, бірақ грамматикалық жағынан жекеше: is, has, knows қолданыңыз. Сөйлемнің әрі қарай they / their қолданыңыз.

Everyone is ready.
Бәрі дайын.
«бәрі» → everyone + is
Everything was perfect.
Бәрі керемет болды.
everything + was
Everybody knows her name.
Оның атын бәрі біледі.
everybody + knows; her → әйел
There are cafés everywhere in this city.
Бұл қалада барлық жерде кафе бар.
«барлық жерде» → everywhere
Has everyone got their tickets?
Бәрінің билеті бар ма?
UK; US: Does everyone have their tickets?

7Something else, nobody else; something new

Else «басқа» немесе «тағы» дегенді білдіреді. Сын есім бұл сөздердің алдында емес, соңында тұрады.

Can I have something else? I don't like fish.
Маған басқа бірдеңе беруге бола ма? Балық жақтырмаймын.
«басқа бірдеңе» → something else
Nobody else was at the office.
Кеңседе басқа ешкім болған жоқ.
«басқа ешкім» → nobody else
Let's try something new.
Жаңа бір нәрсе байқап көрейік.
«жаңа бір нәрсе» → something new
Is there anywhere cheaper near here?
Осы маңда арзанырақ жер бар ма?
anywhere + сын есім
Did anything interesting happen?
Қызық бір нәрсе болды ма?
anything interesting

8Жалпы мағынадағы you және they

You және they әрқашан нақты адамды білдірмейді. You «кез келген адам, жалпы адамдар» дегенді білдіре алады: сөйлеуші де, тыңдаушы да оның ішінде. They «басқа адамдар» дегенді білдіре алады: жалпы адамдар немесе жауапты адамдар (дүкен, компания, қала басшылығы). Бұл күнделікті ағылшын тілінде өте жиі кездеседі. Қазақша мұндай жерде көбіне жақсыз сөйлем айтамыз: «көлік қоюға болмайды», «жақсы фильм дейді». (One can't park here мағынасы You can't park here сөйлемімен бірдей, бірақ one өте ресми.)

You can't park here.
Мұнда көлік қоюға болмайды.
you = кез келген адам, тек тыңдаушы емес
You need a ticket for the museum.
Мұражайға кіру үшін билет керек.
you = кез келген адам
In this café, you pay at the counter.
Бұл кафеде ақшаны кассаға төлейді.
жалпы ереже → you
They say it's a good film.
Жақсы фильм дейді.
they = жалпы адамдар
They sell great bread at that shop.
Ана дүкенде керемет нан сатады.
they = сол жерде жұмыс істейтіндер
They're building a new hospital in our town.
Біздің қалада жаңа аурухана салып жатыр.
they = жауапты адамдар

Жиі кездесетін қателер

❌I didn't see nobody.
✅I didn't see anybody. немесе I saw nobody.
Стандарт ағылшын тілінде бір ғана болымсыздық.
❌Everyone are here.
✅Everyone is here.
every- сөздері жекеше етістікпен келеді.
❌I want new something.
✅I want something new.
Сын есім something сөзінен кейін тұрады.
❌Nobody didn't come.
✅Nobody came.
no- сөзі болымды етістікпен келеді.
❌I can't go nowhere.
✅I can't go anywhere.
not + any-.
❌Everybody have a phone.
✅Everybody has a phone.
Етістік жекеше.
❌Is there other thing?
✅Is there anything else?
Бұл сөздерден кейін «басқа / тағы» → else; other туралы A2-12 сабағында.
⚠️One can't smoke here.
✅You can't smoke here.
Қате емес, бірақ жалпы мағынадағы one өте ресми; күнделікті ағылшын тілінде you қолданыңыз.
⚠️I have anything to tell you.
✅I have something to tell you.
Болымды сөйлемде anything «не болса да» дегенді білдіреді, бұл жерде мағынасы жоқ. Белгілі бір нәрсе үшін something қолданыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Ешкім … -ма» → екі болымсыздық. Қазақшада еш- сөздері әрқашан болымсыз етістікпен келеді: «Әзілді ешкім түсінбеді», «Үйде ешкім болмады». Сөзбе-сөз аударсаңыз, ағылшыншада екі болымсыздық шығады. Ағылшыншада біреуін ғана қалдырыңыз.

❌Nobody didn't understand the joke.
✅Nobody understood the joke.
no- + болымды етістік
❌There wasn't nobody at home.
✅There was nobody at home. немесе There wasn't anybody at home.
not + any- немесе тек no-

2. «Бәрі» → көпше етістік. «Бәрі» көп адамды немесе көп затты білдіреді, сондықтан ағылшыншада көпше етістік қойғыңыз келеді. Бірақ everyone, everybody, everything грамматикалық жағынан жекеше.

❌Everything in this shop are expensive.
✅Everything in this shop is expensive.
everything + is
❌Everyone were very kind to us.
✅Everyone was very kind to us.
everyone + was

3. «Қызық бір нәрсе» → interesting something. Қазақшада сын есім әрқашан алдында тұрады: «қызық бір нәрсе», «ерекше бір нәрсе». Ағылшыншада some-, any-, no-, every- сөздерінен кейін тұрады.

❌I saw interesting something on TV last night.
✅I saw something interesting on TV last night.
something + сын есім
❌My sister cooked special something for my birthday.
✅My sister cooked something special for my birthday.
something + сын есім

4. «Басқа» → other. «Басқа бірдеңе», «басқа біреу» дегенде other сөзі бірден ойға келеді. Бірақ бұл сөздерден кейін ағылшынша else қолданылады.

❌Do you want other something?
✅Do you want anything else? немесе Do you want something else?
else сөздің соңында
❌This seat is taken. Please ask other person.
✅This seat is taken. Please ask someone else. немесе This seat is taken. Please ask another person.
someone else

Шатастырмаңыз

everyone және every one — Everyone (бір сөз) = барлық адам. Every one (екі сөз) = әрбір жеке зат, көбіне of сөзімен. B1-30 қараңыз.

Everyone loved the cake.
Торт бәріне ұнады.
барлық адам
I ate every one of the biscuits.
Печеньенің әрқайсысын жеп қойдым.
әрбір печенье; biscuits (UK) / cookies (US)

сұрақтағы any- және «кім болса да» мағынасындағы any- — Бір сөз, екі қолданыс. Мағынасын сөйлемнің түрі көрсетеді.

Can anyone help me?
Маған біреу көмектесе ала ма?
көмектесетін адам бар ма?
Anyone can help.
Кез келген адам көмектесе алады.
барлық адам; кім болса да

nothing және not … anything — Екеуі де дұрыс. Күнделікті сөйлеуде not … anything жиірек; nothing қысқарақ әрі сәл күштірек.

I didn't eat anything.
Мен ештеңе жеген жоқпын.
сөйлеуде жиірек
I ate nothing.
Ештеңе жемедім.
қысқа, күштірек

Жазылуы мен айтылуы

  • Екпін бірінші бөлікке түседі: somebody, anything, nobody, everywhere — SOME-body, AN-y-thing, NO-body, EV-ry-where. Қазақ тілінде екпін көбіне соңғы буынға түседі, сондықтан мұны жаттап алыңыз.
  • any /ˈeni/: бірінші дауысты /e/, қазақтың е дыбысына жақын. Оны жазылуы бойынша «ани» деп оқымаңыз.
  • nothing /ˈnʌθɪŋ/ және nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) сөздерінің бірінші дауыстысы әртүрлі: noth- бөлігі nut сөзімен, no- бөлігі go сөзімен ұйқасады.
  • -thing /θɪŋ/: /θ/ дыбысында тіл ұшы тістердің арасында тұрады, ауа ақырын шығады. Оны с немесе т деп айтпаңыз. Соңындағы /ŋ/ қазақтың ң дыбысымен бірдей, бұл сізге оңай.
  • everything пен everyone әдетте үш буынмен айтылады: EV-ry-thing, EV-ry-one.
  • Бір сөз: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. Екі сөз: no one (UK-де no-one да) және әдетте any time (әсіресе US-те anytime да).

Алтын ереже

Болымды сөйлемде, ұсыныс пен өтініште some-; болымсыз және сұраулы сөйлемде (немесе «қайсысы болса да» мағынасында) any-; болымды етістікпен no-; жекеше етістікпен every- қолданыңыз. Сын есім мен else соңында тұрады: something new, someone else. You мен they жалпы адамдарды да білдіре алады. Есте сақтаңыз: қазақшадағы «ешкім келмеді» ағылшыншада бір ғана болымсыздықпен айтылады: Nobody came.

Жаттығулар

A. Құрылым

Сөйлемді дұрыс сөзбен толықтырыңыз.

  1. There's at the door. Can you open it? (a person)
  2. I'm hungry. I need to eat.
  3. I don't know in this town. I'm new here.
  4. I'm looking for my glasses, but I can't find them .
  5. knows the answer — it's too difficult. (zero people)
  6. Бір сөз құраңыз: every + where

B. Мағына

Сөйлемнің мағынасына қарап жауап беріңіз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Everybody … ice cream.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … can join the club — it's free and open to all.
  4. no- сөзімен қайта жазыңыз: There isn't anything in my bag.
  5. Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. I didn't tell nobody.
  2. Let's go quiet somewhere.
  3. Is there other thing you need?
  4. Everyone in my family likes football.

D. Мәтін ішінде

Мәтінді оқып, дұрыс сөзбен толықтырыңыз.

A strange morning
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."

E. Сіздің кезегіңіз

Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.

  1. Демалыс күндеріңіз туралы жазыңыз: істеген бір нәрсеңіз және барған бір жеріңіз.
  2. Сыныбыңыз немесе кеңсеңіз туралы everyone және nobody сөздерімен екі сөйлем жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A2-10 Much пен many қазақша: a lot of, a few, a little қалай қолданылады?
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: "How many people came?" "…."
  2. A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: Is there … milk in the fridge?
  3. A2-09 Adverbs қазақша: quickly, well, hard үстеулері қалай жасалады?
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: Everyone was talking ….
Жауаптар

A. Құрылым

  1. somebody / someone
  2. something
  3. anybody / anyone
  4. anywhere
  5. Nobody / No one
  6. everywhere

B. Мағына

  1. likes
  2. something
  3. Anyone
  4. There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
  5. they

C. Қатені табыңыз

  1. I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
  2. Let's go somewhere quiet.
  3. Is there anything else you need? / Is there something else you need?
  4. ✓ Everyone in my family likes football.

D. Мәтін ішінде

  1. anybody / anyone / somebody / someone
  2. nobody / no one
  3. everywhere
  4. Everything
  5. something

E. Сіздің кезегіңіз

  1. On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
  2. Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.

F. Аралас қайталау

  1. None
  2. any
  3. quietly
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play