Phrasal verbs: najczęstsze czasowniki frazowe po angielsku
Common Phrasal Verbs
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zrozumiesz i użyjesz najczęstszych codziennych czasowników frazowych (phrasal verbs) — get up, put on, turn off, look for, find out, give up i innych — oraz postawisz zaimek we właściwym miejscu (put it on, a nie put on it).
Główna idea
Phrasal verb (czasownik frazowy) to czasownik + małe słowo takie jak up, down, on, off, out, in albo back. To małe słowo nazywa się partykułą (particle). Razem te dwa słowa działają jak jeden czasownik o własnym znaczeniu.
Pomyśl o mieszaniu farb. Niebieski + żółty nie daje „niebiesko-żółtego”. Daje zielony — nowy kolor. Tak samo give + up nie znaczy „dawać coś do góry”. Give up znaczy „poddać się” albo „rzucić jakiś nałóg”.
Niektóre czasowniki frazowe łatwo zgadnąć: sit down, stand up, come back. Innych nie: find out znaczy „dowiedzieć się”. Dlatego ucz się każdego czasownika frazowego jak jednego słowa — ze znaczeniem i przykładem.
Czasowniki frazowe są wszędzie w codziennym angielskim. Native speakerzy zwykle mówią I got up at seven; I rose at seven brzmi formalnie i staroświecko.
Polski a angielski
Polski robi coś bardzo podobnego, tylko za pomocą przedrostków: wstać, włączyć, wyłączyć, założyć, zdjąć, wyjść, wrócić, dowiedzieć się. Przedrostek zmienia znaczenie czasownika, tak jak angielska partykuła. Różnica: polski przedrostek jest przed czasownikiem i tworzy z nim jedno słowo, a angielska partykuła stoi po czasowniku jako osobne słowo — i czasem przesuwa się dalej (put it on). Uwaga też na pary, które po polsku są jednym czasownikiem: „wstać” to i get up (z łóżka), i stand up (z krzesła).
| Polski | Angielski | Co warto zauważyć |
|---|---|---|
| wstaję o siódmej | I get up at seven | z łóżka → get up |
| wstańcie, proszę | please stand up | z krzesła → stand up |
| budzę się o szóstej | I wake up at six | otwierasz oczy |
| włącz / wyłącz światło | turn on / turn off the light | przedrostek → partykuła |
| załóż kurtkę / zdejmij buty | put on your jacket / take off your shoes | put on = czynność, wear = mieć na sobie |
| dowiedziałam się o tym | I found out about it | nie knew |
| rzucił palenie | he gave up smoking | po give up: -ing |
| odbiorę cię z dworca | I'll pick you up at the station | zaimek w środku |
| szukam telefonu | I'm looking for my phone | po polsku bez przyimka, po angielsku for |
Budowa
Czasowniki frazowe bez dopełnienia
| Czasownik frazowy | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| get up | wstać z łóżka | I get up at seven. |
| wake up | obudzić się | I woke up at six. |
| go out | wyjść z domu dla przyjemności | Let's go out tonight. |
| come back | wrócić | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | usiąść / wstać | Please sit down. |
Czasowniki frazowe z dopełnieniem (put on, turn off, pick up, try on…) — rzeczownik: dwie pozycje; zaimek: w środku
| Z rzeczownikiem | Z zaimkiem (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for i look at — dopełnienie zawsze stoi po for / at, nawet jeśli to zaimek: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Dlaczego? Zob. B1-28.)
Formy przeszłe — zmienia się tylko czasownik, partykuła zostaje taka sama: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.
Użycie
1Poranek i wieczór
Wiele czasowników frazowych opisuje codzienne życie. Zwróć uwagę na różnicę: najpierw wake up (otwierasz oczy), potem get up (wychodzisz z łóżka).
2Sit down i stand up
Te dwa czasowniki nie mają dopełnienia. Często używamy ich w poleceniach.
3Look for i look at
Look for = szukać. Look at = patrzeć na coś. Dopełnienie zawsze stoi po for albo at.
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
Te czasowniki pojawiają się w wielu codziennych sytuacjach.
5Zaimek w środku
Przy put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in i try on zaimek (it, them, me, her…) zawsze stoi między czasownikiem a partykułą. Rzeczownik może stać w obu miejscach.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Jedno „wstać” → stand up. Po polsku „wstaję o siódmej” i „wstańcie z miejsc” to ten sam czasownik. Po angielsku z łóżka get up, a z krzesła stand up.
2. „Dowiedzieć się” → know. „Dowiedziałam się o tym z gazety” to moment zdobycia informacji — po angielsku find out. Know oznacza stan: wiedzieć.
3. „Odebrać kogoś”, „rzucić palenie” słowo w słowo. Dosłowne tłumaczenia polskich czasowników nie działają. Odebrać kogoś to pick someone up, a rzucić nałóg to give up (+ -ing).
4. Zaimek tuż po czasowniku. Po polsku zaimek stoi zaraz po czasowniku: „zdejmij je”, „wypełnij go”. Po angielsku przy take off, fill in, put on zaimek musi wejść między czasownik a partykułę.
Nie myl
wake up i get up — Wake up = obudzić się. Get up = wstać z łóżka.
look for i find — Look for to czynność (szukanie). Find to wynik (znalezienie).
put on i wear — Put on to czynność (moment: zakładać). Wear to stan (masz coś na sobie, nosisz).
Czasowniki frazowe: dalsze kroki — Które czasowniki frazowe można rozdzielać, czasowniki trzyczłonowe (look forward to) i jak sprawdzać je w słowniku — tego nauczysz się w B1-28. Co znaczą partykuły (up = zakończenie, off = odejście…) — w B2-25.
Pisownia i wymowa
- W czasownikach frazowych akcent zwykle pada na partykułę: get up, sit down, give up. Z zaimkiem akcent zostaje na partykule: put it on. To ważne: po polsku akcentujemy przedostatnią sylabę wyrazu, a tu mocna jest ostatnia część.
- Słowa łączą się ze sobą: get up /ɡet ʌp/ brzmi jak jedno słowo, tak samo pick it up i turn it off. Spółgłoska na końcu jednego słowa przechodzi do następnego.
- wake up, wear, woke: na początku /w/ — zaokrąglone usta, jak polskie „ł”, a nie polskie „w” (/v/).
- off /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) kończy się bezdźwięcznym /f/; of /əv/ — dźwięcznym /v/. To dwa różne słowa.
- Formularz wypełniasz: w brytyjskim angielskim fill in, w amerykańskim częściej fill out.
- Switch on / switch off znaczą to samo co turn on / turn off przy świetle i urządzeniach; switch jest częstsze w brytyjskim angielskim.
Złota zasada
Ucz się każdego czasownika frazowego jak jednego słowa z własnym znaczeniem. Z zaimkiem postaw zaimek w środku: put it on, turn them off — ale look for it. I nie tłumacz słowo w słowo: „wstać” z łóżka to get up, a „dowiedzieć się” to find out.
Ćwiczenia
A. Forma
W zadaniach 1–2 wstaw czasownik frazowy w czasie przeszłym. W zadaniach 3–5 zamień rzeczownik na zaimek.
-
I (wake up) at six this morning. (czas przeszły)
-
She (put on) her coat and left. (czas przeszły)
-
Zamień rzeczownik na zaimek: Turn off the TV.
-
Zamień rzeczownik na zaimek: Pick up your toys.
-
Zamień rzeczownik na zaimek: I'm looking for my glasses.
-
Uzupełnij: My grandfather gave smoking last year.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do zdania.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: You need to … the opening times before you go.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Can I … these jeans before I buy them?
-
Który czasownik frazowy znaczy „wrócić”? …
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. W kontekście
Uzupełnij tekst jednym słowem w każdym miejscu.
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku zdania o sobie.
-
Napisz trzy zdania o swoim porannym rytuale, używając czasowników frazowych.
-
Napisz o nawyku, który udało ci się rzucić albo który chcesz rzucić.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: przyimki po przymiotnikach i czasownikach We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie Who (turn off) the lights? It's so dark! (czas przeszły)
-
A2-28 Used to: jak powiedzieć „kiedyś grałem”, „dawniej mieszkałam” po angielsku I (get up) early, but now I work from home. Użyj used to.
-
A1-22 Present continuous po angielsku: co się dzieje teraz (I'm working) Be quiet! The baby (sleep).
Odpowiedzi
A. Forma
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. Znaczenie
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. Znajdź błąd
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. W kontekście
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. Twoja kolej
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. Powtórka mieszana
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
