Get, become, go, turn: англиар «болох», «өөрчлөгдөх»-ийг хэрхэн хэлэх вэ
Get, Become, Go, Turn: Changing States
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та хүн, юм хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг тайлбарлаж чадна – get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older – мөн get-ийн хамгийн түгээмэл утгуудыг ойлгож, хэрэглэж чадна: хүлээн авах, худалдаж авах, хүрч ирэх, болох, ойлгох.
Гол санаа
Хамелеоныг бодоорой. Яг одоо тэр ногоон байна: энэ бол байдал, байдалд be хэрэглэнэ – It's green. Нэг минутын дараа тэр бор өнгөтэй болж байна. Одоо өөрчлөлтийн үйл үг хэрэгтэй: It's turning brown. It's getting darker.
Англи хэлэнд өөрчлөлтийн хэд хэдэн үйл үг байдаг бөгөөд тус бүр өөрийн «зан чанартай». Get бол өдөр тутмын, бүх зүйлд тохирох үг: get tired, get dark, get married. Become ижил утгатай ч илүү албан ёсны сонсогддог бөгөөд нэр үгтэй хэрэглэгддэг нь энэ: become a doctor. Go таны хүсээгүй, ихэвчлэн муу тал руу өөрчлөлтөд: go grey, go wrong, go bad. Turn өнгө, төрсөн өдөрт: turn red, turn 30. Grow удаан өөрчлөлтөд: grow older.
Тиймээс асуулт нь зөвхөн «Өөрчлөгдсөн үү?» биш, «Ямар өөрчлөлт вэ, би хэр албан ёсоор ярьж байна вэ?» гэдэг.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор өөрчлөлтийг хоёр янзаар хэлдэг. Нэгдүгээрт, тэмдэг нэр + «болох»: «харанхуй болж байна», «эмч болсон», «алдартай болсон». Хоёрдугаарт, өөрчлөлтийг ганц үйл үгээр: «улайх», «шарлах», «хүйтрэх», «ядрах», «төөрөх», «гэрлэх». Англиар эдгээр ихэнхдээ үйл үг + тэмдэг нэр болдог: go red, turn yellow, get cold, get tired, get lost, get married. Аль үйл үгийг сонгох нь тэмдэг нэрээс хамаарна, тиймээс хосоор нь цээжлээрэй.
«Болох» нь become-тэй хамгийн ойр бөгөөд нэр үгтэй яг таарна: «эмч болсон» = became a doctor. Харин өдөр тутмын ярианд тэмдэг нэртэй бол англиар get илүү байгалийн. Бас хоёр зүйлд анхаараарай: «Гадаа хүйтэрч байна» өгүүлэгдэхүүнгүй, англиар It's getting cold; «90 нас хүрнэ / болно» нь англиар turn 90 (to-гүй, years old-гүй).
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Харанхуй болж байна. | It's getting dark. | тэмдэг нэр + «болох» → өдөр тутамд get |
| Тэр эмч болсон. | She became a doctor. | энд адилхан: нэр үг + «болох» = become |
| Тэр улайсан. | He went red. | ганц үйл үг → go + тэмдэг нэр |
| Навч аравдугаар сард шарладаг. | The leaves turn yellow in October. | өнгө → turn |
| Эмээ маань 90 нас хүрнэ. | My grandmother turns 90. | нас → turn + тоо, to-гүй |
| Гадаа хүйтэрч байна. | It's getting cold outside. | монголоор өгүүлэгдэхүүнгүй → it |
| Сүү муудсан. | The milk went bad. | дайвар үг биш, тэмдэг нэр (bad) |
| Бид төөрсөн. | We got lost. | ганц үйл үг → get + past participle |
| Тэр эмчтэй гэрлэсэн. | She got married to a doctor. | «-тай» → to, with биш |
| Хэдэн цагт гэртээ ирсэн бэ? | What time did you get home? | home-ийн өмнө to-гүй |
| Би онигоог нь ойлгосонгүй. | I don't get the joke. | ярианд «ойлгох» = get |
Товчхондоо: «болох» + нэр үг = become; «болох» + тэмдэг нэр = ярианд get; «улайх, буурал болох, муудах» гэх мэт хүсээгүй өөрчлөлт = ихэвчлэн go; өнгө, нас = turn; «-тай гэрлэх» = get married to.
Бүтэц
Be (байдал) ба өөрчлөлтийн үйл үгс
| Байдал | Өөрчлөлт | Жишээ |
|---|---|---|
| be + тэмдэг нэр | get / become + тэмдэг нэр | It's dark. → It's getting dark. |
| be + нэр үг | become + нэр үг | She's a lawyer. → She became a lawyer in 2020. |
| be + past participle | get + past participle | They're married. → They got married last year. |
Аль үйл үг вэ?
| Үйл үг | Юутай хэрэглэх вэ | Түгээмэл үгс | Хэв маяг |
|---|---|---|---|
| get | тэмдэг нэр / харьцуулсан зэрэг / past participle | tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressed | өдөр тутмын |
| become | тэмдэг нэр / нэр үг | famous, popular, clear, a doctor, friends | илүү албан ёсны; нэр үгтэй гол сонголт |
| go | тэмдэг нэр (ихэвчлэн муу тал руу, сонгоогүй өөрчлөлт) | grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, mad | өдөр тутмын |
| turn | өнгө / нас / into + нэр үг | green, red, 40, cold; turn into a… | өдөр тутмын |
| grow | харьцуулсан зэрэг / зарим тэмдэг нэр | older, stronger, more confident; grow tired | удаан өөрчлөлт; бага зэрэг уран зохиолын |
Get-ийн гол утгууд
| Утга | Загвар | Жишээ |
|---|---|---|
| хүлээн авах | get + нэр үг | I got an email from her. |
| худалдаж авах / авчрах | get + нэр үг | Can you get some bread? |
| хүрч ирэх | get + газрын үг | We got home at midnight. / How do I get to the station? |
| болох | get + тэмдэг нэр / харьцуулсан зэрэг | It's getting cold. |
| ойлгох (албан бус) | get + нэр үг / it | I don't get it. |
| (өөртөө хийх / танд тохиолдох) | get + past participle | Get dressed! / We got lost. |
Газар руу get бол to авна: get to work, get to the airport. Харин home, here, there-ийн өмнө to байхгүй: get home, get here.
Хэрэглээ
1get + тэмдэг нэр – өдөр тутмын өөрчлөлт
Ярианд өөрчлөлтийг хэлэх хамгийн түгээмэл арга бол get + тэмдэг нэр. Харьцуулсан зэрэгтэй бол явагдаж буй өөрчлөлтийг харуулна: get better, get worse. Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) (It's getting…) яг одоо болж буй өөрчлөлтийг хэлнэ.
2become – илүү албан ёсны, нэр үгтэй
Become нь get + тэмдэг нэртэй ижил утгатай, гэхдээ илүү албан ёсны бөгөөд бичгийн хэлэнд түгээмэл. Нэр үгтэй бол get биш, become хэрэглээрэй.
3go + тэмдэг нэр – танд тохиолдох өөрчлөлт
Go + тэмдэг нэр нь ихэвчлэн өөрөө сонгоогүй, муу эсвэл эргэлт буцалтгүй өөрчлөлтийг илэрхийлнэ: арьс, үсний өнгө, эвдрэх, муудах зүйл, сэтгэл санаа, дуу чимээний гэнэтийн өөрчлөлт. Go-той зөвхөн тодорхой тэмдэг нэрс явдаг тул хосоор нь цээжлээрэй.
4turn ба grow
Turn + өнгө нь байгаль, гэрлэн дохионд түгээмэл; turn + нас нь төрсөн өдөрт. Turn into + нэр үг = огт өөр зүйл болох. Grow + харьцуулсан зэрэг нь удаан, аажмаар өөрчлөлтийг хэлнэ.
5get + past participle – dressed, lost, married
Өөртөө хийдэг, эсвэл танд тохиолддог зүйлийн олон тогтсон хэллэг get + past participle (гурав дахь хэлбэр / V3)-ээр бүтдэг: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Монголоор эдгээр ихэвчлэн ганц үйл үг: «хувцаслах», «төөрөх», «гэрлэх», «гацах». Get-тэй үйлдэгдэхүүн хэвийг (He got hired) B2-13-оос үзнэ үү.
6Get-ийн бусад гол утгууд
Ярианд get нь хүлээн авах, худалдаж авах эсвэл авчрах, хүрч ирэх, (албан бусаар) ойлгох гэсэн утгаар маш түгээмэл. Албан бичигт илүү нарийн үйл үг ихэвчлэн дээр: receive, buy, arrive, understand.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Хүйтэрч байна» → it-гүй өгүүлбэр. «Хүйтэрч байна», «Харанхуй болж байна» шиг цаг агаар, гэрэл гэгээний өгүүлбэрт монголоор өгүүлэгдэхүүн байдаггүй: «Одоо зуухаа галлах хэрэгтэй. Гадаа их хүйтэрч байна». Англиар өгүүлэгдэхүүн заавал, цаг агаар, харанхуйд it.
2. «-тай гэрлэсэн» → married with. Монголоор хамт байх «-тай» дагаврыг with гэж орчуулах нь элбэг: «Манай англи хэлний багш монгол хүнтэй гэрлэсэн болохоор монголоор жаахан ойлгодог» Англиар be / get married to + хүн (эсвэл marry + хүн, угтвар үггүй).
3. «Гэртээ ирэх» → get to home. Монголоор «гэр» нэмэлт дагавартай («гэртээ», «гэр лүүгээ») тул англиар ч угтвар үг нэмэх хүсэл төрдөг: «Дөлгөөнийг гэртээ ирэхэд гэрийнхэн нь бүгд хүлээж байсан». Home, here, there-ийн өмнө to байхгүй.
4. «70 нас болно» → become 70 years old. Монголоор насыг «болох» эсвэл «хүрэх»-ээр хэлдэг: «Сараагийн эмээ тавдугаар сард 70 нас болно». «Болох»-ыг become гэж орчуулбал дүрмийн хувьд гайгүй ч англиар хэн ч ингэж хэлдэггүй. Нас, төрсөн өдөрт turn + тоо.
Бүү андуураарай
be married ба get married – Be married бол байдал; get married бол үйл явдал (хуримын өдөр). Монголоор хоёуланд нь «гэрлэсэн» гэдэг тул цагийн үгийг хараарай: for thirty years (хэр удаан) → байдал, in 1995 (хэзээ) → үйл явдал.
get + тэмдэг нэр ба get + нэр үг – Get + тэмдэг нэр = «болох». Get + нэр үг = «хүлээн авах / худалдаж авах / авчрах», «болох» биш. Ажил, албан тушаалд шилжихэд become хэрэглээрэй.
get used to – Get used to + нэр үг / -ing нь шинэ зүйлд аажмаар дасахыг хэлнэ. B1-21 хичээлд үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- get – got – got (UK); get – got – gotten (US, ихэнх утгаар): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (US). Америк англиар өмчлөлийн have got-д got хэвээр.
- Хурдан ярианд getting америк англиар «gedding» шиг, британийн зарим аялгаар «geh'ing» шиг сонсогддог; get it нь «geddit» эсвэл «ge-tit» шиг.
- become – became – become: өргөлт хоёр дахь үе дээр, /bɪˈkʌm/ – «bi-KUM». Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой. /ʌ/ нь монгол «а»-аас богино, амаа бага нээгээрэй.
- grown нь phone-той ижил эгшигтэй: /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (US). r монгол «р» шиг чичирдэггүй.
- married /ˈmærid/: /æ/ нь монгол хэлэнд байхгүй – амаа «а»-гийн адил том нээгээд хэлээ «э» шиг урагш тавиарай. Төгсгөлийн -ed нь /d/, нэмэлт эгшиггүй («мэррийд» биш).
Алтан дүрэм
Байдалд be хэрэглэнэ. Өөрчлөлтөд өдөр тутмын англиар get, илүү албан ёсоор болон нэр үгийн өмнө become, хүсээгүй олон өөрчлөлтөд go (go grey, go wrong, go bad), өнгө, насанд turn, удаан өөрчлөлтөд grow + харьцуулсан зэрэг. Монгол «болох»-ыг үргэлж become гэж бүү орчуулаарай: тэмдэг нэртэй ярианд get, насанд turn.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй. Хаалтанд хоёр үг байвал тохирохыг нь сонгоно уу, нэг үг байвал түүнийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
It's ___ cold. Close the window. …
-
She ___ a famous writer after her second book. …
-
My grandfather ___ 80 next month. …
-
Something has ___ wrong with my laptop. …
-
Hurry up and get (dress).
-
As children grow (old), they become more independent.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Get-ийн аль утга вэ? "I got a text from my sister." …
-
Get-ийн аль утга вэ? "We got to the hotel at ten." …
-
Тайланд тохирох илүү албан ёсны хувилбарыг сонгоно уу: Unemployment … a serious problem.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The bananas have … brown.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
They got married with each other in Rome.
-
What time do you usually get to home?
-
My hair is going grey.
-
Take the cake out of the oven before it gets burn.
D. Нөхцөл байдалд
Өгүүллэгийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Get, go, become эсвэл turn-ийг Past Simple-ээр хэрэглээрэй.
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өдрийн өөр өөр цагт ямар байдаг тухайгаа бичнэ үү. Get + тэмдэг нэр хэрэглээрэй.
-
Таны хот эсвэл таны таньдаг нэг хүн хэрхэн өөрчлөгдсөн тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү. Become, turn into эсвэл grow хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-21 Used to, be used to, get used to: «-даг байсан», «дассан», «дасаж байна» англиар I can't get used to (wake) up so early.
-
B1-24 Харьцуулалт: much better, twice as big as, the more… the better – монголоор тайлбарлав Prices are getting and (high).
-
A1-22 Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) монголоор: I'm working Look outside — it (get) dark.
Хариулт
A. Бүтэц
- getting
- became
- turns
- gone
- dressed
- older
B. Утга
- receive
- arrive
- became
- gone / turned
C. Алдааг олоорой
- They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
- What time do you usually get home?
- ✓ My hair is going grey.
- Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.
D. Нөхцөл байдалд
- went
- got
- got
- got
- got / became
- went / turned
- got / went
E. Таны ээлж
- I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
- My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.
F. Холимог давталт
- waking
- higher … higher
- is getting / 's getting
