As if, as though, suppose azərbaycanca: «sanki», «tutaq ki», «vaxtıdır» ingiliscə
As If, As Though, Suppose: Hypothetical Meaning
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz nəyinsə necə göründüyünü as if / as though / like ilə təsvir edə, suppose, supposing, what if və imagine ilə vəziyyətlər təsəvvür edə, it's time ilə nəyinsə indi baş verməli olduğunu deyə və bütün bu quruluşları birləşdirən «qeyri-real keçmişi» (unreal past) tanıya biləcəksiniz.
Əsas fikir
İngilis dilinin real olmayan şeylərdən danışmaq üçün ağıllı bir üsulu var: feili bir addım keçmişə çəkir. If I had a car… (maşınım yoxdur). I wish I knew (bilmirəm). Burada keçmiş forma keçmiş zaman demək deyil. O, reallıqdan uzaqlıq deməkdir.
Bu dərs eyni üsulu yeni yerlərdə göstərir. as if və as though sözlərindən sonra təəssüratı təsvir edirsiniz. Təəssürat doğru ola bilərsə, adi zaman işlədin: She looks as if she is tired (bəlkə də yorğundur). Doğru olmadığını bilirsinizsə, keçmişə bir addım atın: He talks as if he knew everything (bilmir).
Kiminsə başı üzərindəki xəyal buludunu təsəvvür edin. Adi zaman yerdə, real dünyada qalır. Qeyri-real keçmiş isə buluda qalxır: real vəziyyətə oxşayır, amma hamı bilir ki, real deyil.
Suppose, what if, imagine və it's time eyni buluddan istifadə edir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində də bu mənalar üçün hazır sözlər var: «sanki», «elə bil», «guya» (as if / as though), «deyəsən» (it looks like), «tutaq ki», «təsəvvür et ki» (suppose, imagine), «bəs … -sa?» (what if…?), «… vaxtıdır» (it's time). Mənalar yaxşı uyğun gəlir.
Əsas fərq budur: azərbaycancada reallıqdan uzaqlığı söz göstərir, feilin zamanı isə adətən dəyişmir: «Elə danışır ki, sanki hər şeyi bilir». Burada «sanki» kifayətdir. İngiliscədə isə qeyri-reallığı zaman göstərir: He talks as if he knew everything. Ona görə «sanki … bilir» cümləsini çevirəndə indiki zamanı saxlamaq asandır. Eyni şey «vaxtıdır ki, evə gedək» cümləsində olur: azərbaycancada «gedək», ingiliscədə isə It's time we went home. Bir də: «Bəs qatar gecikərsə?» cümləsindəki «-ar» şəkilçisi gələcək kimi görünür, amma what if sözündən sonra real ehtimal üçün will yox, indiki zaman işlənir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Elə bil bütün həftə yatmamısan. | doğru ola bilər | You look as if you haven't slept all week. |
| Elə danışır ki, sanki hər şeyi bilir. | doğru deyil | He talks as if he knew everything. |
| Deyəsən, yağış yağacaq. | qeyri-rəsmi təəssürat | It looks like it's going to rain. |
| Bəs qatar geciksə? | real ehtimal | What if the train is late? |
| Tutaq ki, dünyanın istənilən yerində yaşaya bilərdin. | xəyali vəziyyət | Suppose you could live anywhere in the world. |
| Artıq evə getməyimizin vaxtıdır. | indi olmalıdır | It's time we went home. |
Quruluş
Görünmək feilləri + as if / as though
| Təəssürat | as if / as though sözündən sonrakı feil | Nümunə |
|---|---|---|
| doğru ola bilər | adi zaman | It looks as if it's going to rain. |
| doğru deyil (indi) | Past Simple (were / was) | He acts as if he owned the place. |
| doğru deyil (keçmişdə) | Past Perfect | She looked at me as if I had said something terrible. |
As if I / he / she / it were daha rəsmidir; gündəlik danışıqda was çox işlənir.
Like (qeyri-rəsmi)
| Neytral / rəsmi | Qeyri-rəsmi (çox işlənir, xüsusən Amerika ingiliscəsində) |
|---|---|
| It looks as if it's going to snow. | It looks like it's going to snow. |
Təsəvvür etmək: suppose / supposing / what if / imagine
| Feilin forması | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| + indiki zaman | real ehtimal | What if it rains? We'll need a plan B. |
| + Past Simple | qeyri-real və ya az ehtimal | Suppose you won the lottery. What would you do? |
| + Past Perfect | qeyri-real keçmiş | What if nobody had come? |
It's time
| Qəlib | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| it's time + to + məsdər | doğru andır | It's time to go. |
| it's time + for + şəxs + to + məsdər | kimsə üçün doğru andır | It's time for you to decide. |
| it's time + mübtəda + Past Simple | indi olmalıdır (və bir az gecdir) | It's time we left. |
| it's about time / it's high time + mübtəda + Past Simple | gecdir: artıq olmalı idi | It's high time the city did something. |
İstifadə
1Look / sound / feel / seem as if: real ehtimal
Təəssürat çox güman ki, doğrudursa, as if / as though sözlərindən sonra real zamana uyğun gələn zamanı işlədin. Azərbaycancada burada çox vaxt «elə bil», «deyəsən», «elə gəlir ki» deyirik.
2As if / as though + keçmiş: qeyri-real müqayisə
Müqayisə xəyalidirsə və ya aydın şəkildə doğru deyilsə, keçmişə bir addım atın: indiki vəziyyət üçün Past Simple, keçmiş vəziyyət üçün Past Perfect (keçmiş bitmiş zaman). Bu, act, behave, talk və treat someone feilləri ilə çox işlənir. Qeyri-rəsmi danışıqda indiki zaman da eşidilir (He talks as if he knows everything), amma keçmiş forma qeyri-reallığı aydın göstərir. Azərbaycancada qeyri-reallığı «sanki», «guya» göstərir, feilin zamanı isə dəyişmir.
3Qeyri-rəsmi alternativ: like
Qeyri-rəsmi danışıqda, xüsusən Amerika ingiliscəsində, budaq cümlədən əvvəl as if / as though yerinə çox vaxt like işlənir. Rəsmi yazıda onu işlətməyin. (Oxşarlıq üçün like + isim B1-24 dərsindədir.) Azərbaycancadakı «deyəsən» burada çox yaxşı uyğun gəlir.
4Suppose, supposing, what if, imagine: real, yoxsa qeyri-real
Bu sözlər kimisə bir vəziyyəti təsəvvür etməyə dəvət edir. İndiki zamanla vəziyyət real ehtimaldır və cavabda çox vaxt will gəlir. Keçmiş zamanla vəziyyət qeyri-real və ya az ehtimallıdır və cavabda would gəlir. Past Perfect ilə isə başqa bir keçmişi təsəvvür edirsiniz. Suppose və supposing eyni mənadadır; danışıqda ən çox what if işlənir. Azərbaycancada «tutaq ki», «təsəvvür et ki» və «bəs … -sa?» deyirik.
5It's time / it's about time / it's high time
Doğru an üçün it's time + to + məsdər işlədin. Nəyinsə indi baş verməli olduğunu və artıq bir az gec olduğunu demək üçün it's time + mübtəda + Past Simple işlədin. About time və high time səbirsizlik və ya tənqid əlavə edir. Keçmiş forma qeyri-realdır: söhbət indidən gedir. Qeyri-rəsmi danışıqda it's time we… sözlərindən sonra bəzən indiki zaman eşidilir, amma standart forma keçmişdir. Azərbaycancada burada «vaxtıdır», «vaxtı çoxdan çatıb» deyirik.
6Xülasə: qeyri-real keçmiş ailəsi
Eyni məntiq if, wish, would rather, as if, suppose və it's time sözlərindən sonra işləyir: qeyri-real indi və ya gələcək üçün Past Simple, qeyri-real keçmiş üçün isə (it's time istisna olmaqla) Past Perfect. Azərbaycancada bu mənaları əsasən «-saydı», «-aydı», «-ardı» formaları və «kaş», «sanki» kimi sözlər verir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Sanki … -ır» → as if + indiki zaman. Azərbaycancada qeyri-reallığı «sanki», «guya» sözü göstərir, feil isə indiki zamanda qalır: «Kamran elə davranır ki, sanki şirkətin direktorudur». Bu cümləni çevirəndə indiki zamanı saxlamaq asandır. Müqayisə aydın şəkildə doğru deyilsə, ingiliscədə keçmişə bir addım atın.
2. «Bəs … -arsa?» → What if … will. «Bəs sabah qar yağarsa?», «Bəs Leylanın hədiyyədən xoşu gəlməzsə?» cümlələrindəki «-ar» şəkilçisi gələcək kimi görünür və will ilə çevrilir. Amma what if sözündən sonra real ehtimal üçün indiki zaman işlənir; will cavabda gəlir.
3. «Vaxtıdır ki, … desin» → it's time + indiki zaman. Azərbaycancada «Vaxtıdır ki, Aysel yeni işi barədə valideynlərinə desin» cümləsində feil arzu formasındadır və indi haqqındadır. İngiliscədə it's time + mübtəda qəlibində standart forma Past Simple formasıdır, çünki bu da «buluddakı» qeyri-real keçmişdir.
Qarışdırmayın
look like + isim və look as if + budaq cümlə — Look like + isim = oxşamaq. Look as if (və ya qeyri-rəsmi look like) + budaq cümlə = görünmək, təəssürat yaratmaq. Azərbaycancada da fərqli sözlərdir: «oxşayır» və «elə bil».
as (üsul) və as if (müqayisə) — As + budaq cümlə «necə …-sa, elə» deməkdir; as if isə «sanki».
suppose (təsəvvür etmək) və be supposed to (gözlənti) — Mənaları fərqlidir. Be supposed to B2-07 dərsindədir.
Yazılış və tələffüz
- though /ðəʊ/ (UK), /ðoʊ/ (US) go sözü ilə qafiyələnir. Onu through /θruː/ və ya thought /θɔːt/ ilə qarışdırmayın. İlk səs /ð/ azərbaycan dilində yoxdur: dilin ucu yüngülcə dişlərin arasına çıxır və səs cingiltili olur; onu d və ya z ilə əvəz etməyin.
- as if və as though birləşmələrində as zəif deyilir: /əz ɪf/, /əz ðəʊ/. Sondakı /z/ səsini karlaşdırıb «s» etməyin.
- supposing /səˈpəʊzɪŋ/ (UK), /səˈpoʊzɪŋ/ (US): vurğu ikinci hecaya düşür, son hecaya yox.
- It's high time ifadəsində high sözünü vurğulayın: It's high time we left.
- I'd həm I had, həm də I would ola bilər. as if I'd said birləşməsində bu, I had deməkdir: ondan sonra üçüncü formaya qulaq asın.
Qızıl qayda
as if / as though sözlərindən sonra təəssürat doğru ola bilərsə, adi zaman işlədin; qeyri-real olduğunu göstərmək üçün keçmişə bir addım atın. Eyni addım suppose, what if, imagine və it's time + mübtəda qəlibində də işləyir. Azərbaycancada qeyri-reallığı «sanki» göstərir, ingiliscədə isə zaman: «sanki bilir» = as if he knew.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın. Mötərizədəki izaha diqqət edin.
-
You look as if you (need) a coffee. (you probably do)
-
He spends money as if he (be) a millionaire. (he isn't)
-
She looked as if she (see) a ghost.
-
It's high time you (start) looking for a new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
Imagine you (can) speak ten languages. What would you do?
-
It's time for the children (go) to bed.
B. Məna
Düzgün variantı seçin.
-
Hansı cümlə doğru olmayan bir şeyi təsvir edir?
-
Düzgün cavabı seçin (real ehtimal): What if the train … late? We'll miss the flight.
-
Düzgün cavabı seçin (xəyali vəziyyət): Suppose you … a wallet in the street. What would you do?
-
Düzgün cavabı seçin: It sounds … they're arguing again.
-
Düzgün cavabı seçin: It's about time the council … this road.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
Suppose you would lose your passport — what would you do?
-
It looks like as if the shop is closed.
-
It seems as there's nobody at home.
-
They acted as if nothing had happened.
D. Mətndə
Bir şey aydın şəkildə doğru deyilsə, qeyri-real keçmişi işlədin.
Kim: You look as if you 16 (not / sleep) for days.
Raj: I know. My neighbours had a party. It sounded as though they 17 (move) furniture all night!
Kim: Supposing you 18 (ask) them to keep the noise down — would they listen?
Raj: Maybe. But they act as if they 19 (own) the building.
Kim: Well, it's high time somebody 20 (say) something.
Raj: You're right. What if I 21 (write) them a polite note tonight?
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Suppose və ya Imagine + keçmiş zamanla xəyali bir sual verin, sonra ona cavab yazın.
-
Həyatınızda dəyişməli olan bir şey haqqında It's (high) time + keçmiş zamanla bir cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi I wish I (have) more free time.
-
B2-05 Would Rather, Had Better və Prefer azərbaycanca: üstünlük və xəbərdarlıq I'd rather you (not / tell) anyone about this.
-
B2-04 I Wish + Past Perfect azərbaycanca: keçmişə peşmançılıq, wish + would və regret If only I (listen) to your advice last year.
-
B2-20 Noun clauses azərbaycanca: that, whether, what ilə başlayan budaq cümlələr I'm not sure … or not they're coming.
Cavablar
A. Quruluş
- need
- were / was
- had seen
- started
- could
- to go
B. Məna
- He acts as if he owned the place.
- is
- found
- like
- repaired
C. Səhvi tapın
- Suppose you lost your passport — what would you do? / Supposing you lost your passport — what would you do?
- It looks like the shop is closed. / It looks as if the shop is closed. / It looks as though the shop is closed.
- It seems as if there's nobody at home. / It seems as though there's nobody at home. / It seems like there's nobody at home.
- ✓ They acted as if nothing had happened.
D. Mətndə
- haven't slept / have not slept
- were moving
- asked
- owned
- said
- write / wrote
E. Sizin növbəniz
- Suppose you could live anywhere in the world. Where would you go? I'd live by the sea.
- It's high time I cleaned out my wardrobe.
F. Qarışıq təkrar
- had
- didn't tell
- had listened
- whether
