Тэмдэг нэрийн дараалал ба нийлмэл тэмдэг нэр (a ten-minute walk) – монголоор тайлбарлав
Adjective Order and Compound Adjectives
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та нэр үгийн өмнө хоёр, гурван тэмдэг нэрийг байгалийн дарааллаар тавьж, тэдгээрийн хооронд таслал, and-ийг зөв хэрэглэж, нэг нэр үгээр нөгөөг тодотгож (a coffee cup), зураастай нийлмэл тэмдэг нэр (a ten-minute walk, a well-known writer) бүтээж чадна.
Гол санаа
Нэр үгийн өмнө хэд хэдэн тэмдэг нэр ирэхэд англи хэлтнүүд маш тогтвортой дараалал хэрэглэдэг: a lovely little old wooden house, a wooden old little lovely house биш. Ихэнх уугуул хэлтэн энэ дүрмийг хэзээ ч сурч байгаагүй – гэхдээ зөрчигдөхөд тэр дороо анзаардаг.
Үүнд логик бий. Нэр үгийг сонгины гол, тэмдэг нэрүүдийг түүнийг тойрсон давхаргууд гэж бодоорой. Давхарга гол руугаа ойртох тусам тухайн юм юу болох-д илүү хамааралтай. Юугаар хийгдсэн (wooden), юунд зориулагдсан (a running shoe) нь бараг нэр үгийн хэсэг тул яг хажууд нь ирнэ. Өнгө, хэлбэр, нас бол баримт тул арай гадна. Бодол санаа (lovely) бол зөвхөн таны үзэл тул хамгийн гадна талын хальс, нэр үгээс хамгийн хол.
Нийлмэл тэмдэг нэр өөрөөр ажилладаг: хоёр буюу түүнээс олон үг зураасаар нийлж нэг тэмдэг нэр болно: a five-star hotel. Зураас «эдгээр үгийг нэг нэгж болгон уншаарай» гэж хэлнэ.
Монгол хэл ба англи хэл
Энд олон зүйл адилхан: монголоор ч тэмдэг нэр нэр үгийн өмнө ирж, бодол санаа ихэвчлэн хамгийн эхэнд байдаг: «гоё хуучин модон ширээ». Тоо хэмжээний дараа нэр үг ганц тоогоор явдаг нь ч тустай: «арван минутын зам» = a ten-minute walk, -s-гүй.
Гэхдээ гурван ялгаа бий. Нэгдүгээрт, монголоор тэмдэг нэрийн дараалал чөлөөтэй («том хар нохой», «хар том нохой» хоёулаа зөв), англиар дараалал тогтмол: a big black dog. Хоёрдугаарт, монголоор хоёр өнгийг холбоосгүй хэлдэг: «хар цагаан зураг». Англиар өнгөнүүдийн хооронд and: a black and white photo. Гуравдугаарт, монголоор настай хүнийг «зургаан настай хүү» гэдэг бол англиар нэр үгийн өмнө зураастай, ганц тоотой хэлбэр: a six-year-old son (years биш).
Бас «-тай» гэсэн дагавар англи -ed-тэй тохирдог: «цэнхэр нүдтэй» = blue-eyed. Мөн be-ийн дараа монголоор холбох үйл үг хэрэггүй («Өрөө жижиг ч тухтай»), англиар was / is заавал.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| гоё хуучин модон ширээ | a lovely old wooden table | энд адилхан: бодол санаа эхэнд, материал нэр үгийн хажууд |
| хар том нохой | a big black dog | монголоор дараалал чөлөөтэй; англиар хэмжээ → өнгө |
| хар цагаан зураг | a black and white photo | өнгөнүүдийн хооронд and |
| гутлын дэлгүүр | a shoe shop | энд адилхан: нэр үг ганц тоо; англиар 's, of байхгүй |
| арван минутын зам | a ten-minute walk | энд адилхан: тооны дараа ганц тоо; англиар зураас |
| зургаан настай хүү | a six-year-old son | зураас, year ганц тоо |
| цэнхэр нүдтэй хүүхэд | a blue-eyed baby | «-тай» → -ed |
| Өрөө жижиг ч тухтай байсан. | The room was small but comfortable. | англиар was заавал; «ч» → but |
Товчхондоо: монголоор ч тэмдэг нэр нэр үгийн өмнө, гэхдээ англиар дараалал тогтмол (бодол санаа → хэмжээ → нас → хэлбэр → өнгө → гарал → материал → зориулалт), өнгөнүүдийн хооронд and, нийлмэл тэмдэг нэр зураастай, ганц тоотой.
Бүтэц
Нэр үгийн өмнөх тэмдэг нэрийн ердийн дараалал
| Бодол санаа | Хэмжээ | Нас | Хэлбэр | Өнгө | Гарал | Материал | Зориулалт | Нэр үг |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| lovely | big | old | round | brown | Moroccan | wooden | dining | table |
| beautiful | small | new | square | black | Brazilian | leather | running | shoes |
Хоёр, гурван тэмдэг нэр хэвийн. Дөрөв ба түүнээс дээш ховор бөгөөд хүнд сонсогдоно. Урт (long, short) хэмжээтэй хамт ирнэ.
Таслал ба and
| Нөхцөл | Дүрэм | Жишээ |
|---|---|---|
| өөр бүлгийн тэмдэг нэр | таслалгүй | a beautiful old house |
| ижил бүлгийн хоёр тэмдэг нэр (ихэвчлэн бодол санаа) | таслал (эсвэл and) | a friendly, helpful assistant |
| хоёр ба түүнээс олон өнгө | and | a black and white photo |
| be / look / seem-ийн дараа | сүүлийнхийн өмнө and | The house was old and beautiful. |
Шалгах арга: тэмдэг нэрүүдийн хооронд and тавьж, эсвэл байрыг нь сольж болох бол таслал тавина. Болохгүй бол таслалгүй.
Нэр үг + нэр үг (тэмдэг нэр шиг хэрэглэсэн нэр үг)
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| эхний нэр үг ихэвчлэн ганц тоо | a coffee cup, a shoe shop, a car park (UK) |
| гол нэр үгийн яг өмнө, бусад бүх тэмдэг нэрийн дараа | a cheap plastic coffee cup |
Нийлмэл тэмдэг нэр (зураастай, нэр үгийн өмнө)
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| тоо + ганц тооны нэр үг | a ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course |
| тоо + нэр үг + old | a three-year-old girl |
| well / badly + past participle | a well-known writer, a well-paid job |
| тэмдэг нэр / дайвар үг + -ing хэлбэр | a good-looking man, a long-lasting battery |
| тэмдэг нэр + нэр үг + -ed | a blue-eyed baby, a left-handed player |
Хэрэглээ
1Бодол санаа баримтын өмнө
Бодол санааны тэмдэг нэр (lovely, horrible, amazing, nice) баримтын тэмдэг нэрийн (хэмжээ, нас, өнгө…) өмнө ирнэ. Монголоор ч ихэвчлэн ийм.
2Баримтын тэмдэг нэрийн дараалал
Баримтын тэмдэг нэр ихэвчлэн хэмжээ → нас → хэлбэр → өнгө → гарал → материал → зориулалт гэсэн дарааллыг баримтална. Монголоор дараалал чөлөөтэй байж болох ч англиар энэ дарааллыг дагаарай.
3Таслал ба and
Ижил төрлийн хоёр тэмдэг нэрийн хооронд таслал тавина: тэнд and ч тавьж болно. Өнгөнүүдийн хооронд, be-ийн дараах сүүлийн тэмдэг нэрийн өмнө and хэрэглэнэ.
4Нэр үгийг тодотгох нэр үг
Нэр үг өөр нэр үгийг тодотгож болно. Эхний нэр үг утга нь олон тоо байсан ч ихэвчлэн ганц тоо бөгөөд гол нэр үгийн яг өмнө ирнэ. Цөөн үг -s-ээ хадгална: sports, clothes, sales, savings. Монголоор энд ихэвчлэн харьяалахын тийн ялгал («гутлын дэлгүүр») хэрэглэдэг; англиар 's, of хэрэггүй.
5Тоотой нийлмэл тэмдэг нэр
Тоо + нэр үг нийлмэл нь нэр үгийн өмнө зураастай бөгөөд нэр үг нь ганц тоо – -s авахгүй, учир нь бүхэлдээ тэмдэг нэр болсон. Монголоор ч «арван минутын», «хоёр долоо хоногийн» гэж ганц тоогоор хэлдэг тул танд ойлгомжтой.
6Бусад нийлмэл тэмдэг нэр
Past participle-тай (well-known), -ing хэлбэртэй (good-looking), тэмдэг нэр + нэр үг + -ed (blue-eyed) нийлмэл тэмдэг нэрүүд хүн, юмыг товч, байгалийн байдлаар дүрсэлнэ.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Хар цагаан» → black white. Монголоор хоёр өнгийг холбоосгүй хэлдэг: «Дэлгүүрт ээждээ зориулж гоё цэнхэр цагаан дээл харлаа». Англиар өнгөнүүдийн хооронд and заавал.
2. «Есөн настай хүү» → a nine years old boy. Монголоор «Морин уралдаанд Өвөрхангайн есөн настай хүү түрүүлсэн» гэдэг. Нас хэлэхдээ nine years old гэж сурсан тул нэр үгийн өмнө ч ийм хэлбэр гарна. Нэр үгийн өмнө зураастай, year ганц тоотой.
3. «Жижиг ч тухтай» → be-гүй. Монголоор тэмдэг нэрийн өмнө холбох үйл үг хэрэггүй: «Ярмаг дахь манай шинэ оффисын өрөөнүүд жижиг ч гэгээтэй, нам гүм». Англиар and / but-аар холбосон тэмдэг нэрүүдийн өмнө is / was заавал.
4. «Цагаан жижиг гэр» → өнгө хэмжээний өмнө. Монголоор «цагаан жижиг гэр», «жижиг цагаан гэр» хоёулаа зөв: «Өвөө эмээ маань зун бүр хөндийд цагаан жижиг гэр барьдаг». Англиар хэмжээ өнгөний өмнө ирнэ.
5. «Богино үстэй» → short-hair. «-тай» нь -ed-тэй тохирдог ч -ed-ийг мартах нь элбэг: «Болдын шинэ дарга дөч гаруй насны, өндөр, богино үстэй эр». Англиар short-haired (эсвэл with short hair).
Бүү андуураарай
Нэр үгийн өмнөх нийлмэл тэмдэг нэр ба үйл үгийн дараах ижил үгс – Нэр үгийн өмнө зураас, ганц тооны нэр үг. Үйл үгийн дараа үгс тусдаа бөгөөд шаардлагатай бол нэр үг олон тоогоор.
a coffee cup ба a cup of coffee – Нэр үг + нэр үг юмны төрлийг хэлдэг; of доторх зүйлийг хэлдэг.
Албан бичгийн урт нэр үгтэй хэллэгийг (a rapidly growing population) C1-11-ээс үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- Нийлмэл тэмдэг нэрийг нэр үгийн өмнө зураастай бичнэ: a well-known artist. Be-ийн дараа олон хүн зураасгүй бичдэг: The artist is well known.
- -ly дайвар үгийн дараа зураас тавихгүй: a highly paid job, a beautifully written book.
- Нэр үг + нэр үг ихэвчлэн эхний нэр үгийг онцолно: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. city centre гэх мэт цөөн нь хоёр дахийг онцолно.
- Тэмдэг нэр + нэр үг нь нэр үгийг онцолно: a black bird (хар өнгийн ямар ч шувуу). Нийлмэл нэр үг эхний хэсгийг онцолно: a blackbird (шувууны нэг төрөл). Монгол заншлаар үргэлж эхний үеийг онцлох нь энд утгыг өөрчилж болно.
- Ганцаараа нийлмэл тэмдэг нэр хоёр дахь хэсгээ онцолно (well-known), харин өргөлттэй нэр үгийн өмнө өргөлт ихэвчлэн урагшилна: a well-known writer.
- Гарлын тэмдэг нэрийг англиар том үсгээр бичнэ: a Japanese restaurant, Moroccan leather. Монголоор «япон ресторан» гэж жижиг үсгээр бичдэг тул анхаараарай.
Алтан дүрэм
Эхлээд бодол санаа, дараа нь баримт – юугаар хийгдсэн, юунд зориулагдсан нь ихэвчлэн нэр үгт хамгийн ойр. Нэр үгийн өмнөх нийлмэл тэмдэг нэрт үгсийг зураасаар холбож, нэр үгийг ганц тоо-гоор үлдээнэ: a ten-minute walk. Монголын «хар цагаан» англиар black and white.
Дасгал
A. Бүтэц
Даалгавар бүрийг гүйцэтгэнэ үү.
-
Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
-
Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: an / old / ugly / building / grey
-
Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: some / plastic / small / boxes / storage
-
Нөхөөрэй: The film lasts two hours. It's a film.
-
Нөхөөрэй: Their baby is eight months old. They have an baby.
-
Нөхөөрэй: The hotel has four stars. It's a hotel.
B. Утга
Зөв хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: He's a … actor.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: She has … hair.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: a beautiful(,) old house …
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: a kind(,) patient teacher …
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
We stayed in a five-stars hotel.
-
I need a new toys box.
-
My brother is twelve-years-old.
-
She bought a lovely blue silk scarf.
D. Нөхцөл байдалд
Зарыг уншаад хаалтанд байгаа үгсийг зөв дарааллаар бичнэ үү.
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрт байгаа нэг юмаа хоёр, гурван тэмдэг нэрээр зөв дарааллаар дүрслээрэй.
-
Ажил эсвэл сургууль руугаа явах замаа нийлмэл тэмдэг нэрээр дүрслээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-10 Англи тэмдэг нэр (Adjectives): very, really, quite, too монголоор Зөв хариултыг сонгоно уу: She has … eyes.
-
A2-30 Bored уу, boring уу? -ed ба -ing тэмдэг нэрийг монголоор тайлбарлав It was a very … ten-hour flight.
-
B1-24 Харьцуулалт: much better, twice as big as, the more… the better – монголоор тайлбарлав Our new flat is ___ bigger than the old one. …flat (UK), apartment (US)
Хариулт
A. Бүтэц
- a beautiful Moroccan leather bag
- an ugly old grey building
- some small plastic storage boxes
- two-hour
- eight-month-old
- four-star
B. Утга
- well-known
- long black
- no comma
- comma
C. Алдааг олоорой
- We stayed in a five-star hotel.
- I need a new toy box.
- My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
- ✓ She bought a lovely blue silk scarf.
D. Нөхцөл байдалд
- lovely old wooden
- dining room
- heavy and strong / strong and heavy
- new white cotton
- five-minute
E. Таны ээлж
- I have a comfortable old leather sofa.
- It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.
F. Холимог давталт
- blue
- tiring
- much
