SlowingoGramatyka
A2 37 / 38

Phrasal verbs: najczęstsze czasowniki frazowe po angielsku

Common Phrasal Verbs

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji zrozumiesz i użyjesz najczęstszych codziennych czasowników frazowych (phrasal verbs) — get up, put on, turn off, look for, find out, give up i innych — oraz postawisz zaimek we właściwym miejscu (put it on, a nie put on it).

Główna idea

Phrasal verb (czasownik frazowy) to czasownik + małe słowo takie jak up, down, on, off, out, in albo back. To małe słowo nazywa się partykułą (particle). Razem te dwa słowa działają jak jeden czasownik o własnym znaczeniu.

Pomyśl o mieszaniu farb. Niebieski + żółty nie daje „niebiesko-żółtego”. Daje zielony — nowy kolor. Tak samo give + up nie znaczy „dawać coś do góry”. Give up znaczy „poddać się” albo „rzucić jakiś nałóg”.

Niektóre czasowniki frazowe łatwo zgadnąć: sit down, stand up, come back. Innych nie: find out znaczy „dowiedzieć się”. Dlatego ucz się każdego czasownika frazowego jak jednego słowa — ze znaczeniem i przykładem.

Czasowniki frazowe są wszędzie w codziennym angielskim. Native speakerzy zwykle mówią I got up at seven; I rose at seven brzmi formalnie i staroświecko.

Polski a angielski

Polski robi coś bardzo podobnego, tylko za pomocą przedrostków: wstać, włączyć, wyłączyć, założyć, zdjąć, wyjść, wrócić, dowiedzieć się. Przedrostek zmienia znaczenie czasownika, tak jak angielska partykuła. Różnica: polski przedrostek jest przed czasownikiem i tworzy z nim jedno słowo, a angielska partykuła stoi po czasowniku jako osobne słowo — i czasem przesuwa się dalej (put it on). Uwaga też na pary, które po polsku są jednym czasownikiem: „wstać” to i get up (z łóżka), i stand up (z krzesła).

PolskiAngielskiCo warto zauważyć
wstaję o siódmejI get up at sevenz łóżka → get up
wstańcie, proszęplease stand upz krzesła → stand up
budzę się o szóstejI wake up at sixotwierasz oczy
włącz / wyłącz światłoturn on / turn off the lightprzedrostek → partykuła
załóż kurtkę / zdejmij butyput on your jacket / take off your shoesput on = czynność, wear = mieć na sobie
dowiedziałam się o tymI found out about itnie knew
rzucił paleniehe gave up smokingpo give up: -ing
odbiorę cię z dworcaI'll pick you up at the stationzaimek w środku
szukam telefonuI'm looking for my phonepo polsku bez przyimka, po angielsku for

Budowa

Czasowniki frazowe bez dopełnienia

Czasownik frazowyZnaczeniePrzykład
get upwstać z łóżkaI get up at seven.
wake upobudzić sięI woke up at six.
go outwyjść z domu dla przyjemnościLet's go out tonight.
come backwrócićShe came back at midnight.
sit down / stand upusiąść / wstaćPlease sit down.

Czasowniki frazowe z dopełnieniem (put on, turn off, pick up, try on…) — rzeczownik: dwie pozycje; zaimek: w środku

Z rzeczownikiemZ zaimkiem (it, them, me…)
Put on your coat. / Put your coat on.Put it on.
Turn off the lights. / Turn the lights off.Turn them off.
Pick up the box. / Pick the box up.Pick it up.
Try on these shoes. / Try these shoes on.Try them on.

Look for i look at — dopełnienie zawsze stoi po for / at, nawet jeśli to zaimek: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Dlaczego? Zob. B1-28.)

Formy przeszłe — zmienia się tylko czasownik, partykuła zostaje taka sama: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.

Użycie

1Poranek i wieczór

Wiele czasowników frazowych opisuje codzienne życie. Zwróć uwagę na różnicę: najpierw wake up (otwierasz oczy), potem get up (wychodzisz z łóżka).

I usually wake up at six, but I don't get up until half past.
Zwykle budzę się o szóstej, ale wstaję dopiero wpół do siódmej.
budzić się = wake up, wstać = get up
He puts on his glasses to read.
Do czytania zakłada okulary.
Take off your shoes, please. The floor is clean.
Zdejmij buty, proszę. Podłoga jest czysta.
Can you turn on the light? It's dark in here.
Możesz włączyć światło? Ciemno tu.
Don't forget to turn off your computer.
Nie zapomnij wyłączyć komputera.
I'm going out with some friends tonight.
Wieczorem wychodzę ze znajomymi.
What time are you coming back?
O której wrócisz?

2Sit down i stand up

Te dwa czasowniki nie mają dopełnienia. Często używamy ich w poleceniach.

Please sit down and open your books.
Usiądźcie, proszę, i otwórzcie książki.
Everyone stood up when the judge came in.
Kiedy sędzia wszedł, wszyscy wstali.
z krzesła → stand up
I sat down next to an old friend on the train.
W pociągu usiadłam obok starego znajomego.

3Look for i look at

Look for = szukać. Look at = patrzeć na coś. Dopełnienie zawsze stoi po for albo at.

I'm looking for my phone. Have you seen it?
Szukam telefonu. Widziałeś go?
„szukać” → look for
What are you looking for?
Czego szukasz?
Look at this photo! That's my grandmother.
Popatrz na to zdjęcie! To moja babcia.
She looked at me and smiled.
Spojrzała na mnie i się uśmiechnęła.

4Find out, give up, pick up, fill in, try on

Te czasowniki pojawiają się w wielu codziennych sytuacjach.

I need to find out the time of the last train.
Muszę się dowiedzieć, o której jest ostatni pociąg.
find out = dowiedzieć się
She found out about the party from her brother.
O imprezie dowiedziała się od brata.
My dad gave up smoking ten years ago.
Tata rzucił palenie dziesięć lat temu.
give up = rzucić nałóg
Don't give up! You're nearly there.
Nie poddawaj się! Już prawie się udało.
give up = przestać próbować
Can you pick up that bag for me?
Możesz mi podnieść tę torbę?
I'll pick you up at the station at six.
Odbiorę cię z dworca o szóstej.
pick up = odebrać kogoś, często samochodem
Please fill in this form.
Proszę wypełnić ten formularz.
fill out (US)
Can I try on this jacket?
Mogę przymierzyć tę kurtkę?

5Zaimek w środku

Przy put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in i try on zaimek (it, them, me, her…) zawsze stoi między czasownikiem a partykułą. Rzeczownik może stać w obu miejscach.

Your coat is on the chair. Put it on. It's cold outside.
Płaszcz leży na krześle. Załóż go. Na dworze jest zimno.
po polsku „go” po czasowniku, po angielsku it w środku
These shoes are lovely. Can I try them on?
Śliczne te buty. Mogę je przymierzyć?
The TV is too loud. Turn it off, please.
Telewizor gra za głośno. Wyłącz go, proszę.
Here's the form. Fill it in and give it to the receptionist.
Oto formularz. Wypełnij go i oddaj recepcjonistce.

Częste błędy

❌Put on it.
✅Put it on.
Zaimek → w środek.
❌I turned off it.
✅I turned it off.
Zaimek → w środek.
❌Can I try on them?
✅Can I try them on?
Zaimek → w środek.
❌I'm looking my keys.
✅I'm looking for my keys.
look for + dopełnienie.
❌I'm looking them for.
✅I'm looking for them.
Przy look for/at dopełnienie zawsze stoi po for/at.
❌Turn the light, please.
✅Turn on the light, please.
Znaczenie niesie partykuła: turn on / turn off. (Turn the light on też jest poprawne.)
❌She gave up to smoke.
✅She gave up smoking.
give up + -ing albo rzeczownik.

Pułapki dla Polaków

1. Jedno „wstać” → stand up. Po polsku „wstaję o siódmej” i „wstańcie z miejsc” to ten sam czasownik. Po angielsku z łóżka get up, a z krzesła stand up.

⚠️What time do you usually stand up?
✅What time do you usually get up?
Zdanie gramatyczne, ale stand up to wstawanie z krzesła, a nie z łóżka.

2. „Dowiedzieć się” → know. „Dowiedziałam się o tym z gazety” to moment zdobycia informacji — po angielsku find out. Know oznacza stan: wiedzieć.

⚠️I knew about the accident from the radio.
✅I found out about the accident from the radio.
Zdanie gramatyczne, ale znaczy „wiedziałem”, a nie „dowiedziałem się”.

3. „Odebrać kogoś”, „rzucić palenie” słowo w słowo. Dosłowne tłumaczenia polskich czasowników nie działają. Odebrać kogoś to pick someone up, a rzucić nałóg to give up (+ -ing).

⚠️I'll receive you from the airport.
✅I'll pick you up at the airport.
Brzmi obco i nie znaczy „odbiorę cię”; o odbieraniu kogoś mówi się pick up.
⚠️I want to throw chocolate.
✅I want to give up chocolate.
Zdanie gramatyczne, ale znaczy „chcę rzucać czekoladą”.

4. Zaimek tuż po czasowniku. Po polsku zaimek stoi zaraz po czasowniku: „zdejmij je”, „wypełnij go”. Po angielsku przy take off, fill in, put on zaimek musi wejść między czasownik a partykułę.

❌These boots are wet. I'll take off them.
✅These boots are wet. I'll take them off.
❌Here's the application. Please fill in it today.
✅Here's the application. Please fill it in today.

Nie myl

wake up i get up — Wake up = obudzić się. Get up = wstać z łóżka.

I woke up at five because of the noise.
Obudził mnie hałas o piątej.
I got up at seven.
Wstałam o siódmej.

look for i find — Look for to czynność (szukanie). Find to wynik (znalezienie).

I looked for my keys for an hour.
Szukałem kluczy przez godzinę.
In the end, I found them in the fridge!
W końcu znalazłem je w lodówce!

put on i wear — Put on to czynność (moment: zakładać). Wear to stan (masz coś na sobie, nosisz).

She put on her red dress.
Założyła czerwoną sukienkę.
czynność
She's wearing a red dress.
Ma na sobie czerwoną sukienkę.
stan

Czasowniki frazowe: dalsze kroki — Które czasowniki frazowe można rozdzielać, czasowniki trzyczłonowe (look forward to) i jak sprawdzać je w słowniku — tego nauczysz się w B1-28. Co znaczą partykuły (up = zakończenie, off = odejście…) — w B2-25.

Pisownia i wymowa

  • W czasownikach frazowych akcent zwykle pada na partykułę: get up, sit down, give up. Z zaimkiem akcent zostaje na partykule: put it on. To ważne: po polsku akcentujemy przedostatnią sylabę wyrazu, a tu mocna jest ostatnia część.
  • Słowa łączą się ze sobą: get up /ɡet ʌp/ brzmi jak jedno słowo, tak samo pick it up i turn it off. Spółgłoska na końcu jednego słowa przechodzi do następnego.
  • wake up, wear, woke: na początku /w/ — zaokrąglone usta, jak polskie „ł”, a nie polskie „w” (/v/).
  • off /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) kończy się bezdźwięcznym /f/; of /əv/ — dźwięcznym /v/. To dwa różne słowa.
  • Formularz wypełniasz: w brytyjskim angielskim fill in, w amerykańskim częściej fill out.
  • Switch on / switch off znaczą to samo co turn on / turn off przy świetle i urządzeniach; switch jest częstsze w brytyjskim angielskim.

Złota zasada

Ucz się każdego czasownika frazowego jak jednego słowa z własnym znaczeniem. Z zaimkiem postaw zaimek w środku: put it on, turn them off — ale look for it. I nie tłumacz słowo w słowo: „wstać” z łóżka to get up, a „dowiedzieć się” to find out.

Ćwiczenia

A. Forma

W zadaniach 1–2 wstaw czasownik frazowy w czasie przeszłym. W zadaniach 3–5 zamień rzeczownik na zaimek.

  1. I (wake up) at six this morning. (czas przeszły)
  2. She (put on) her coat and left. (czas przeszły)
  3. Zamień rzeczownik na zaimek: Turn off the TV.
  4. Zamień rzeczownik na zaimek: Pick up your toys.
  5. Zamień rzeczownik na zaimek: I'm looking for my glasses.
  6. Uzupełnij: My grandfather gave smoking last year.

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do zdania.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: You need to … the opening times before you go.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: Can I … these jeans before I buy them?
  4. Który czasownik frazowy znaczy „wrócić”? …

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. It's cold. Put on it.
  2. Can you turn off them?
  3. I'm looking my wallet.
  4. Please fill in this form.

D. W kontekście

Uzupełnij tekst jednym słowem w każdym miejscu.

A busy morning
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku zdania o sobie.

  1. Napisz trzy zdania o swoim porannym rytuale, używając czasowników frazowych.
  2. Napisz o nawyku, który udało ci się rzucić albo który chcesz rzucić.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-31 Good at, afraid of, listen to: przyimki po przymiotnikach i czasownikach
    We waited the bus for half an hour.
  2. A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie
    Who (turn off) the lights? It's so dark! (czas przeszły)
  3. A2-28 Used to: jak powiedzieć „kiedyś grałem”, „dawniej mieszkałam” po angielsku
    I (get up) early, but now I work from home. Użyj used to.
  4. A1-22 Present continuous po angielsku: co się dzieje teraz (I'm working)
    Be quiet! The baby (sleep).
Odpowiedzi

A. Forma

  1. woke … up
  2. put … on
  3. Turn it off.
  4. Pick them up.
  5. I'm looking for them.
  6. up

B. Znaczenie

  1. find out
  2. woke up
  3. try on
  4. come back

C. Znajdź błąd

  1. It's cold. Put it on.
  2. Can you turn them off?
  3. I'm looking for my wallet.
  4. ✓ Please fill in this form.

D. W kontekście

  1. wake
  2. get
  3. put
  4. for
  5. turned / switched

E. Twoja kolej

  1. I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
  2. I gave up sugar in my coffee last year.

F. Powtórka mieszana

  1. for
  2. turned off
  3. used to get up
  4. is sleeping / 's sleeping
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play