İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı
Must, Have To, Mustn't, Don't Have To
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda must, have to, mustn't, can't ve don't have to ile kuralları ve zorunlulukları anlatabilecek, neyin yasak olduğunu ve neyin gerekli olmadığını şimdiki, geçmiş ve gelecek zamanda söyleyebileceksiniz.
Temel Fikir
Must ve have to ikisi de "bu gerekli" der. Aradaki fark çoğu zaman baskının nereden geldiğidir. Must ile baskı genellikle konuşanın kendisinden gelir: I must call my mum — bunu ben önemli buluyorum. Have to ile baskı dışarıdan gelir: bir patron, bir kanun, bir tarife. I have to wear a uniform — işim bunu gerektiriyor.
Olumsuz halleri ise çok farklıdır ve bu dersin en önemli kısmı burasıdır. İki şey düşünün. Mustn't, müzedeki kırmızı ip bariyerdir: geçmeyin, yasak. Don't have to ise bir menüdür: seçim sizin. You mustn't park here (buraya park etmek yasak). You don't have to pay (ödemeniz gerekmiyor; ama isterseniz ödeyebilirsiniz).
Son olarak, must tıpkı can gibi bir modal fiildir (yardımcı kip fiili): hiç değişmez ve geçmiş zaman hali yoktur. Have to ise normal bir fiildir, bu yüzden her zamana girebilir: had to, will have to.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçe burada İngilizceye oldukça benzer çalışır. -malı / -meli ekinin gelecek zaman biçimi yoktur; geçmişe taşındığında da (-malıydım) çoğu zaman "gerekirdi ama yapmadım" anlamı kazanır. "Zorunda" ise tıpkı have to gibi her zamana rahatça girer: zorunda-ydım, zorunda kalacağım.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Annemi ara-malı-yım. | kendi kararım | I must call my mum. |
| Takım elbise giy-mek zorunda-yım. | dışarıdan gelen kural | I have to wear a suit. |
| Dokun-ma-malı-sın. / Dokunmak yasak. | yasak | You mustn't touch it. |
| Öde-mek zorunda değil-sin. / Ödemene gerek yok. | gerekli değil | You don't have to pay. |
| Beklemek zorunda kal-dık. | geçmişte zorunluluk | We had to wait. |
| Taksiye binmek zorunda kal-acak-sın. | gelecekte zorunluluk | You'll have to take a taxi. |
Türkçede "-mamalısın" ile "zorunda değilsin" zaten farklı şeylerdir; İngilizcede de aynısı geçerlidir. Sorun şu: must'ı "zorunda" diye öğrenince mustn't'ı "zorunda değil" sanmak çok kolaydır. Oysa mustn't = "-mamalısın, yasak"; don't have to = "zorunda değilsin, gerek yok".
Yapı
Must — bir modal fiil: her özneyle aynı kalır, arkasından fiilin yalın hali gelir.
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Olumlu | I / you / she / we / they must go. |
| Olumsuz | I / you / she / we / they mustn't (must not) go. |
| Soru (nadir, oldukça resmî) | Must I go? |
Have to — normal bir fiil: özneye göre değişir; olumsuz ve soru cümlelerinde do / does / did kullanır.
| Biçim | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| Olumlu | I have to work. | She has to work. |
| Olumsuz | I don't have to work. | She doesn't have to work. |
| Soru | Do you have to work? | Does she have to work? |
| Kısa cevaplar | Yes, I do. / No, I don't. | Yes, she does. / No, she doesn't. |
Geçmiş ve gelecek — must'ın geçmiş hali yoktur ve will'den sonra gelemez; bu yüzden have to kullanılır.
| Zaman | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| Geçmiş | had to / didn't have to | We had to wait an hour. |
| Geçmiş soru | Did you have to…? | Did you have to pay? |
| Gelecek | will have to / won't have to | You'll have to book early. |
Anlam haritası
| İfade | Anlamı |
|---|---|
| must / have to | Gerekli. |
| mustn't / can't | Yasak. Yapmayın! |
| don't have to | Gerekli değil. Seçim sizin. |
Kullanımlar
1Must — konuşanın kendi hissettiği zorunluluk
Bir şeyi siz gerekli ya da önemli bulduğunuzda must kullanın. Güçlü, kişisel tavsiyeler için de yaygındır.
2Must — yazılı kurallar ve uyarılar
Must yazılı kurallarda, tabelalarda, formlarda ve talimatlarda çok yaygındır.
3Have to — dışarıdan gelen zorunluluk
Zorunluluk bir kuraldan, yetkili bir kişiden, bir kanundan ya da durumun kendisinden geliyorsa have to kullanın. Günlük rutinler ve ayarlanmış planlar için normal seçim budur. Gündelik İngiliz İngilizcesinde have got to ('ve got to) da aynı anlamdadır: I've got to go.
4Mustn't ve can't — yasak
Bir şeyin yasak olduğunu ya da çok kötü bir fikir olduğunu söylemek için mustn't kullanın. Günlük konuşmada kurallar için can't çok yaygındır. Mustn't daha çok İngiliz İngilizcesidir; Amerikan İngilizcesinde normal seçim can't ya da don't'tur.
5Don't have to — zorunluluk yok
Bir şey gerekli değilse don't / doesn't have to kullanın. Yapabilirsiniz, ama gerek yok.
6Had to ve will have to — geçmiş ve gelecek
Must'ın geçmiş hali yoktur. Geçmişteki bir zorunluluk için had to kullanın ("zorunda kaldım / zorundaydım"). Gelecek için will have to kullanın ("zorunda kalacaksın"). (Must kendi planlarınızla ilgili yakın gelecek için kullanılabilir — I must call her tomorrow — ama asla will'den sonra gelmez.)
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Mustn't"u "zorunda değil" sanmak. Must'ı "zorunda" diye ezberleyince olumsuzunu da "zorunda değil" diye düşünmek çok doğal gelir. Ama mustn't "-mamalısın, yasak" demektir. "Zorunda değilsin" anlamı için don't have to gerekir.
2. Geçmişteki zorunluluğu "must" ile anlatmak. Türkçede "Dün erken çıkmam gerekiyordu" ya da "çıkmam lazımdı" deriz ve akla ilk gelen kelime must olur. İngilizcede must'ın geçmiş hali yoktur; geçmişteki zorunluluk için had to kullanılır: "çıkmak zorunda kaldım". Dikkat: "Dün erken çıkmalıydım" ise genellikle "çıkmam gerekirdi ama çıkmadım" demektir; bu da had to değil, should have anlamıdır.
3. "Has to"yu unutmak. Türkçede "Ben erken kalkmak zorundayım" ama "Babam erken kalkmak zorunda" deriz; üçüncü tekil kişide ek yoktur. Bu yüzden İngilizcede de have biçimi değişmeden kalır. Oysa he / she / it ile has to gerekir; olumsuzda ise doesn't have to (has değil).
4. "Zorunda mısın?" sorusunu "must" ile kurmak. Türkçede soru eki "mı" cümlenin sonuna eklenir, fiil aynı kalır. İngilizcede must "do" ile soru yapmaz; günlük soru için Do you have to…? kullanılır.
Karıştırılmasın
mustn't ve don't have to — Mustn't ip bariyerdir: yapmayın. Don't have to menüdür: seçim sizin.
must ve have to (olumlu) — Çoğu zaman ikisi de olur. Must daha kişisel duyulur; have to dışarıdaki bir kurala ya da duruma işaret eder. Amerikan İngilizcesinde konuşmada have to çok daha yaygındır.
can't (izin yok) ve can't (yapamamak) — Biçim aynıdır; anlamı bağlam söyler. Yetenek için bkz. A1-17.
kural bildiren must ve tahmin bildiren must — She must be tired bir kural değildir; "Eminim yorgundur" demektir. Bu kullanım B1-16'da. Need to ve needn't ise B2-07'de.
Yazım ve Telaffuz
- mustn't /ˈmʌsnt/: ilk t okunmaz — "masınt" gibi okunur, "mastınt" değil.
- must cümle içinde genellikle zayıf okunur: /məst/ ya da /məs/ — I must go "ay mıs go" gibi duyulur.
- have to /ˈhæftə/ — "heftı". has to /ˈhæstə/ — "hestı". had to /ˈhætə/ — d sesi t'nin içinde kaybolur: "hetı". Arkasındaki t yüzünden have'deki v "f" gibi okunur. Yazarken her zaman tam biçimi yazın, asla "hafta" diye değil.
- have to kalıbında have kısaltılmaz: I have to go deyin (ya da gündelik dilde I've got to go).
Altın Kural
Mustn't = yapma, yasak. Don't have to = gerek yok, seçim sizin. Must'ın geçmiş hali yoktur: geçmiş için had to, will'den sonra will have to kullanın. Türkçe düşünürken: "-mamalısın" → mustn't; "zorunda değilsin" → don't have to.
Alıştırmalar
A. Yapı
Boşlukları parantezdeki fiilin doğru biçimiyle doldurun ya da cümleyi istenen biçime çevirin.
-
My sister (have to) work every Saturday.
-
Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
-
you have to wear a uniform at your school?
-
Olumsuz yapın: He has to pay.
-
Gelecek zamana çevirin: I have to take a taxi. (tomorrow)
-
Geçmiş zamanda soru kurun: you / have to / wait / long?
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin: yasak mı, yoksa gerek yok mu?
-
Doğru olanı seçin: You … cross the road when the light is red.
-
Doğru olanı seçin: It's Sunday, so I … get up early.
-
Doğru olanı seçin: Entry is free. You … pay.
-
Doğru olanı seçin: It's a secret. You … tell anyone!
-
Müzede bir görevli konuşuyor. Doğru olanı seçin: "Sorry, you … take photos here."
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
She must to finish the report today.
-
I musted call the bank yesterday.
-
He don't have to pay.
-
We'll have to leave early tomorrow.
D. Bağlam İçinde
must, mustn't, can't ya da have to'nun uygun bir biçimini kullanın.
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.
E. Sıra Sende
Kendi hayatınızdan cümleler yazın.
-
Bu hafta yapmak zorunda olduğunuz iki şeyi ve yapmak zorunda olmadığınız bir şeyi yazın.
-
Eviniz, okulunuz ya da iş yeriniz için mustn't ya da can't ile iki kural yazın.
F. Karışık Tekrar
Önceki derslerden karışık sorular.
-
A1-17 İngilizce Can ve Can't Kullanımı: Yetenek, İzin ve Rica (-ebilmek) Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
-
A2-19 Present Perfect mi, Past Simple mı? İngilizcede İki Geçmiş Zamanın Farkı I (work) late three times this week.
-
A2-04 İngilizce Will Kullanımı: Anlık Kararlar, Sözler, Teklifler ve Tahminler It's late. I think I (take) a taxi.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- has to
- had to
- Do
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
- Did you have to wait long?
B. Anlam
- mustn't
- don't have to
- don't have to
- mustn't
- can't
C. Hatayı Bul
- She must finish the report today.
- I had to call the bank yesterday.
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- ✓ We'll have to leave early tomorrow.
D. Bağlam İçinde
- don't have to / do not have to
- have to / must
- mustn't / must not / can't / cannot
- have to
- had to
E. Sıra Sende
- I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
- You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.
F. Karışık Tekrar
- can't / cannot
- 've worked / have worked
- 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
