Both, Either, Neither, All, None, Each, Every қазақша: «екеуі де», «ешқайсысы», «әр»
Both, Either, Neither, All, None, Each, Every
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз екі зат туралы (both, either, neither) және үш не одан көп зат туралы (all, none, no) айта аласыз, each пен every арасында таңдау жасай аласыз, all day / every day / the whole day тіркестерін дұрыс қолданасыз және all мен both сөздерін сөйлемде дұрыс орынға қоя аласыз.
Негізгі идея
Бұл сөздер бір мезгілде екі сұраққа жауап береді: Топ қаншалықты үлкен? және Топтың қаншасы қамтылған?
Шағын ұяшықтар торын елестетіңіз: топтың әр мүшесіне бір ұяшық, әр ұяшықта белгі (✓) немесе айқыш (✗).
Екеуден тұратын топ үшін: both = ✓✓; either = екеуінің біреуі, қайсысы екені маңызды емес; neither = ✗✗.
Үш не одан көп мүшеден тұратын топ үшін: all = ✓✓✓; none немесе no = ✗✗✗.
Each пен every екеуі де барлық ұяшыққа белгі қояды, бірақ торға әртүрлі қарайды. Each ұяшықтарды бір-бірлеп аралайды: мынау, мынау, мынау. Every барлық ұяшыққа бірден қарап, «ешбір ерекшеліксіз» дейді. Сондықтан each екі мүшелі топпен келе алады, ал every сөзіне үлкенірек топ керек.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде бұл мағыналардың көбіне сай сөздер бар: екеуі де (both), кез келгені / біреуі (either), барлығы / бәрі (all), ешқайсысы (neither / none), әр / әрбір (each / every), бүкіл (whole). Сондай-ақ күн сайын (every day) мен күні бойы (all day) айқын ажыратылады, бұл көмектеседі. Бірақ үш айырмашылық бар. Біріншіден, қазақшада болымсыз есімдік болымсыз етістікпен келеді: «Достарымның ешқайсысы келмеді». Ағылшыншада neither, none, no онсыз да болымсыз, сондықтан етістік болымды болады: None of my friends came. Екіншіден, «ешқайсысы» мен «әр» сөздері екі затқа да, көп затқа да айтыла береді; ағылшыншада екі зат үшін neither мен each, көп зат үшін none мен every қолданылады. Үшіншіден, «бүкіл» саналмайтын зат есімдермен де келеді («бүкіл ақша», «бүкіл ақпарат»); ағылшыншада whole тек жекеше саналатын зат есіммен келеді, саналмайтын зат есіммен all айтылады.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Ата-анам екеуі де мұғалім. | екеуі ✓✓ | Both my parents are teachers. |
| Көшенің кез келген жағына қоюға болады. | екеуінің біреуі | You can park on either side of the street. |
| Нұсқалардың ешқайсысы мінсіз емес. | екеуі ✗✗ | Neither option is perfect. |
| Достарымның ешқайсысы кешке келмеді. | бәрі ✗✗✗ | None of my friends came to the party. |
| Барлық билет бір сағатта сатылып кетті. | бәрі ✓✓✓ | All of the tickets were sold in an hour. |
| Мұғалім әр оқушымен жеке сөйлесті. | бір-бірлеп | The teacher spoke to each student. |
| күн сайын | қаншалықты жиі | every day |
| күні бойы | қанша уақыт | all day / the whole day |
| бүкіл ақша | саналмайтын | all the money |
Құрылым
Екі зат
| Сөз | Мағынасы | + зат есім | + of + the / my / these… + көпше | + of + есімдік |
|---|---|---|---|---|
| both | екеуі де | both sides (көпше) | both (of) the sides | both of us |
| either | не біреуі, не екіншісі | either side (жекеше) | either of the sides | either of them |
| neither | біреуі де, екіншісі де емес | neither side (жекеше) | neither of the sides | neither of you |
Қос тіркестер
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| both… and… | Both Ana and Leo speak Greek. |
| either… or… | You can pay either by card or in cash. |
| neither… nor… | Neither the bus nor the train was on time. |
Үш не одан көп
| Сөз | + зат есім | + of + the / my… + зат есім | Мысал |
|---|---|---|---|
| all | all students / all food (жалпы) | all (of) the students | All (of) the rooms have Wi-Fi. |
| no | no seats / no time | — | There are no seats left. |
| none | — | none of the seats | None of the seats are / is free. |
Each және every
| Сөз | Топтың көлемі | + зат есім | + of |
|---|---|---|---|
| each | екі не одан көп | each student (жекеше) | each of the students |
| every | үш не одан көп | every student (жекеше) | every one of the students |
Each пен every жекеше зат есіммен және жекеше етістікпен келеді: Every room has a balcony.
Уақытпен all / every / whole
| Тіркес | Мағынасы |
|---|---|
| all day / all week | толық күн / апта (бір кезең) |
| the whole day / the whole week | толық күн / апта (бір кезең) |
| every day / every week | әр күн / апта, қайта-қайта |
Бастауыштан кейінгі all мен both сөздерінің орны
| Етістік | Орны | Мысал |
|---|---|---|
| негізгі етістік | оның алдында | We all like pizza. / They both work here. |
| be | одан кейін | They are both doctors. / We were all tired. |
| көмекші немесе модаль етістік | біріншісінен кейін | You have all passed. / We can both come. |
| толықтауыш есімдіктен кейін | одан кейін | I love them both. / I've invited them all. |
Қолданылуы
1Both, either, neither — екі зат
Both көпше зат есіммен және көпше етістікпен келеді. Either пен neither жекеше зат есіммен келеді. Neither онсыз да болымсыз, сондықтан одан кейінгі етістік болымды болады.
2Both… and, either… or, neither… nor
Бұл қос тіркестер екі сөзді немесе тіркесті байланыстырады. Neither… nor сәл ресми; ауызша not… or жиірек айтылады.
3All, no, none — үш не одан көп
All барлық мүшені қамтиды. All + көпше немесе саналмайтын зат есім (the жоқ) жалпы нәрселер туралы айтады; all (of) the белгілі бір топ туралы айтады. Нөл үшін no + зат есім немесе none of + the / my… + зат есім қолданыңыз. None жеке тұра да алады. Есімдікпен of керек: all of us, none of them.
4Each және every
Each мүшелерге бір-бірлеп назар аударады және екеумен де келе алады. Every бүкіл топқа ешбір ерекшеліксіз қарайды және үш не одан көп мүшені қажет етеді. Көбіне екеуі де мүмкін, айырмашылығы аз.
5All day, every day, the whole day
All day пен the whole day бір толық кезеңді білдіреді. Every day қайта-қайта, күн сайын дегенді білдіреді. Whole жекеше саналатын зат есіммен келеді; саналмайтын зат есіммен all қолданыңыз.
6All мен both сөздерінің орны
All пен both бастауыштан кейін, сөйлемнің ортасында тұра алады: негізгі етістіктің алдында, be етістігінен кейін немесе бірінші көмекші етістіктен кейін. Олар толықтауыш есімдіктен кейін де келеді.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Ешқайсысы … -мады» → екі болымсыз. Қазақшада «ешқайсысы», «ешкім» сөздерінен кейін етістік те болымсыз болады: «Дүкендердің ешқайсысы ашық болмады». Ағылшыншада none, neither, no онсыз да болымсыз, сондықтан етістік болымды болады.
2. «Ешқайсысы» екі адамға → none. Қазақша «ешқайсысы» екі адамға да, он адамға да айтыла береді. Ағылшыншада екі адам немесе зат үшін neither, үш не одан көп үшін none қолданылады.
3. «Әр жағында» → every side. Қазақшада «әр» сөзі екі затқа да айтылады: «өзеннің әр жағында». Ағылшыншада екі зат үшін every емес, each немесе both қолданылады.
4. «Бүкіл ақпарат» → the whole information. Қазақша «бүкіл» сөзі саналмайтын зат есімдермен де келеді: «бүкіл ақпарат», «бүкіл уақыт». Ағылшыншада the whole жекеше саналатын зат есіммен келеді; саналмайтын зат есіммен all (the) айтылады.
Шатастырмаңыз
every day және all day — қаншалықты жиі және қанша уақыт. Қазақшада бұл айырмашылық анық: «күн сайын» және «күні бойы».
either (екеуінің біреуі) және either (болымсыз сөйлемде = too) — болымсыз сөйлемнің соңындағы either «да / де» дегенді білдіреді. A2-32 қараңыз.
neither және none — Neither екі зат үшін; none үш не одан көп зат үшін. Қазақшада екеуі де «ешқайсысы».
not all және none — Not all = кейбірі иә, кейбірі жоқ (✓✗✓). None = нөл (✗✗✗).
Neither… nor, none of және each сөздерімен етістіктің қиысуы туралы B2-22 сабағын; few, a few, most of және басқа мөлшер сөздері туралы B2-19 сабағын қараңыз.
Жазылуы мен айтылуы
- either сөзінің екі қабылданған айтылуы бар: /ˈaɪðə/ немесе /ˈiːðə/ (UK); АҚШ-та /ˈiːðɚ/ жиірек. neither те солай: /ˈnaɪðə/ немесе /ˈniːðə/ (UK); /ˈniːðɚ/ (US). Ортадағы /ð/ дыбысын з немесе д деп айтпаңыз.
- both /bəʊθ/ (UK), /boʊθ/ (US): соңғы th — дауыссыз /θ/, think сөзіндегідей. Тіл ұшын тістердің арасына қойып, дауыссыз үрлеңіз; оны с немесе т деп айтпаңыз.
- whole /həʊl/ (UK), /hoʊl/ (US) hole сөзімен бірдей естіледі; w оқылмайды. Басындағы /h/ жұмсақ, қазақтың х дыбысындай қырылдамайды.
- none /nʌn/ nun сөзімен бірдей естіледі және one сөзімен ұйқасады. Оны жазылуы бойынша «нон» деп оқымаңыз.
- every one (екі сөз) = әрбір адам немесе зат; everyone (бір сөз) = барлығы, бәрі.
Алтын ереже
Екі зат үшін: both (✓✓), either (екеуінің біреуі), neither (✗✗). Үш не одан көп зат үшін: all (✓✓✓), none / no (✗✗✗). Each = бір-бірлеп (екі не одан көп); every = бәрі бірге, ешбір ерекшеліксіз (үш не одан көп). Neither, none және no онсыз да болымсыз, сондықтан болымды етістік қолданыңыз. Есте сақтаңыз: «ешқайсысы келмеді» = none / neither of them came.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы сөздердің бірін таңдаңыз немесе сөзді дұрыс орынға қойыңыз.
-
I've got two bikes, but ___ of them works. …
-
___ my parents are from Lisbon. …
-
___ of the five candidates passed the test. …
-
There are ___ buses after midnight. …
-
all сөзін дұрыс орынға қойыңыз: The children were tired.
-
both сөзін дұрыс орынға қойыңыз: My sisters have moved to Canada.
B. Мағына
Жақшадағы сөздердің бірін таңдаңыз.
-
You can sit in ___ chair — this one or that one. …
-
She checks her phone ___ five minutes. …
-
There were two doors, with a guard at ___ door. …
-
I was ill and stayed in bed ___. …
-
Some of my colleagues work from home, but ___ of them do. …
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
Neither of us didn't know the answer.
-
Every children in the class got a prize.
-
I've been to every one of her concerts.
-
We have spent the whole money.
D. Мәтін ішінде
Сөздер: both, either, neither, all, whole, each, every
Sara: So, Saturday or Sunday for the picnic?
Jon: 16 is fine for me. I'm free the 17 weekend.
Sara: Great. Ask your two brothers too. Are they 18 coming?
Jon: No, 19 of them can come. They're 20 working.
Sara: That's a pity. I'll bring sandwiches — one for 21 person.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Отбасыңыздағы екі адам туралы both және neither арқылы екі сөйлем жазыңыз.
-
Аптаңыз туралы every day арқылы бір сөйлем және all day арқылы бір сөйлем жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere қазақша: белгісіздік есімдіктері I didn't see ___ at the station. …
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады? "I don't eat meat." " do I."
-
A2-10 Much пен many қазақша: a lot of, a few, a little қалай қолданылады? There isn't ___ milk left. …
Жауаптар
A. Құрылым
- neither
- Both
- None
- no
- The children were all tired. / All the children were tired. / All of the children were tired.
- My sisters have both moved to Canada. / Both my sisters have moved to Canada. / Both of my sisters have moved to Canada.
B. Мағына
- either
- every
- each
- the whole day
- not all
C. Қатені табыңыз
- Neither of us knew the answer.
- Every child in the class got a prize. / All the children in the class got a prize. / All of the children in the class got a prize. / Every one of the children in the class got a prize. / Each child in the class got a prize.
- ✓ I've been to every one of her concerts.
- We have spent all the money. / We have spent all of the money.
D. Мәтін ішінде
- Either
- whole
- both
- neither
- both
- each / every
E. Сіздің кезегіңіз
- My parents both love gardening. Neither of them can cook very well.
- I check my emails every day. On Sunday I stayed at home all day.
F. Аралас қайталау
- anybody / anyone
- Neither / Nor
- much
