Mine, Yours, Whose: Possessive Pronouns kwa Kiswahili
Mine, Yours, Whose
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema kitu ni cha nani bila kurudia nomino (mine, yours, his, hers, ours, theirs), kutumia a friend of mine, na kuuliza maswali ya Whose…? — na hutachanganya whose na who's.
Wazo Kuu
Fikiria meza ya vitu vilivyopotea shuleni (lost property, au lost and found katika American English): miavuli, skafu, simu, glavu moja, vyote vimepangwa mstari mmoja. Mwalimu anainua mwavuli na kuuliza, "Whose umbrella is this?" (Mwavuli huu ni wa nani?) Mwanafunzi anajibu, "It's mine!" (Ni wangu!)
Angalia kinachotokea. Mwanafunzi hasemi "It's my umbrella". Kila mtu anauona mwavuli, kwa hiyo hakuna haja ya kusema nomino tena. Mine inamaanisha my umbrella — nomino imefichwa ndani ya neno.
Unayajua tayari my, your, his, her, our, their A1-08. Daima yanahitaji nomino baada yake: my bag, her keys. Somo hili linakupa kundi la pili la maneno yanayosimama peke yake, kwa sababu nomino iko wazi tayari: mine, yours, his, hers, ours, theirs. Na unapotaka kuuliza kitu ni cha nani, neno la swali ni whose.
Kiswahili kinafanya hili kwa njia rahisi zaidi: -angu, -ako, -ake hutumika na nomino na bila nomino. Simu yangu (my phone) na Ni yangu (It's mine) — neno lile lile. Kiingereza kina maneno mawili tofauti.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili kina kundi moja tu la vimilikishi (-angu, -ako, -ake, -etu, -enu, -ao), na hukubaliana na ngeli ya kitu kinachomilikiwa (kitabu changu, vitabu vyangu). Kiingereza kina makundi mawili, na hakibadiliki kulingana na kitu: mine ni ile ile kwa kitu kimoja au vingi. Tofauti kubwa zaidi: -ake haina jinsia, lakini Kiingereza kinatofautisha his (mwanamume) na her / hers (mwanamke) — kwa kuangalia mmiliki, si kitu.
| Kiswahili | Kiingereza | Maoni |
|---|---|---|
| Hii ni laptop yangu. Laptop hii ni yangu. | This is my laptop. This laptop is mine. | Kiswahili: neno moja; Kiingereza: my + nomino, mine peke yake |
| Viatu hivi ni vyangu. | These shoes are mine. | vyangu (wingi) → mine, bila -s |
| Kiti hiki ni chake (Amina). | This seat is hers. | -ake: mmiliki ni mwanamke → hers |
| Ni wazo lake (Juma). | That's his idea. | -ake: mmiliki ni mwanamume → his |
| Gari letu ni la zamani, lakini lao ni jipya. | Our car is old, but theirs is brand new. | lao → theirs |
| Rafiki yangu mmoja anafanya kazi uwanja wa ndege. | A friend of mine works at the airport. | yangu mmoja → a friend of mine |
| Simu hii ni ya nani? | Whose phone is this? | -a nani → whose, mwanzoni mwa swali |
Muundo
Possessive adjectives na possessive pronouns
| Kiima | Possessive adjective (+ nomino) | Possessive pronoun (bila nomino) |
|---|---|---|
| I (mimi) | my phone (simu yangu) | mine (yangu) |
| you (wewe) | your phone | yours |
| he (yeye, mwanamume) | his phone | his |
| she (yeye, mwanamke) | her phone | hers |
| it | its bowl | — (hakuna umbo) |
| we (sisi) | our phone | ours |
| they (wao) | their phone | theirs |
| jina / nomino | Anna's phone | Anna's |
Hakuna apostrofi katika yours, hers, ours, theirs. His ni sawa katika safu zote mbili. It haina possessive pronoun: sema its own au rudia nomino.
A friend of…
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| a / an + nomino + of + possessive pronoun | a friend of mine, a colleague of hers |
| a / an + nomino + of + jina + 's | a cousin of Maria's, a friend of Tom's |
Maswali ya whose
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| Whose + nomino + is this / that? | Whose phone is this? |
| Whose + nomino + are these / those? | Whose shoes are these? |
| Whose is this / that? (nomino iko wazi) | Whose is this? / Whose is this jacket? |
| Majibu | It's mine. / They're Tom's. / It's my sister's. |
Matumizi
1Possessive Pronouns Badala ya Adjective + Nomino
Tumia possessive pronoun wakati nomino iko wazi kutokana na hali, ili usiirudie.
2Possessive Adjective au Possessive Pronoun?
Adjective huja kabla ya nomino. Pronoun husimama peke yake, mahali popote ambapo nomino inaweza kukaa: kama kiima, kama kitu (object), au baada ya be.
3A Friend of Mine / A Friend of Tom's
A friend of mine inamaanisha "mmoja wa marafiki zangu", kama rafiki yangu mmoja. Itumie unapomtaja mtu kwa mara ya kwanza, au mtu huyo akiwa mmoja kati ya wengi. Huwezi kusema a my friend wala a friend of me.
4Maswali ya Whose…?
Tumia whose kuuliza kitu ni cha nani. Inaweza kwenda na nomino (Whose bag…?) au peke yake wakati kitu kiko wazi (Whose is this?). Kiswahili huweka -a nani mwishoni: Simu hii ni ya nani? Kiingereza huanza na whose.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. -ake → "his" au "hers" bila kuangalia mmiliki. -ake haina jinsia, kwa hiyo wengi huchagua his au her bila kufikiri, au huangalia kitu badala ya mmiliki. Kwa Kiingereza, angalia mmiliki: mwanamume → his; mwanamke → her / hers.
2. Ni cha nani? → "is of who?" au "is for who?" Kiswahili husema Kalamu hii ni ya nani?, na wengi hutafsiri neno kwa neno. Of who si Kiingereza. For ni ya kawaida sana katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania kwa maana ya umiliki (This car is for my uncle), lakini kimataifa for inamaanisha "kwa ajili ya" — mtu atakayepewa, si mmiliki.
3. Vyangu, zangu → "mines". Kwa sababu vyangu na zangu zina umbo la wingi, wengi huongeza -s kwenye mine kwa vitu vingi. Lakini mine haibadiliki kamwe.
4. Rafiki yangu mmoja → "one of my friend". Kutafsiri mmoja wa marafiki zangu mara nyingi kunaleta one of my friend, bila -s. Baada ya one of my, nomino lazima iwe ya wingi. Au tumia a friend of mine.
Usichanganye
whose na who's — Zinasikika sawa kabisa. Whose huuliza kuhusu mmiliki. Who's = who is au who has. Whose katikati ya sentensi (the man whose car…) inafundishwa katika B1-20.
his (adjective) na his (pronoun) — Umbo moja, kazi mbili. Nomino inaonyesha ni ipi.
theirs na there's — Theirs = ni chao. There's = there is, kuna A1-11.
Tahajia na Matamshi
- yours, hers, ours, theirs: hakuna apostrofi kamwe. Possessive pronouns hazichukui apostrofi; nomino (na maneno kama someone) huchukua 's: Anna's, my parents', someone's.
- whose na who's zote ni /huːz/, "hooz". wh hapa hutamkwa kama h, na irabu ni ndefu. Herufi na sentensi peke yake ndizo zinazoonyesha tofauti.
- -s ya yours, hers, ours, theirs ni /z/, si /s/. Usiongeze irabu baada yake: si "yaso" wala "hazi".
- hers /hɜːz/ ina irabu /ɜː/, ambayo haipo katika Kiswahili: si a wala e. Midomo legevu, ulimi katikati, sauti ndefu, kama katika bird.
- ours /ˈaʊəz/ (UK), /ˈaʊərz/ (US) inasikika kama hours. Katika mazungumzo ya haraka ya Uingereza mara nyingi ni /ɑːz/, "ahz".
- theirs na there's zinasikika sawa: /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). th ni /ð/, kama dh katika dhahabu; usiibadilishe kuwa z au d.
- Katika majibu, possessive pronoun husisitizwa: "Whose is this?" "It's MINE."
Kanuni ya Dhahabu
Nomino baada yake → my, your, his, her, its, our, their. Bila nomino → mine, yours, his, hers, ours, theirs (bila apostrofi, bila -s ya wingi). Uliza kwa whose, na usichanganye whose na who's (= who is / who has). Na kwa -ake, angalia mmiliki: mwanamume → his, mwanamke → her / hers.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa neno sahihi.
-
That's not my pen. is blue.
-
"Is this Sarah's coat?" "Yes, it's ."
-
Our flat is small, but is huge. (they)flat (UK), apartment (US)
-
jacket is this?
-
"Whose is this car?" "It's — we bought it last year." (we)
-
Andika upya kwa possessive pronoun: This is their dog. This dog is .
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: Is this … seat?
-
Chagua jibu sahihi: The blue towel is ….
-
Chagua jibu sahihi: … coming to dinner tonight?
-
Chagua jibu sahihi: Tom is .
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
Those keys are her's.
-
Tom is a friend of me.
-
Who's umbrella is this?
-
Is this coat yours?
D. Katika Muktadha
Tumia neno moja katika kila nafasi.
Mia: Look at all these things! 15 scarf is this?
Jon: It's not 16 — mine is green. Maybe it's Lucy's?
Mia: No, 17 is red. And these sunglasses?
Jon: Oh, they're 18! Thanks. I wear them every day.
Mia: And this umbrella is Sam and Leo's, I think.
Jon: Yes, it's 19. They're coming back for it.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu vitu vyako na vya watu wengine.
-
Linganisha kitu chako na cha rafiki yako. Tumia possessive pronoun.
-
Andika swali lenye whose na jibu lake.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza Chagua jibu sahihi: The dog is in … bed.
-
A2-12 Another, Other, The Other, Others: -ingine kwa Kiingereza I have two bags. One is black, and is brown.
-
A2-11 Something, Anyone, Nobody, Everywhere: Indefinite Pronouns kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: Is … OK? You look sad.
Majibu
A. Muundo
- Mine
- hers
- theirs
- Whose
- ours
- theirs
B. Maana
- your
- mine
- Who's
- a friend of mine
C. Tafuta Kosa
- Those keys are hers.
- Tom is a friend of mine.
- Whose umbrella is this?
- ✓ Is this coat yours?
D. Katika Muktadha
- Whose
- mine
- hers / Lucy's
- mine
- theirs
E. Zamu Yako
- My phone is quite old, but hers is brand new.
- "Whose bike is this?" "It's my brother's."
F. Marudio Mchanganyiko
- its
- the other
- everything
