Something, anyone, nobody, everywhere қазақша: белгісіздік есімдіктері
Something, Anyone, Nobody, Everywhere
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз адамдар, заттар және жерлер туралы олардың атын атамай-ақ something, anyone, nobody, everywhere сияқты сөздер арқылы айта аласыз және оларды болымды, болымсыз, сұраулы сөйлемдерде және ұсыныстарда дұрыс қолдана аласыз. Сондай-ақ жалпы адамдар туралы you және they арқылы айта аласыз.
Негізгі идея
Кейде біз нақты кім, не немесе қай жер екенін білмейміз, немесе оның маңызы жоқ. Ағылшын тілі бұл үшін бір-біріне шырт етіп қосылатын екі кішкене тақтайшадан сөз құрайды.
Бірінші тақтайша қанша немесе қандай екенін айтады: some- (белгілі бір), any- (қайсысы болса да; сондай-ақ сұраулы және болымсыз сөйлемдерде), no- (нөл) және every- (бәрі). Екінші тақтайша түрін айтады: адамдар үшін -body немесе -one, заттар үшін -thing, жерлер үшін -where.
Оларды қоссаңыз, тұтас бір кесте шығады: somebody, anything, nowhere, everyone… Төрт бірінші тақтайша мен төрт екінші тақтайшадан он алты сөз құрауға болады. Ал A1-24 сабағынан білетін some мен any ережелері мұнда да дәл солай жұмыс істейді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде де осындай сөздер жүйесі бар: біреу, бірдеңе, бір жерде (some-); ешкім, ештеңе, ешқайда (no-); бәрі, әркім, барлық жерде (every-); кез келген адам, зат, жер (any- «қайсысы болса да»). Басты айырмашылық болымсыздықта. Қазақшада еш- сөздері әрқашан болымсыз етістікпен келеді: «Ешкім келмеді», «Ештеңе білмеймін». Ағылшыншада болымсыздық біреу ғана: Nobody came (no- + болымды етістік) немесе I didn't see anybody (not + any-). Тағы екі айырмашылық бар. Қазақшада сын есім алдында тұрады: «жаңа бір нәрсе»; ағылшыншада одан кейін: something new. Ал «бәрі» көптік ұғым сияқты сезілгенімен, ағылшынша everyone, everything етістікті жекеше түрде алады: Everyone is ready.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Біреу қолшатырын автобуста қалдырып кетіпті. | белгілі бір адам | Somebody left their umbrella on the bus. |
| Ешкім жауабын білмейді. | еш- + болымсыз етістік | Nobody knows the answer. |
| Базардан ештеңе сатып алмадық. | not + any- | We didn't buy anything at the market. |
| Кез келген адам бұл тортты жасай алады. | қайсысы болса да | Anyone can make this cake. |
| Бәрі дайын. | бәрі → жекеше етістік | Everyone is ready. |
| Жаңа бір нәрсе байқап көрейік. | сын есім алдында / соңында | Let's try something new. |
| Мұнда көлік қоюға болмайды. | бастауышсыз сөйлем → жалпы you | You can't park here. |
Құрылым
Кесте
| адамдар | заттар | жерлер | |
|---|---|---|---|
| some- | somebody / someone | something | somewhere |
| any- | anybody / anyone | anything | anywhere |
| no- | nobody / no one | nothing | nowhere |
| every- | everybody / everyone | everything | everywhere |
-body мен -one мағынасы бірдей. -one жазуда сәл жиірек кездеседі. No one екі сөз болып жазылады (британ ағылшынында no-one да).
Қайсысы қай жерде қолданылады
| Бірінші тақтайша | Әдеттегі сөйлемдер | Мысал |
|---|---|---|
| some- | болымды; ұсыныс пен өтініш | Someone called. / Would you like something to drink? |
| any- | болымсыз және сұраулы | I didn't see anyone. / Is anybody home? |
| any- | болымды: «кім / не / қай жер болса да» | Anyone can do it. |
| no- | етістік болымды, мағынасы болымсыз | Nobody came. |
| every- | бәрі; етістік жекеше | Everyone is here. |
Қосымшалар
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| + else (= басқа, тағы) | someone else, nothing else, everywhere else |
| + сын есім (сөзден кейін) | something new, somewhere quiet, nothing special |
| + to + етістіктің негізгі түрі | something to eat, nowhere to sit |
Қолданылуы
1Some- сөздері болымды сөйлемдерде
Some- сөздерін белгілі бір адам, зат немесе жер туралы, бірақ оның қайсысы екенін білмегенде немесе айтпағанда қолданыңыз. Someone сөзіне қайта сілтеме жасағанда ағылшын тілі әдетте they / their қолданады.
2Some- сөздері ұсыныс пен өтініште
Ұсыныс пен өтініште біз «иә» деген жауап күтеміз, сондықтан сұрақта да some- қолданамыз.
3Any- сөздері болымсыз және сұраулы сөйлемдерде
Any- сөздерін болымсыз сөйлемдерде және кәдімгі сұрақтарда қолданыңыз.
4Any- = кім, не, қай жер болса да
Болымды сөйлемде any- сөздері «кез келген, қайсысы болса да» дегенді білдіреді.
5No- сөздері: нөл, етістік болымды
No- сөздерінің ішінде болымсыз мағына бар, сондықтан етістік болымды болады. Стандарт ағылшын тілінде болымсыздық біреу ғана: не nobody, не not … anybody, екеуі бірге ешқашан келмейді.
6Every- сөздері жекеше етістікпен
Everyone барлық адамды білдіреді, бірақ грамматикалық жағынан жекеше: is, has, knows қолданыңыз. Сөйлемнің әрі қарай they / their қолданыңыз.
7Something else, nobody else; something new
Else «басқа» немесе «тағы» дегенді білдіреді. Сын есім бұл сөздердің алдында емес, соңында тұрады.
8Жалпы мағынадағы you және they
You және they әрқашан нақты адамды білдірмейді. You «кез келген адам, жалпы адамдар» дегенді білдіре алады: сөйлеуші де, тыңдаушы да оның ішінде. They «басқа адамдар» дегенді білдіре алады: жалпы адамдар немесе жауапты адамдар (дүкен, компания, қала басшылығы). Бұл күнделікті ағылшын тілінде өте жиі кездеседі. Қазақша мұндай жерде көбіне жақсыз сөйлем айтамыз: «көлік қоюға болмайды», «жақсы фильм дейді». (One can't park here мағынасы You can't park here сөйлемімен бірдей, бірақ one өте ресми.)
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Ешкім … -ма» → екі болымсыздық. Қазақшада еш- сөздері әрқашан болымсыз етістікпен келеді: «Әзілді ешкім түсінбеді», «Үйде ешкім болмады». Сөзбе-сөз аударсаңыз, ағылшыншада екі болымсыздық шығады. Ағылшыншада біреуін ғана қалдырыңыз.
2. «Бәрі» → көпше етістік. «Бәрі» көп адамды немесе көп затты білдіреді, сондықтан ағылшыншада көпше етістік қойғыңыз келеді. Бірақ everyone, everybody, everything грамматикалық жағынан жекеше.
3. «Қызық бір нәрсе» → interesting something. Қазақшада сын есім әрқашан алдында тұрады: «қызық бір нәрсе», «ерекше бір нәрсе». Ағылшыншада some-, any-, no-, every- сөздерінен кейін тұрады.
4. «Басқа» → other. «Басқа бірдеңе», «басқа біреу» дегенде other сөзі бірден ойға келеді. Бірақ бұл сөздерден кейін ағылшынша else қолданылады.
Шатастырмаңыз
everyone және every one — Everyone (бір сөз) = барлық адам. Every one (екі сөз) = әрбір жеке зат, көбіне of сөзімен. B1-30 қараңыз.
сұрақтағы any- және «кім болса да» мағынасындағы any- — Бір сөз, екі қолданыс. Мағынасын сөйлемнің түрі көрсетеді.
nothing және not … anything — Екеуі де дұрыс. Күнделікті сөйлеуде not … anything жиірек; nothing қысқарақ әрі сәл күштірек.
Жазылуы мен айтылуы
- Екпін бірінші бөлікке түседі: somebody, anything, nobody, everywhere — SOME-body, AN-y-thing, NO-body, EV-ry-where. Қазақ тілінде екпін көбіне соңғы буынға түседі, сондықтан мұны жаттап алыңыз.
- any /ˈeni/: бірінші дауысты /e/, қазақтың е дыбысына жақын. Оны жазылуы бойынша «ани» деп оқымаңыз.
- nothing /ˈnʌθɪŋ/ және nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) сөздерінің бірінші дауыстысы әртүрлі: noth- бөлігі nut сөзімен, no- бөлігі go сөзімен ұйқасады.
- -thing /θɪŋ/: /θ/ дыбысында тіл ұшы тістердің арасында тұрады, ауа ақырын шығады. Оны с немесе т деп айтпаңыз. Соңындағы /ŋ/ қазақтың ң дыбысымен бірдей, бұл сізге оңай.
- everything пен everyone әдетте үш буынмен айтылады: EV-ry-thing, EV-ry-one.
- Бір сөз: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. Екі сөз: no one (UK-де no-one да) және әдетте any time (әсіресе US-те anytime да).
Алтын ереже
Болымды сөйлемде, ұсыныс пен өтініште some-; болымсыз және сұраулы сөйлемде (немесе «қайсысы болса да» мағынасында) any-; болымды етістікпен no-; жекеше етістікпен every- қолданыңыз. Сын есім мен else соңында тұрады: something new, someone else. You мен they жалпы адамдарды да білдіре алады. Есте сақтаңыз: қазақшадағы «ешкім келмеді» ағылшыншада бір ғана болымсыздықпен айтылады: Nobody came.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сөйлемді дұрыс сөзбен толықтырыңыз.
-
There's at the door. Can you open it? (a person)
-
I'm hungry. I need to eat.
-
I don't know in this town. I'm new here.
-
I'm looking for my glasses, but I can't find them .
-
knows the answer — it's too difficult. (zero people)
-
Бір сөз құраңыз: every + where
B. Мағына
Сөйлемнің мағынасына қарап жауап беріңіз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: Everybody … ice cream.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … can join the club — it's free and open to all.
-
no- сөзімен қайта жазыңыз: There isn't anything in my bag.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
I didn't tell nobody.
-
Let's go quiet somewhere.
-
Is there other thing you need?
-
Everyone in my family likes football.
D. Мәтін ішінде
Мәтінді оқып, дұрыс сөзбен толықтырыңыз.
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."
E. Сіздің кезегіңіз
Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.
-
Демалыс күндеріңіз туралы жазыңыз: істеген бір нәрсеңіз және барған бір жеріңіз.mum (UK); mom (US)
-
Сыныбыңыз немесе кеңсеңіз туралы everyone және nobody сөздерімен екі сөйлем жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-10 Much пен many қазақша: a lot of, a few, a little қалай қолданылады? Дұрыс жауапты таңдаңыз: "How many people came?" "…."
-
A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any Дұрыс жауапты таңдаңыз: Is there … milk in the fridge?
-
A2-09 Adverbs қазақша: quickly, well, hard үстеулері қалай жасалады? Дұрыс жауапты таңдаңыз: Everyone was talking ….
Жауаптар
A. Құрылым
- somebody / someone
- something
- anybody / anyone
- anywhere
- Nobody / No one
- everywhere
B. Мағына
- likes
- something
- Anyone
- There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
- they
C. Қатені табыңыз
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Let's go somewhere quiet.
- Is there anything else you need? / Is there something else you need?
- ✓ Everyone in my family likes football.
D. Мәтін ішінде
- anybody / anyone / somebody / someone
- nobody / no one
- everywhere
- Everything
- something
E. Сіздің кезегіңіз
- On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
- Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.
F. Аралас қайталау
- None
- any
- quietly
