Another, other, the other, others қазақша: «тағы бір», «басқа», «екіншісі»
Another, Other, The Other, Others
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз тағы бір немесе басқа бір адам не зат туралы (another), жалпы басқа адамдар мен заттар туралы (other, others) және қалғандары туралы (the other, the others) айта аласыз.
Негізгі идея
Алты кекс салынған табақты елестетіңіз. Біреуін жедіңіз. Өте дәмді екен, сондықтан тағы бір кекс аласыз: another cake. Бұл табақтағы кез келгені болуы мүмкін. Another әдетте біреуді білдіреді және қайсысы екенін айтпайды.
Енді табақта тек екі кекс қалды. Біреуін алдыңыз. Табақта қайсысы қалды? The other one, яғни екіншісі. The оның нақ қайсысы екенін білетінімізді көрсетеді: ол соңғысы.
Келесі аптада табақта тағы алты кекс тұр, сіз біреуін аласыз. Табақтағы бесеуі ше? Олар the others, яғни қалғандарының бәрі.
Ал the сөзінсіз other ше? Ол табақтағылар емес, жалпы басқа адамдар мен заттар үшін: Other shops sell cheaper cakes.
Сонымен, екі сұрақ қойыңыз. Біреу ме, әлде біреуден көп пе? Және нақ қайсылары екенін (қалғандары) білеміз бе, жоқ па? Жауаптар дұрыс сөзді көрсетеді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақшада бұл мағыналарды бірнеше сөз бөліп алады, бірақ шекаралары ағылшыншадағыдай емес. «Тағы бір» = another: «тағы бір шай». «Басқа» «өзгеше» дегенді білдіреді және жекеше зат есіммен де, көпше зат есіммен де келе береді: «басқа күні», «басқа адамдар». Ал ағылшыншада жекеше саналатын зат есіммен another («басқа бір»), көпше зат есіммен other қолданылады. Екінің біреуі туралы айтқанда, қазақша «біреуі … екіншісі» дейміз, ағылшыншада one … the other. «Қалғандары», «басқалары» = the others / others, бұлар да жеке тұрады. Жақсы жаңалық: «тағы екі күн» дәл another two days сияқты. Бірақ «тағы» саналмайтын зат есіммен келсе («тағы су», «тағы уақыт»), ағылшыншада another емес, more керек.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Тағы бір шыныаяқ шай беріңізші. | тағы біреу | Can I have another cup of tea, please? |
| Жұмада келе алмаймын. Басқа күні кездесейік. | басқа бір (жекеше) | Let's meet another day. |
| Басқа адамдар менімен келіспейді. | басқа (көпше) | Other people don't agree with me. |
| Біреуі Римде тұрады, екіншісі Парижде. | екеудің соңғысы | One lives in Rome, and the other lives in Paris. |
| Қалғандары кітапханада. | қалғандарының бәрі | The others are in the library. |
| Автобусты тағы жиырма минут күттік. | тағы + сан + зат есім | We waited another twenty minutes. |
| Тағы су беріңізші. | тағы + саналмайтын | Can I have some more water? |
Құрылым
| Мағынасы | + жекеше зат есім | + көпше немесе саналмайтын зат есім | жеке (есімдік) |
|---|---|---|---|
| тағы біреу / басқа біреу | another book | — | another (one) |
| басқа, біз білетіндер емес | — (бірақ: my other bag, any other question) | other books, other information | others |
| қалған біреуі / қалғандары | the other book | the other books | the other (one) / the others |
Негізгі ережелер
- Another бір сөз: an + other. Ол жекеше саналатын зат есіммен келеді.
- Ерекшелік: another + сан + көпше зат есім = «тағы»: another two days, another ten minutes.
- Зат есімнің алдындағы other ешқашан -s алмайды: other people, others people емес.
- Others пен the others жеке тұрады, одан кейін зат есім келмейді.
- my, your, any, some, no, one, the сөздерінен кейін another емес, other қолданыңыз: my other sister, any other questions, the other day.
Екі зат / бір топ
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| one … the other (екі зат) | I have two cats. One is black, and the other is white. |
| some … others (жалпы адамдар не заттар) | Some people like jazz. Others don't. |
| some … the others (белгілі топтың қалғаны) | Some of the guests left at ten. The others stayed until midnight. |
Қолданылуы
1Another + жекеше зат есім: тағы біреу немесе басқа біреу
Another «тағы біреу» немесе «басқа біреу» дегенді білдіреді. Ол жекеше саналатын зат есіммен немесе жеке (another, another one) келеді. Сан есіммен бірге көпше зат есіммен де келе алады.
2Other + көпше немесе саналмайтын зат есім: жалпы басқалар
Other + көпше немесе саналмайтын зат есім «басқалары», «біз айтып отырғандар емес» дегенді білдіреді. my, your, any, some, no немесе one сөздерінен кейін other жекеше зат есіммен де келе алады.
3The other / the others: қалған біреуі немесе қалғандары
The other + жекеше зат есім = екеудің соңғысы немесе топтағы соңғысы. The other + көпше зат есім немесе жеке тұрған the others = белгілі топтың қалғандарының бәрі.
4Others (есімдік) және other + зат есім
Others есімдік: одан кейін зат есім жоқ болса қолданыңыз. Зат есім болса, other қолданыңыз. The сөзінсіз others жалпы «басқа адамдар / басқа заттар» дегенді білдіреді.
5The other day: тұрақты тіркес
The other day «өткенде, бірнеше күн бұрын» дегенді білдіреді. Ол «екінші күні» дегенді білдірмейді.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Басқа» + жекеше зат есім → other. Қазақшада «басқа» кез келген зат есіммен келеді: «басқа пәтер», «басқа жұмыс». Сондықтан жекеше зат есімнің алдында да other айту оңай. Ағылшыншада жекеше саналатын зат есімнің алдында «басқа бір» мағынасында another керек.
2. «Тағы» + саналмайтын зат есім → another. «Тағы бір шай» → another tea дұрыс, сондықтан «тағы үй жұмысы», «тағы уақыт» дегенді де another арқылы айту оңай. Бірақ another = an + other, яғни «тағы бір». Саналмайтын зат есіммен more қолданыңыз.
3. «Біреуі … екіншісі» → one … the second. Қазақша «Бір қолында шыныаяқ, екінші қолында телефон» дейміз, сондықтан «екіншісі» сөзін the second деп аудару оңай. Екі заттың (мысалы, екі қолдың) екіншісі туралы айтқанда, ағылшынша табиғи түрі — the other.
Шатастырмаңыз
another және the other — Another = тағы біреу, кез келгені, нақты біреуі емес. The other = соңғысы; қайсысы екенін білеміз.
another және more — Another жекеше саналатын бір зат үшін. Саналмайтын зат есіммен more (немесе another + ыдыс) қолданыңыз.
other және else — something, anyone, nobody және A2-11 сабағындағы басқа сөздерден кейін other емес, else қолданыңыз.
each other — Екі жақты қимылға арналған тұрақты тіркес (They help each other. «Олар бір-біріне көмектеседі.»). Ол өздік есімдіктермен бірге A2-14 сабағында.
Жазылуы мен айтылуы
- another әрқашан бір сөз болып жазылады. An other деген жоқ.
- another /əˈnʌðə/ (UK), /əˈnʌðər/ (US): екпін ортаңғы буынға түседі. Қазақ тілінде екпін көбіне соңғы буынға түседі, сондықтан соңғы буынды екпінмен айтып жібермеңіз.
- other /ˈʌðə/ (UK), /ˈʌðər/ (US) mother және brother сөздерімен ұйқасады. th — the, this сөздеріндегі жұмсақ, ұяң дыбыс: тіл ұшы тістердің арасында, дауыс шығады. Оны з немесе д деп айтпаңыз.
- Бірінші дауысты /ʌ/ қысқа әрі ашық. Оны жазылуы бойынша о деп айтпаңыз.
- others /ˈʌðəz/ (UK), /ˈʌðərz/ (US) /z/ дыбысымен аяқталады, с емес.
Алтын ереже
Тағы біреу / басқа біреу → another + жекеше зат есім (немесе + сан + көпше зат есім: another two days). Жалпы басқалар → other + көпше не саналмайтын зат есім, немесе жеке тұрған others. Қалғандары → the other (+ зат есім) немесе жеке тұрған the others. Зат есімнің алдындағы other ешқашан -s алмайды. Қазақшадағы «тағы» саналмайтын зат есіммен келсе → more.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сөйлемді дұрыс сөзбен толықтырыңыз.
-
Can I have cup of tea, please? (one more)
-
I have two sisters. One is a doctor, and is a teacher.
-
Some people love winter. hate it.
-
Only three students are here. Where are ?
-
Do you have any questions?
-
This shirt is too small. Can I try size? (a different one)
B. Мағына
Сөйлемнің мағынасына қарап дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: Five people came to the meeting. Two left early, and … stayed.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: We need … information.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I can't come today. Let's meet … day.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
I'd like an other coffee, please.
-
The others students are in the garden.
-
Some people like it, but other don't.
-
We stayed another two nights.
D. Мәтін ішінде
Диалогты толықтырыңыз. Сөздер: another, other, the other, the others
Waiter: Is everything OK?
Ana: Yes, thanks, but this fork is dirty. Can I have 15 one, please?
Waiter: Of course. Is it just you two tonight?
Ana: No, there are six of us. Leo is outside on the phone, and 16 are on the bus.
Waiter: OK, I'll bring 17 four chairs. Do you want to sit by the window?
Ana: Yes, please. Some people like the garden, but 18 people prefer the window!
Waiter: Great. Follow me, please.
E. Сіздің кезегіңіз
Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.
-
Сізде бір нәрседен екеу бар (сөмке, немере ағайын, телефон…). Екеуі туралы one … the other арқылы жазыңыз.
-
Сыныбыңыздағы немесе кеңсеңіздегі адамдар туралы some … others арқылы жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere қазақша: белгісіздік есімдіктері Is there anything you need? (= more)
-
A2-10 Much пен many қазақша: a lot of, a few, a little қалай қолданылады? There are ___ … chairs in the garden.
-
A2-06 Comparatives қазақша: bigger, more beautiful, яғни салыстырмалы шырай This room is (quiet) than the other one.
Жауаптар
A. Құрылым
- another
- the other / the other one
- Others / Other people
- the others / the other students / the other ones
- other
- another
B. Мағына
- the other
- the others
- more
- another
C. Қатені табыңыз
- I'd like another coffee, please.
- The other students are in the garden. / The others are in the garden.
- Some people like it, but others don't. / Some people like it, but other people don't.
- ✓ We stayed another two nights.
D. Мәтін ішінде
- another
- the others
- another
- other
E. Сіздің кезегіңіз
- I have two cousins. One lives in London, and the other lives in Dublin.
- Some of my colleagues walk to work. Others come by bus.
F. Аралас қайталау
- else
- a few
- quieter / more quiet
