Cách dùng may, might, could để nói về khả năng (có thể, có lẽ)
May, Might, Could: Possibility
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói rằng một việc có thể xảy ra nhưng chưa chắc chắn, ở hiện tại hoặc tương lai, bằng may, might và could, và cho biết bạn chắc chắn đến mức nào, từ will đến won't.
Ý chính
Cuộc sống có rất nhiều điều chúng ta không biết chắc. Mai có mưa không? Sam có ở nhà không? Mình có được nhận vào làm không? Tiếng Anh có một nhóm từ cho vùng "có lẽ" này: may, might và could.
Hãy hình dung một thanh trượt, giống như thanh chỉnh âm lượng trên điện thoại, cho biết bạn chắc chắn đến đâu. Ở một đầu, gần 100%, là will. Ở đầu kia, gần 0%, là won't. May, might và could nằm ở giữa: có thể có, có thể không. It might rain nghĩa là "mình không chắc — nhưng có khả năng trời mưa".
Ba từ này là động từ khuyết thiếu (modal verb), giống can và should: chúng không bao giờ đổi dạng, và theo sau là động từ nguyên mẫu (base form). Có một cái bẫy. Ở dạng phủ định, may not và might not vẫn ở vùng "có lẽ": có lẽ không. Nhưng couldn't thường tụt thẳng xuống 0% — nó có nghĩa là "không thể nào" hoặc "đã không làm được". Vì vậy, để nói "có lẽ không", hãy dùng may not và might not.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt diễn đạt khả năng bằng các từ như có thể, có lẽ, có khi, và mức độ chắc chắn bằng chắc, chắc chắn. Điểm khó là chữ "có thể" vừa có nghĩa là can (có khả năng làm), vừa có nghĩa là may / might (có thể xảy ra). Tiếng Anh tách ra hai việc này. Thêm nữa, "có lẽ" là trạng từ đứng đầu câu, giống maybe, chứ không phải động từ.
| Tiếng Việt | Mức độ chắc chắn | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Mai trời sẽ mưa. | khoảng 100% | It will rain tomorrow. |
| Mai trời chắc sẽ mưa. | khoảng 80% | It will probably rain tomorrow. |
| Mai trời có thể mưa. / Có khi mai mưa đấy. | khoảng 50% | It may / might / could rain tomorrow. |
| Mai trời có lẽ không mưa. | khoảng 50% | It might not rain tomorrow. |
| Mai trời chắc không mưa đâu. | khoảng 20% | It probably won't rain tomorrow. |
| Mai trời sẽ không mưa. | khoảng 0% | It won't rain tomorrow. |
| Có lẽ họ nói đúng. | trạng từ đầu câu | Maybe they're right. |
Có hai điều bạn cần nhớ. Thứ nhất, "có thể không" là may not / might not, không phải can't hay couldn't — hai từ này có nghĩa là "không thể". Thứ hai, sau "có lẽ" tiếng Việt không cần chữ "sẽ", nhưng tiếng Anh thì vẫn cần: Maybe I'll see you later.
Cấu trúc
Khẳng định và phủ định — giống nhau với mọi chủ ngữ + động từ nguyên mẫu
| Dạng | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|
| may + base form | She may come later. | Có lẽ cô ấy sẽ đến. |
| might + base form | It might rain. | Có lẽ trời sẽ mưa. |
| could + base form | The train could be late. | Có khi tàu sẽ đến muộn. |
| may not + base form | He may not know the answer. | Có lẽ anh ấy không biết. |
| might not + base form | We might not have time. | Có lẽ chúng ta sẽ không có thời gian. |
Hiện tại hoặc tương lai
| Thời gian | Ví dụ |
|---|---|
| Hiện tại | She might be at the gym. / He may be working. |
| Tương lai | I might go to the party tomorrow. / It could snow tonight. |
Thang đo mức độ chắc chắn
| Chắc chắn đến đâu? | Ví dụ |
|---|---|
| khoảng 100% | It will rain. |
| khoảng 80% | It will probably rain. |
| khoảng 50% | It may / might / could rain. — It may not / might not rain. |
| khoảng 20% | It probably won't rain. |
| khoảng 0% | It won't rain. |
Trật tự từ: will probably, nhưng probably won't. Definitely cũng vậy: will definitely / definitely won't.
Cách dùng
1Khả năng trong tương lai
Dùng may, might hoặc could + động từ nguyên mẫu khi một hành động hay sự việc trong tương lai có thể xảy ra nhưng chưa chắc chắn. Nghĩa của ba từ khác nhau rất ít. Might rất hay dùng trong văn nói; may trang trọng hơn một chút.
2Khả năng ở hiện tại
Dùng các động từ này để đoán về một tình huống ở hiện tại, khi bạn không có đủ thông tin.
3Khả năng phủ định — may not / might not
Dùng may not hoặc might not cho nghĩa "có lẽ không". Đừng dùng couldn't cho nghĩa này: couldn't có nghĩa là không thể nào B1-16, hoặc ai đó đã không làm được việc gì A2-24.
4Cho biết bạn chắc chắn đến đâu
Chọn một điểm trên thang đo. Thêm probably hoặc definitely vào will và won't: will probably nhưng probably won't.
5Maybe và may be
Maybe (một từ) là trạng từ, nghĩa là có lẽ (= perhaps). Nó thường đứng đầu câu. May be (hai từ) là động từ may + be.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Có thể" dịch thành can. Chữ "có thể" của tiếng Việt vừa là can vừa là may / might. Khi nói về một việc cụ thể có thể xảy ra (tối nay, ngày mai), tiếng Anh dùng might / may / could, không dùng can. Can chỉ dùng cho khả năng chung chung (It can be cold here in winter — ở đây mùa đông có lúc lạnh).
2. "Có lẽ" nhưng quên will. Tiếng Việt nói Có lẽ mai mình về quê — không cần chữ "sẽ". Nhưng sau maybe, câu tiếng Anh vẫn cần will để nói về tương lai. Hoặc bỏ maybe và dùng might.
3. "Có lẽ … có thể…" dùng cả hai. Tiếng Việt hay nói Có lẽ anh ấy có thể đang ở nhà. Trong tiếng Anh, chọn một trong hai: maybe (đầu câu) hoặc might / may (động từ).
4. Maybe hay may be? Hai cách viết đọc gần giống nhau, nên người học hay viết nhầm. Mẹo: nếu thay bằng "có lẽ" (perhaps) được thì viết maybe; nếu thay bằng might be được thì viết may be.
Đừng nhầm lẫn
might not và couldn't — Might not = có lẽ không. Couldn't = không thể, hoặc đã không làm được (khả năng trong quá khứ: A2-24).
maybe và may be — Nếu bạn nói được perhaps ("có lẽ"), hãy viết maybe. Nếu bạn nói được might be, hãy viết may be.
may chỉ khả năng và May I…? xin phép — May I…? dùng để xin phép; xem bài A2-23. Suy luận (She must be at home, It can't be true) ở bài B1-16.
Chính tả và phát âm
- might /maɪt/: gh câm. Âm /t/ cuối phải có: người Việt hay nuốt mất hoặc bỏ hẳn âm cuối này, nên might dễ nghe thành my. Hãy kết thúc từ bằng cách chạm đầu lưỡi vào lợi phía sau răng trên, để âm /t/ vẫn còn rõ. Might not thường nói đầy đủ; dạng rút gọn mightn't /ˈmaɪtnt/ có tồn tại nhưng hiếm, chủ yếu trong văn nói Anh.
- May not thường không rút gọn.
- Maybe nhấn trọng âm ở âm tiết đầu: /ˈmeɪbi/ — "MAY-bee". Trong may be, cả hai từ đều rõ: /meɪ biː/.
- Khi nói nhanh, could đọc yếu: /kəd/ — It could be late nghe như "it kuhd be late". Đừng bỏ âm /d/ cuối.
- Nhiều người đọc probably với hai âm tiết: /ˈprɒbli/ (Anh), /ˈprɑːbli/ (Mỹ). Âm /pr/ là một cụm phụ âm: đừng chen nguyên âm vào giữa /p/ và /r/.
- Đừng thêm thanh điệu vào may hay might: giữ giọng ngang, nhấn vào từ quan trọng nhất trong câu.
Quy tắc vàng
Chưa chắc chắn? Dùng may / might / could + động từ nguyên mẫu. Để nói "có lẽ không", dùng may not / might not — không dùng couldn't hay can't, vì chúng có nghĩa là "không thể". Và "có thể" chỉ khả năng xảy ra thì không dịch thành can.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại câu hoặc điền dạng đúng theo yêu cầu.
-
Viết lại với might: Perhaps I'll buy a new phone.
-
Viết lại với might not: Perhaps they won't finish today.
-
Viết lại với may: Perhaps she is at home.
-
It might (rain) later.
-
Sắp xếp các từ thành câu: probably / won't / he / come
-
Chuyển sang câu phủ định: We may have time.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: Take a jacket. It … get cold later.
-
Chọn đáp án đúng: I'm not sure, but she … come tonight.
-
Chọn đáp án đúng: … we'll go to the beach on Sunday.
-
Chọn đáp án đúng: The keys … in the car.
-
Sắp xếp theo thứ tự từ chắc chắn nhất đến ít chắc chắn nhất: might / won't / will / probably won't
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
He might to call you later.
-
She mays be busy.
-
It won't probably snow.
-
We might not have enough time.
D. Trong ngữ cảnh
Dùng may, might, could (+ not) hoặc maybe.
Joe: What are you doing this weekend?
Eva: I'm not sure. I 16 go to the coast. It depends on the weather.
Joe: The forecast says it 17 rain on Saturday, but it isn't certain.
Eva: Oh no. 18 I'll stay at home and read.
Joe: Ask Lisa. She 19 want to go to the cinema with you.
Eva: Good idea, but she 20 be free. She often works on Saturdays.
E. Đến lượt bạn
Viết về kế hoạch của bạn bằng tiếng Anh.
-
Viết hai việc bạn có thể sẽ làm vào cuối tuần tới.
-
Viết một việc chắc là sẽ không xảy ra trong năm nay và một việc chắc chắn sẽ xảy ra.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A2-04 Thì tương lai đơn với will: quyết định, lời hứa và dự đoán (Will Future) I think it (be) sunny tomorrow.
-
A2-21 Cách dùng should và ought to: đưa ra lời khuyên trong tiếng Anh You look tired. You go to bed. (advice)
-
A2-03 Cấu trúc be going to: nói về dự định và dự đoán có căn cứ (Be Going To) Look at those black clouds! It (rain).
