SlowingoДүрэм
B1 31 / 39

Тэмдэг нэрийн дараалал ба нийлмэл тэмдэг нэр (a ten-minute walk) – монголоор тайлбарлав

Adjective Order and Compound Adjectives

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та нэр үгийн өмнө хоёр, гурван тэмдэг нэрийг байгалийн дарааллаар тавьж, тэдгээрийн хооронд таслал, and-ийг зөв хэрэглэж, нэг нэр үгээр нөгөөг тодотгож (a coffee cup), зураастай нийлмэл тэмдэг нэр (a ten-minute walk, a well-known writer) бүтээж чадна.

Гол санаа

Нэр үгийн өмнө хэд хэдэн тэмдэг нэр ирэхэд англи хэлтнүүд маш тогтвортой дараалал хэрэглэдэг: a lovely little old wooden house, a wooden old little lovely house биш. Ихэнх уугуул хэлтэн энэ дүрмийг хэзээ ч сурч байгаагүй – гэхдээ зөрчигдөхөд тэр дороо анзаардаг.

Үүнд логик бий. Нэр үгийг сонгины гол, тэмдэг нэрүүдийг түүнийг тойрсон давхаргууд гэж бодоорой. Давхарга гол руугаа ойртох тусам тухайн юм юу болох-д илүү хамааралтай. Юугаар хийгдсэн (wooden), юунд зориулагдсан (a running shoe) нь бараг нэр үгийн хэсэг тул яг хажууд нь ирнэ. Өнгө, хэлбэр, нас бол баримт тул арай гадна. Бодол санаа (lovely) бол зөвхөн таны үзэл тул хамгийн гадна талын хальс, нэр үгээс хамгийн хол.

Нийлмэл тэмдэг нэр өөрөөр ажилладаг: хоёр буюу түүнээс олон үг зураасаар нийлж нэг тэмдэг нэр болно: a five-star hotel. Зураас «эдгээр үгийг нэг нэгж болгон уншаарай» гэж хэлнэ.

Монгол хэл ба англи хэл

Энд олон зүйл адилхан: монголоор ч тэмдэг нэр нэр үгийн өмнө ирж, бодол санаа ихэвчлэн хамгийн эхэнд байдаг: «гоё хуучин модон ширээ». Тоо хэмжээний дараа нэр үг ганц тоогоор явдаг нь ч тустай: «арван минутын зам» = a ten-minute walk, -s-гүй.

Гэхдээ гурван ялгаа бий. Нэгдүгээрт, монголоор тэмдэг нэрийн дараалал чөлөөтэй («том хар нохой», «хар том нохой» хоёулаа зөв), англиар дараалал тогтмол: a big black dog. Хоёрдугаарт, монголоор хоёр өнгийг холбоосгүй хэлдэг: «хар цагаан зураг». Англиар өнгөнүүдийн хооронд and: a black and white photo. Гуравдугаарт, монголоор настай хүнийг «зургаан настай хүү» гэдэг бол англиар нэр үгийн өмнө зураастай, ганц тоотой хэлбэр: a six-year-old son (years биш).

Бас «-тай» гэсэн дагавар англи -ed-тэй тохирдог: «цэнхэр нүдтэй» = blue-eyed. Мөн be-ийн дараа монголоор холбох үйл үг хэрэггүй («Өрөө жижиг ч тухтай»), англиар was / is заавал.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
гоё хуучин модон ширээa lovely old wooden tableэнд адилхан: бодол санаа эхэнд, материал нэр үгийн хажууд
хар том нохойa big black dogмонголоор дараалал чөлөөтэй; англиар хэмжээ → өнгө
хар цагаан зурагa black and white photoөнгөнүүдийн хооронд and
гутлын дэлгүүрa shoe shopэнд адилхан: нэр үг ганц тоо; англиар 's, of байхгүй
арван минутын замa ten-minute walkэнд адилхан: тооны дараа ганц тоо; англиар зураас
зургаан настай хүүa six-year-old sonзураас, year ганц тоо
цэнхэр нүдтэй хүүхэдa blue-eyed baby«-тай» → -ed
Өрөө жижиг ч тухтай байсан.The room was small but comfortable.англиар was заавал; «ч» → but

Товчхондоо: монголоор ч тэмдэг нэр нэр үгийн өмнө, гэхдээ англиар дараалал тогтмол (бодол санаа → хэмжээ → нас → хэлбэр → өнгө → гарал → материал → зориулалт), өнгөнүүдийн хооронд and, нийлмэл тэмдэг нэр зураастай, ганц тоотой.

Бүтэц

Нэр үгийн өмнөх тэмдэг нэрийн ердийн дараалал

Бодол санааХэмжээНасХэлбэрӨнгөГаралМатериалЗориулалтНэр үг
lovelybigoldroundbrownMoroccanwoodendiningtable
beautifulsmallnewsquareblackBrazilianleatherrunningshoes

Хоёр, гурван тэмдэг нэр хэвийн. Дөрөв ба түүнээс дээш ховор бөгөөд хүнд сонсогдоно. Урт (long, short) хэмжээтэй хамт ирнэ.

Таслал ба and

НөхцөлДүрэмЖишээ
өөр бүлгийн тэмдэг нэртаслалгүйa beautiful old house
ижил бүлгийн хоёр тэмдэг нэр (ихэвчлэн бодол санаа)таслал (эсвэл and)a friendly, helpful assistant
хоёр ба түүнээс олон өнгөanda black and white photo
be / look / seem-ийн дараасүүлийнхийн өмнө andThe house was old and beautiful.

Шалгах арга: тэмдэг нэрүүдийн хооронд and тавьж, эсвэл байрыг нь сольж болох бол таслал тавина. Болохгүй бол таслалгүй.

Нэр үг + нэр үг (тэмдэг нэр шиг хэрэглэсэн нэр үг)

ЗагварЖишээ
эхний нэр үг ихэвчлэн ганц тооa coffee cup, a shoe shop, a car park (UK)
гол нэр үгийн яг өмнө, бусад бүх тэмдэг нэрийн дарааa cheap plastic coffee cup

Нийлмэл тэмдэг нэр (зураастай, нэр үгийн өмнө)

ЗагварЖишээ
тоо + ганц тооны нэр үгa ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course
тоо + нэр үг + olda three-year-old girl
well / badly + past participlea well-known writer, a well-paid job
тэмдэг нэр / дайвар үг + -ing хэлбэрa good-looking man, a long-lasting battery
тэмдэг нэр + нэр үг + -eda blue-eyed baby, a left-handed player

Хэрэглээ

1Бодол санаа баримтын өмнө

Бодол санааны тэмдэг нэр (lovely, horrible, amazing, nice) баримтын тэмдэг нэрийн (хэмжээ, нас, өнгө…) өмнө ирнэ. Монголоор ч ихэвчлэн ийм.

We stayed in a lovely little hotel near the beach.
Бид далайн эргийн ойролцоо гоё жижигхэн зочид буудалд байрласан.
бодол санаа → хэмжээ
He drives a horrible old car.
Тэр аймшигтай хуучин машин унадаг.
бодол санаа → нас
She was wearing an amazing red dress.
Тэр гайхалтай улаан даашинз өмссөн байсан.
бодол санаа → өнгө
It's a nice big kitchen.
Гоё том гал тогоо байна.
бодол санаа → хэмжээ

2Баримтын тэмдэг нэрийн дараалал

Баримтын тэмдэг нэр ихэвчлэн хэмжээ → нас → хэлбэр → өнгө → гарал → материал → зориулалт гэсэн дарааллыг баримтална. Монголоор дараалал чөлөөтэй байж болох ч англиар энэ дарааллыг дагаарай.

They live in a big old farmhouse.
Тэд том хуучин фермийн байшинд амьдардаг.
хэмжээ → нас
I bought a small round mirror for the hall.
Би үүдний өрөөнд жижиг дугуй толь авсан.
хэмжээ → хэлбэр
She has long black hair.
Тэр урт хар үстэй.
урт (= хэмжээ) өнгөний өмнө; «-тай» → has
We ate at a tiny Japanese restaurant.
Бид жижигхэн япон ресторанд хооллосон.
хэмжээ → гарал; Japanese том үсгээр
He gave me a beautiful silver necklace.
Тэр надад гоё мөнгөн хүзүүний зүүлт бэлэглэсэн.
бодол санаа + материал
I need some new running shoes.
Надад шинэ гүйлтийн пүүз хэрэгтэй.
зориулалт нэр үгийн хажууд

3Таслал ба and

Ижил төрлийн хоёр тэмдэг нэрийн хооронд таслал тавина: тэнд and ч тавьж болно. Өнгөнүүдийн хооронд, be-ийн дараах сүүлийн тэмдэг нэрийн өмнө and хэрэглэнэ.

It was a boring, pointless meeting.
Уйтгартай, утгагүй хурал байлаа.
хоёр бодол санаа → таслал
She's a kind, generous person.
Тэр эелдэг, өгөөмөр хүн.
ижил төрөл → таслал
The flag is red, white and blue.
Туг улаан, цагаан, цэнхэр өнгөтэй.
өнгө: сүүлийнхийн өмнө and
My grandfather's old black and white photos are in this box.
Өвөөгийн хуучин хар цагаан зургууд энэ хайрцагт байгаа.
«хар цагаан» → black and white
The room was small but comfortable.
Өрөө жижиг ч тухтай байсан.
эсрэг утга: but; was заавал

4Нэр үгийг тодотгох нэр үг

Нэр үг өөр нэр үгийг тодотгож болно. Эхний нэр үг утга нь олон тоо байсан ч ихэвчлэн ганц тоо бөгөөд гол нэр үгийн яг өмнө ирнэ. Цөөн үг -s-ээ хадгална: sports, clothes, sales, savings. Монголоор энд ихэвчлэн харьяалахын тийн ялгал («гутлын дэлгүүр») хэрэглэдэг; англиар 's, of хэрэггүй.

Let's meet in the city centre.
Хотын төвд уулзъя.
«хотын төв» → city centre (америкаар center)
There's a great shoe shop on the corner.
Буланд гоё гутлын дэлгүүр бий.
shoe ганц тоо, shoes shop биш
I've lost my phone charger.
Би утасныхаа цэнэглэгчийг гээчихлээ.
«утасны цэнэглэгч» → phone charger
We need a new kitchen table.
Бидэнд гал тогооны шинэ ширээ хэрэгтэй.
гал тогоонд зориулсан ширээ
She works in a sports centre.
Тэр спорт төвд ажилладаг.
sports -s-ээ хадгална

5Тоотой нийлмэл тэмдэг нэр

Тоо + нэр үг нийлмэл нь нэр үгийн өмнө зураастай бөгөөд нэр үг нь ганц тоо – -s авахгүй, учир нь бүхэлдээ тэмдэг нэр болсон. Монголоор ч «арван минутын», «хоёр долоо хоногийн» гэж ганц тоогоор хэлдэг тул танд ойлгомжтой.

It's a ten-minute walk from the station.
Буудлаас арван минут алхаж хүрнэ.
«арван минутын» → ten-minute, -s-гүй
We booked a two-week holiday in Greece.
Бид Грект хоёр долоо хоногийн амралт захиалсан.
two-week (америкаар vacation)
They have a six-year-old son.
Тэд зургаан настай хүүтэй.
«зургаан настай» → six-year-old
She signed a three-year contract.
Тэр гурван жилийн гэрээнд гарын үсэг зурсан.
three-year, years биш

6Бусад нийлмэл тэмдэг нэр

Past participle-тай (well-known), -ing хэлбэртэй (good-looking), тэмдэг нэр + нэр үг + -ed (blue-eyed) нийлмэл тэмдэг нэрүүд хүн, юмыг товч, байгалийн байдлаар дүрсэлнэ.

He's a well-known chef with his own TV show.
Тэр өөрийн телевизийн нэвтрүүлэгтэй нэртэй тогооч.
well + past participle
That's a very good-looking dog.
Их царайлаг нохой байна.
good + -ing хэлбэр
Our company makes long-lasting batteries.
Манай компани удаан эдэлгээтэй зай хийдэг.
long + -ing хэлбэр
I'm looking for a short-sleeved shirt.
Би богино ханцуйтай цамц хайж байна.
«богино ханцуйтай» → short-sleeved: «-тай» → -ed
My brother is left-handed.
Ах маань солгой.
зарим нийлмэл тэмдэг нэр be-ийн дараа ч ирнэ

Түгээмэл алдаа

❌a wooden beautiful table
✅a beautiful wooden table
Бодол санаа материалын өмнө ирнэ.
❌a black big dog
✅a big black dog
Хэмжээ өнгөний өмнө ирнэ.
❌a ten-minutes walk
✅a ten-minute walk
Нийлмэл тэмдэг нэр доторх нэр үг ганц тоогоор үлдэнэ.
❌a shoes shop
✅a shoe shop
Нэр үгийг тодотгох нэр үг ихэвчлэн ганц тоо.
❌My son is three-years-old.
✅My son is three years old.
be-ийн дараа зураасгүй, years олон тоо.
❌a black white cat
✅a black and white cat
Өнгөнүүдийн хооронд and.
❌a brown-eye girl
✅a brown-eyed girl
тэмдэг нэр + нэр үг + -ed.
⚠️a well known writer
✅a well-known writer
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ нэр үгийн өмнө стандарт бичлэгт зураас тавьдаг.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Хар цагаан» → black white. Монголоор хоёр өнгийг холбоосгүй хэлдэг: «Дэлгүүрт ээждээ зориулж гоё цэнхэр цагаан дээл харлаа». Англиар өнгөнүүдийн хооронд and заавал.

❌At the shop I saw a lovely blue white deel for my mother.
✅At the shop I saw a lovely blue and white deel for my mother.
өнгөнүүдийн хооронд and

2. «Есөн настай хүү» → a nine years old boy. Монголоор «Морин уралдаанд Өвөрхангайн есөн настай хүү түрүүлсэн» гэдэг. Нас хэлэхдээ nine years old гэж сурсан тул нэр үгийн өмнө ч ийм хэлбэр гарна. Нэр үгийн өмнө зураастай, year ганц тоотой.

❌The winner of the horse race was a nine years old boy from Uvurkhangai.
✅The winner of the horse race was a nine-year-old boy from Uvurkhangai.
нэр үгийн өмнө: nine-year-old

3. «Жижиг ч тухтай» → be-гүй. Монголоор тэмдэг нэрийн өмнө холбох үйл үг хэрэггүй: «Ярмаг дахь манай шинэ оффисын өрөөнүүд жижиг ч гэгээтэй, нам гүм». Англиар and / but-аар холбосон тэмдэг нэрүүдийн өмнө is / was заавал.

❌The rooms in our new office in Yarmag small but bright and quiet.
✅The rooms in our new office in Yarmag are small but bright and quiet.
тэмдэг нэрийн өмнө be заавал

4. «Цагаан жижиг гэр» → өнгө хэмжээний өмнө. Монголоор «цагаан жижиг гэр», «жижиг цагаан гэр» хоёулаа зөв: «Өвөө эмээ маань зун бүр хөндийд цагаан жижиг гэр барьдаг». Англиар хэмжээ өнгөний өмнө ирнэ.

❌Every summer my grandparents put up a white small ger in the valley.
✅Every summer my grandparents put up a small white ger in the valley.
хэмжээ → өнгө

5. «Богино үстэй» → short-hair. «-тай» нь -ed-тэй тохирдог ч -ed-ийг мартах нь элбэг: «Болдын шинэ дарга дөч гаруй насны, өндөр, богино үстэй эр». Англиар short-haired (эсвэл with short hair).

❌Bold's new boss is a tall, short-hair man in his forties.
✅Bold's new boss is a tall, short-haired man in his forties. эсвэл Bold's new boss is a tall man in his forties with short hair.
«-тай» → -ed

Бүү андуураарай

Нэр үгийн өмнөх нийлмэл тэмдэг нэр ба үйл үгийн дараах ижил үгс – Нэр үгийн өмнө зураас, ганц тооны нэр үг. Үйл үгийн дараа үгс тусдаа бөгөөд шаардлагатай бол нэр үг олон тоогоор.

It's a two-hour flight.
Хоёр цагийн нислэг.
нэр үгийн өмнө: two-hour
The flight takes two hours.
Нислэг хоёр цаг үргэлжилнэ.
нийлмэл тэмдэг нэр биш: hours
She has a three-year-old daughter.
Тэр гурван настай охинтой.
нэр үгийн өмнө: зураастай
Her daughter is three years old.
Түүний охин гурван настай.
be-ийн дараа: зураасгүй, years

a coffee cup ба a cup of coffee – Нэр үг + нэр үг юмны төрлийг хэлдэг; of доторх зүйлийг хэлдэг.

I broke my favourite coffee cup.
Би хамгийн дуртай кофены аягаа хагалчихлаа.
аяга өөрөө
Would you like a cup of coffee?
Нэг аяга кофе уух уу?
аяга болон доторх кофе

Албан бичгийн урт нэр үгтэй хэллэгийг (a rapidly growing population) C1-11-ээс үзнэ үү.

Зөв бичих ба дуудлага

  • Нийлмэл тэмдэг нэрийг нэр үгийн өмнө зураастай бичнэ: a well-known artist. Be-ийн дараа олон хүн зураасгүй бичдэг: The artist is well known.
  • -ly дайвар үгийн дараа зураас тавихгүй: a highly paid job, a beautifully written book.
  • Нэр үг + нэр үг ихэвчлэн эхний нэр үгийг онцолно: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. city centre гэх мэт цөөн нь хоёр дахийг онцолно.
  • Тэмдэг нэр + нэр үг нь нэр үгийг онцолно: a black bird (хар өнгийн ямар ч шувуу). Нийлмэл нэр үг эхний хэсгийг онцолно: a blackbird (шувууны нэг төрөл). Монгол заншлаар үргэлж эхний үеийг онцлох нь энд утгыг өөрчилж болно.
  • Ганцаараа нийлмэл тэмдэг нэр хоёр дахь хэсгээ онцолно (well-known), харин өргөлттэй нэр үгийн өмнө өргөлт ихэвчлэн урагшилна: a well-known writer.
  • Гарлын тэмдэг нэрийг англиар том үсгээр бичнэ: a Japanese restaurant, Moroccan leather. Монголоор «япон ресторан» гэж жижиг үсгээр бичдэг тул анхаараарай.

Алтан дүрэм

Эхлээд бодол санаа, дараа нь баримт – юугаар хийгдсэн, юунд зориулагдсан нь ихэвчлэн нэр үгт хамгийн ойр. Нэр үгийн өмнөх нийлмэл тэмдэг нэрт үгсийг зураасаар холбож, нэр үгийг ганц тоо-гоор үлдээнэ: a ten-minute walk. Монголын «хар цагаан» англиар black and white.

Дасгал

A. Бүтэц

Даалгавар бүрийг гүйцэтгэнэ үү.

  1. Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
  2. Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: an / old / ugly / building / grey
  3. Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: some / plastic / small / boxes / storage
  4. Нөхөөрэй: The film lasts two hours. It's a film.
  5. Нөхөөрэй: Their baby is eight months old. They have an baby.
  6. Нөхөөрэй: The hotel has four stars. It's a hotel.

B. Утга

Зөв хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: He's a … actor.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: She has … hair.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: a beautiful(,) old house …
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: a kind(,) patient teacher …

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. We stayed in a five-stars hotel.
  2. I need a new toys box.
  3. My brother is twelve-years-old.
  4. She bought a lovely blue silk scarf.

D. Нөхцөл байдалд

Зарыг уншаад хаалтанд байгаа үгсийг зөв дарааллаар бичнэ үү.

Selling online
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Өөрт байгаа нэг юмаа хоёр, гурван тэмдэг нэрээр зөв дарааллаар дүрслээрэй.
  2. Ажил эсвэл сургууль руугаа явах замаа нийлмэл тэмдэг нэрээр дүрслээрэй.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-10 Англи тэмдэг нэр (Adjectives): very, really, quite, too монголоор
    Зөв хариултыг сонгоно уу: She has … eyes.
  2. A2-30 Bored уу, boring уу? -ed ба -ing тэмдэг нэрийг монголоор тайлбарлав
    It was a very … ten-hour flight.
  3. B1-24 Харьцуулалт: much better, twice as big as, the more… the better – монголоор тайлбарлав
    Our new flat is ___ bigger than the old one. …
Хариулт

A. Бүтэц

  1. a beautiful Moroccan leather bag
  2. an ugly old grey building
  3. some small plastic storage boxes
  4. two-hour
  5. eight-month-old
  6. four-star

B. Утга

  1. well-known
  2. long black
  3. no comma
  4. comma

C. Алдааг олоорой

  1. We stayed in a five-star hotel.
  2. I need a new toy box.
  3. My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
  4. ✓ She bought a lovely blue silk scarf.

D. Нөхцөл байдалд

  1. lovely old wooden
  2. dining room
  3. heavy and strong / strong and heavy
  4. new white cotton
  5. five-minute

E. Таны ээлж

  1. I have a comfortable old leather sofa.
  2. It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.

F. Холимог давталт

  1. blue
  2. tiring
  3. much
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play