Another, Other, The Other, Others: -ingine kwa Kiingereza
Another, Other, The Other, Others
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuzungumzia mtu au kitu kimoja zaidi au tofauti (another), watu na vitu tofauti kwa ujumla (other, others), na wale au vile vilivyobaki (the other, the others).
Wazo Kuu
Fikiria sinia lenye keki sita. Unakula moja. Ni tamu sana, kwa hiyo unachukua keki nyingine — another cake: moja zaidi, yoyote kutoka kwenye sinia. Another kwa kawaida inamaanisha moja, na haisemi ni ipi.
Sasa zimebaki keki mbili tu. Unachukua moja. Ni keki ipi bado iko kwenye sinia? The other one. The inatuambia kwamba tunajua hasa ni ipi: ndiyo ya mwisho.
Wiki ijayo kuna keki sita tena, na unachukua moja. Na zile tano zilizo kwenye sinia? Ni the others — zote zilizobaki.
Na other bila the? Hiyo ni kwa watu na vitu tofauti kwa ujumla, si vile vilivyo kwenye sinia: Other shops sell cheaper cakes.
Kwa hiyo jiulize maswali mawili. Kimoja au zaidi ya kimoja? Na je, tunajua hasa ni vipi (vilivyobaki), au hapana? Majibu yanakupa neno sahihi.
Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, changamoto ni kubwa kidogo: Kiswahili kina neno moja, -ingine, kwa maana zote nne. Kikombe kingine, watu wengine, kiatu kingine, wengine — kila mara ni -ingine. Kiingereza kinakulazimisha kuchagua.
Kiswahili na Kiingereza
-ingine hubadilika kulingana na ngeli (kingine, mwingine, wengine, nyingine), lakini maana yake haibadiliki. Kiingereza kina maneno manne, na kinaangalia mambo mawili ambayo -ingine haionyeshi: kama ni kimoja au vingi, na kama ni "vilivyobaki" (the). Pia, wengine ina kiambishi cha wingi, lakini other kabla ya nomino haichukui -s kamwe.
| Kiswahili | Kiingereza | Maoni |
|---|---|---|
| Naomba kikombe kingine cha chai. | Can I have another cup of tea? | kimoja zaidi → another + umoja |
| Una maswali mengine? | Do you have any other questions? | tofauti, kwa ujumla → other + wingi |
| Mmoja anaishi Roma, na mwingine Paris. | One lives in Rome, and the other lives in Paris. | wawili: wa mwisho → the other |
| Wanafunzi watano wako hapa. Wengine wako maktaba. | Five students are here. The others are in the library. | waliobaki wote → the others |
| Watu wengine hawakubaliani nami. | Other people don't agree with me. | wengine (wingi) → other, bila -s |
| Wengine wanapenda baridi. Wengine wanaichukia. | Some people love winter. Others hate it. | wengine … wengine → some … others |
| Naomba maji zaidi. | Can I have some more water? | haihesabiki → more, si another |
| Nilimwona kaka yako juzi juzi. | I saw your brother the other day. | the other day = siku chache zilizopita |
Muundo
| Maana | + nomino ya umoja | + nomino ya wingi au isiyohesabika | peke yake (pronoun) |
|---|---|---|---|
| moja zaidi / tofauti | another book | — | another (one) |
| tofauti, si vile tunavyojua | — (lakini: my other bag, any other question) | other books, other information | others |
| kilichobaki / vilivyobaki | the other book | the other books | the other (one) / the others |
Mambo muhimu
- Another ni neno moja: an + other. Huenda na nomino ya umoja inayohesabika.
- Isipokuwa: another + namba + nomino ya wingi = "zaidi": another two days (siku mbili zaidi), another ten minutes.
- Other kabla ya nomino haichukui -s kamwe: other people, si others people.
- Others na the others husimama peke yake, bila nomino baada yake.
- Baada ya my, your, any, some, no, one, the, tumia other (si another): my other sister, any other questions, the other day.
Vitu viwili / kikundi
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| one … the other (vitu viwili) | I have two cats. One is black, and the other is white. |
| some … others (watu au vitu kwa ujumla) | Some people like jazz. Others don't. |
| some … the others (waliobaki katika kikundi tunachokijua) | Some of the guests left at ten. The others stayed until midnight. |
Matumizi
1Another + Nomino ya Umoja: Moja Zaidi, au Tofauti
Another inamaanisha "moja zaidi" au "nyingine tofauti". Huenda na nomino ya umoja inayohesabika, au peke yake (another, another one). Pamoja na namba, inaweza kwenda na nomino ya wingi.
2Other + Nomino ya Wingi au Isiyohesabika: Tofauti, kwa Ujumla
Other + nomino ya wingi au isiyohesabika inamaanisha "tofauti", "si vile tunavyozungumzia". Baada ya my, your, any, some, no au one, other inaweza kwenda pia na nomino ya umoja.
3The Other / The Others: Kilichobaki au Vilivyobaki
The other + nomino ya umoja = cha mwisho kati ya viwili, au cha mwisho katika kikundi. The other + nomino ya wingi, au the others peke yake, = vyote vilivyobaki katika kikundi tunachokijua.
4Others (Peke Yake) na Other + Nomino
Others ni pronoun: itumie wakati hakuna nomino baada yake. Kama kuna nomino, tumia other. Others bila the inamaanisha "watu wengine / vitu vingine" kwa ujumla.
5The Other Day: Msemo Usiobadilika
The other day inamaanisha "siku chache zilizopita", kama juzi juzi au siku moja hivi karibuni. Haimaanishi "siku ya pili", wala siku nyingine ya baadaye.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Nyingine (umoja) → "other" bila an. Tuchukue daladala nyingine au Nipe sahani nyingine: -ingine inatosha katika Kiswahili, kwa sababu Kiswahili hakina vibainishi (articles). Kwa Kiingereza, nomino ya umoja inayohesabika haiwezi kusimama na other peke yake. Kwa "moja zaidi / tofauti", tumia another.
2. Wengine, vingine → "others" + nomino. Kwa sababu wengine ina kiambishi cha wingi (wa-), ni rahisi kuongeza -s kwenye other kabla ya nomino ya wingi. Lakini other kabla ya nomino haibadiliki kamwe. Others ni kwa wakati hakuna nomino tu.
3. Siku nyingine → "the other day". Tutaongea siku nyingine inaangalia mbele. The other day inaangalia nyuma: inamaanisha "siku chache zilizopita". Kwa siku ya baadaye, tumia another day au some other day.
4. Maji mengine, sukari nyingine → "another" + nomino isiyohesabika. Katika Kiswahili, -ingine huenda na kila nomino. Kwa Kiingereza, another ni kwa kitu kimoja kinachohesabika tu. Kwa vitu visivyohesabika, tumia more, au another + chombo (another glass of).
Usichanganye
another na the other — Another = moja zaidi, yoyote, si fulani. The other = ya mwisho; tunajua ni ipi. Kiswahili kinasema nyingine kwa zote mbili.
another na more — Another ni kwa kitu kimoja zaidi cha umoja kinachohesabika. Kwa nomino zisizohesabika, tumia more (au another + chombo).
other na else — Baada ya something, anyone, nobody na maneno mengine ya A2-11, tumia else, si other.
each other — Huu ni msemo usiobadilika kwa kitendo cha pande mbili (They help each other. — Wanasaidiana.). Unafundishwa pamoja na reflexive pronouns katika A2-14.
Tahajia na Matamshi
- another ni neno moja kila mara. An other haipo.
- another /əˈnʌðə/ (UK), /əˈnʌðər/ (US), "uh-NUH-thuh": msisitizo uko kwenye silabi ya kati. Silabi ya kwanza na ya mwisho ni dhaifu, /ə/; usizitamke kama a kamili ("a-na-za").
- other /ˈʌðə/ (UK), /ˈʌðər/ (US) ina vina sawa na mother na brother. Irabu ya kwanza ni /ʌ/: si o wala a ya Kiswahili, bali sauti fupi katikati, kama katika cup.
- th katika other, another, the ni /ð/, sauti ile ile ya dh katika dhahabu na dhambi: ncha ya ulimi kati ya meno, na sauti ya koo. Wazungumzaji wengi huibadilisha kuwa z ("azer") au d ("ader"); usifanye hivyo.
- others /ˈʌðəz/ (UK), /ˈʌðərz/ (US) huishia na sauti /z/, bila irabu baada yake.
Kanuni ya Dhahabu
Moja zaidi / tofauti → another + nomino ya umoja (au + namba + nomino ya wingi: another two days). Tofauti, kwa ujumla → other + nomino ya wingi au isiyohesabika, au others peke yake. Vilivyobaki → the other (+ nomino) au the others peke yake. Other kabla ya nomino haichukui -s kamwe. Na kumbuka: -ingine moja ya Kiswahili ni maneno manne ya Kiingereza.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa another, other, the other, others au the others.
-
Can I have cup of tea, please? (one more)
-
I have two sisters. One is a doctor, and is a teacher.
-
Some people love winter. hate it.
-
Only three students are here. Where are ?
-
Do you have any questions?
-
This shirt is too small. Can I try size? (a different one)
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
Chagua jibu sahihi: Five people came to the meeting. Two left early, and … stayed.
-
Chagua jibu sahihi: We need … information.
-
Chagua jibu sahihi: I can't come today. Let's meet … day.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I'd like an other coffee, please.
-
The others students are in the garden.
-
Some people like it, but other don't.
-
We stayed another two nights.
D. Katika Muktadha
Tumia maneno haya: another, other, the other, the others
Waiter: Is everything OK?
Ana: Yes, thanks, but this fork is dirty. Can I have 15 one, please?
Waiter: Of course. Is it just you two tonight?
Ana: No, there are six of us. Leo is outside on the phone, and 16 are on the bus.
Waiter: OK, I'll bring 17 four chairs. Do you want to sit by the window?
Ana: Yes, please. Some people like the garden, but 18 people prefer the window!
Waiter: Great. Follow me, please.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu vitu vyako na watu unaowajua.
-
Una vitu viwili vya aina moja (mabegi, binamu, simu…). Andika kuhusu vyote viwili kwa one … the other.
-
Andika kuhusu watu wa darasa lako au ofisi yako kwa some … others.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-11 Something, Anyone, Nobody, Everywhere: Indefinite Pronouns kwa Kiswahili Is there anything you need? (= more)
-
A2-10 Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little: Kiasi kwa Kiingereza There are ___ … chairs in the garden.
-
A2-06 Comparatives kwa Kiswahili: Bigger, More Beautiful — Kulinganisha Vitu Viwili This room is (quiet) than the other one.
Majibu
A. Muundo
- another
- the other / the other one
- Others / Other people
- the others / the other students / the other ones
- other
- another
B. Maana
- the other
- the others
- more
- another
C. Tafuta Kosa
- I'd like another coffee, please.
- The other students are in the garden. / The others are in the garden.
- Some people like it, but others don't. / Some people like it, but other people don't.
- ✓ We stayed another two nights.
D. Katika Muktadha
- another
- the others
- another
- other
E. Zamu Yako
- I have two cousins. One lives in London, and the other lives in Dublin.
- Some of my colleagues walk to work. Others come by bus.
F. Marudio Mchanganyiko
- else
- a few
- quieter / more quiet
